• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Ści...

Nawigacja

Ściąga z polityki



Ściąga z polityki




Politycy

Ściąga z Polityki

Scena polityczna III RP

W Polsce funkcjonuje system wielopartyjny. Wszystkie rządy od 1989 r. były koalicyjne. Koalicje tworzyły najczęściej dwa ugrupowania, ale bywało ich i sześć. Dość powiedzieć, że przez ostatnie piętnaście lat przez rządowe koalicje przewinęło się blisko dwadzieścia ugrupowań, nie licząc oddzielnie partii wchodzących w skład Akcji Wyborczej Solidarność w początkach jej powstania. Większość rządzących niegdyś formacji albo już nie istnieje, albo wegetuje na marginesie politycznej sceny.



Nie sprzyja to trwałości rządw w Polsce, ale zdaniem niektrych ekspertw powoduje, że większa część wyborcw, niż przy systemie dwupartyjnym, ma swoich reprezentantw we władzach. Obecnie rządy w Polsce sprawuje koalicja Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Unii Pracy i Federacyjnego Klubu Parlamentarnego, ktrego głwnym członem jest Partia Ludowo-Demokratyczna. W opozycji zasiadają: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Samoobrona, Liga Polskich Rodzin, Polskie Stronnictwo Ludowe, Ruch Odbudowy Polski, Ruch Katolicko-Narodowy, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe i Polski Blok Ludowy (ten ostatni wspierał czasami rząd).



Głwne partie parlamentarne:



Sojusz Lewicy Demokratycznej, przewodniczący Krzysztof Janik. Ugrupowanie ma w Sejmie 162 posłw. Znani działacze partii to Leszek Miller, Marek Dyduch, Jerzy Szmajdziński, Wiesław Kaczmarek, Włodzimierz Cimoszewicz. SLD jest partią lewicową o charakterze socjaldemokratycznym, ale też z frakcją liberalną. W marcu 2004 r. wydzieliła się z SLD Socjaldemokracja Polska z Markiem Borowskim, Andrzejem Celińskim, Jolantą Banach i Izabellą Sierakowską na czele. Liczy 30 posłw i 5 senatorw.



Platforma Obywatelska, Donald Tusk, 56 posłw. Wśrd najbardziej znanych politykw są Jan Rokita, Zyta Gilowska. Platforma jest ugrupowaniem centroprawicowym, w ktrym wspłistnieją nurty: konserwatywny i liberalny.



Prawo i Sprawiedliwość, Jarosław Kaczyński, 42 posłw, a znani działacze to Lech Kaczyński, Ludwik Dorn, Marek Jurek. PiS to partia o obliczu chrześcijańsko-demokratycznym, konserwatywnym.



Polskie Stronnictwo Ludowe, Janusz Wojciechowski, 37 posłw. Znani politycy to Jarosław Kalinowski, Janusz Piechociński, Waldemar Pawlak, Wiesław Podkański, Jzef Zych. PSL to ugrupowanie ludowe, centrolewicowe, ale z silnymi tendencjami narodowymi.



Samoobrona Rzeczypospolitej Polskiej, Andrzej Lepper, 31 posłw. Inni działacze to Renata Beger, Stanisław Łyżwiński. Samoobrona jest ugrupowaniem o niesprecyzowanym obliczu ideologicznym, silnie populistycznym, w postulatach ekonomicznych bliskim jednak radykalnej lewicy.



Liga Polskich Rodzin, Marek Kotlinowski, 30 posłw. Znaczący działacze to Maciej Giertych, Roman Giertych, Zygmunt Wrzodak, Witold Tomczak, Anna Sobecka. LPR to partia chrześcijańsko-narodowa, antyeuropejska.



Unia Pracy, Marek Pol, 15 posłw, znani działacze to Tomasz Nałęcz, Izabela Jaruga-Nowacka, Janusz Lisak. UP to ugrupowanie lewicowe, podkreślające, iż reprezentuje ludzi pracy najemnej.



W Sejmie są jeszcze reprezentowane: Partia Ludowo-Demokratyczna (przewodniczący Roman Jagieliński), Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe (Artur Balazs), Ruch Katolicko-Narodowy (Antoni Macierewicz), Ruch Odbudowy Polski (Jan Olszewski). Ważniejsze partie, ktre nie mają sejmowej reprezentacji, to Unia Wolności i Unia Polityki Realnej.





W Polsce zarejestrowanych jest ponad 100 partii politycznych i wciąż powstają nowe. Do założenia ugrupowania potrzebne są podpisy 1000 osb. Partie polityczne muszą składać każdego roku sprawozdania finansowe. Niezłożenie ich lub wadliwe sprawozdanie może spowodować cofnięcie dotacji z budżetu państwa (przyznawana jest ona wszystkim ugrupowaniom, ktre w ostatnich wyborach parlamentarnych osiągnęły przynajmniej 3 proc. poparcia). Takie kary spotkały już m.in. PSL i Samoobronę. Inną surowszą karą jest usunięcie partii z rejestru prowadzonego przez Sąd Wojewdzki w Warszawie.



Największe liczebnie polskie partie to PSL (ok. 140 tys. członkw), Samoobrona (ok. 100 tys.), SLD (ok. 80 tys.), Platforma Obywatelska (ok. 24 tys.). Większość ugrupowań liczy po kilka, kilkanaście tysięcy członkw.



(Liczebność klubw i partii – stan na koniec III 2004 r.)





ę





Politycy

Ściąga z Polityki

Scena polityczna III RP

W Polsce funkcjonuje system wielopartyjny. Wszystkie rządy od 1989 r. były koalicyjne. Koalicje tworzyły najczęściej dwa ugrupowania, ale bywało ich i sześć. Dość powiedzieć, że przez ostatnie piętnaście lat przez rządowe koalicje przewinęło się blisko dwadzieścia ugrupowań, nie licząc oddzielnie partii wchodzących w skład Akcji Wyborczej Solidarność w początkach jej powstania. Większość rządzących niegdyś formacji albo już nie istnieje, albo wegetuje na marginesie politycznej sceny.



Nie sprzyja to trwałości rządw w Polsce, ale zdaniem niektrych ekspertw powoduje, że większa część wyborcw, niż przy systemie dwupartyjnym, ma swoich reprezentantw we władzach. Obecnie rządy w Polsce sprawuje koalicja Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Unii Pracy i Federacyjnego Klubu Parlamentarnego, ktrego głwnym członem jest Partia Ludowo-Demokratyczna. W opozycji zasiadają: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Samoobrona, Liga Polskich Rodzin, Polskie Stronnictwo Ludowe, Ruch Odbudowy Polski, Ruch Katolicko-Narodowy, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe i Polski Blok Ludowy (ten ostatni wspierał czasami rząd).



Głwne partie parlamentarne:



Sojusz Lewicy Demokratycznej, przewodniczący Krzysztof Janik. Ugrupowanie ma w Sejmie 162 posłw. Znani działacze partii to Leszek Miller, Marek Dyduch, Jerzy Szmajdziński, Wiesław Kaczmarek, Włodzimierz Cimoszewicz. SLD jest partią lewicową o charakterze socjaldemokratycznym, ale też z frakcją liberalną. W marcu 2004 r. wydzieliła się z SLD Socjaldemokracja Polska z Markiem Borowskim, Andrzejem Celińskim, Jolantą Banach i Izabellą Sierakowską na czele. Liczy 30 posłw i 5 senatorw.



Platforma Obywatelska, Donald Tusk, 56 posłw. Wśrd najbardziej znanych politykw są Jan Rokita, Zyta Gilowska. Platforma jest ugrupowaniem centroprawicowym, w ktrym wspłistnieją nurty: konserwatywny i liberalny.



Prawo i Sprawiedliwość, Jarosław Kaczyński, 42 posłw, a znani działacze to Lech Kaczyński, Ludwik Dorn, Marek Jurek. PiS to partia o obliczu chrześcijańsko-demokratycznym, konserwatywnym.



Polskie Stronnictwo Ludowe, Janusz Wojciechowski, 37 posłw. Znani politycy to Jarosław Kalinowski, Janusz Piechociński, Waldemar Pawlak, Wiesław Podkański, Jzef Zych. PSL to ugrupowanie ludowe, centrolewicowe, ale z silnymi tendencjami narodowymi.



Samoobrona Rzeczypospolitej Polskiej, Andrzej Lepper, 31 posłw. Inni działacze to Renata Beger, Stanisław Łyżwiński. Samoobrona jest ugrupowaniem o niesprecyzowanym obliczu ideologicznym, silnie populistycznym, w postulatach ekonomicznych bliskim jednak radykalnej lewicy.



Liga Polskich Rodzin, Marek Kotlinowski, 30 posłw. Znaczący działacze to Maciej Giertych, Roman Giertych, Zygmunt Wrzodak, Witold Tomczak, Anna Sobecka. LPR to partia chrześcijańsko-narodowa, antyeuropejska.



Unia Pracy, Marek Pol, 15 posłw, znani działacze to Tomasz Nałęcz, Izabela Jaruga-Nowacka, Janusz Lisak. UP to ugrupowanie lewicowe, podkreślające, iż reprezentuje ludzi pracy najemnej.



W Sejmie są jeszcze reprezentowane: Partia Ludowo-Demokratyczna (przewodniczący Roman Jagieliński), Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe (Artur Balazs), Ruch Katolicko-Narodowy (Antoni Macierewicz), Ruch Odbudowy Polski (Jan Olszewski). Ważniejsze partie, ktre nie mają sejmowej reprezentacji, to Unia Wolności i Unia Polityki Realnej.





W Polsce zarejestrowanych jest ponad 100 partii politycznych i wciąż powstają nowe. Do założenia ugrupowania potrzebne są podpisy 1000 osb. Partie polityczne muszą składać każdego roku sprawozdania finansowe. Niezłożenie ich lub wadliwe sprawozdanie może spowodować cofnięcie dotacji z budżetu państwa (przyznawana jest ona wszystkim ugrupowaniom, ktre w ostatnich wyborach parlamentarnych osiągnęły przynajmniej 3 proc. poparcia). Takie kary spotkały już m.in. PSL i Samoobronę. Inną surowszą karą jest usunięcie partii z rejestru prowadzonego przez Sąd Wojewdzki w Warszawie.



Największe liczebnie polskie partie to PSL (ok. 140 tys. członkw), Samoobrona (ok. 100 tys.), SLD (ok. 80 tys.), Platforma Obywatelska (ok. 24 tys.). Większość ugrupowań liczy po kilka, kilkanaście tysięcy członkw.



(Liczebność klubw i partii – stan na koniec III 2004 r.)



ę

Ściąga z Polityki



Co się stało w III RP i na świecie w latach 1989-2002 (patrz także wykres Scena polityczna III RP)







• 1989

Po fali strajkw w końcu 1988 r. słabnące władze PRL zgodziły się na negocjacje z demokratyczną opozycją (PRL ewoluowała od państwa dyktatury stalinowskiej do modelu autorytarnego, bez swobd obywatelskich, demokracji i wolności, uzależniona od ZSRR, z narzuconą władzą Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej). Od lutego do kwietnia trwały obrady Okrągłego Stołu. Do rozmw zasiedli przedstawiciele rządu i PZPR oraz czołowi działacze solidarnościowej opozycji. Nakreślono podstawy ustrojowe państwa: przywrcono urząd prezydenta oraz 100-osobowy Senat, ktry miał być wybierany w całkowicie demokratycznych wyborach. Przywrcono także swobody związkowe, co otworzyło drogę do ponownej legalizacji NSZZ Solidarność.

W dwch turach, 4 i 18 czerwca 1989 r., odbyły się wybory parlamentarne. Kandydaci Solidarności zdobyli niemal wszystkie (bez jednego) przewidziane w umowie (161) miejsca w Sejmie i (99) w Senacie. Powstał tzw. Sejm kontraktowy. W lipcu Zgromadzenie Narodowe (czyli łącznie Sejm i Senat) wybrało na prezydenta byłego I sekretarza PZPR gen. Wojciecha Jaruzelskiego większością 1 głosu. Po słynnym artykule Adama Michnika w Gazecie Wyborczej: Wasz prezydent, nasz premier nastąpiła zmiana koalicji rządzącej krajem. Dotychczasowi sojusznicy PZPR, czyli Zjednoczone Stronnictwo Ludowe i Stronnictwo Demokratyczne, zawarli porozumienie z Solidarnością. Dzięki temu w październiku mgł powstać rząd z pierwszym niekomunistycznym premierem Tadeuszem Mazowieckim (jednak wciąż z udziałem politykw PZPR).

W grudniu znowelizowano konstytucję. Państwo zmieniło nazwę z Polska Rzeczpospolita Ludowa na Rzeczpospolita Polska. Zlikwidowano zapisy o kierowniczej roli PZPR, gospodarce socjalistycznej i sojuszu z ZSRR. W tym samym miesiącu parlament przyjął pakiet ustaw, ktre złożyły się na tzw. plan Balcerowicza, ktry miał wprowadzić w Polsce zasady kapitalistycznego wolnego rynku.

Na świecie: II – ostateczne wycofanie wojsk sowieckich z Afganistanu; VI – krwawa rozprawa władz chińskich ze studentami na placu Tiananmen; XI – upadek muru berlińskiego; XII – rozstrzelanie prezydenta Rumunii Nicolae Ceausescu; XII – wybr Vaclava Havla na prezydenta Czechosłowacji.

• 1990

W styczniu w miejsce rozwiązanej PZPR powstała Socjaldemokracja RP z Aleksandrem Kwaśniewskim na czele. W kwietniu zlikwidowano Milicję Obywatelską (powstaje Policja Państwowa) i Służbę Bezpieczeństwa (powstaje Urząd Ochrony Państwa, obecnie zamieniony na Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencję Wywiadu); zniesiono też cenzurę.

W tym czasie trwała już tzw. wojna na grze. Zaczął się rozpadać Obywatelski Klub Parlamentarny, jaki do tej pory tworzyli posłowie i senatorowie Solidarności. Powstały dwa zwalczające się ugrupowania. Najpierw Porozumienie Centrum, założone przez Jarosława i Lecha Kaczyńskich, forsujących Lecha Wałęsę na prezydenta, a następnie Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna Władysława Frasyniuka i Zbigniewa Bujaka (ROAD, prekursor pźniejszej Unii Demokratycznej, a potem Unii Wolności), ktry popierał kandydaturę Tadeusza Mazowieckiego. W listopadzie Lech Wałęsa został prezydentem RP w wyborach powszechnych. Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski przekazał Wałęsie insygnia władzy prezydenckiej II RP. Do dymisji podał się premier Tadeusz Mazowiecki. Zastąpił go Jan Krzysztof Bielecki, lider Kongresu Liberalno-Demokratycznego.



ęNa świecie: III – Michaił Gorbaczow, od 2 lat przewodniczący Rady Najwyższej ZSRR, zostaje prezydentem; III – niepodległość Litwy; VIII – inwazja Iraku na Kuwejt; X – zjednoczenie Niemiec

• 1991

W kwietniu odbyła się pierwsza sesja Giełdy Papierw Wartościowych w gmachu byłego KC PZPR. W lipcu zaś po raz pierwszy zetknęliśmy się z formularzem podatkowym PIT, ponieważ weszła w życie ustawa o powszechnym podatku dochodowym od osb fizycznych. Zawiązał się wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej, ktry połączył wiele ugrupowań (SdRP, OPZZ, a nawet Związek Komunistw Polskich Proletariat). W październiku podpisano w Moskwie porozumienie o wycofaniu wojsk radzieckich z Polski (ostatni żołnierz rosyjski wyjechał z Polski w 1993 r.). Także w październiku odbyły się pierwsze prawdziwie wolne wybory parlamentarne: w Sejmie zasiedli przedstawiciele 29 ugrupowań politycznych. Prawicowy rząd, po tym, jak nie udało się stworzyć gabinetu Bronisławowi Geremkowi, utworzył polityk PC Jan Olszewski.

Na świecie: I – rusza operacja Pustynna Burza (interwencja USA i państw sprzymierzonych wobec Iraku); II – powstanie Grupy Wyszehradzkiej (Polska, Węgry, Czechosłowacja); VI – po tzw. puczu Janajewa skierowanym przeciw Michaiłowi Gorbaczowowi Borys Jelcyn zostaje prezydentem Rosji; VI – rozpoczyna się wojna w Chorwacji; VII – rozwiązanie Układu Warszawskiego, zbrojnego ramienia bloku radzieckiego, istniejącego od 1955 r.; VIII – niepodległość Estonii, Łotwy, Ukrainy i Białorusi; XII – powołanie Wsplnoty Niepodległych Państw w miejsce ZSRR.

• 1992

W czerwcu powstały nowe ugrupowania polityczne, m.in. Unia Pracy Ryszarda Bugaja (mająca ambicje być lewicową alternatywą dla SLD) oraz Przymierze Samoobrona Andrzeja Leppera. W czerwcu wybuchła tzw. afera teczkowa. Antoni Macierewicz, minister spraw wewnętrznych, po odpowiedniej uchwale Sejmu ujawnił listę domniemanych agentw Służby Bezpieczeństwa z czasw PRL. Na liście Macierewicza znalazło się wielu znanych działaczy dawnej opozycji. W efekcie w czerwcu upadł rząd Jana Olszewskiego. Po krtkim urzędowaniu premiera Waldemara Pawlaka (PSL), ktry nie mgł stworzyć rządu, szefem gabinetu została Hanna Suchocka (UD). W grudniu weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji (przewidywała m.in. utworzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, zajmującej się rozdziałem koncesji dla prywatnych nadawcw radiowych i telewizyjnych i nadzorowaniem mediw).

Na świecie: II – podpisanie w Maastricht traktatu o Unii Europejskiej 12 państw; III – referendum niepodległościowe w Bośni i Hercegowinie, początek wojny domowej w byłej Jugosławii; XII – rozpad Czechosłowacji.

• 1993

W styczniu Sejm uchwalił ustawę aborcyjną, zezwalającą na przerywanie ciąży tylko w szczeglnych wypadkach. Wzbudziła ona ostry sprzeciw środowisk liberalnych. W maju, po protestach grniczych, Sejm przegłosował wotum nieufności dla rządu Hanny Suchockiej. Prezydent Lech Wałęsa rozwiązał parlament. We wrześniowych przedterminowych wyborach parlamentarnych zwycięstwo odniosły SLD (20,4 proc.) i PSL (15,4 proc.). Partie te zawiązały koalicję (w rządzie miała jeszcze udział Unia Pracy), a premierem został Waldemar Pawlak.

ęNa świecie: I – zaprzysiężenie Billa Clintona na prezydenta USA; IX – utworzenie Autonomii Palestyńskiej w Strefie Gazy.

• 1994

W styczniu Polska rozpoczęła swoją drogę do NATO poprzez przystąpienie do programu Partnerstwo dla Pokoju. W kwietniu zaś złożyła wniosek o przystąpienie do Unii Europejskiej. W wyniku połączenia Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego powstała Unia Wolności. Wybory samorządowe w czerwcu potwierdzają poparcie dla SLD.

Na świecie: I – przyjęcie programu Partnerstwo dla Pokoju, określającego m.in. wspłpracę NATO z państwami postkomunistycznymi; VII – zwycięstwo Aleksandra Łukaszenki w wyborach na Białorusi i Leonida Kuczmy na Ukrainie; XII – interwencja wojsk rosyjskich w dążącej do niepodległości Czeczenii.

• 1995

W styczniu przeprowadzono denominację złotego (w stosunku 10 000:1). W marcu na skutek nieporozumień w koalicji rządzącej oraz w wyniku interwencji prezydenta Lecha Wałęsy z funkcji premiera zrezygnował Waldemar Pawlak. Jego miejsce zajął działacz SLD Jzef Oleksy. W październiku odbyły się wybory prezydenckie, w ktrych zwyciężył Aleksander Kwaśniewski. W grudniu minister spraw wewnętrznych Andrzej Milczanowski oskarżył premiera Oleksego o kontakty z wywiadem ZSRR i Rosji, w wyniku czego Oleksy zrezygnował ze stanowiska (tzw. sprawa Olina).

Na świecie: I – poszerzenie Unii Europejskiej o Austrię, Finlandię i Szwecję; V – zwycięstwo Jacquesa Chiraca w wyborach prezydenckich we Francji; XI – porozumienie w Dayton, kończące wojnę domową w Bośni i Hercegowinie.

• 1996

W styczniu na miejsce Jzefa Oleksego premierem został inny polityk SLD Włodzimierz Cimoszewicz. Zaczęły się jednoczyć środowiska prawicowe. W czerwcu pod przewodnictwem szefa Solidarności Mariana Krzaklewskiego powstała Akcja Wyborcza Solidarność, grupująca blisko 40 partii i stowarzyszeń. AWS szybko zyskała popularność i stała się głwną, choć pozaparlamentarną, opozycją.

Na świecie: VII – Borys Jelcyn ponownie prezydentem Rosji; VIII – podpisanie układu kończącego wojnę w Czeczenii, jednak sprawa statusu republiki zostaje odłożona na kolejne 5 lat; IX – talibowie przejmują władzę w Afganistanie.

• 1997

W kwietniu Zgromadzenie Narodowe uchwaliło nową Konstytucję RP, zatwierdzoną w powszechnym referendum w maju. Nowelizacja kodeksu karnego przyniosła zniesienie kary śmierci. W lipcu Polskę nawiedziła największa powdź w dziejach (dorzecze Odry). We wrześniu odbyły się wybory parlamentarne: rosnąca w siłę AWS uzyskała 34 proc. głosw, SLD – 27 proc., UW – 13 proc., PSL – 7 proc. Władzę objęła prawica, premierem rządu koalicji AWS-UW został działacz Solidarności prof. Jerzy Buzek.

ęNa świecie: V – wybory parlamentarne w Wielkiej Brytanii, zwycięstwo Partii Pracy nad rządzącymi od 1979 r. konserwatystami, premierem zostaje Tony Blair; VI – Hongkong zostaje przekazany Chinom przez Brytyjczykw.

• 1998

W lutym, po gorących sporach, Sejm ratyfikował konkordat między Polską a Watykanem, podpisany przez rząd Hanny Suchockiej jeszcze w 1993 r. W lipcu zapadła decyzja o nowym podziale administracyjnym kraju – 16 zamiast 49 wojewdztw, wrciły powiaty. W październiku odbyły się wybory samorządowe: najwięcej mandatw otrzymały komitety lokalne AWS i SLD. W grudniu Sejm uchwalił ustawę o Instytucie Pamięci Narodowej, ktry ma ścigać zbrodnie popełnione na polskich obywatelach przez hitlerowcw i władze komunistyczne.

Na świecie: III – inauguracja procesu poszerzania UE o 10 państw Europy Środkowej; X – pokojowa Nagroda Nobla dla Davida Trible’a i Johna Hume’a za wysiłki na rzecz zakończenia konfliktu w Irlandii Płnocnej; XII – deklaracja ONZ o zakazie klonowania ludzi.

• 1999

W styczniu weszły w życie znaczące reformy: administracyjna, służby zdrowia, emerytalna i oświatowa (wprowadziła nowy szczebel edukacyjny – gimnazjum). W marcu Polska stała się członkiem NATO. W kwietniu SLD przekształca się z koalicji ugrupowań i stowarzyszeń w jednolitą partię polityczną. Na jej czele stanął Leszek Miller.

Na świecie: III – do NATO prcz Polski wchodzą Czechy i Węgry; III – interwencja wojsk NATO przeciw Jugosławii w związku z sytuacją w Kosowie; X – ponowna interwencja wojsk rosyjskich w Czeczenii.

• 2000

W koalicji rządzącej pojawiły się rozbieżności w kwestiach gospodarczych. Wobec powtarzających się atakw na szefa UW Leszka Balcerowicza jego partia opuściła w końcu rząd Jerzego Buzka, ktry do końca kadencji Sejmu był mniejszościowym rządem AWS. W październiku doszło do kolejnych wyborw prezydenckich. Już w pierwszej turze wygrał je Aleksander Kwaśniewski (54 proc. głosw), pokonując m.in. Andrzeja Olechowskiego i Mariana Krzaklewskiego.

Na świecie: III – Władimir Putin wygrywa wybory prezydenckie w Rosji; IX – wybuch drugiej intifady na Bliskim Wschodzie; XII – przyjęcie traktatu nicejskiego.

• 2001

Przed zbliżającymi się wyborami nastąpiło przegrupowanie wojsk. W styczniu trzech politykw: Maciej Płażyński (AWS), Andrzej Olechowski (bezpartyjny) i Donald Tusk (UW), powołało do życia Platformę Obywatelską, do ktrej przeszła duża część członkw UW. W maju powstała partia Jarosława i Lecha Kaczyńskich pod nazwą Prawo i Sprawiedliwość. W tym samym miesiącu powstała Liga Polskich Rodzin, prawicowe porozumienie sił przeciwnych wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. We wrześniu odbyły się wybory parlamentarne: koalicja SLD-UP zdobyła 41 proc. głosw, PO – 13 proc., Samoobrona – 10 proc., PiS – 9,5 proc., PSL – 9 proc., LPR – 8 proc. AWS i UW nie zdobyły mandatw do Sejmu.

ęNa świecie: I – zaprzysiężenie George’a W. Busha na prezydenta USA; 11 IX – ataki terrorystyczne na World Trade Center w Nowym Jorku i Pentagon w Waszyngtonie; odpowiedzialność za śmierć 3 tys. osb ponosi islamska organizacja Al-Kaida Osamy ibn Ladena: X – atak amerykański na bazy związanych z Al-Kaidą terrorystw islamskich; XII – obalenie reżimu talibw w Afganistanie.

• 2002

Przeprowadzono Narodowy Spis Powszechny, ktry przynisł informację, że liczba mieszkańcw Polski od 1999 r. systematycznie się zmniejsza (i wynosi 38,3 mln), średni wiek Polaka to 35 lat (wciąż jesteśmy młodym społeczeństwem). Instytut Pamięci Narodowej ogłosił wyniki swojego śledztwa w kontrowersyjnej sprawie mordu na Żydach w Jedwabnem: inspiratorami pogromu byli Niemcy, ale bezpośrednimi sprawcami zbrodni okazało się kilkudziesięciu polskich mieszkańcw Jedwabnego i okolic. Po raz dziewiąty z pielgrzymką do Polski przybył Jan Paweł II. Według badań opinii publicznej 90 proc. Polakw uznało wizytę za ważne wydarzenie; jednocześnie 68 proc. przyznało, że słowa papieża nic nie zmienią w ich życiu. Po jedenastu latach przewodniczenia Solidarności Marian Krzaklewski przegrał batalię o fotel szefa związku. Zastąpił go Janusz Śniadek.

Na świecie: II – rozpoczyna się proces byłego prezydenta Serbii Slobodana Miloszevicia przed Haskim Trybunałem do spraw Zbrodni w byłej Jugosławii. IV – oblężenie Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. 200 uzbrojonych Palestyńczykw schroniło się w świątyni, ktrą Izraelczycy oblegali 39 dni. IX – czeczeńscy terroryści zajęli moskiewski teatr na Dubrowce, w wyniku akcji służb specjalnych wszyscy zostali zabici, ale zginęło także 129 zakładnikw.



ę

Kalendarium



Ściąga z polityki







• 2003

Styczeń

10 stycznia rozpoczęła działalność sejmowa komisja śledcza, ktra miała na celu wyjaśnienie kulis oferty korupcyjnej, jaką złożył kierownictwu Agory (wydawcy Gazety Wyborczej) producent filmowy Lew Rywin.

KOMISJA ŚLEDCZA NA TROPIE

Lew Rywin, jak wskazuje na to nagranie dokonane w siedzibie Agory, podczas rozmowy z Adamem Michnikiem, redaktorem naczelnym GW, zażądał łapwki w wysokości 17,5 mln dol. za to, że znowelizowana ustawa o radiofonii i telewizji umożliwi Agorze kupno prywatnej telewizji Polsat.

Przesłuchanie kilkudziesięciu świadkw wykazało, że w czasie prac nad ustawą doszło do wielu nieprawidłowości. Projekty podlegały konsultacjom poza oficjalnym obiegiem, niejasny był udział Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ktra okazała się nazbyt zaangażowana w bieżące partyjne interesy. Ustawa miała wiele sprzecznych wersji, przy czym trudno było ustalić, kto odpowiada za zmiany w kolejnych projektach. Liczne poszlaki wskazywały na to, że wokł ustawy toczyła się polityczna gra. Sejmowa komisja starała się jednak przede wszystkim ustalić, czy Lew Rywin złożył propozycję korupcyjną samodzielnie, czy też był wysłannikiem osb trzecich. Sam Rywin w czasie rozmowy z Adamem Michnikiem sugerował, że stoi za nim grupa trzymająca władzę, ale przed komisją śledczą odmwił składania zeznań.

Prace komisji trwały 15 miesięcy. W cząstkowych raportach poszczeglni członkowie komisji wysnuwali rżne wnioski. Jan Rokita (PO) w swoim opracowaniu podkreślał udział kierownictwa Agory w grze o ustawę o radiofonii i telewizji. Dowodził na podstawie poszlak, że Agora zaangażowała się w nieformalne negocjacje i miała swj udział w patologiach towarzyszących powstawaniu projektu. Tezy Rokity spotkały się z ostrym kontratakiem zarządu Agory. Tomasz Nałęcz (UP) natomiast prbował wskazać grupę trzymającą władzę, włączając w nią członka KRRiTV Włodzimierza Czarzastego, szefową gabinetu politycznego premiera Aleksandrę Jakubowską, szefa Rządowego Centrum Studiw Strategicznych Lecha Nikolskiego oraz byłego prezesa telewizji publicznej Roberta Kwiatkowskiego. Wreszcie Zbigniew Ziobro (PiS) w swojej części raportu podkreślał konstytucyjną odpowiedzialność premiera Leszka Millera za nieprawidłowości towarzyszące powstawaniu projektu ustawy RTV i niezgłoszenie do prokuratury wniosku o ściganie Lwa Rywina. Jako końcowy raport komisji jej członkowie nieoczekiwanie wybrali sprawozdanie Anity Błochowiak (SLD), ktre zaprzecza istnieniu grupy trzymającej władzę. Sejm może jeszcze zmienić tę decyzję.

Od 2 grudnia 2003 r., rwnolegle do prac sejmowej komisji, toczy się proces Lwa Rywina przed sądem w Warszawie. Tezy prokuratorskie idą w kierunku, iż Rywin działał sam, a w każdym razie nie ma żadnych przekonujących dowodw czy poszlak, że było inaczej. Taka linia prokuratury budzi wątpliwości wielu politykw. Sam Lew Rywin w oświadczeniu wygłoszonym przed sądem oskarżył Agorę, iż to ona zaproponowała mediację w sprawie ustawy o RTV, dopiero gdy się nie powiodła, Gazeta Wyborcza opublikowała artykuł demaskujący całą aferę.



ęKONTROWERSYJNA USTAWA O RTV

Obecnie obowiązująca ustawa o radiofonii i telewizji pochodzi z 1992 r. i jest aktem prawnym przestarzałym nie tylko ze względu na rozwj technologiczny, jaki dokonał się w świecie mediw elektronicznych, ale także dlatego, że w trakcie jej funkcjonowania wiele przepisw nie oparło się prbie życia. To sprawiło, że KRRiTV przygotowała w 2001 r. projekt nowej ustawy, ktry przedłożyła rządowi celem wniesienia do Sejmu, gdyż sama nie ma inicjatywy ustawodawczej. Ustawy nie uchwalono ze względu na liczne kontrowersje, długotrwały brak kompromisu wokł najbardziej krytykowanych przepisw, a w końcu ze względu na sprawę Rywina. W efekcie przyjęto tylko małą nowelizację, zwaną też europejską, między innymi znoszącą bariery dla obecności na polskim rynku kapitału zagranicznego.

Do rozstrzygnięcia pozostają w dalszym ciągu najbardziej kontrowersyjne kwestie. Dla mediw publicznych kluczowa jest sprawa wprowadzenia takiego mechanizmu, ktry umożliwi ściąganie abonamentu. Dziś zaledwie 50 proc. posiadaczy telewizorw płaci abonament. Powoduje to, że TVP stała się bardzo agresywnym graczem na rynku reklamowym, co wywołało trwały konflikt z nadawcami prywatnymi, gdyż rynek reklam jest ograniczony. Telewizja publiczna domaga się też przyznania jej prawa do tworzenia kanałw tematycznych oraz przekazania na własność archiww, ktre obecnie stanowią państwowy zasb archiwalny, ale będący w dyspozycji radia i telewizji.

Z kolei nadawcy prywatni chcieli wyraźnego ustawowego ograniczenia reklam w TVP (pojawił się też pomysł całkowitego pozbawienia jej prawa do nadawania reklam w zamian za w pełni ściągalny abonament i ewentualne dopłaty z funduszu tworzonego przez nadawcw komercyjnych), ułatwienia im dostępu do archiww, a więc odebrania mediom publicznym zarządu nad nimi. Dla mediw prywatnych zasadnicze znaczenie mają także przepisy dotyczące koncentracji kapitału w mediach, a więc umożliwienie prywatnym firmom rozwoju przez inwestycje na całym rynku (w prasie, radiu i telewizji), co prowadziłoby do tworzenia silniejszych koncernw medialnych. Projekt zakładający, że właściciel oglnopolskiego dziennika (np. Agora) nie może posiadać jednocześnie telewizji o zasięgu oglnokrajowym (np. Polsatu), stał się początkiem wielomiesięcznej wojny medialnej z rządem, ktrą rząd ostatecznie przegrał, bo ustawa nie została uchwalona. Wojna o ustawę, a zwłaszcza o tzw. zapisy dekoncentracyjne, uniemożliwiła rozwiązanie wszystkich spornych kwestii, w tym także ograniczenie nadmiernych uprawnień KRRiTV wobec nadawcw.

Projekt nowego całościowego prawa medialnego dopiero się rodzi, ale wydaje się, że wobec narosłych emocji uchwalenie go będzie bardzo trudne. Medialna wojna przyniosła jednak zmiany w samej telewizji publicznej, gdzie po raz pierwszy zarząd wybrany został w drodze konkursu (funkcję prezesa na miejsce Roberta Kwiatkowskiego objął w styczniu 2004 r. Jan Dworak). Konkurs, choć niewolny od politycznych rozdań, był jednak rwnież prbą doboru ludzi wedle kompetencji przy zachowaniu dość delikatnej politycznej rwnowagi we władzach spłki TVP SA.

ęLuty

Z inspiracji Samoobrony w całym kraju trwały blokady drg, aby wymusić na rządzie interwencyjny skup wieprzowiny. Policja użyła gumowych kul. W trakcie debaty sejmowej przewodniczący Samoobrony nazwał ministra spraw wewnętrznych bandytą.

FENOMEN SAMOOBRONY

Samoobrona, ugrupowanie kierowane przez Andrzeja Leppera (istnieją oddzielnie związek zawodowy i partia), zyskuje w ostatnich tygodniach coraz większą popularność w sondażach opinii publicznej (od 20 do 26 proc. poparcia; w wyborach w 2001 r. uzyskała ok. 10 proc. głosw). Powstała w 1992 r. formacja opiera się na populistycznych hasłach, agresywnych akcjach protestacyjnych, obrażaniu politykw wszystkich partii jako winnych biedzie w kraju. Ugrupowanie Leppera reklamuje się tym, że jeszcze nie uczestniczyło w sprawowaniu władzy i – krytykując cały sens polskich reform gospodarczych po 1989 r. – lansuje własny program naprawy państwa oparty m.in. na wielkich wydatkach socjalnych z budżetu, zahamowaniu prywatyzacji, opodatkowaniu bankw i wykorzystaniu rezerw dewizowych Narodowego Banku Polskiego. Zdaniem ekonomistw, zrealizowanie tego planu przyniosłoby katastrofę dla finansw państwa. Niemniej Andrzej Lepper zyskuje tym poklask tej części społeczeństwa, ktra czuje się zagrożona regułami wolnego rynku i na przemianach w Polsce, przynajmniej w subiektywnym odczuciu, więcej straciła, niż zyskała. Lepper wygrywa nostalgię za PRL, tęsknotę za państwem opiekuńczym jako przeciwieństwem kraju, gdzie wszyscy kradną. Lepper nauczył się zasad politycznego marketingu (wpływania na poglądy opinii publicznej i kreowania własnego pozytywnego wizerunku), korzysta z pomocy doradcw, jeździ po Polsce i zdobywa zwolennikw.

Marzec

1 marca rozpadła się rządząca od października 2001 r. koalicja SLD-UP-PSL. Polskie Stronnictwo Ludowe zostało wykluczone z większości rządowej.

TRUDNE RZĄDY MNIEJSZOŚCIOWE

Wspłpraca Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Unii Pracy z ludowcami od początku przebiegała z licznymi napięciami, podobnie zresztą jak podczas poprzedniej koalicji w latach 1993–1997. Bezpośrednią przyczyną wykluczenia PSL z rządowych ław było głosowanie nad wprowadzeniem tzw. winiet, czyli kontrowersyjnych opłat za korzystanie z drg, co w imieniu rządu forsował wicepremier i minister infrastruktury, szef UP Marek Pol. Posłowie PSL zagłosowali, podobnie jak opozycja, przeciw winietom, czyli przeciw własnemu rządowi. Politycy SLD i UP stwierdzili, że miara się przebrała i PSL, mimo ugodowych gestw ze strony ludowcw, musi z rządu odejść. Powstał rząd mniejszościowy, a więc taki, ktry nie ma w Sejmie bezwzględnej większości, czyli 231 posłw (50 proc. składu Sejmu plus jeden). Już raz w historii III RP działał taki rząd – po odejściu Unii Wolności z koalicji z Akcją Wyborczą Solidarność w 2001 r., gabinet Jerzego Buzka przez wiele miesięcy funkcjonował bez większości parlamentarnej, ale też nie był w stanie przeforsować żadnej poważniejszej inicjatywy. Zarzucano mu wwczas, że nie tyle rządzi, ile administruje państwem. Konstytucja daje premierowi mocną pozycję – aby go odwołać, trzeba zaproponować własnego kandydata, ktry znajdzie poparcie sejmowej większości (tzw. konstruktywne wotum nieufności), a to przy rozbiciu opozycji jest bardzo trudne.

ęW III RP tylko raz udał się manewr, kiedy opozycja zmieniła premiera; w 1992 r. Jana Olszewskiego zastąpił Waldemar Pawlak. Odwołanie przez Sejm premier Hanny Suchockiej w 1993 r. skończyło się rozwiązaniem parlamentu przez wczesnego prezydenta Lecha Wałęsę. Po wejściu w życie konstytucji w 1997 r. pozycja szefa rządu jeszcze się wzmocniła, ale bez stałej większości parlamentarnej rząd musi przed każdym ważniejszym głosowaniem zdobywać poplecznikw, czasami płacąc za to ustępstwami albo oferując stanowiska.

Dlatego politycy rządu Leszka Millera po wykluczeniu z koalicji PSL starali się zyskać poparcie mniejszych kł poselskich (do 15 posłw), ktre powstały w Sejmie w wyniku odejścia (lub wyrzucenia) posłw z dużych klubw (powyżej 15 posłw). Ta polityka w dużej mierze powiodła się, a praktyka sejmowa pokazała, że w przypadku, gdy opozycja jest mocno podzielona, bezwzględna większość nie jest niezbędna, aby projekty rządu uzyskiwały w Sejmie poparcie.

Ostatnio do koalicji rządzącej weszła formacja Romana Jagielińskiego, zgrupowana w Sejmie w Federacyjnym Klubie Parlamentarnym. PSL natomiast, ktrego pozycja nieustannie słabnie, prbuje się zbliżyć do Ligi Polskich Rodzin i Prawa i Sprawiedliwości. Nie brak rwnież opinii, że PSL powinien nawiązać wspłpracę z Samoobroną. Nowym przewodniczącym PSL w marcu 2004 r. został Janusz Wojciechowski, wicemarszałek Sejmu, były prezes Najwyższej Izby Kontroli, zastępując Jarosława Kalinowskiego.

20 marca rozpoczęła się operacja Iracka Wolność, mająca na celu obalenie reżimu Saddama Husajna w Iraku przez siły koalicyjne skupione wokł USA.

DRUGA WOJNA Z HUSAJNEM

Irak leży w sercu Bliskiego Wschodu, a Bliski Wschd jest jednym z kluczowych regionw polityki światowej. Wynika to z trzech powodw: ogromnych zasobw ropy naftowej, niezbędnej dla gospodarki państw uprzemysłowionych, powstania Państwa Izrael – jedynej demokracji typu zachodniego w tym rejonie, oraz tarć pomiędzy pozostałymi państwami bliskowschodnimi, z ktrych część wspłpracuje politycznie z Zachodem, część zaś – przede wszystkim Iran i Syria – jest do Zachodu nastawiona wrogo, co pociąga za sobą także wrogość do Izraela. Prawie wszystkie państwa Bliskiego Wschodu są kulturowo muzułmańskie i ustrojowo niedemokratyczne. Sytuacja ta sprawia, że Bliski Wschd jest polityczną beczką prochu: ogromne napięcia społeczne nie znajdują ujścia na drodze demokratycznej wymiany ekip rządzących, mnożą się za to rewolucje, wojny i zamachy stanu.

Właśnie dzięki rewolucji w 1968 r. doszedł do władzy w Iraku Saddam Husajn. Kiedyś socjalista i spiskowiec, stopniowo zamienił się w nacjonalistę i dyktatora. Przeciwnikw, rzeczywistych lub wyimaginowanych, usuwał lub mordował, otaczał się ludźmi z własnego klanu. W 1980 r. wdał się w ośmioletnią wojnę z Iranem, w ramach ktrej wydał rozkaz zaatakowania własnych obywateli – Kurdw – obawiając się, że dążą oni do oderwania się od Iraku. Wojna z Iranem, ktra przyniosła ponad milion ofiar, wyniszczyła kraj tak dotkliwie, że Husajn zarządził inwazję na sąsiedni Kuwejt. Chciał podreperować gospodarkę zyskami ze sprzedaży kuwejckiej nafty. Spodziewał się, że Zachd i inne państwa arabskie przymkną oczy na ten akt agresji, łamiący prawo międzynarodowe, bo w czasie konfliktu z Iranem cieszył się ich milczącym lub otwartym poparciem.

ęTa kalkulacja jednak się nie sprawdziła. Napaść na Kuwejt została potępiona, Organizacja Narodw Zjednoczonych zażądała wycofania wojsk irackich z Kuwejtu i nałożyła na Irak ostre sankcje gospodarcze. Ponieważ reżim Husajna nie usłuchał żądań społeczności międzynarodowej, ogromne siły koalicji międzynarodowej, z USA na czele, uderzyły na Irak, gdy wygasł termin ultimatum 15 stycznia 1991 r. Irak został pobity i wyparty z Kuwejtu, ale Saddam Husajn utrzymał się przy władzy, ponieważ mandat ONZ udzielony siłom międzynarodowym nie przewidywał jego obalenia, a tylko ukaranie. Podczas pierwszej wojny nad Zatoką Perską prezydentem USA był

George Bush. Jego syn, George W. Bush, objął ten sam urząd w 2000 r. Pokonany Irak nie przestał być problemem. Reżim Husajna krwawo stłumił powstania na płnocy (Kurdowie) i południu (szyici) kraju, odbudowywał siły zbrojne, nie przerwał prac nad programem zbrojeń chemicznych i biologicznych, wspierał terrorystw palestyńskich. Obłożony sankcjami kraj popadał w coraz głębszy kryzys; brakowało żywności i lekarstw.

Gwałtowny zwrot sytuacji nastąpił po atakach terrorystw Al-Kaidy na Nowy Jork i Waszyngton 11 września 2001 r. Rząd prezydenta Busha ogłosił wojnę z terroryzmem i wezwał do stworzenia w tym celu jak najszerszej koalicji międzynarodowej. W październiku 2001 r. siły międzynarodowe mające mandat ONZ zaatakowały reżim talibw w Afganistanie, gdzie ulokował się lider Al-Kaidy, multimilioner saudyjski Osama ibn Laden. Po obaleniu talibw rząd prezydenta Busha szykował się do uderzenia na Irak. W Waszyngtonie panowało przekonanie, że rozprawa z reżimem Husajna podetnie korzenie międzynarodwce terroru. Inaczej niż podczas pierwszej wojny nad Zatoką Amerykanie uznali, że nie wystarczy już izolować reżimu w Bagdadzie, trzeba go zastąpić rządem demokratycznym i prozachodnim.

Koncepcja rządu Busha jr. napotkała jednak silny opr dotychczasowych sojusznikw, głwnie Francji i Niemiec. Chcieli oni tylko przywrcenia kontroli inspektorw ONZ i presji dyplomatycznej, przewidywali, że interwencja zbrojna będzie katastrofą. Spodziewano się zaciętego oporu, masowego exodusu ludności, wojny domowej, rewolty w krajach arabskich. Bagdad wykonywał gesty pojednawcze: zgodził się na wpuszczenie inspektorw rozbrojeniowych, dostarczył ONZ tysiące dokumentw mających udowodnić, że Irak nie posiada nielegalnej broni masowego zniszczenia.

29 stycznia 2003 r. ośmiu przywdcw państw europejskich – w tym Polski – ogłosiło list z poparciem dla polityki Busha wobec Iraku. Wobec sprzeciwu Francji, Niemiec i Rosji Amerykanie zrezygnowali z prb uzyskania mandatu ONZ. 18 marca 2003 r. prezydent Bush dał Husajnowi 48 godzin na opuszczenie kraju. 20 marca 2003 r., gdy ultimatum wygasło, siły amerykańsko-brytyjsko-australijskie (z udziałem niewielkiego kontyngentu polskiego) uderzyły na Irak. 9 kwietnia czołgi amerykańskie wjechały do Bagdadu. Wojska z blisko 20 krajw (w tym polskie) pozostały w Iraku, by tworzyć parasol ochronny dla demokratyzacji. Nie znaleziono jednak nielegalnych broni, co było propagandowym ciosem dla rządw Zachodu popierających wojnę. Przeciwnicy interwencji uczynili z tego głwne narzędzie krytyki, pomijając sukcesy: odradzanie się społeczeństwa i gospodarki, rozkwit wolnych mediw, swobodę praktyk religijnych, schwytanie Saddama Husajna, podpisanie tymczasowej konstytucji i zapowiedź przekazania władzy w ręce Irakijczykw.

ęKwiecień

Na skutek konfliktu wokł nominacji Aleksandra Naumana na prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do dymisji podał się minister zdrowia Marek Balicki.

CHORY FUNDUSZ ZDROWIA

1 kwietnia 2003 r. reforma ochrony zdrowia stanęła w miejscu – zaczęła obowiązywać uchwalona przez Sejm 23 stycznia 2003 r. ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, ktra oznaczała likwidację istniejących od 1999 r. kas chorych i powrt do centralnego administrowania służbą zdrowia. W miejsce 16 regionalnych kas chorych (i jednej branżowej, przewidzianej dla służb mundurowych) powstała instytucja zwana Narodowym Funduszem Zdrowia, z 16 wojewdzkimi oddziałami pozbawionymi samodzielnych kompetencji. To pomysł byłego ministra zdrowia Mariusza Łapińskiego, ktry od początku kierowania resortem – wbrew opozycji i niezależnym ekspertom – postanowił skupić zarządzanie ochroną zdrowia w rękach prezesa Funduszu i swoich (zapominając przy tym o klarownym rozdzieleniu kompetencji między ministerstwem i zarządem NFZ).

Już 16 kwietnia 2003 r. grupa posłw Platformy Obywatelskiej skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niekonstytucyjności całej ustawy dotyczącej Narodowego Funduszu Zdrowia. 7 stycznia 2004 r. zapadł wyrok, ktry okazał się zwycięstwem PO – w opinii sędziw podstawowe zapisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ są niezgodne z art. 68 Konstytucji RP, ponieważ tworząc instytucję publiczną, w kształcie uniemożliwiającym jej rzetelne i sprawne działanie, naruszają zasady państwa prawnego (...). Trybunał dał czas na zmianę obowiązującego prawa do końca 2004 r. i choć obecnie trwają już intensywne prace nad nową ustawą, zamieszanie spowodowane utworzeniem NFZ na sprzecznych z konstytucją fundamentach doprowadziło publiczny system lecznictwa na skraj przepaści.

Powołanie na pierwszego szefa NFZ Aleksandra Naumana sprowokowało Marka Balickiego do złożenia natychmiastowej dymisji ze stanowiska ministra zdrowia – argumentował to brakiem możliwości wspłpracy z tym byłym zastępcą Mariusza Łapińskiego. Powody niechęci Balickiego do Naumana stały się jasne w maju 2003 r., gdy wybuchł skandal w związku z podejrzeniami o korupcję w Ministerstwie Zdrowia, gdy resortem kierował Łapiński (odszedł z rządu w styczniu 2003 r.), a Nauman odpowiadał za gospodarkę lekową. Jak ujawniły media, wczesny szef gabinetu politycznego Waldemar Deszczyński zażądał od amerykańskiej firmy farmaceutycznej MSD co najmniej

1,5 mln dol. łapwki za wpisanie jej lekw na listę refundacyjną, by pieniądze te przeznaczać na sieć lecznic osteoporozy powiązanych m.in. z konkubiną Naumana.

W 2003 r. nie poprawiły się warunki leczenia w publicznych szpitalach. Kolejki oczekujących do wielu badań wydłużyły się, a zadłużenie placwek medycznych wzrosło do 7 mld zł (to prawie jedna czwarta funduszy przeznaczanych co rok na ochronę zdrowia w Polsce). Nie spełniły się więc żadne obietnice, ktre składał rząd uzasadniając potrzebę wprowadzenia NFZ.

ęMaj

Pod koniec maja wizytę w Polsce złożył prezydent Stanw Zjednoczonych George W. Bush. Była to część europejskiej podrży prezydenta, podczas ktrej dziękował sojusznikom za pomoc w wojnie w Iraku.

POLSKA PRZYJACIELEM AMERYKI

Szesnastogodzinna wizyta w Polsce George’a Walkera Busha, poprzedzająca wizytę w Petersburgu, miała właściwie tylko jeden cel: zademonstrowanie, że Polska, ktra – obok Wielkiej Brytanii – udzieliła Ameryce najsilniejszego poparcia w wojnie z terroryzmem, stała się ważnym partnerem globalnego supermocarstwa.

Dla Polski Stany Zjednoczone są partnerem strategicznym, zwłaszcza od czasu jej przystąpienia do NATO. W doktrynie polskiej polityki zagranicznej szczeglnie bliskie stosunki z USA rwnoważą uzasadniony historycznie brak zaufania do europejskich partnerw. By umocnić stosunki z Ameryką, Polska m.in. kupiła amerykańskie samoloty F-16.

Mimo ogromnej dysproporcji potencjałw, bliskie stosunki z Polską także dla USA mogą mieć istotne znaczenie. Polska (z tego powodu złośliwie nazywana osłem trojańskim Ameryki) jest najbardziej proamerykańskim krajem w Europie. Jesteśmy jedynym państwem rozszerzonej Unii Europejskiej, w ktrym wszystkie ważne partie polityczne poparły prowadzoną przez prezydenta Busha wojnę z terroryzmem, łącznie z udziałem w ataku na Irak.

Przyszłość strategicznego sojuszu polsko-amerykańskiego nie jest oczywista. W Polsce stopniowo maleje sympatia do polityki rządu USA. Dzieje się tak między innymi dlatego, że w Stanach Zjednoczonych Polska wciąż nie jest traktowana jako istotny partner. Polskie firmy nie uzyskały znaczących kontraktw na odbudowę Iraku, a amerykańskie władze imigracyjne traktują Polakw dużo gorzej niż obywateli państw dotychczasowej Unii (wciąż obowiązują wizy). Jednocześnie polska opinia publiczna znajduje się pod coraz większym wpływem Europy Zachodniej, gdzie narasta niechęć do Ameryki, a zwłaszcza do sposobu, w jaki administracja prezydenta Busha prowadzi walkę z terroryzmem.

Czerwiec

7 i 8 czerwca odbyło się referendum akcesyjne, w ktrym 76,8 proc. głosujących Polakw opowiedziało się za wejściem Polski do Unii Europejskiej.

POLSKA W ZJEDNOCZONEJ EUROPIE

Polacy uznali, że chcą być częścią organizacji wspłdecydującej o losach świata, jednego z filarw zachodniej cywilizacji, obszaru podstawowych swobd, bogactwa, solidarności, bezpieczeństwa, jednolitego rynku i pieniądza euro. Dwa miesiące wcześniej w kolebce demokracji na starej Agorze w Atenach, u stp Akropolu, przywdcy 15 państw należących do Unii (Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburga, Niemiec, Portugalii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Włoch) i 10 przystępujących (Cypru, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Słowacji, Słowenii, Węgier) uroczyście podpisali traktat akcesyjny, czyli podstawę prawną poszerzenia Unii, zawierającą warunki przystąpienia. Targowano się o nie prawie pięć lat. Na wieńczącym targi szczycie w Kopenhadze w grudniu 2002 r. gorące spory o ostatni miliard euro i o limit produkcji mleka trwały prawie 12 godzin.

ęTraktat akcesyjny, a właściwie jego załączniki, szczegłowo opisują ścieżkę dochodzenia do pełnej harmonii między starymi a nowymi państwami Unii, wysokość wsparcia z kasy unijnej dla tych ostatnich i dla ich rolnikw, a także tryb otwierania się w takich delikatnych dziedzinach jak przepływ ludzi, w tym pracownikw. Ta jedna z czterech swobd, na ktrych opiera się Unia – obok swobodnego przepływu towarw, usług i kapitału – urzeczywistni się stopniowo w ciągu maksymalnie siedmiu lat. Z kolei swoboda przepływu kapitału, obejmująca wolność zakupu ziemi, zrealizuje się w pełni za 12 lat. Polska i inne nowe państwa zapewniły tu sobie okresy przejściowe tak jak stare państwa w otwarciu rynkw pracy. Okazało się to potrzebne, żeby przekonać wszystkich Europejczykw do zjednoczenia kontynentu pod flagą Unii. W starych państwach członkowskich traktat akcesyjny ratyfikują parlamenty, w nowych – bezpośrednio społeczeństwa.

Kiedy Polacy głosowali w referendum, przedstawiciele rządw i parlamentw 25 państw Unii, zasiadający w Konwencie Europejskim, kończyli opracowywać projekt unijnej konstytucji. Po latach dopisywania kolejnych traktatw do tych założycielskich, ktre legły u podstaw integracji przed 50 laty, europejskie elity uznały, że poszerzająca się Unia potrzebuje ustawy zasadniczej, porządkującej wszystkie dotychczasowe. To pierwsza tak otwarta i demokratyczna prba, aby w jednym spjnym dokumencie zagwarantować podstawowe swobody wszystkim obywatelom Unii, uprościć jej prawo, usprawnić ją i nadać jej bardziej demokratyczny charakter.

Projekt określa cele i wartości Unii, nawiązując między innymi do dziedzictwa religijnego Europy. Głwnym celem Unii jest promowanie pokoju, wartości i dobra narodw. Jej podstawowe wartości to poszanowanie godności ludzkiej, wolność, demokracja, rwność, rządy prawa i poszanowanie praw człowieka. Także pluralizm, tolerancja, sprawiedliwość, solidarność i niedyskryminacja. Unia powinna respektować tożsamości narodowe swoich państw członkowskich, a także ich zasadnicze funkcje państwowe, w tym zapewnienie integralności terytorialnej państwa, utrzymywanie prawa i porządku oraz ochronę bezpieczeństwa wewnętrznego.

Konstytucja nada Unii osobowość prawną. Jasno określi jej kompetencje, czyli dziedziny, w ktrych państwa członkowskie prowadzą wsplną politykę, i te, w ktrych tylko wspłpracują lub rządzą się samodzielnie. Do tych ostatnich należy ochrona zdrowia, edukacja i kultura. W projekcie zapisano też symbole Unii: flagę z okręgiem z dwunastu złotych gwiazd na niebieskim tle, hymn – Odę do Radości z IX Symfonii Ludwika van Beethovena, dewizę Zjednoczona w rżnorodności, jednolitą walutę euro i Dzień Europy przypadający 9 maja.

Większość Konwentu Europejskiego poparła propozycję, aby wprowadzić w 2009 r. nowy system podejmowania decyzji przez Radę UE podwjną większością – 50 proc. państw, reprezentujących co najmniej 60 proc. obywateli Unii. Do tego czasu obowiązywałby system oparty na skomplikowanych wyliczeniach umownej siły głosu poszczeglnych państw, uzgodniony trzy lata wcześniej w Nicei. Daje on Polsce i Hiszpanii niemal rwnie duże możliwości blokowania unijnych decyzji co największym państwom Unii – Niemcom, Francji, Wielkiej Brytanii i Włochom. Dlatego Madryt i Warszawa oprotestowały nowy system. Wraz z kilkoma innymi krajami katolickimi wezwały też do uściślenia, że dziedzictwo religijne to przede wszystkim tradycje chrześcijańskie. W obu sprawach napotkały opr Francji. Obstaje ona przy laickim charakterze Unii i przy bardzo ścisłym oddzieleniu Kościoła od państwa. Razem z Niemcami upiera się też przy systemie głosowania, ktry oddaje dwoisty charakter Unii jako wsplnoty państw i obywateli.

ęStarcie między Polską i Hiszpanią a Francją i Niemcami uniemożliwiło w grudniu przyjęcie projektu konstytucji przez przywdcw 25 państw na szczycie w Brukseli. Dziś obie strony poszukują kompromisu, aby po roku sporw o konstytucję – i o sens interwencji zbrojnej w Iraku – zademonstrować jedność, solidarność i zdolność do porozumienia się w obliczu takich zagrożeń jak terroryzm. Zwłaszcza że wkrtce rozgorzeje nowa dyskusja: o planach budżetowych Unii na lata 2007–2013.

Lipiec

4 lipca dziennik Rzeczpospolita ujawnił tzw. aferę starachowicką, czyli przeciek z najwyższych szczebli władzy do świata przestępczego.

AFERA STARACHOWICKA

Okazało się, że policja dysponuje nagraniem rozmowy telefonicznej, w ktrej poseł Andrzej Jagiełło, wiceszef świętokrzyskiego SLD, ostrzega starostę Starachowic o planowanej akcji Centralnego Biura Śledczego w związku z podejrzeniem o wspłpracę miejscowych władz ze światem przestępczym. Przekazanie tych informacji zagrażało bezpieczeństwu funkcjonariuszy, ktrzy dokonywali aresztowań. Jagiełło powołał się na informacje od wczesnego wiceministra spraw wewnętrznych Zbigniewa Sobotki (ktry temu zaprzeczył), a tego z kolei miał poinformować wczesny komendant głwny policji Antoni Kowalczyk (ktry też zaprzeczył). Sobotka i Kowalczyk już nie pełnią swoich funkcji. W przecieku miał też brać udział wczesny szef świętokrzyskiego SLD Henryk Długosz. Właśnie toczy się proces, w ktrym oskarżeni są Sobotka, Jagiełło i Długosz. To jedyny przypadek w historii III RP, kiedy na ławie oskarżonych zasiadają trzej posłowie na Sejm.

Afera starachowicka postrzegana jest jako przykład skorumpowania struktur państwa, zawłaszczania ważnych jego sfer przez polityczno-towarzyskie układy, co zagraża wręcz bezpieczeństwu kraju. Afera stała się przyczyną podziałw w samym SLD, gdyż część działaczy uważała, że należy bronić kolegw przed niesłusznymi – ich zdaniem – zarzutami, a inni, w tym minister sprawiedliwości Grzegorz Kurczuk, opowiadali się za tym, by to jednak sąd rozstrzygnął sprawę. Ta opcja ostatecznie zwyciężyła. Do tej pory posłowie, często skutecznie chowający się za parlamentarnym immunitetem (bez zgody Sejmu nie można pociągnąć posła do odpowiedzialności), pozostawali praktycznie bezkarni podczas trwania kadencji.

W związku ze sprawą starachowicką w SLD zarządzono weryfikacje członkw partii, w wyniku czego partię opuściło ok. 60 tys. osb – połowa jej składu.

Sierpień

19 sierpnia funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego aresztowali Jacka Kalasa, inspektora Najwyższej Izby Kontroli, pod zarzutem podżegania do przekazywania informacji oraz dwch funkcjonariuszy ABW, ktrzy mieli ujawnić tajemnicę służbową.

SPR O NIK

NIK bada przede wszystkim zasadność i racjonalność wydawania pieniędzy publicznych, kontroluje prywatyzację, sprawdza, czy zachowane są ustawowe procedury i szczegłowe przepisy, według konstytucji: z punktu widzenia legalności, gospodarności, celowości i rzetelności. Izba może kontrolować administrację rządową i samorządową, instytucje państwa (w tym Narodowy Bank Polski), a także każde przedsiębiorstwo, jeśli Skarb Państwa ma w nim udziały. Ponieważ kolejne rządy delegują swoich ludzi do spłek Skarbu Państwa, każda kontrola NIK jest potencjalnym źrdłem konfliktu. Zwłaszcza że wybierany na 6-letnią kadencję prezes NIK jest z reguły z innej opcji politycznej niż rząd i sejmowa większość.

Kulminacją sporw między rządem Leszka Millera a NIK była sprawa tzw. raportu otwarcia. Był to dokument mający wykazać liczne nieprawidłowości, jakich dopuścili się politycy poprzedniego rządu. NIK zarzucił gabinetowi Millera, że przy tworzeniu raportu dokonał wielu manipulacji. W dodatku część dokumentw, na ktrych miał się opierać, zniknęła z Ministerstwa Skarbu (wszczęto śledztwo w tej sprawie). Na tym tle zaistniał konflikt między kontrolowaną przez rząd Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego a NIK, ktrej szefostwo ABW zarzuciło nielegalne zdobywanie informacji (m.in. przez inspektora Jacka Kalasa). Kilka miesięcy pźniej rozgorzał kolejny konflikt: NIK skrytykowała sposb prywatyzacji warszawskiego przedsiębiorstwa energetycznego STOEN, dokonanej za rządw SLD.

ęEksperci twierdzą, że to dobrze, kiedy prezes NIK jest związany z odmienną opcją polityczną niż premier i jego ministrowie, bo

Przykadowe prace

Streszczenie - Faraon

Streszczenie - Faraon Ekranizacja powieści Bolesława Prusa to bez wątpienia jedno z największych dzieł polskiej kinematografii. Film w reżyserii Jerzego Kawalerowicza wszedł na ekrany w 1966 roku. Jak na tamte czasy i polskie warunki była to prawdziwa super-produkcja, zrealizowana z nie ...

Ktre z rad życiowych udzielonych przez starożytnych zastanowiły cię?dlaczego?

Ktre z rad życiowych udzielonych przez starożytnych zastanowiły cię?dlaczego? Kultura antyczna wywarła wielki wpływ na twrczość wszytskich epok,włącznie ze wspłczesnością. Biblia jest skarbnica mądrości i rad życiowych.Zawarte w niej treści s...

Układy zasilania silnikw

Układy zasilania silnikw Układy zasilania silnikw o zapłonie iskrowym Wiadomości oglne Układem zasilania silnika nazywamy zespł powiązanych ze soty elementw, ktry dostarcza do cylindrw mieszaninę paliwowo-pn wietrzną (tzw. mieszankę), w ilości i o składzie ...

Ojczyzna dwa razy utracona. Porwnaj refleksje dwch emigrantw. Ostatni – despotyzm Cypriana Kamila Norwida i Garden Party Stanisława Barańczaka. Zwrć uwagę na to, jak

Ojczyzna dwa razy utracona. Porwnaj refleksje dwch emigrantw. Ostatni – despotyzm Cypriana Kamila Norwida i Garden Party Stanisława Barańczaka. Zwrć uwagę na to, jak Barańczak nawiązał do wiersza Norwida Na przestrzeni wiekw Ojczyzna wszystkich Polakw – Polska cz&#...

Oglny plan wydarzeń wędrwki Odyseusza

Oglny plan wydarzeń wędrwki Odyseusza 1. Wypłynięcie z Troi, 2. Grabież miasta Ismaros, 3. Kraina Lotofagw, 4. Wyspa Cyklopw; a) podstęp Odysa, b) ucieczka, c) niefortunne wyjawienie swego imienia, d) klątwa Polifema, 5. Eolia; a) nadzwyczajny dar, b) głup...

Pokuj w Toruniu, paweł Włodkowic

Pokuj w Toruniu, paweł Włodkowic 1 lutego 1411 roku w Toruniu zawarto pokj polsko-krzyżacki. Krzyżacy zrezygnowali ze Żmudzi na okres życia Jagiełły i Witolda, ziemia dobrzyńska miała pozostać przy Polsce. Kupcy obu państw mają swobodę handlu na przeciwnych t...

Halloween, a chrześcijaństwo

Halloween, a chrześcijaństwo W Kościele katolickim 1 listopada obchodzimy uroczystość Wszystkich Świętych. Tego dnia dziękujemy Bogu za dar świętości. Niekiedy uroczystość tę błędnie utożsamia się z Dniem Zadusznym, przypadającym 2 li...

Zasady budżetowe

Zasady budżetowe Konstrukcja właściwego systemu budżetowego była i jest przedmiotem badań zarwno w nauce finansw, jak i prawa finansowego. Efektem tych badań są tzw. zasady budżetowe. Pojecie zasady budżetowe jest wieloznaczne, w tym miejscu będzie ono rozumiane jako postulat...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry