• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Śro...

Nawigacja

Środki trwałe i metody ich amortyzacji



Środki trwałe i metody ich amortyzacji




1. Pojecie środkw trwałych i ich klasyfikacja.



Środki trwałe to rzeczowe aktywa trwałe i zrwnane z nimi zasoby jednostki spełniające rwnocześnie trzy następujące warunki:

- przewidywany okres ich ekonomicznej użyteczności jest dłuższy niż rok,

- są kompletne i zdatne do użytku,

- przeznaczone są na potrzeby jednostki.



Zalicz się do nich w szczeglności:

a) nieruchomości – w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budynki i budowle, a także będące odrębną własnością lokale, spłdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkaniowego oraz spłdzielcze prawo do lokalu użytkowego.

b) maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy,

c) ulepszenia w obcych środkach trwałych,

d) inwentarz żywy.



Warunek kompletnie i zdatne do użytku oznacza, iż nie uznaje się za środki trwałe poszczeglnych, oddzielnie zakupionych obiektw, składających się np. na komputer, czyli jednostki centralnej, monitora, klawiatury, lecz dopiero ich zespł przyjęty do użytkowania jako kompletny obiekt. Nie uznaje się rwnież za środki trwałe składnikw, ktre przed przyjęciem do użytkowania należy poddać naprawie, gdyż te z kolei nie spełniają warunku zdatne do użytku.

Środki trwałe stanowią bardzo zrżnicowaną grupę składnikw majątkowych, stąd też dokonuje się ich klasyfikacji według poniższych kryteriw.



Z punktu widzenia spełnionych funkcji, środki trwałe dzielą się na:

- produkcyjne, to te środki trwałe, ktre ze swojej istoty ekonomicznej są środkami pracy i biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w procesach produkcji i obrotu towarowego. Zalicza się do nich środki wykorzystywane w danej jednostce gospodarczej dla potrzeb zaopatrzenia, produkcji i zbytu;

- nieprodukcyjne, do ktrych zalicza się domy mieszkalne, środki wykorzystywane na cele oświatowe, ochrony zdrowia, ośrodki wypoczynkowe i inne.



W zależności od sposobu wykorzystania, środki trwałe dzieli się na:

- czynne, używane w ramach prowadzonej działalności, w tym także znajdujące się często w rezerwie i w zapisie (nieczynne czasowo),

- nieczynne, a więc wycofane z używania z powodu utraty przydatności gospodarczej w wyniku np. zmiany rodzaju działalności, przeznaczone do likwidacji z powodu zużycia, zniszczenia i inne.

Środki trwałe dzielne są rwnież według komrek organizacyjnych odpowiedzialnych za ich stan i wykorzystanie. Taki podział zapewnia podmiotową alokację kosztw zużycia środkw trwałych oraz rozliczenie osb odpowiedzialnych za ich stan.

Zgodnie z wymogami sprawozdawczości finansowej środki trwałe należy w bilansie wykazywać w podziale na następujące grupy:

- grunty (w tym prawo wieczystego użytkowania wieczystego gruntu),

- budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej,

- urządzenia techniczne i maszyny,

- środki transportu,

- inne środki trwałe.







Zgodnie z obowiązującą klasyfikacją, ktra jest usystematyzowanym wykazem obiektw według funkcji, jaką one spełniają, wyrżnia się następujące zbiory środkw trwałych:

- nieruchomości,

- maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia,

- środki transportu,

- inwentarz żywy.

Klasyfikacja Środkw Trwałych (KŚT) będąca usystematyzowanym zbiorem obiektw majątku trwałego służąca m.in. do celw ewidencyjnych ustalania stawek odpisw amortyzacyjnych oraz badań statystycznych wyodrębnia na pierwszym szczeblu podział 10 następujących grup środkw trwałych:

0 – grunty,

1 – budynki i lokale,

2 – obiekty inżynierii lądowej i wodnej,

3 – kotły i maszyny energetyczne,

4 – maszyny, urządzenia i aparaty oglnego zastosowania,

5 – specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty,

6 – urządzenia techniczne,

7 – środki transportu,

8 – narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie,

9 – inwentarz żywy.

Wymienione grupy środkw trwałych na drugim szczeblu podziału klasyfikacyjnego dzielą się na podgrupy (oznaczone symbolami dwucyfrowymi), a także z kolei, na rodzaje obiektw, ktrym nadano symbole trzycyfrowe. Struktura symboli KŚT jest następująca:

X- grupa

XX- podgrupa

XXX- rodzaj



2. Ewidencja analityczna środkw trwałych.



Jednostka ewidencyjną środkw trwałych (objętą ewidencją szczegłową) jest obiekt inwentarzowy oznaczony odrębnym numerem inwentarzowym umożliwiającym jego identyfikację. Za podstawową jednostkę ewidencji przyjmuje się pojedynczy element zasobw trwałych spełniających określone funkcje w procesie wytwarzania wyrobw i świadczenia usług. Może nim być np. budynek, maszyna, pojazd mechaniczny itp. Jedynie w nielicznych przypadkach dopuszcza się przyjęcie tzw. Obiektw zbiorczych, np. zespołu komputerowego, zespołu latarni, przewodw rurociągowych. Obiekt inwentarzowy powinien stanowić pewną całość wyodrębnioną pod względem rzeczowym oraz być jednostką na tyle niepodzielną, aby w momencie przemieszczania, przekazania, likwidacji itp. Stanowił samodzielny przedmiot obrotu.



Urządzeniami ewidencji szczegłowej własnych środkw trwałych są zazwyczaj:

- książki inwentarzowe,

- szczegłowe, indywidualne karty obiektw inwentarzowych,

- tabele amortyzacyjne.



Książki inwentarzowe stanowią wykaz poszczeglnych obiektw inwentarzowych środkw trwałych wpisywanych do książki w porządku chronologicznym.

Ujmują one co najmniej:

1) numer inwentarzowy obiektu,

2) jego nazwę,

3) wartość początkową,

4) datę i źrdło nabycia,

5) numer dowodu wprowadzenia do używania i postawienia w stan likwidacji, sprzedaży lub nieodpłatnego przekazania,

6) datę postawienia w stan likwidacji, sprzedaży lub przekazania.



Szczegłowe karty środkw trwałych zakładane są odrębnie dla każdego obiektu inwentarzowego i zawierają wszelkie dane dotyczące środkw trwałych (wartość początkowa i jej zmiany, odpis techniczny, datę przyjęcia do używania, okres eksploatacji).



Tabele amortyzacyjne służą do ustalenia łącznej kwoty amortyzacji środkw trwałych za poszczeglne okresy oraz w przekrojach dostosowanych do potrzeb ewidencji kosztw i umarzania środkw trwałych. Tabele amortyzacyjne zakłada się na początek roku obrotowego. W ciągu roku ujmuje się w nich wszelkie zmiany dotyczące środkw trwałych wpływające na zwiększanie lub zmniejszanie kwot amortyzacji.



3. Wartość początkowa środkw trwałych.



Środki trwałe ujmuje się w księgach w wartości początkowej (brutto) odpowiadającej:

- cenie nabycia zakupionych środkw trwałych,

- kosztom wytworzenia tych środkw, ktre zostały wytworzone we własnym zakresie,

- wartości rynkowej środkw trwałych otrzymanych w formie darowizny czy w formie aportu,

- wartości brutto wynikającej z ksiąg przekazującego – dla środkw trwałych otrzymanych w wyniku przekształceń formy prawnej (podziału, łączenia spłek),

łączenie z kosztami montażu i innymi niezbędnymi do uczynienia danego obiektu zdatnym do eksploatacji.

Wartość początkowa przyjętego do używania środka trwałego powiększają:

1) koszty jego ulepszenia (przebudowy, rozbudowy, rekonstrukcji lub modernizacji). Powodują one, że wartość użytkowa środka po zakończeniu ulepszenia przewyższa jego wartość użytkową posiadaną przy przyjęciu do używania, co przejawia się między innymi:

- wydłużeniem okresu używania,

- zwiększeniem zdolności wytwrczej,

- poprawą jakości produktw uzyskiwania przy pomocy ulepszonego środka trwałego,

- obniżeniem kosztw jego eksploatacji,

- zwiększeniem powierzchni lub komfortu budynki itp.

2) aktualizacja wyceny środkw trwałych (przeszacowanie) przeprowadzana na podstawie odrębnych przepisw. Przeszacowaniu podlega zarwno wartości początkowa, jak i dotychczasowe umorzenie środka trwałego. Skutki przeszacowania odnoszone są na kapitał z aktualizacji wyceny.



Przykład



Wartość początkowa środkw trwałych przyjętego do używania w grudniu1996 r. wynosiła 24.000. W lutym 1999 r. przeprowadzono prace remontowe, ktrych koszt wynosił 10.000. W marcu 2001 r. przyjęto do używania efekty modernizacji obiektu, na ktrą poniesiono nakłady w wysokości 6.000.



Ustalić wartość początkową środka trwałego na dzień 1.04.2001 r.



Wartość początkowa przed ulepszeniem 24.000

Koszty poniesione na ulepszenie 6.000

Wartość początkowa po ulepszeniu 30.000



Koszty remontu obiektu nie stanowią ulepszenia, gdyż nie zwiększają one wartości użytkowej obiektu, a jedynie przywracają mu pierwotną wartość użytkową. Dlatego też nie zwiększają one wartości początkowej środka trwałego, lecz odnoszone są w koszty działalności.



Przykład



Środek trwały o wartości początkowej 10.000 i dotychczasowym umorzeniem 4.000 został przeszacowany za pomocą wspłczynnika 1,5.





Przed Po Przyrost z

przeszacowaniem przeszacowaniu powodu przeszacowania



wartość 10.000 10.000 x 1,5 = 15.000 5.000

początkowa



dotychczasowe 6.000 4.000 x 1,5= 6.000 2.000

umorzenie



wartość 4.000 9.000 3.000

netto

4. Ustalenie zużycia środkw trwałych – metody amortyzacji



Wartość netto posiadanych środkw trwałych ulega stopniowemu zmniejszeniu na skutek ich zużycia, ktre w ewidencji ujmowane jest odrębnie (na dzielnym koncie).

Wyrżnia się dwa rodzaje zużycia:

- zużycie fizyczne, powstające w toku używania środka trwałego. Na jego wysokość wywiera wpływ : rodzaj i jakość środka trwałego, intensywność eksploatacji, staranność obsługi, częstotliwość remontw itp.,

- zużycie ekonomiczne (moralne) wynikające z postępu technicznego, co powoduje konieczność wymiany dobrych jeszcze fizycznie obiektw na lepsze, a niejednokrotnie i tańsze w eksploatacji.

Zużycie powoduje obniżenie wartości środkw trwałych i jest ono jednocześnie zaliczane w koszty działalności danego podmiotu.

Umorzenie to rwnowartość zużycia środkw trwałych korygująca ich wartość początkową (brutto) do wartości netto.

Amortyzacja to rwnowartość zużycia zaliczana w koszty działalności.

Umorzenie nalicza się według takich samych zasad, jak amortyzację, (począwszy od tej samej daty, przez ten sam okres oraz według tych samych stawek).

Metody naliczania zużycia środkw trwałych z punktu widzenia sposobu rozkładania wartości zużycia w czasie dzieli się na:

- amortyzację rwnomierną,

- amortyzację nierwnomierną.

Metoda amortyzacji rwnomierniej (liniowej) zakłada, że środek trwały zużywa się jednakowo w

każdej jednostce czasu przez cały przewidywany okres jego używania.

Przy tej metodzie amortyzacji roczna kwota amortyzacji wynika ze wzoru:



Wp

a = ------

t



gdzie:

a – roczna kwotowa stawka amortyzacji,

Wp – wartość początkowa środka trwałego,

t – przewidywany okres używania środka trwałego (w latach).





Na uwagę zasługuje fakt, iż amortyzacja środkw trwałych metodą liniową polega na dokonywaniu rwnomiernych odpisw z tytułu ich zużycia za kolejne okresy (miesiące). Odpisw tych dokonuje się na bieżąco, a wylicza się je za pomocą rocznych stawek procentowych.

Procentowe roczne stawki amortyzacji wynikają ze wzoru:



100%

a% = -------

t

gdzie:

a% - roczna procentowa stawka amortyzacji,

t – przewidywany okres używania (w latach).



W celu obliczenia kwoty odpisu rocznego należy przyjętą stawkę procentową pomnożyć przez wartość początkową środka trwałego zgodnie ze wzorem:



a% x Wp

a = -------------

100%



Ustalenie miesięcznej kwoty amortyzacji wymaga podzielenia kwoty odpisu rocznego przez 12.



Przykład



Przyjęto do używania zakupiony środek trwały o wartości w cenie nabycia 2.000 zł.

Przewidywany okres jego używania wynosi 5 lat.

Ustalić roczną procentową stawkę amortyzacji oraz miesięczną kwotę odpisu, przyjmując liniową metodę amortyzacji obiektu.



Obliczenie procentowej rocznej stawki amortyzacji przebiega następująco:



100% 100%

a% = --------- = --------- = 20%

t 5 lat



Kwota odpisu rocznego wynosi więc:



20% x 2.000 zł

a% = -------------------- = 400 zł

100%



Natomiast odpis miesięczny stanowi:



400 zł

--------------= 33,33 zł

12



Inną, w stosunku do liniowej, grupę metod amortyzacji stanowią metody amortyzacji nierwnomiernej. Zakładają one, że zużycie środka trwałego kształtuje się rżnie (a więc nierwnomiernie) w poszczeglnych okresach jego eksploatacji.

Do tej grupy zalicza się:

- amortyzację naturalną – zakładającą, że zużycie środka trwałego jest jednakowe na każdą jednostkę jego pracy (np. sztukę, tonę, godzinę, kilometr). Przy tej metodzie amortyzacji zużycie jest proporcjonalne nie do czasu używania obiektu, lecz do ilości wykonanej pracy;

- amortyzację progresywną – zakładającą, że starzenie się obiektu powoduje wzrost kosztw jego eksploatacji spowodowany chociażby koniecznością częstych napraw i remontw. Przy tej metodzie amortyzacji stawki odpisw są rosnące;

- amortyzację degresywną – zakładającą, że wydajność pracy danego środka trwałego maleje w miarę jego starzenia się, a więc w celu jednakowego obciążenia kosztu jednostkowego produkowanych wyrobw kosztami z tytułu środkw trwałych przyjmuje się stawki malejące w czasie.



Przyjęcie do używania środki trwałe o niskiej jednostkowej wartości początkowej można amortyzować w sposb uproszczony poprzez:

a) dokonanie odpisu od całej grupy obiektw zbliżonych rodzajem i przeznaczeniem (amortyzuje się więc nie poszczeglne obiekty, ale zbiorczo całą ich grupę), np. meble, dywany, odzież roboczą o znacznej wartości jednostkowej,

b) jednorazowe odpisanie wartości początkowej takich obiektw (np. pojedyncze meble, dywany oraz składniki o niskiej wartości jednostkowej).

Podmiot gospodarczy może stosować rżne metody amortyzacji, ktrych wybr uzależniony jest od oczekiwanego trybu uzyskiwania korzyści ekonomicznych.



Zgodnie z ustawą o rachunkowości, przy naliczaniu amortyzacji obowiązują następujące zasady:

- odpisw amortyzacyjnych dokonuje się drogą systematycznego, planowego rozłożenia wartości początkowej środka trwałego na ustalony okres amortyzacji,

- rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej niż po przyjęciu środka trwałego do używania,

- zakończenie amortyzacji następuje nie pźniej niż z chwilą:

? zrwnania odpisw z wartością początkową,

? przeznaczenie środka trwałego do likwidacji, sprzedaży lub stwierdzenia jego niedoboru,

- przy ustalaniu okresu amortyzacji i rocznej stawki amortyzacji uwzględnia się okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego, na ktry wpływają:

1) liczba zmian, na ktrych pracuje środek trwały,

2) tempo postępu techniczno-ekonomicznego,

3) wydajność środka trwałego,

4) prawne i inne ograniczenia czasu używania,

5) przewidywana przy likwidacji cena sprzedaży istotnej pozostałości środka trwałego,

- okres lub stawkę i metodę amortyzacji należy ustalić na dzień przyjęcia środka trwałego do używania,

- przyjęte okresy i stawki amortyzacji powinny być przez jednostkę okresowo weryfikowane powodując korektę odpisw dokonywanych w następnych latach.



5. Amortyzacja planowa i odpisy aktualizujące wartość środkw trwałych.



Podstawę dokonywania odpisw amortyzacyjnych (umorzeniowych) stanowi aktualny plan amortyzacji zawierający stawki i kwoty rocznych odpisw poszczeglnych środkw trwałych opracowany, np. w formie tabeli amortyzacyjnej. Plan amortyzacji jednostki gospodarcze opracowują samodzielnie.

Amortyzacja planowa odzwierciedla normalne zużycie środkw trwałych i obciąża koszty działalności.



Wysokość stawki planowej ustala się uwzględniając:

- zużycie fizyczne obiektu, biorąc pod uwagę intensywność jego eksploatacji wyrażoną m.in.:

? liczbą zmian, na ktrych pracuje środek trwały,

? wydajnością środka trwałego (mierzoną liczbą godzin jego pracy lub liczbą

wytwarzanych produktw),

- zużycie moralne, czyli biorąc pod uwagę:

? tempo postępu techniczno – ekonomicznego,

- prawne lub inne ograniczenia czasu używania środka trwałego, np.,:

? ograniczenie zasobw złż,

? czas trwania kontraktu na wykonanie usług lub budowę obiektu za granicą itp.

Przy ustalaniu planowej stawki amortyzacji można uwzględnić przewidywaną wartość sprzedaży netto pozostałości środka trwałego w chwili likwidacji.

Poprawność przyjęta do planu amortyzacji okresw używania i innych danych powinna być przez jednostkę o k r e s o w o w e r y f i k o w a n a w celu korekty stawek i kwot odpisw amortyzacji (umorzeniowych).



W myśl ustawy o rachunkowości n i e a m o r t y z u j e się gruntw nie służących wydobyciu kopalin metodą odkrywkową.



Wartość księgową netto amortyzowanych środkw trwałych zmniejszają dotychczas dokonane odpisy amortyzacyjne (umorzeniowe) oraz odpisy aktualizujące wartość środkw trwałych.

W przypadku trwałej utraty gospodarczej przydatności środka trwałego, spowodowanej np. zmianą technologii produkcji, przeznaczeniem środka do likwidacji czy wycofaniem z używania dokonuje się odpisu aktualizującego jego wartość.

Koryguje on księgową wartość netto środka trwałego doprowadzając ją do ceny sprzedaży netto (w przypadku gdy jest ona niższa), a więc ceny możliwej do uzyskania za niego pomniejszonej o obciążenia i koszty nieodzowne do tego, aby sprzedaż taka doszła do skutku.



Obniżenie wartości księgowej netto do ceny sprzedaży netto oznacza, że przy wycenie środka trwałego uwzględnia się fakt, iż obiekt, ktry trwale utracił przydatność gospodarczą w danej jednostce, nadal reprezentuje określoną wartość, choć niższą od księgowej.

Trwała utrata wartości zachodzi wwczas, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że środek trwały nie jest już kontrolowany przez jednostkę lub że nie przyniesie w przyszłości w znanej części bądź całości przewidywanych korzyści ekonomicznych.

Odpisy aktualizujące wartość dokonywane są w ciężar pozostałych kosztw operacyjnych.

W przypadku środkw trwałych, ktrych wycena została zaktualizowana na podstawie odrębnych przepisw, a jej skutki odniesiono na kapitał z aktualizacji wyceny, odpis aktualizujący wartość tych środkw obniża kapitał z aktualizacji, a jego nadwyżka odnoszona jest w pozostałe koszty operacyjne.





6. Amortyzacja a koszty uzyskania przychodw – przepisy podatkowe.



Zgodnie z przepisami podatkowymi:

1. Odpisw amortyzacyjnych od środkw trwałych dokonuje się przy zastosowaniu stawek określonych w wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych (opublikowanych w załączniku do ustawy o podatku dochodowym). Stawki te są obowiązujące (dla celw podatkowych) w odniesieniu do środkw trwałych o wartości początkowej wyższej niż 3.500 zł. Dla środkw trwałych o wartości rwnej lub niższej niż 3.500 zł mogą być stosowane stawki z wykazu lub też można dokonać odpisu amortyzacyjnego jednorazowo – odpisując 100 % wartości początkowej w miesiącu wydania tych środkw trwałych do używania lub następnym.

2. Jeżeli składnik o wartości przekraczającej 3.500 zł nie został zaliczony do środkw trwałych z uwagi na przewidywany okres używania rwny lub krtszy niż rok, to:

- należy ten składnik (w pierwszym miesiącu po upływie roku) zaliczyć do środkw trwałych,

- zmniejszyć koszty uzyskania przychodw o rżnicę między wartością początkową a kwotą amortyzacji obliczoną według stawki z wykazu.

3. W jednostce, ktrą do planu amortyzacji księgowej przyjmuje inną stawkę niż stawka

wynikająca z ich wykazu:

a) w przypadku gdy stawka planowa > podatkowej (stawki z wykazu), nadwyżka

miesięcznej kwoty amortyzacji planowej nad podatkową nie będzie (z punktu

widzenia przepisw podatkowych) stanowiła kosztw uzyskania przychodw, a więc

o tę rżnicę jednostka podwyższy podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym,







b) w przypadku gdy stawka planowa




Przykadowe prace

Recenzja z filmu ,,Krzyżacy''

Recenzja z filmu ,,Krzyżacy'' [Data kiedy oglądało się film i gdzie to było] Głwnymi postaciami zarwno filmu jak i powieści byli: M.Kaleniak jako Zbyszko, Danusię zagrała G.Staniszewska, Jagienkę- U.Modrzyńska, Maćko- A.Figiel i postać Juranda zagra&...

Makroekonomia

Makroekonomia MAKROEKONOMIA 1 Wolność gospodarcza. Jest to część wolności człowieka czy społeczeństwa i jako taka niesie wartość samą w sobie. Wpływa na możliwość działalności gospodarczej oraz na jej rezultaty; wpływa pozytywnie na...

Konflikty pokoleniowe w literaturze. Zanalizuj przyczyny sporu młodych ze starymi.

Konflikty pokoleniowe w literaturze. Zanalizuj przyczyny sporu młodych ze starymi. USTAWA O PRAWACH AUTORSKICH: Zgodnie z ustawa z 4 lutego 1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (D.U. 1994/24/83) za naruszenie praw wlasnosci poprzez kopiowanie, powielanie i rozpowszechnianie przedstawionych tresci bez zgod...

Tendencje w polityce polskiej do zmiany państwa demokratycznego w państwo autorytarne (praca z bibliografią!!)

Tendencje w polityce polskiej do zmiany państwa demokratycznego w państwo autorytarne (praca z bibliografią!!) W dzisiejszej rzeczywistości, kraju demokratycznym jakim jest Polska dla polakw niestety nie obce nam są przejawy dążenia polskiej władzy do rządw autorytarnych. Odnajdujem...

Fundusze strukturalne jak instrument realizujący politykę regionalną UE

Fundusze strukturalne jak instrument realizujący politykę regionalną UE Polityka regionalna w Europie ma dość długą historię. Stosunkowo najwcześniej zmuszona została zająć się nią Wielka Brytania, bo już po wielkim kryzysie lat trzydziestych, kiedy bezro...

Działalność misyjna Kościoła (XVI/XVII w.)

Działalność misyjna Kościoła (XVI/XVII w.) Kościł, poczynając od czasw apostolskich, zawsze był Kościołem misyjnym. Głoszona Ewangelia przez Apostołw i ich następcw sprawiła, że w ciągu kilku wiekw prawdziwą wiarę przyję ...

Institute of Internal Auditors (IIA )

Institute of Internal Auditors (IIA ) O Instytucie The Institute of Internal Auditors (IIA Global) załozony w 1941 roku jako zawodowa organizacja audytorw wewnętrznych w Ameryce Płnocnej. Obecnie Instytut jest organizacją międzynarodową, skupiającą 85 000 członkw będących w...

ABC społeczności lokalnej

ABC społeczności lokalnej 1. Czym jest społeczność lokalna ? Społeczność lokalna jest to zbiorowość zamieszkująca wyodrębnione, stosunkowo niewielkie terytorium, jak np. parafia, wieś, czy osiedle, w ktrej występują silne więzi wynikają...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry