• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Śl&...

Nawigacja

Śląsk w XIII i początkach XIV wieku



Śląsk w XIII i początkach XIV wieku




W końcu XIII wieku Śląsk był najbardziej rozdrobniony spośrd wszystkich ziem polskich. Ogłem w tym okresie było 16 księstw z czego 10 przypadało na Śląsk. Były to księstwa: cieszyńskie, raciborskie, bytomskie, opolskie, wrocławskie, legnickie, jaworskie, ścinawskie, głogowskie i żagańskie.



Śląsk znalazł się w orbicie zainteresowań czeskich jeszcze zanim po koronę czeską sięgnął Wacław II. Jednak to właśnie za czasw jego panowania Czechy stawały się potęgą środkowoeuropejską i temu należy przypisać fakt większego zainteresowania Czechw Śląskiem.

Pierwszym księstwem, ktre złożyło hołd lenny Wacławowi II było Księstwo bytomskie, zarządzane przez Kazimierza. Odbyło się to 9 stycznia 1289 roku. Prawdopodobną przyczyną tego wydarzenia były obawy przed znacznym wzrostem potęgi Henryka IV wrocławskiego, ktrego zamierzeniem było zjednoczenie ziem śląskich. Zagrożenie to zniknęło wraz ze śmiercią Henryka IV. Na mocy jego testamentu Księstwo krakowskie przeszło w ręce Przemysła II ktry zrzekł się go na rzecz Wacława II czeskiego w pierwszych dniach stycznia 1291r., Księstwo wrocławskie miało przypaść Henrykowi głogowskiemu, natomiast ziemia kłodzka została zwrcona krlowi czeskiemu. Powierzono mu tez opiekę nad wykonaniem testamentu – zwłaszcza w księstwie wrocławskim. Mimo to już po miesiącu od śmierci Henryka IV zaczął on starania o nadanie sukcesji wrocławskiej. Pretekstem stało się obalenie przez mieszczan wrocławskich Henryka głogowskiego i osadzenie na tronie książęcym Henryka V zwanego Grubym. Szukając podstaw prawnych do władania ziemiami polskimi Wacław II powoływał się na trzy dokumenty wydane przez krla rzymskiego Rudolfa Habsburga w roku 1290. Pierwszy dotyczył stosunku lennego pomiędzy Henrykiem IV a Rudolfem Habsburgiem, ktry przekazał Księstwo wrocławskie, jako swoje lenno Wacławowi II .Jednak fakt ten nie znajduje potwierdzenia w innych źrdłach, dlatego traktowany jest przez historykw z przymrużeniem oka. Drugi mwił o rzekomym układzie o przeżycie pomiędzy Wacławem II a Henrykiem IV. Natomiast trzeci jest jakby rozszerzeniem dokumentu pierwszego. Sytuacja księstw śląskich zmieniła się więc diametralnie.

Tymczasem najważniejszym celem Wacława stało się opanowanie Księstwa Krakowskiego. Droga do niego wiodła bezpośrednio przez Księstwa śląskie. W dniu 17 stycznia 1291 r. w Ołomuńcu – kiedy do wymarszu szykowały się już wojska czeskie - Mieszko cieszyński i Bolesław opolski zawarli porozumienie z Wacławem. Akt ten do dziś dzieli historykw. Jedni utrzymują, że była to umowa lenna, drudzy zaś, że układ polityczno – wojskowy. Większość jednak przychyla się do tezy J. Dąbrowskiego, ktry twierdzi, ze akt ten był swego rodzaju traktatem przymierza. Dodatkowo przemawia za tym zapis w kronice zbrasławskiej, ktra dopiero pod rokiem 1292 przekazuje informację o hołdzie lennym w Opolu, złożonym przez książąt: opolskiego, raciborskiego, bytomskiego i cieszyńskiego. Miało to związek z wyprawą Wacława II przeciwko Łokietkowi. Tu także pojawiają się nieścisłości, ponieważ nie wiadomo, czy był to hołd złożony krlowi czeskiemu, czy też księciu krakowskiemu.



W 1295 roku Wacław II prbował wzmocnić swoje stanowisko na Śląsku poprzez narzucenie swojego zwierzchnictwa książętom: wrocławskiemu i świdnickiemu. Wskazuje na to list papieża Bonifacego VIII, ktry bierze w opiekę Stolicy Apostolskiej Henryka V Grubego oraz Bolka świdnickiego, na ich własną prośbę, skierowaną do kurii w Rzymie.



Pozostałe księstwa zdołały utrzymać swoją niezależność mając opiekuna w osobie księcia Bolka świdnickiego i jaworskiego. Książe ten – po śmierci Henryka Grubego – stał się tez opiekunem księstwa wrocławskiego i jego małoletnich sukcesorw: Bolesława, Henryka i Władysława. Po jego śmierci – 9 listopada 1301 roku – pojawił się problem opieki nad henrykowicami. Z wielu kandydatw na ich opiekuna wybrano w końcu biskupa wrocławskiego Henryka z Wierzbna, aby ostatecznie – dnia 8 stycznia 1303 – opiekuństwo złożyć w ręce krla czeskiego i polskiego Wacława II. Sprawował on tam władzę przez ustanowionego przez siebie starostę, do czasu aż najstarszy książe uzyska pełnoletniość. W ten sposb zakończyły się zdobycze czeskie na Śląsku za panowania Przemyslidw.



Proces przejmowanie księstw śląskich przez władcw czeskich uległ wznowieniu, kiedy po koronę św. Wacława sięgnął Jan Luksemburski. Swoje roszczenia do ziem polskich opierał on na twierdzeniu, ze jest spadkobiercą ziem należących kiedyś do Wacława II, a więc także korony polskiej. W 1311 roku – kiedy na Morawach wybuchły zamieszki przeciwko nowemu krlowi Czech – Bolesław wrocławski – szwagier Jana Luksemburskiego poprzez żonę Małgorzatę - spotkał się z nim i za sumę 8 tys. grzywien przekazał mu Opawę.



Tymczasem w Polsce na pierwszy plan wysuwał się książe Władysław Łokietek. W 1311 roku zdobył on poparcie panw wielkopolskich w staraniach o sukcesje po Henryku Głogowskim, a w 1314 roku opanował ja całą.



Poparcie zdobyte w 1311 umocniło jego pozycję w Polsce i pozwoliło na zainteresowanie się księstwami śląskimi. Pierwszy krokiem w stronę ich pozyskania było małżeństwo zawarte pomiędzy Kunegundą Łokietkwną i księciem świdnickim Bernardem. Krok ten musiał pociągnąć za sobą poparcie innych książąt śląskich, gdyż już w 1315 roku w dokumentach obok Łokietka pojawiają się nazwiska książąt: oświęcimskiego, bytomskiego i raciborskiego. Księstwa te wybrano nieprzypadkowo, ponieważ stały one na drodze z Pragi do Krakowa i mogły utrudnić ewentualną agresję czeską. Tymczasem po stronie czeskiej w dalszym ciągu opowiadał się książe wrocławski Bolesław, ktry wspomagał krla czeskiego wojskami.



Wzmocnienie pozycji Łokietka na Śląsku wywołało popłoch wśrd słabych książąt.

W obawie przed rosnącą potęgą władcy 20 kwietnia 1324 roku Henryk VI wrocławski poddał swoje księstwo krlowi rzymskiemu Ludwikowi za cenę uzyskanie dziedziczności tego lenna w linii żeńskiej.



Lata 1327 – 1331 okazały się decydującymi w historii Śląska i ostatecznie związały te dzielnicę z monarchia czeską. Na przełomie stycznia i lutego 1327 roku wojska czeskie stanęły u wrt Bramy Morawskiej. Spowodowało to natychmiastowa reakcję książąt opolskich – Bolesława niemodlińskiego, Leszka raciborskiego, Kazimierza cieszyńskiego i Władysława kozielsko – bytomskiego; ktrzy 18 lutego 1327 roku złożyli hołd Janowi Luksemburskiemu. Nie powstrzymało to pochodu wojsk czeskich na Krakw. 24 lutego tego samego roku w Bytomiu rwniez Jan oświęcimski uznał się lennikiem krla Czech.



W drodze powrotnej z nieudanej wyprawy krakowskiej w dniach 5 i 6 kwietnia we Wrocławiu Luksemburski odebrał kolejne hołdy lenne od Bolesława opolskiego i Henryka VI wrocławskiego. Ten ostatni był wynikiem długotrwałych rozmw dyplomatycznych, w wyniku ktrych Henryk VI otrzymał Ziemię Kłodzką oraz 1000 grzywien srebra rocznie z krlewskiego skarbu i uznał się dożywotnim wasalem krla Czech; zaś po jego śmierci księstwo wrocławskie miało przejść pod bezpośrednie władanie Jana.



Po powrocie z wyprawy krzyżowej w 1329 roku Jan Luksemburski zatrzymał się we Wrocławiu, gdzie odebrał kolejne hołdy lenne. 29 kwietnia w opiekę oddał mu się Jan ścinawski a 9 maja Bolesław brzesko – legnicki, Konrad oleśnicki, oraz Henryk głogowsko – żegański. Wydaje się jednak, że pomimo to, książęta śląscy mieli sporo swobody w podejmowaniu decyzji. Świadczy o tym fakt, że wielu z nich udało się utrzymać suwerenność jeszcze przez kilka lat.



Po śmierci Przemka głogowskiego – 11 stycznia 1331 roku – spadek po bracie objęli Henryk żagański i Jan ścinawski. Obaj byli już lennikami krla czeskiego. Tymczasem kasztelania głogowska i tarnowska miały stanowić zabezpieczenie materialne dla wdowy po Przemku – Konstancji, czego dopilnować miał Bolko świdnicki. Tymczasem Jan Luksemburski zażądał poddania sobie Głogowa i wraz ze swoimi wojskami wkroczył do miasta po czym – za 2 tyś grzywien – odkupił od Jana ścinawskiego jego prawa do miasta. Nadał tym samym pozory prawnego przejęcia swojej grabieży i wcielił księstwo głogowskie bezpośrednio do Krlestwa Czeskiego.



Tymczasem niepowodzeniem zakończyły się zakusy czeskie do korony polskiej. W 1333 roku Jan Luksemburski przekazał pełnie władzy w Krlestwie czeskim swojemu synowi – Karolowi. Tymczasem w Polsce tron objął Kazimierz Wielki – syn Łokietka.



Sytuacja międzynarodowa zmusiła Karola do podjęcia rozmw w sprawie uregulowania spraw polsko- czeskich, a więc także sprawy Śląska. Pierwsze rozmowy podjęto w sierpniu 1335 roku w Trenczynie na Słowacji. 24 sierpnia podpisano tam umowę z klauzurą koniecznej ratyfikacji przez Kazimierza Wielkiego do 10 października. Umowa ta stwierdzała, ze w zamian za zrzeczenie się praw do korony polskiej Kazimierz zrzeka się paw do ziem śląskich. Księstwo wrocławskie i głogowskie miało być włączone bezpośrednio do Korony Czeskiej natomiast Księstwa: brzesko – legnickie, żagańskie, oleśnickie, ścinawskie, opolskie, niemodlińskie, strzeleckie, kozielsko – bytomskie, raciborskie, oświęcimskie i cieszyńskie miały stać się lennem Czech. Faktycznie umowa Treńczyńska była potwierdzeniem tylko politycznego status quo. Mimo to krl polski prawdopodobnie nie dopełnił aktu rezygnacji z ziem śląskich. Zrobił to dopiero w 1339 roku na zjeździe w Wyszehradzie.






Przykadowe prace

Jaki masz kolor? - napisz wypracowanie w dowolnej formie

Jaki masz kolor? - napisz wypracowanie w dowolnej formie ?Jaki masz kolor?? Czym byłby świat gdyby pozbawić go kolorw? To one właśnie są przedmiotem dyskusji, wyznacznikiem zachowań, elementem kultury czy źrdłem informacji. Czy można wyobrazić sobie życie bez kolo...

Mowa końcowa obrońcy Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Mowa końcowa obrońcy Stanisława Augusta Poniatowskiego. Stanisław August Poniatowski, ostatni krl Polski jest postacią bardzo kontrowersyjną. Niektrzy historycy twierdzą, że mgł zatrzymać upadek państwa polskiego, co wymagało jednak silnego charakteru i dużej de...

Problemy młozdziezy w UE

Problemy młozdziezy w UE Problemy Młodzieży w UE Młodzież musie się zmagać z problemami, jakie stawia jej unia i rynek pracy: bezrobocie, bieda, rasizm, ksenofobia, brak znajomości językw obcych i brakiem zaangażowania w życie Unii Europejskiej. Nie sposb pisać...

Określ cechy gatunku poematu heroikomicznego na podstawie "Monachomachii".

Określ cechy gatunku poematu heroikomicznego na podstawie "Monachomachii". Poemat heroikomiczny jest parodią poematu heroicznego; jest oparty na wzorcu we wszystkich swoich aspektach poza jednym - tematyką (tu: walka w ręcz między zakonami); śmieszność utworu polega na połączeniu...

Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven Ludwig van Beethoven urodził się w 1770r. w Bonn, wwczas obskurnym mieście prowincjonalnym. Przyszedł na świat w rodzinie o muzycznym rodowodzie - jego ojciec i dziadek byli muzykami bońskiej kapeli dworskiej - ale przez pierwszych kilkanaście lat życia nie wykazywa&...

Wpływ myśli oświeceniowej na przemiany społeczno- polityczne we Francji i wybuch Wielkiej Rewolucji Francuskiej

Wpływ myśli oświeceniowej na przemiany społeczno- polityczne we Francji i wybuch Wielkiej Rewolucji Francuskiej Wiek XVIII to okres wielkich zmian zarwno w sposobie myślenia ludzi, jak i wprowadzania nowych idei w życie. Idee te upowszechniano rżnymi nowymi metodami, co sprawiło, że...

Historia gospodarcza - zakres oglny - ściąga

Historia gospodarcza - zakres oglny - ściąga 1. Gospodarcze podstawy społeczeństw pierwotnych. Gospodarka przyswajająca. 2. Rewolucja neolityczna – istota, przejawy, znaczenie. 3. Rola gospodarcza pierwszych państw. 4. Miejsce i rola niewolnictwa w państwach starożytnego...

Włkna naturalne i syntetyczne

Włkna naturalne i syntetyczne Włkna: Naturalne *roślinne (podstawowy składnik to celuloza): 1. bawełna - roślina uprawna, występująca w gorącym klimacie wszystkich kontynentw, z ktrej włkno, zebrane z torebek nasiennych, jest szeroko wykorzystywane, przede wszystki...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry