• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Śre...

Nawigacja

Średniowiecze.



Średniowiecze.




ŚREDNIOWIECZE to okres w dziejach Europy, ktrego granice chronologiczne wyznacza kilka umownych dat: za początek przyjmuje się 476 r.n.e. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego), natomiast koniec to w zależności: 1453 (upadek cesarstwa wschodniorzymskiego), 1492 (okrycie Ameryki) i 1520(wynalezienie druku).



Nazwę utworzono w epoce Renesansu, kiedy przedział czasowy pomiędzy humanistami XVI i XVII wieku, a Antykiem zaczęto określać mianem wiekw średnich (Media Tempora, Medium Aevum). Uważano rwnież, że była to era ciemna i zabobonna, ale w istocie charakterystyka ta była bardzo niesprawiedliwa.



Średniowiecze dzieli się na kilka etapw:

1) Upadek kultury związany z kresem państwowości rzymskiej (VI-VII wiek), kiedy to prbowano ratować dziedzictwo Antyku (gramatycy i encyklopedyści, m.in. św. Izydor z Sewilli).



2) Nieustanne nawiązywania do kultury starożytnej:

Renesans karoliński (VIII-IX)

Renesans ottoński (X)

Renesans XII wieku.

XIII wiek rozwoju uniwersytetw

XIV i XV wiek- we Włoszech rozwija się humanizm renesansowy, w pozostałych częściach Europy mwi się już o jesieni średniowiecza.



Głwnymi cechami tej epoki są:



1. UNIWERSALIZM - językiem urzędowym, językiem liturgii i teologii była łacina, we wszystkich krajach podobnie pojmowano świat, Boga i człowieka, wytworzyła się podobna nauka, sztuka i literatura.



2. TEOCENTRYZM - centrum zainteresowania stanowi Bg, ktry stworzył świat i ludzi, uosobienie dobra, piękna, prawdy. Podporządkowywano mu wszystkie dziedziny życia i działalności człowieka.



Wykształciła się dominująca władza Kościoła (spr o inwestyturę, wyprawy krzyżowe). Teologia, szczeglnie od czasw renesansu XII wieku, stanowiła głwny obiekt zainteresowania uczonych średniowiecznych.



Na światopogląd ludzi średniowiecza wpływała eschatologia chrześcijańska, ktra podkreślała konieczność nieustannej pamięci o śmierci oraz przedstawiała podwjny obraz rzeczywistości- świat widzialny i niewidzialny. W taki sposb odczytywano Pismo Święte oraz literaturę.



W początkowym okresie w teologii dominował augustynizm opierający się na dziełach pźnoantycznego pisarza i filozofa św. Augustyna. Koncepcja ta została wyparta w ciągu XII i XIII wieku przez nawrt do arystoteleizmu oraz w wyniku narodzin tomizmu i filozofii scholastycznej (św. Tomasz z Akwinu).



3. CHARAKTER ANONIMOWY - literatury miał na celu odwrcenie uwagi od autora, a skupienia jej na dziele podporządkowanym treścią do osoby Boga, wymagającej największego zainteresowania lub ideologii średniowiecznej.



4. TAJEMNICZOŚĆ, MAGIA, MISTYCYZM - była to bardzo ważna cecha średniowiecza, nawiązywała do ingerencji Boga w losy ludzkie, rżne znaki boskie w postaci zjawisk przyrody, magia liczb i ich symbolika.



Do XIII wieku tworzono w stylu romańskim, natomiast reforma Kościoła w XI wieku i renesans XII wieku doprowadziły do wykształcenia się stylu gotyckiego.



GŁWNE ZJAWISKA LITERACKIE



Człowiek Średniowiecza studiował literaturę w ramach dwch spośrd sztuk wyzwolonych- gramatyki i retoryki. Uczeni średniowieczni skromnie określali się wobec autorw antycznych jako karły siedzące na barkach olbrzymw (Bernard z Chartes, XII wiek), choć podkreślali rwnież swoją wyższość byciem chrześcijanami. Literatury pisane w językach wernakularnych ("narodowych) wyodrębniły całkiem nowe formy wypowiedzi artystycznej.



Na kształt piśmiennictwa miały wpływ przemiany wczesnych społeczeństw, dlatego nie istniał jeden, wsplny dla całej epoki, zespł wzorcw osobowych. Rycerz z Pieśni o Rolandzie (XI) rżni się od rycerzy z Opowieści kanterberyjskich Chaucera (XIV).



Pod wpływem ars dictandi utwory odznaczały się wyraźnym rytmem, stosowaniem rymw, regularnym podziałem zdań i większych części kompozycyjnych. Dominującymi gatunkami prozatorskimi były żywoty świętych, kazania, listy i gesta, opiewające czyny władcw.



Po założeniu wielkich uniwersytetw pojawiły się gatunki prozy naukowej, m.in. traktaty, encyklopedie i summy (Pierre Abrelard, św. Tomasz z Akwinu).



Natomiast komedia i tragedia znikły zupełnie, w ich miejsce pojawiły się: dramat liturgiczny, misterium i moralitet. Stało się tak z powodu ścisłego powiązania dramatu z religią. Niemal cała poezja średniowieczna była przeznaczona do śpiewania.



Łacińską poezję świecką uprawiali goliardzi (wędrowni studenci), ktrych interesowała miłość, uczty, co odzwierciedliło się w cyklu Carmina burana.



W XI wieku pojawiła się chanson de geste, odmiana epiki francuskiej, ktrej najwybitniejszym przekładem jest Pieść o Rolandzie. Nieco pźniej francuscy truwerzy komponowali poematy na kanwie wątkw celtyckich (Rycerze Okrągłego Stołu, Dzieje Tristana i Izoldy).



W XI i XII wieku rozkwit przeżywała literatura Prowansji (trubadurzy), gdzie komponowano pieśni liryczne. W tym czasie narodził się sonet i inne gatunki wykorzystywane w liryce miłosnej. Wielką popularnością cieszyło się arcydzieło Dantego Boska komedia.



POLSKIE ŚREDNIOWIECZE

Wiele dzieł z tego okresu zaginęło, nie wiadomo też, na ile zachowane dzieła są reprezentatywne dla tamtej epoki.



X-XII wiek wczesne średniowiecze

XIII-XIV wiek dojrzałe średniowiecze

XV i I połowa XVI wieku pźne średniowiecze.



Dopiero w XII wieku pojawiają się i rozwijają miejscowe środowiska literackie. Benedyktyni spisali pierwsze polskie roczniki, chociaż pierwszą kronikę polską napisał Gall Anonim. Zredagowano rwnież żywot św. Wojciecha i sekwencję, śpiewaną podczas obrzędw ku jego czci.



Wincenty Kadłubek stworzył na przełomie XII/XIII wieku kronikę, ktra zdobyła ogromne uznanie. Okres dojrzałego średniowiecza przynisł pierwsze dzieła pisane po polsku (Bogurodzica, Psałterz Floriański- przekład, Kazania Świętokrzyskie) oraz szereg pieśni religijnych.



Nadal dominowała literatura łacińskojęzyczna. W związku z kanonizacją św. Stanisława Wincenty z Kielczy (XIII wiek) napisał żywoty tego świętego oraz pieść Gaude Mater Polonia. Pźne średniowiecze bywa nazywane złotą jesienią polskiego średniowiecza z powodu wielkiego bogactwa piśmiennictwa XV i XVI wieku (O zachowaniu się przy stole Przecława Słoty, Pieść o zabiciu Jędrzeja Tęczyńskiego, Satyra na leniwych chłopw, Pieśń o Wiklefie Jędrzeja Gałki).



Nowe nurty religijne znalazły swoje odbicie w pieśniach (Posłuchajcie bracia miła).



Poezja podejmowała problematykę dobrej śmierci (Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią), kształtowała też wzorce osobowe za pośrednictwem wierszowanych żywotw świętych (Legenda o św. Aleksym).



Kształtuje się rwnież polskojęzyczna literatura apokryficzna (Rozmyślania przemyskie XV, Żywot Pana Jezusa Krysta Baltazara Opiecia 1522 rok) najstarsze zachowane do dziś misterium napisał Mikołaj z Wilkowiecka (Historyję o chwalebnym zmartwychwstaniu Pańskim).



Rozkwit przeżywała epistolografia i historiografia (Jan Długosz). Już wtedy wygłaszane pochwały wiedzy i literatury znamionowały nadejście nowych czasw.






Przykadowe prace

Mikroekonomia - czynniki produkcji, koszty pytania i odpowiedzi

Mikroekonomia - czynniki produkcji, koszty pytania i odpowiedzi XII. KOSZTY PRZEDSIĘBIORSTWA 1. Jakie znasz podstawowe formy organizacji przedsiębiorstwa prywatnego? Przedsiębiorstwo o własności jednoosobowej - małe przedsiębiorstwo, ktrego właścicielem jest jedna osoba. Spłka ...

Śmierć Napoleona Bonaparte

Śmierć Napoleona Bonaparte Trzy tygodnie przed śmiercią Napoleon Bonaparte dopisał do swego testamentu: Umieram przedwcześnie, zamordowany przez angielską oligarchię i wynajętego przez nią zabjcę. Te słowa miały zabrzmieć jak wyrzut pod adresem narodu, ktry ...

Stale węglowe i obrbka cieplna

Stale węglowe i obrbka cieplna Praca w całości w załączniku Cel laboratorium Celem laboratorium nr 3 jest zapoznanie się z wpływem zawartości węgla na własności mechaniczne i strukturę po obrbkach cieplnych. Podstawowe pojęcia dotycz&...

Toksyczność metanolu, zastosowanie etanolu i metanolu w przemyśle.

Toksyczność metanolu, zastosowanie etanolu i metanolu w przemyśle. METANOL Metanol – alkohol metylowy CH3OH – jest pierwszym członem szeregu homologicznego alkoholi. Czysty metanol jest bezbarwną, łatwo rozpuszczalną w wodzie cieczą o charakterystycznym zapachu. ...

Konto itp.

Konto itp. Konto- urządzenie księgowe przeznaczone do ewidencji w ujęciu wartościowym zmian zachodzących w skład aktyww i pasyww. Informacje zawarte w koncie : stan początkowy przedmiotu ewidencji; bieżące zmiany p.e. ; stan końcowy p.e. Elementy konta: nazwa i symbol cyf...

Szkoła jońska (filozofowie przyrody)

Szkoła jońska (filozofowie przyrody) Tales z Miletu. Arche – woda. Wszystko jest z wody, z wody powstało i z wody się składa. Wynika to z obserwacji pewnych zjawisk – to co żywe, żyje wilgocią, martwe wysycha, zarodki wszystkiego są mokre, a pokarm soczysty. Zagad...

Rozmowa między filozofem,Żydem i chrześcijaninem- tolerancja wyznaniowa.

Rozmowa między filozofem,Żydem i chrześcijaninem- tolerancja wyznaniowa. Żadna doktryna nie jest tak fałszywa, aby nie zawierała jakiejś domieszki prawdy - napisał Abelard w Rozmowie pomiędzy filozofem, Żydem i chrześcijaninem i dlatego dialog ten skomponował na za...

Miłość

Miłość kocham a mam w oczach łzy naucz mnie sama nie umiem... moja miłość wczoraj dzisiaj a jutro nic przypadkowa osoba nic nie mwiąca twarz bez wyrazu brak zapisw w pamięcie to rutyna. znw to samo jestem dobra to za du...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry