• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Źr...

Nawigacja

Źrdła powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego.



Źrdła powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego.


Rozdział I

Administracja publiczna i prawo administracyjne



1.1 Pojęcie i typowe cechy administracji publicznej



Administracja z łac. administrare oznacza być pomocnym. Jest to działalność organizatorska zmierzająca do zrealizowania określonego celu. Przez to rozumiemy zarządzanie np. domem, organizacją społeczną itd. Administracja oznacza planowaną, celową oraz trwałą czynność.

Administracja publiczna jest sprawowana przez państwo w najszerszym tego słowa znaczeniu (przez organy państwowe, związki publiczne – samorząd terytorialny oraz przez inne podmioty administracyjne).

Termin administracja publiczna w Polsce w latach 1950-1990 został zastąpiony określeniem administracja państwowa, tłumaczonym jako system podmiotw utworzonych i wyposażonych przez ustawę w kompetencje do prowadzenia organizatorskiej i kierowniczej działalności na podstawie ustaw w kierunku wewnętrznym oraz zewnętrznych, przy czym zarwno przebieg, jak i skutki działalności zewnętrznej przypisywane są zawsze państwu jako takiemu.

W roku 1990 pojęcie administracja publiczna pojawiło się w polskich przepisach prawa. Administrację publiczna można przedstawić w następujących ujęciach:

* w ujęciu podmiotowym (organizacyjnym) – jako ogł podmiotw administracji, a więc organw administracji i innych podmiotw wykonujących określone funkcje z zakresu administracji publicznej

* w ujęciu przedmiotowym (materialnym) – jako wszelka działalność państwa, przedmiotem jej działalności są sprawy administracyjne bądź określone kompetencje i zadania w zakresie władzy wykonawczej

* w ujęciu formalnym – jest to wszelka działalność wykonywana przez podmioty administracyjne bez względu na to czy działalność ta ma charakter administracyjne czy też takiego charakteru nie posiada

Zakres tych pojęć może się zazębiać. A także bardzo trudno jest ustalić ich zakres. Z tego powodu pojawiło się negatywne określenie administracji publicznej. Ktre określa ją jako działalność państwa, ktra znajduje się poza działaniami ustawodawczymi o sądowniczymi. Oznacza to, iż administrację oddzielono od sądownictwa i ustawodawstwa.

Przykładem negatywnej definicji administracji publicznej będzie definicja materialno-negatywna wg. S. Kaszanicy: administracja jest tą częścią działalności państwowej, ktra pozostaje po wyeliminowaniu z niej działalności prawodawczej i sądowej. Rwnie adekwatne jest pojęcie T. Bigo, ktry rozumiał administrację jako planową działalność państwa zmierzającą do pewnych celw, nie będącą ustawodawstwem ani sądownictwem. W taki właśnie sposb najczęściej określano administrację publiczną w Polsce przed i po II wojnie światowej do 1950 roku.

Administracja jest bardzo złożonym zjawiskiem i nie można jednoznacznie nadać jej uniwersalnej definicji. Posiada dużą rżnorodność zadań, jak rwnież wiele charakterystycznych cech w formach działania, strukturze jak i w samych działaniach. Wg. Eugeniusza Ochendowskiego można ją definiować w rżny sposb w zależności od celu, jakiemu ma służyć dana definicja. Stąd też stworzono terminy mieszane np. przedmiotowo-podmiotowe. Przykładem takiego pojęcia jest definicja H. Izdebskiego i M. Kuleszy: przez administracje rozumie się zespł działań, czynności i przedsięwzięć organizatorskich i wykonawczych, prowadzonych na rzecz realizacji interesu publicznego przez rżne podmioty, organy i instytucje, na podstawie ustawy i w określonych prawem formach.

Administracja publiczna posiada charakterystyczne, typowe cechy, ktre nie koniecznie są stałe, jednakże występują regularnie. Mianowicie administracja dba o interes ogłu społeczeństwa. Przy czym uwzględnia interes jednostki, ktra ma określone prawa człowieka. Obydwa interesy mogą się pokrywać w całości lub po części, ale także mogą wchodzić sobie w drogę.

(...) zadaniem administracji publicznej jest celowa, podejmowana rwnież z własnej inicjatywy, działalność ukierunkowana na przyszłość (…) Zatem wynikają z tego takie cechy administracji jak: inicjatywa, aktywność oraz działalność, ktra jest ukierunkowana na przyszłość.

Kolejna ostatnia cecha administracji publicznej odrżnia ją od ustawodawstwa. Mianowicie administracja działa konkretnymi środkami we sprawach regulacji spraw jednostkowych oraz urzeczywistniania danych przedsięwzięć. Natomiast ustawodawstwo wydaje generalne i abstrakcyjne regulacje, co prowadzi do tego, że obejmuje nieograniczoność przypadkw.



1.2 Pojęcie prawa administracyjnego



Prawo administracyjne jest to dział prawa, ktry obejmuje ogł norm regulujących stosunki społeczne związane z administracyjną działalnością organw państwowych i innych podmiotw wykonujących funkcje administracyjne w administracji publicznej. Ponad to jest także rozwinięciem, skonkretyzowaniem prawa konstytucyjnego w warunkach codziennej działalności państwa.

Geneza prawa administracyjnego sięga XVIII w. i wiąże się z rewolucja francuską (1789), ktra przekształciła poddanego (poddaństwo) w obywatela. Uzyskał on prawo żądania od organw państwa przestrzegania praw uchwalonych przez parlament. W okresie państwa liberalnego przepisy prawa administracyjnego wyznaczały przede wszystkim ramy działania administracji, poza ktrymi pozostawała sfera działania prywatnego przedsiębiorcy. Zakres oddziaływania prawa administracyjnego zwiększał się w tych krajach w miarę rozszerzania się państwowego interwencjonizmu.

W wielu naukowych książkach pojawiają się rżne definicje prawa administracyjnego. Najczęściej powtarzającym się pojęciem jest podział prawa na dwa znaczenie: wąskie i szerokie. W książce pod redakcją J. Służewskiego Polskie prawo administracyjne pojawia się właśnie taka definicja.

W znaczeniu szerokim przez prawo administracyjne rozumie się normy prawne regulujące organizację i zachowanie się administracji państwowej jako części aparatu państwowego, a także zachowanie się osb fizycznych i innych podmiotw w zakresie nie unormowanym przez przepisy należące do innych gałęzi prawa. W tym znaczeniu prawo administracyjne dodatkowo jest podzielone na trzy części:

a) prawo o ustroju administracji państwowej, ktre normalizuje zasady funkcjonowania oraz organizację aparatu państwowego powołanego do wykonywania zadań państwowych w formach uznanych za właściwe dla administracji państwowej. Posiada ona następujące przepisy prawne:

- stanowiące podstawę dla określenia zadań poszczeglnych organw administracji państwowej i ich systemu, a także form i metod ich wykonania

- tworzące podział terytorialny kraju dla potrzeb administracji państwowej

- tworzące podmioty administracji państwowej i określające ich strukturę organizacyjną oraz zakres działania

- określające strukturę systemu podmiotw administracji państwowej oraz zachodzące w nim procesy (w tym kierowania, nadzoru, kontroli, koordynacji, informacji itp.)

b) prawo materialne, ktre zawiera normy konkretyzujące wzajemne uprawnienia i obowiązki organw administracji państwowej i podmiotw znajdujących się na zewnątrz administracji państwowej jako części aparatu państwowego. Każdemu uprawnieniu organu administracji państwowej odpowiada określony obowiązek podmiotu organizacyjnie mu nie podporządkowanego. I odwrotnie, każdemu obowiązkowi administracji państwowej odpowiada stosowne uprawnienie podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji państwowej.

c) prawo proceduralne zawiera normy, ktre ustalają postępowanie mające na celu urzeczywistnienie norm prawa ustrojowego i materialnego. Dokonuje się to z reguły bądź przez ich konkretyzację i powiązanie z indywidualnie oznaczonymi podmiotami, bądź przez doprowadzenie do wykonania obowiązkw wynikających bezpośrednio przepisw prawa albo z decyzji lub postanowień administracyjnych, bądź też przez kontrolę przestrzegania przepisw prawnych i nadzr nad aktami stanowienia i stosowania prawa, a także przez orzekanie o sankcjach za naruszenie zakazw albo nakazw zawartych w przepisach regulujących działalność administracji albo związanych z wykonywaniem przez administrację jej zadań. Zależnie od funkcji spełnianych przez omawiane normy prawo proceduralne dziali się na:

- prawo o oglnym postępowaniu administracyjnym i postępowaniach szczeglnych

- prawo o postępowaniu w sprawach skarg i wnioskw

- prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i innych postępowaniach wykonawczych

- prawo o postępowaniu porządkowym i dyscyplinarnym

- prawo o trybie kontroli przestrzegania przepisw prawnych przez podmioty administracji państwowej oraz obywateli i organizacje społeczne

- prawo o postępowaniu karno-administracyjnym (postępowaniu w sprawach o wykroczenia)

- prawo o postępowaniu legislacyjnym

Do prawa administracyjnego w znaczeniu wąskim zalicza się na ogł tylko normy dwustronnie wiążące, ustanawiające bezpośrednio lub poprzez odpowiednie akty prawne określone uprawnienia i obowiązki organw administracji państwowej oraz podmiotw nie podporządkowanych im organizacyjnie. Do prawa administracyjnego w tym znaczeniu należą zatem przede wszystkim następujące przepisy prawne:

- ustanawiające uprawnienia lub obowiązki, wyznaczające wprost zachowanie się każdego, kto znajdzie się w określonej sytuacji czy posiada określone rzeczy lub prowadzi określoną działalność

- ustanawiające dla organw administracji państwowej kompetencje do nałożenia na podmioty znajdujące się na zewnątrz administracji państwowej określonych obowiązkw; wymagalność takich obowiązkw zależy od ich przypisania danemu podmiotowi w określonym trybie i przy zachowaniu przewidzianej formy

- przyznające podmiotom usytuowanym na zewnątrz administracji państwowej prawo domagania się od organw administracji państwowej spełnienia określonych w przepisach prawnych świadczeń, udostępnienia dbr, wydania pozwolenia na prowadzenie określonej działalności, przekroczenia granicy państwowej itd.

Natomiast pojęcie prawa administracyjnego według J. Bocia jest ujęte bardzo skrupulatnie i bardzo przemyślane, bo: prawo administracyjne jest to zespł norm regulujących działalność administracyjną (administrację w sensie przedmiotowym) lub prawo administracyjne jest to prawo, ktre normuje administracje publiczną.

Bądź też prawem administracyjnym jest prawo, ktre zawiera elementy władztwa obrazującej możliwość jednostronnego rozstrzygania sytuacji indywidualnych, rozstrzygania trwałego i obowiązującego wszelkie podmioty prawne w państwie oraz zabezpieczonego przymusem państwowym, w razie gdy treścią rozstrzygnięcia jest nałożenie obowiązku.

W Polsce prawo administracyjne obowiązuje przez:

- przepisy ustrojowe organw administracji publiczne

- przepisy proceduralne

- przepisy dotyczące kontroli nad działalnością administracji

- przepisy dotyczące szczegłowych działw administracji



1.3. Rozgraniczenie między prawem administracyjnym a innymi gałęziami prawa (prawem konstytucyjnym i cywilnym)



Rozgraniczenie między prawem administracyjnym a innymi gałęziami prawa nie jest trudne, jeżeli sfera prawa administracyjnego jest rżna od przedmiotu regulacji danej gałęzi prawa. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy pojawią się dość bliskie związki pomiędzy prawem administracyjnym a inną gałęzią prawa. Taka właśnie niedogodność pojawia się przy prbie rozgraniczenia prawa konstytucyjnego oraz cywilnego od prawa administracyjnego.

Związek prawa administracyjnego z prawem konstytucyjnym jest bardzo ścisły. Dlatego też pojawia się trudność przy rozgraniczeniu ich. Natomiast kilka norm prawa administracyjnego, zwłaszcza prawa materialnego i procesowego nie posiada tego typu ścisłych związkw z prawem konstytucyjnym. Dlatego nie można odnosić do nich tezy, iż stanowią skonkretyzowane prawo konstytucyjne. E. Ochendowski w swej książce Prawo administracyjne pisze, iż prawo konstytucyjne i prawo administracyjne należą do dziedziny prawa publicznego, ktra dotyczy ustroju i działań organw państwa podejmowanych w interesie publicznym. Stąd też wynika, że pod względem teoretycznoprawnym prawo konstytucyjne i administracyjne stanowią jedność, bowiem posługują się tymi samymi konstrukcjami, metodami i regułami. Prawo administracyjne nie jest wszak izolowane, jest częścią konstytucyjnego porządku prawnego. Konstytucja jest głwnym normatywnym źrdłem ustroju i działań administracji, a także prawną podstawą nieustannego procesu wyważania interesw oglnych i indywidualnych, co jest jurydyczną treścią zadań wykonywanych przez administrację.

Poważny problem pojawia się przy prbach rozgraniczenia prawa administracyjnego od prawa cywilnego. Istnieje nawet kilka poglądw, ktre mwią, iż takie odgraniczenie jest teoretycznie nie możliwe. Prbę rozwiązania tego problemu podjęła doktryna niemiecka, według ktrej ten problem opiera się na rozgraniczeniu prawa publicznego od prawa niemieckiego. W sprawie tego podziału powstało bardzo dużo dyskusyjnych teorii. A teorie te podzielono na trzy grupy:

1) teoria interesu – wywodzi się z prawa rzymskiego, prawo publiczne służy interesowi publicznemu, natomiast prawo prywatne urzeczywistnia interesy prywatne

2) teoria podporządkowania – za kryterium przyjęto charakter stosunku prawnego. Prawo publiczne rozumiemy jako stosunek prawnej nadrzędności państwa i subordynacji obywatela, natomiast gdy stosunek prawny jest rwny to mwimy o prawie prywatnym.

3) teoria podmiotu – inaczej teoria praw specjalnych, według niej prawo publiczne tworzą takie normy prawne, ktre zobowiązują lub uprawniają podmioty skupiające władzę państwową, zaś do prawa prywatne należą takie normy prawne, ktre uprawniają i zobowiązują każdego

Każda z tych teorii nie daje w pełni satysfakcjonującej odpowiedzi na pytanie w jaki sposb rozgraniczyć prawo administracyjne i prawo cywilne. E. Ochendowski uważa, że należy zgodzić się z teorią J. Łętowskiego, ktra brzmi następująco, iż nie istnieje żadna materialnie nieprzekraczalna granica między prawem cywilnym a administracyjnym, a o każdorazowej kwalifikacji konkretnego stosunku prawnego powinna decydować analiza jego treści i przyjętej przez ustawodawcę metody rozwiązywania powstających na jego tle konfliktw. Nie ma zatem spraw ‘z natury rzeczy’ cywilnych ani administracyjnych; więcej – nie ma żadnej ‘natury’ ani ‘istoty rzeczy’, ktre mogłyby mieć decydujące znaczenie dla kwalifikowania przynależności konkretnych stosunkw prawnych. Trzeba więc odrzucić przekonanie, że stosunek prawny zawsze musi być albo prywatno-, albo publicznoprawny, nie może być natomiast nigdy publiczno- i prywatnoprawny łącznie.

































































Rozdział II

Źrdła prawa stanowione przez organy centralne



2.1. Pojęcie źrdeł i ich klasyfikacja



Źrdło prawa jest pojęciem wieloznacznym. Przez źrdło prawa rozumie się bowiem z jednej strony czynniki wpływające na treść prawa, a więc np. wolę narodu czy prawodawcy, stosunki społeczno-ekonomiczne, stan świadomości prawnej; z drugiej strony – rżne formy przekazu norm prawnych, ustanowionych bądź uznanych, a więc np. dokumenty, teksty czy inne przedmioty będące nośnikami tych informacji (treści).

Mwi się też o źrdłach prawa w znaczeniu szerokim i szczeglnym, jak gdyby właściwym. W szerokim znaczeniu źrdłem prawa jest każdy fakt, ktry ma prawotwrczą moc, walor. W tym znaczeniu źrdłem będzie zarwno orzeczenie właściwego organu, doktryna, zwyczaj czy precedens, jak i ustawa. W znaczeniu szczeglnym źrdłem prawa może być już to jeden z wymienionych wyżej czynnikw wpływających na treść prawa, konkretna forma przekazu albo dany rodzaj czy typ przekazu.

Źrdła mogą być ujmowane pod kątem opisowym albo normatywnym. Można bowiem o jakimś źrdle mwić albo jak o fakcie mającym rzeczywiście miejsce, np. wskazać, ktry fakt ma w danym systemie prawa właściwość prawotwrczą, albo jak o fakcie, ktry zdaniem mwiącego powinien mieć w danym systemie prawa taką właściwość. Zaliczenie faktu do grupy faktw prawotwrczych jest zazwyczaj poprzedzone przyjęciem określonych kryteriw, na podstawie ktrych zalicza się dany fakt do prawotwrczych bądź postuluje się to zrobić odnośnie do danego systemu prawa.

Źrdła prawa powiązane są ze sobą kompetencyjnie i merytorycznie. Powiązania kompetencyjne wiążą się z hierarchiczną budową aparatu państwowego, co powoduje zrżnicowanie mocy prawnej wydawanych przez organy władzy państwowej i samorządowej aktw prawotwrczych i stworzenie ich hierarchii.

W doktrynie i praktyce prawniczej w zasadzie powszechnie przyjmuje się, że:

a) akt prawotwrczy o niższej mocy prawnej nie powinien być niezgodny z aktem prawotwrczym o wyższej mocy prawnej

b) akt prawotwrczy o wyższej mocy prawnej może uchylić akt prawotwrczy o niższej mocy prawnej

c) akt prawotwrczy o wyższej mocy prawnej przesądza w pewnym stopniu o treści aktu o niższej mocy prawnej

d) istnieje obowiązek wydawania aktw o niższej mocy prawnej, jeżeli są one niezbędne dla realizacji postanowień aktw o wyższej mocy prawnej

Powiązania merytoryczne aktw prawotwrczych odnoszą się do relacji między treścią regulowanych stosunkw społecznych w aktach prawnych

Nowa Konstytucja RP w rozdziale III (art. 87 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 93) ujmuje źrdła prawa RP w następujące grupy:

1. źrdła powszechnie obowiązującego prawa na obszarze całego państwa

2. źrdła prawa powszechnie obowiązującego o ograniczonym terytorialnie zasięgu (prawo miejscowe)

3. źrdła prawa wewnętrznie obowiązującego

Do źrdeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze całego państwa należą:

• konstytucja

• ustawy

• ratyfikowane umowy międzynarodowe

• rozporządzenia

Źrdła prawa powszechnie obowiązującego o ograniczonym zasięgu (prawo miejscowe) tworzą:

• akty prawa miejscowego stanowione przez organy samorządu terytorialnego (uchwały organw kolegialnych samorządu terytorialnego)

• akty prawne, wydawane przez terenowe organy administracji rządowej

Ponadto charakter źrdeł prawa powszechnie obowiązującego mają takie akty normatywne jak: rozporządzenia z mocą ustaw wydawane przez Prezydenta RP w ściśle określonych sprawach (rozdział XI Konstytucji), układy zbiorowe pracy, umowy zawierane przez Radę Ministrw z kościołami i związkami wyznaniowymi, niektre regulaminy Sejmu i Senatu.

Źrdłami prawa wewnętrznie obowiązującego są:

• uchwały Rady Ministrw

• zarządzenia Prezydenta RP

• zarządzenia Prezesa Rady Ministrw

• zarządzenia ministrw

• niektre uchwały Sejmu i Senatu

• regulamin Zgromadzenia Narodowego

• niektre akty innych centralnych organw państwowych



2.2. Konstytucja jako ustawa zasadnicza



Konstytucja RP jest najważniejszym polskim aktem prawnym i podstawą ustroju państwa polskiego. Gwarantuje prawa i wolności obywatelskie, określa wzajemne stosunki między władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą, decyduje o kształcie i sposobie powoływania najważniejszych instytucji państwowych takich, jak Sejm, Senat, Prezydent i Rada Ministrw, ma bezpośredni wpływ na kształt systemu sądownictwa, samorządu terytorialnego i organw kontroli państwowej. Reguluje sprawy związane z organizacją administracji rządowej, finansami publicznymi i sytuacjami wyjątkowymi (stanami nadzwyczajnymi).

Polska jest prekursorem konstytucjonalizmu europejskiego. W 1791 roku Sejm Rzeczpospolitej Obojga Narodw uchwalił pierwszą na Starym Kontynencie ustawę zasadniczą, nazwaną pźniej Konstytucją 3 Maja.

Obecna Konstytucja RP, uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe (czyli Sejm i Senat obradujące na wsplnym posiedzeniu) w dniu 2 kwietnia 1997, została przyjęta przez Nard w referendum konstytucyjnym 25 maja tego roku. Podpisana przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego 16 lipca 1997 roku, weszła w życie 17 października 1997 r. i tego dnia zaczęła obowiązywać.

Wcześniej obowiązywała tzw. Mała Konstytucja, ktra zmieniła najistotniejsze zapisy stalinowskiej ustawy zasadniczej z 1952 r. i umożliwiła legalne funkcjonowanie państwa polskiego w latach 1990 – 97.

Tekst Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono w Dz.U. 1997, NR 78 poz. 483

Konstytucja zapewnia wszystkim polskim obywatelom rwność wobec prawa (bez względu na płeć, rasę, wyznanie, zawd, pochodzenie i wykształcenie), wolność i nietykalność osobistą, nienaruszalność miru domowego, wolność sumienia i wyznania, prawo do sprawiedliwego sądu (z zasadą domniemania niewinności) i prawną ochronę życia.

Konstytucja gwarantuje też: wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się, wolność wyrażania swoich poglądw, wolność słowa, wolność zrzeszania się i organizowania pokojowych zgromadzeń, uczestniczenia w służbie publicznej, wybierania władz Rzeczpospolitej i pełną informację o działalności organw władzy publicznej.

Konstytucja chroni rwnież prawo do własności i prawo do dziedziczenia, wolność wyboru i wykonywania zawodu, prawo do bezpiecznych warunkw pracy, gwarantuje minimalne wynagrodzenie, ochronę zdrowia i zabezpieczenie świadczeń społecznych oraz prawo do nauki (nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa). Ustawa zasadnicza zapewnia też wolność twrczości artystycznej, badań naukowych, wolność nauczania i korzystania z dbr kultury.

Szczeglną ochroną Konstytucja RP obejmuje dobro rodziny i prawa dziecka.

Polska ustawa zasadnicza nakłada na polskich obywateli obowiązki wobec państwa. Podstawowym obowiązkiem jest wierność Rzeczpospolitej i troska o dobro wsplne.

Do czuwania nad przestrzeganiem Konstytucji powołane są wszystkie organy państwa, ale szczeglną rolę odgrywa specjalny sąd powołany do badania zgodności prawa z ustawą zasadniczą - Trybunał Konstytucyjny. Każdemu obywatelowi przysługuje prawo do wnoszenia skargi przed Trybunał Konstytucyjny o naruszenie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Konstytucja określa podstawowe zasady funkcjonowania państwa (rozdział I Rzeczpospolita), ustala katalog źrdeł prawa powszechnie obowiązującego (rozdział III Źrdła prawa), ustrj władzy ustawodawczej (rozdział IV Sejm i Senat), wykonawczej (rozdział V Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz rozdział VI Rada Ministrw i administracja rządowa) i sądowniczej (rozdział VII Sądy i trybunały), podstawy i zakres działania organw kontroli państwowej i ochrony prawa (rozdział IX Organy kontroli państwowej i ochrony prawa), a także zasady działania państwa w sytuacji szczeglnych zagrożeń, regulując podstawy regulacji trzech stanw: wojennego, wyjątkowego i klęski żywiołowej (rozdział XI Stany nadzwyczajne). Wreszcie Konstytucja określa warunki i tryb zmiany konstytucji, wyrżniając ją w ten sposb od innych aktw stanowienia prawa powszechnie obowiązującego (rozdział XII Zmiana konstytucji).

Dla prawa administracyjnego istotne znaczenie mają tylko przepisy Konstytucji, ktre są zawarte w następujących rozdziałach:

- rozdział I Rzeczpospolita

- rozdział II Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela

- rozdział III Źrdła prawa

- rozdział VI Rada Ministrw i administracja rządowa

- rozdział VII Samorząd terytorialny

- rozdział IX Organy kontroli państwowej i ochrony prawa

Art. 2 Konstytucji stanowiący, że Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz art. 7 mwiący, że Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa mają dla administracji szczeglne znaczenie.



2.3. Ustawa



Ustawa jest podstawowym aktem stanowienia prawa powszechnie obowiązującego. Ustawa wydawana jest przez Sejm RP. Konstytucja określa sposb opracowania i uchwalania ustawy oraz sposb i zakres wspłdziałania Sejmu z Senatem.

Z inicjatywą uchwalania ustawy może wystąpić grupa co najmniej 100 tys. Obywateli, grupa co najmniej 15 posłw, Senat, Prezydent RP lub Rada Ministrw.

Z inicjatywą ustawodawczą mogą wystąpić tylko ci obywatele, ktrzy mają prawo wybierania do Sejmu, tak przewiduje Konstytucja. Wnioskodawcy przekładając Sejmowi projekt ustawy, przedstawiają skutki finansowe jej wykonania. Wyznaczają także swojego upoważnionego przedstawiciela do reprezentowania go w pracach nad złożonym projektem ustawy. Regulamin Sejmu określa sposb wykonywania inicjatywy ustawodawczej przez posłw, w tym liczbę posłw popierających projekt. Projekt ustawy składany jest na ręce Marszałka Sejmu w formie pisemnej.

Projekt ustawy powinien mieć dołączone uzasadnienie, ktre wyjaśniać powinno potrzebę i cel wydania ustawy, przedstawiać stan faktyczny dziedziny, ktra ma zostać unormowana, wykazać rżnice między projektowanym stanem prawnym a dotychczasowym, wykazać przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne oraz wskazać źrdła finansowania.

Procedurę uchwalania ustawy określa Konstytucja oraz Regulamin Sejmu i Senatu.

Sejm rozpatruje projekt ustawy w trzech czytaniach. Prawo wnoszenia poprawek do projektw ustaw w czasie ich rozpatrywania przez Sejm przysługuje wnioskodawcy projektu, posłom i Radzie Ministrw. Marszałek Sejmu może odmwić poddania pod głosowanie poprawki, ktra uprzednio nie była przedłożona komisji sejmowej. Wnioskodawca może wycofać projekt ustawy w toku postępowania ustawodawczego w sejmie do czasu zakończenia drugiego czytania projektu. Sejm uchwala ustawę zwykłą większością głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłw, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość. Uchwaloną ustawę Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi, ktry w ciągu 30 dni może ją przyjąć bez zmian, uchwalić poprawki albo uchwalić odrzucenie jej w całości.

Po zakończeniu prac nad całokształtem ustawy wraz z wszystkimi zmianami, ustawa zostaje złożona na ręce Prezydenta RP przez Marszałka Sejmu w celu jej zatwierdzenia i podpisania. Prezydent ma 21 dni na podpisanie projektu ustawy i zarządza ogłoszenie jej w Dzienniku Ustaw RP, termin te wydłuża się gdy Prezydent zarzuci niezgodność z Konstytucją tej ustawie i przedstawi ją do przeanalizowania przez Trybunał Konstytucyjny. Jeśli Trybunał Konstytucyjny stwierdzi powyższą niezgodność to Prezydent nie podpisze tej ustawy, lecz gdy Trybunał Konstytucyjny uzna ustawę za zgodną z Konstytucją to Prezydent nie może odmwić jej podpisania.

Prezydent rwnież ma drugą możliwość przekazania takiej ustawy z umotywowanym wnioskiem do ponownego rozpatrzenia (może skorzystać z prawa veta) – wtedy przekazuje ją Sejmowi, ktry może ją ponownie uchwalić, lecz potrzebuje na to większość 3/5 głosw w obecności połowy ustawowej liczby posłw. Taką ponownie uchwaloną ustawę Prezydent podpisuje w ciągu 7 dni i zarządza jej opublikowanie w Dzienniku Ustaw RP.

Projekt ustawy uchwalony przez Radę Ministrw może być uznany przez nią za pilny i rozpatrywany jest w odpowiednio krtszym terminie. W myśl Konstytucji termin rozpatrzenia takiej ustawy przez Sejm wynosi 14, zaś termin podpisania jej przez Prezydenta RP wynosi tylko 7 dni.

Projekt ustawy budżetowej musi być wniesiony przez Radę Ministrw co najmniej 3 miesiące przed rokiem budżetowym zaś termin uchwalenia poprawek w Senacie wynosi 20 dni. Prezydent ma 7 dni na podpisanie tej ustawy i nie ma on prawa do przekazania ustawy Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Konstytucja nakłada także obowiązek na Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności tej ustawy w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku przez Prezydenta w Trybunale Konstytucyjnym.

Zgodnie z Konstytucją za pilne nie mogą być uznane następujące projekty ustaw:

a) podatkowa

b) dotycząca wyboru Prezydenta RP, Sejmu i Senatu oraz organw samorządu terytorialnego

c) regulująca ustrj i właściwość władz publicznych

d) dotycząca kodeksw

Przedmiotem ustawy może być każda sprawa wymagająca uregulowań określonymi przepisami. W myśl art. 8 Konstytucji ustawa nie powinna regulować przepisw, ktre są określone przez najwyższe prawo Rzeczypospolitej – Konstytucję.

Warunkiem wejścia w życie ustawy jest jej ogłoszenie w określony sposb. Dawniej sprawę ogłaszania ustaw regulowała ustawa z 1950 r. o wydaniu Dziennika Ustaw i Dziennika Urzędowego RP Monitor Polski. W myśl powyższego, wszystkie ustawy ogłasza się w Dzienniku Ustaw. Obecnie ogłaszanie aktw normatywnych i niektrych innych aktw prawnych reguluje Dziennik Ustaw Nr 62 z 2000 roku, poz. 718 – tekst jednolity z pźniejszymi zmianami.



2.4. Akty normatywne z mocą ustawy



Rozporządzenie z mocą ustawy jest to akt normatywny wydawany przez organ władzy wykonawczej zastępujący ustawę. Instytucja rozporządzeń z mocą ustawy pojawiła się po raz pierwszy w noweli z 2 sierpnia 1926 r. do Konstytucji Marcowej z 17 marca 1921 r. Zgodnie z nią, Prezydent mgł na wniosek Rady Ministrw – na podstawie upoważnienia ustawy – wydawać rozporządzenia z mocą ustawy.

Po drugiej wojnie światowej dekrety z mocą ustawy mgł wydawać rząd, a w okresie od uchwalenia Konstytucji z 22 lipca 1952 r. do 18 lipca 1989 r. – Rada Państwa. Mała Konstytucja (ustawa z 17 października 1992 r.) przewidywała upoważnienie do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy dla rady Ministrw.

Nowa Konstytucja nie przewiduje możliwości wydawania przez rade Ministrw rozporządzeń z mocą ustawy, takie upoważnienie daje Prezydent RP. Zgodnie z art. 234 Konstytucji, jeżeli w czasie stanu wojennego Sejm nie może zebrać się na posiedzenie, Prezydent, na wniosek Rady Ministrw, wydaje rozporządzenia z mocą ustawy określające zasady działania organw władzy publicznej oraz zakres, w jakim mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie stanu wojennego, a także podstawy, zakres i tryb wyrwnywania strat majątkowych wynikających z tych ograniczeń. Rozporządzenia te mają charakter źrdeł powszechnie obowiązującego prawa.





2.5. Umowy międzynarodowe jako źrdła prawa administracyjnego.



Art. 87 ust. 1 Konstytucji zalicza ratyfikowane umowy międzynarodowe do źrdeł prawa powszechnie obowiązującego. W myśl art. 91 ust. 1 Konstytucji, po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP ratyfikowanej umowy międzynarodowej stanowi ona część krajowego – wewnętrznego, porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, wyjątkiem jest gdy jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. Umowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.

Porwnując treść art. 87 ust. 1 Konstytucji z jej art. 91 ust. 2, można dostrzec pewną niekonsekwencję. Pierwszy z artykułw wymienia źrdła prawa powszechnie obowiązujące w porządku hierarchicznym i sytuuje ratyfikowaną umowę poniżej ustawy, co oznaczałoby, iż umowa ma mniejszą moc prawną niż ustawa. Drugi z kolei artykuł Konstytucji stanowi, że umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie maja pierwszeństwo w stosunku do ustaw. Powinny zatem w porządku hierarchicznym zostać wymienione przed ustawami. Pozostaje zatem do określenia ranga umw międzynarodowych ratyfikowanych samodzielnie przez Prezydenta.

Podmiotami umw międzynarodowych są państwa, ktre wykonują ich treść poprzez działanie upoważnionych do tego organw. Umowy są ratyfikowane (zatwierdzane) przez uprawniony organ państwowy i oznacza to ostateczną zgodę na zawiązanie się państwa umową międzynarodową.

Ratyfikacja niektrych umw międzynarodowych, jak rwnież ich wypowiedzenie, wymaga uprzedniej zgody wyrażonej ustawie. Chodzi tutaj o umowy dotyczące:

- pokoju, sojuszy, układw politycznych lub układw wojskowych

- wolności, praw lub obowiązkw obywatelskich określonych w Konstytucji

- członkostwa Polski w organizacji międzynarodowej

- znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym

- spraw uregulowanych w ustawie lub w ktrych Konstytucja wymaga ustawy (art. 89 ust. 1 Konstytucji)

Ustawa z 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych określa zasady oraz tryb zawierania, wykonywania, ratyfikowania, wypowiadania i zmian zakresu obowiązywania umw międzynarodowych. Ustawa ta wyrżnia:

1) umowy ratyfikowane

2) umowy nie podlegające ratyfikacji

Ratyfikowane są umowy:

- o ktrych mowa w art. 89 ust. 1 oraz w art. 90 ust. 1 Konstytucji

- inne umowy międzynarodowe, ktre przewidują wymg ratyfikacji albo ją dopuszczają, a szczeglne okoliczności to uzasadniają

Zwykłe umowy międzynarodowe, ktre są zatwierdzone przez Radę Ministrw, bądź zwykłe umowy resortowe (ministerialne), ktre dla swojego obowiązywania nie potrzebują ratyfikacji, obowiązują one po podpisaniu przez określonego Ministra. Ratyfikowane umowy międzynarodowe są publikowane w Dzienniku Ustaw, natomiast zwykłe umowy międzynarodowe w Dzienniku RP Monitor Polski.









































Rozdział III

Terenowe źrdła prawa – akty prawa miejscowego



3.1 Pojęcie i klasyfikacja terenowych przepisw prawnych



Przez akty prawa miejscowego rozumieć należy przepisy prawne powszechnie obowiązujące na oznaczonej części terytorium państwa wydane na podstawie upoważnienia ustawowego przez uprawnione do tego organy. Organami tymi są: sejmik wojewdztwa, wojewoda, organy administracji niezespolonej, rada gminy.

Ustawa z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji oglnej określała, iż przepisy prawa miejscowego w formie rozporządzeń wykonawczych i porządkowych stanowił wojewoda, natomiast ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym przepisy stanowione przez organy samorządu nazywała przepisami gminnymi. Konstytucja z 2 kwietnia 1997 r. ujednoliciła obie nazwy przez wprowadzenie pojęcia prawo miejscowe dla aktw stanowionych przez organy administracji rządowej i przez organy jednostek samorządu terytorialnego. W tym zakresie ustawa o samorządzie gminnym (pierwotny tytuł: ustawa o samorządzie terytorialnym) została zmieniona ustawą z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktw normatywnych i niektrych innych aktw prawnych i tytuł rozdziału IV otrzymał brzmienie: Akty prawa miejscowego stanowionego przez gminę. Przepisy gminne określone zostały aktami prawa miejscowego.

Akty prawa miejscowego pomimo ich powszechnego charakteru polegającym na regulowaniu zachowania się wszystkich kategorii adresatw, mają ograniczony przestrzennie zasięg obowiązywania co oznacza, iż nie obowiązują na całości terytorium RP lecz na obszarze terytorialnej właściwości organw, ktre je ustanowiły.

Terenowe źrdła prawa można sklasyfikować w dwojaki sposb. Pierwsze podział brzmi następująco:

- przepisy wydawane przez organy administracji rządowej

- przepisy wydawane przez organy samorządu terytorialnego

Kolejny podział to:

- przepisy wykonawcze

- przepisy mające charakter samoistnych norm w ramach upoważnień ustawowych

Podziały te mogą się krzyżować. Mogą być samoistne przepisy prawne samorządu terytorialnego, jak i przepisy wykonawcze wydawane przez organy tego samorządu.

Z kolei ograny administracji rządowej mogą być upoważnione do wydawania przepisw samoistnych, jak i – zwłaszcza – przepisw wykonawczych.



3.2. Rodzaje aktw prawa miejscowego



W ramach przepisw prawa miejscowego wyrżniamy następujące rodzaje aktw prawa miejscowego:

1) akty zawierające statuty

Upoważnienie do wydawania statusu ma charakter generalny i wiąże się z ustawowym upoważnieniem dla jednostek samorządu terytorialnego do samodzielnego uregulowania materii statutowych. Przez nadanie takiego upoważnienia państwo przenosi na wsplnoty samorządowe pewien swj zakres kompetencji do stanowienia prawa. Korzystanie z upoważnienia do ustalania statusw należy do cech samorządu terytorialnego w naszym kraju. Stanowienie to ma charakter autonomiczny, bowiem decydują tutaj tylko i wyłącznie organy samorządu terytorialnego. Statusy są uchwalane w drodze uchwał, są przyjmowane przez organy stanowiące.

2) akty zawierające przepisy wykonawcze, czyli akty wydawane na podstawie szczegłowych upoważnień

Organy jednostek samorządu terytorialnego, jak rwnież organy administracji rządowej mogą wydawać akty prawne prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Stanowią o tym trzy ustawy z 5 czerwca 1998 r. (o samorządzie wojewdztwa i administracji rządowej w wojewdztwie i o samorządzie powiatowym), ponadto ustawa o samorządzie gminnym z 8 marca 1990r. W przypadku tych przepisw musi istnieć wyraźne upoważnienie ustawowe do wydania przepisw o takim charakterze. W upoważnieniu takim określa się przesłanki tworzenia norm prawnych niższego rzędu, określa się przedmiot regulacji, zakres regulacji, jak rwnież sposb regulacji. Upoważnienie takie powinno rwnież zawierać wyraźne określenie, co do organu, ktry ma być właściwym do wydania tych przepisw oraz w upoważnieniu tym powinien być zakreślony katalog spraw przekazanych do uregulowania.

3) przepisy porządkowe wydawane na podstawie upoważnień generalnych

Przepisy porządkowe wydawane są w oparciu o generalne upoważnienie zawarte w ustawach o administracji rządowej w wojewdztwie (art. 40), o samorządzie powiatowym (art. 41) i o samorządzie gminnym (art. 40 ust. 3 i 4). Przepisy o charakterze porządkowy wydają także dyrektorzy urzędw morskich na podstawie art. 48 ustawy z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej , jak rwnież okręgowi inspektorzy rybołwstwa morskiego na podstawie art. 66 ustawy z 6 września 2001 r. o rybołwstwie morskim . Art. 40 ustawy z 5 czerwca 1998 r. stanowi, iż wojewoda może wydawać przepisy porządkowe w formie rozporządzeń porządkowych. Rada Powiatu wydaje przepisy porządkowe formie uchwały na szczeblu powiatu. Odstępstwo od tej reguły przewiduje ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym stanowiąc w art. 42 ust. 2, że w przypadkach niecierpiących zwłoki powiatowe przepisy porządkowe może wydawać zarząd powiatu. Na szczeblu gminnym przepisy porządkowe ustanawiane są przez radę gminy w drodze uchwały. W sytuacjach niecierpiących zwłoki, jeżeli chodzi o gminę przepisy może wydać wjt, burmistrz, prezydent w drodze zarządzenia. Przepisy porządkowe nie mogą być wydawane, jeżeli dana materia uregulowana jest w ustawie lub w innych przepisach powszechnie obowiązujących, czyli przepisy porządkowe mogą być wydawane jedynie wwczas gdy dana kwestia nie jest uregulowana w ustawie ani w przepisach powszechnie obowiązujących stanowionych zarwno przez centralne organy państwa bądź terenowe organy administracji rządowej.



3.3. Nadzr nad stanowieniem aktw prawa miejscowego i utrata ich mocy.



Powołane organy sprawujące nadzr nad działalnością nadzorowanych instytucji wykonują czynności kontrolne, a także podejmują określone czynności prawne, ktre umożliwiają zmianę, eliminację bądź skorygowanie nieprawidłowych działań. Regulacja nadzoru jest inna dla organw administracji rządowej i inna dla jednostek samorządu terytorialnego. Konstytucja stanowi, że samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej, zaś działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności .

Nadzr nad stanowieniem aktw prawa miejscowego sprawuje Prezes Rady Ministrw. Prezes Rady Ministrw uchyla, w trybie nadzoru, akty prawa miejscowego, ustanowione przez wymienione organy, jeżeli są one niezgodne z ustawami lub aktami wydanymi w celu ich wykonania, a więc z rozporządzeniami. Tak więc w przypadku stwierdzenia przez Prezesa Rady Ministrw niezgodności aktu prawa miejscowego z prawem, zobowiązany jest on do zastosowania środka nadzoru w postaci uchylenia takiego aktu.

Ponadto Prezes Rady Ministrw zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o administracji rządowej w wojewdztwie ma prawo uchylić akt prawa miejscowego, jeżeli jest on niezgodny z polityką rządu lub narusza zasadę rzetelności i gospodarności. Art. 41 ust. 2 tej samej ustawy stanowi, iż Prezes Rady Ministrw ustala, w trybie rozporządzenia, tryb kontroli aktw prawa miejscowego ustanowionych przez określone organy. Obowiązuje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrw z 24 grudnia 1998 r. w sprawie trybu kontroli aktw prawa miejscowego ustanowionych przez wojewodę i organy administracji niezespolonej.

Akt prawa miejscowego może utracić swą obowiązującą moc w wyniku wyroku sądowego, jak rwnież akty wydane przez wojewodę o organy administracji rządowej tracą moc wskutek uchylenia przez Prezesa Rady Ministrw. Natomiast powiatowe przepisy porządkowe tracą moc obowiązująca wtedy, gdy rada powiatu odmwi ich zatwierdzenia. Podobnie jest w przypadku przepisw porządkowych wydanych przez wjta, burmistrza lub prezydenta miasta, tracą moc, jeżeli rada gminy ich nie zatwierdzi lub gdy nie zostaną przedstawione do zatwierdzenia na najbliższej sesji rady gminy.

Akt prawa miejscowego traci swą moc obowiązującą, gdy upłynie czas jego obowiązywania, ponieważ był ustanowiony na czas określony lub gdy zostanie uchylony innym aktem prawa miejscowego.

Wykonawcze akty prawa miejscowego tracą moc obowiązująca tylko przypadku, jeżeli zostanie uchylona ustawa, ktra zawierała upoważnienie do ich wydania.



















































Rozdział IV

Swoiste źrdła prawa



4.1. Akty wewnętrzne i akty planowania.



Akty prawa wewnętrznego do niedawna nie były uważana za akty tworzące normy prawne, ale za res internae, co oznacza sprawy wewnętrzne administracji. Obecnie akty wewnętrzne administracji w wielu przypadkach zawierają normy prawne. Ich adresatem są podporządkowane organowi wydającemu ten akt jednostki organizacyjne i ich pracownicy lub też w przypadku zakładw publicznych – użytkownicy tych zakładw.

Źrdłami prawa wewnętrznego mogą być uchwały organw kolegialnych i zarządzenia organw monokratycznych. Akty wewnętrzne noszą rżne nazwy np. instrukcja, regulamin itp. W urzędzie gminy znajduje się regulamin organizacyjny określający organizację i zasady funkcjonowania tego urzędu. Podobnie jest w starostwie powiatowym, gdzie regulamin taki uchwalany jest przez radę powiatu na wniosek zarządu powiatu. Natomiast w wojewdztwie organizację zespolonej administracji rządowej określa status urzędu wojewdzkiego nadany przez wojewodę i zatwierdzony przez Prezesa Rady Ministrw, ogłoszony w wojewdzkim dzienniku urzędowym. Szczegłową organizację oraz tryb pracy urzędu wojewdzkiego określa regulamin ustalony przez wojewodę w drodze zarządzenia.

Statuty posiadają także Kancelaria Prezesa Rady Ministrw i ministerstwa. Takie statuty nadaje Prezes Rady Ministrw w drodze rozporządzenia.

W zakładach publicznych istnieją akty, ktre zawierają przepisy prawa zakładowego. Obowiązują one wszystkich użytkownikw i pracownikw zakładw. Mogą nosić rżne nazwy jak np. statut, regulamin itp.

Akty wewnętrzne mogą nakładać określone obowiązki, bądź obowiązek stosowania określonych sposobw wykładni przepisw prawa.

Szczeglnie charakterystyczną cechą aktw wewnętrznych jest to, że są kierowane tylko i wyłącznie do podmiotw podporządkowanych organizacyjnie i służbowo organowi wydającemu taki akt. Stąd też tymi aktami nie można regulować żadnych obowiązkw i praw obywateli czy też osb prawnych i ich organizacji, chyba że znajdują się w organizacyjnej lub służbowej zależności z organami wydającymi ten akt.

Konstytucja stanowi o charakterze uchwał Rady Ministrw i zarządzeń Prezesa Rady Ministrw i ministrw w art. 93, ktry brzmi następująco:

1. Uchwały Rady Ministrw oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrw i ministrw mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty.

2. Zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osb prawnych oraz innych podmiotw.

3. Uchwały i zarządzenia podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.

Podstawą aktw wewnętrznych są przepisy kompetencyjne lub też szczegłowe upoważnienia ustawowe. Akty wewnętrzne mające charakter poleceń służbowych wydawane są na podstawie przepisw regulujących zależność służbową.

Kontrolę nad aktami wewnętrznymi sprawuje organ nadzorujący daną jednostkę organizacyjną. Zatwierdzenie aktu wewnętrznego przez organ nadzoru może być wymagane, ale nie musi.

Akty wewnętrzne muszą dotrzeć do ich adresatw, ale nie musza być publikowane w organach publikacyjnych.

Akty planowania nie w pełni odpowiadają przyjętemu powszechnie określeniu aktu normatywnego. W okresie gospodarki centralnie zarządzanej przyjmowano, że normy planu mają charakter norm prawnych, ale szczeglnego rodzaju. Ten szczeglny rodzaj norm planowych jest taki, iż wskazują one w sposb bardzo konkretny pewne zadania, takie jak określone wielkości czy termin wykonania, oznaczonym adresatom. Te zadania planowane są na określony czas w przyszłości. Dochodziło przy tym do ujęcia w ramy norm prawnych określonych zjawisk, przeważnie ekonomicznych. Realizację uzależniono od spełnienia pewnych przesłanek, ktre nie tylko zależały od woli adresata. Treść takich planw umożliwia określenie czy są to normy oglne czy też normy indywidualne. Może się zdarzyć tak, że w tym samym akcie będą występować obie normy.

Doktryna niemiecka wskazuje, iż nomy planu mogą mieć następujący charakter:

a) informacyjny – normy takie zawierają dane bądź prognozy, ktre ułatwiają podejmowanie decyzji w rżnych sprawach

b) imperatywny – takie normy wiążą prawnie adresatw, przykładem mogą być normy planu zagospodarowania przestrzennego

c) oddziaływujący – te normy są pośrednie pomiędzy imperatywnymi a informacyjnymi, ustanawiają pewną zachętę do określonego zachowania

Plany przybierają rżne formy, nawet ustawy. Dlatego też mamy ustawę budżetową na określony rok kalendarzowy, w ktrej określane są dochody, wydatki jak i istotne sprawy państwa.

Plan zagospodarowania przestrzennego spełnia szczeglną rolę w procesie administrowania i podejmowania ważnych decyzji. Posiada szczeglne cechy takie jak: generalność i konkretność. Obok ustaw posiadających normy prawa materialnego, plan ten jest podstawą do wydawania decyzji administracyjnych. Jeżeli podjęte decyzje są niedostosowane do tego planu to są aktami nieważnymi. O znaczeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego świadczą przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 z pźn. zm.) Art. 33 tej ustawy stanowi, że ustalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami prawa, sposb wykonywania prawa własności nieruchomości. Natomiast art. 7 stwierdza, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym.



4.2. Normy techniczne



Norma techniczna to wypowiedź określająca zachowanie adresata w procesie produkcji i wykorzystywania dbr. Regulują stosunki między ludźmi w sferze produkcji i wykorzystywania dbr materialnych w celu najbardziej racjonalnego wykorzystania sił przyrody. Są oparte na właściwościach rzeczy i prawach przyrody, uwarunkowane poziomem wiedzy i rozwojem techniki. Istnieją w każdej dziedzinie produkcji czy życia. Stosowanie się do nich przynosi wymierne korzyści, a ich ignorowanie przynosi ujemne skutki. Normy techniczne to np wskazania medycyny co do diagnozowania, agrotechniki, zootechniki, receptury sporządzania i przyjmowania lekw, normy przechowywania produktw itp. Nie są one związane w jakiś sposb z określonym ustrojem społecznym, gospodarczym czy politycznym. Przestrzegane są dobrowolnie, wszystkim ludziom służą jednakowo. Prawo może nakazywać stosowanie tych norm np stosowanie lepszych, doskonalszych norm gdy są gorsze, mniej skuteczne. Może przewidywać sankcje wobec tych, ktrzy się do nich nie stosują. Państwo jest zainteresowane w rozwijaniu i udoskonalaniu norm technicznych. Istnieją specjalne organy i instytucje państwowe zajmujące się rejestrowaniem, upowszechnianiem i kontrolą przestrzegania tych norm.

Określenia norm technicznych zawierają Polskie Normy, o ktrych stanowi ustawa z 3 kwietnia 1993 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 55, poz. 251 z pźn. zm.). W Polskich Normach zawarte są rżne wymagania, metody badań oraz innych czynności, w zakresie:

1) podstawowych cech jakościowych wsplnych dla asortymentowych grup wyrobw

2) głwnych parametrw i innych charakterystyk technicznych związanych z klasyfikacją rodzajową i jakościową oraz zamiennością wymiarową i funkcjonalną wyrobw

3) bezpieczeństwa pracy i użytkowania oraz ochrony życia, zdrowia, mienia i środowiska, z uwzględnieniem potrzeb ludzi niepełnosprawnych

4) dokumentacji technicznej

5) projektowania obiektw budowlanych oraz warunkw wykonania i odbioru, a także metod badań przy odbiorze robt budowlano-montażowych

Polski Komitet Normalizacyjny, ktry jest podległy Prezesowi Rady Ministrw ustanawia te normy techniczne. Wszelkie normy techniczne muszą być oznaczone numerami i symbolem PN na zasadzie wyłączności.

Ministrowie mają możliwość wprowadzenia obowiązku stosowania Polskiej Normy, wtedy gdy dotyczyć ona będzie ochrony zdrowia, życia, mienia, bezpieczeństwa i użytkowania, ochrony środowiska oraz wyrobw, ktre są zamawiane przez organy państwowe. Zastosowanie tych norm jest obowiązkowe, jeśli zostaną powołane w ustawach.

Ustawa z 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250 z pźn. zm.) stanowi, że Polskie Normy muszą być podstawą oceny wyrobw krajowych oraz importowanych, a także usług, mogących stwarzać zagrożenie bądź ktre służą ratowaniu zdrowia, życia oraz środowiska. Ustawa ta ma służyć likwidowaniu barier technicznych w handlu, zwiększeniu konkurencyjności wyrobw i usług, a także ułatwieniu krajowego i międzynarodowego obrotu towarowego.

Co do wyrobw z metali szlachetnych, wymagania takie określa Prezes Głwnego Urzędu Miar stosując przepisy z ustawy z 3 kwietnia 1993 r. Prawo probiercze (Dz. U. Nr 55, poz. 249)

22 stycznia 2000r. została ustanowiona ustawa o oglnym bezpieczeństwie produktw (Dz. U. Nr 15, poz. 179), ktra określa wymagania dotyczące bezpieczeństwa produktw. Dlatego też wszelkie produkty muszą spełniać określone w przepisach wymagania. Natomiast jeśli nie można zastosować do produktu szczeglnych przepisw dotyczących bezpieczeństwa produktu, to wtedy art. 6 tej ustawy stanowi, że bezpieczeństwo tego produktu ocenia się poprzez uwzględnienie stopnia spełnianych przez produkt odpowiednich wymagań, ktre są w Polskich Normach. A jeśli nie ma odpowiednich Polskich Norm to wtedy bezpieczeństwo ocenia się biorąc pod uwagę właściwe specyfikacje techniczne, zasady dobrej praktyki zawodowej oraz przez odwołanie się do oczekiwań konsumentw lub stanu wiedzy i techniki.

Nadzr nad bezpieczeństwem produktw sprawuje Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentw, ktremu pomaga Inspekcja Handlowa.



4.3. Zwyczaj i znaczenie orzecznictwa dla administracji publicznej



Prawo zwyczajowe powstaje przez długotrwałe i jednolite stosowanie (consuetudo) i przekonanie zainteresowanych, że to stosowanie jest prawnie nakazane (opinio iuris).

Powstanie prawa zwyczajowe w naszym państwie jest bardzo trudne. Czemu nie sprzyjają zmiany ustrojowe czy też dość częste zmiany ustawodawstwa. Z tego powodu ciężko jest zaliczyć prawo zwyczajowe do źrdeł prawa administracyjnego.

Odmienną rolę spełniają zwyczaje do ktrych odwołuje się przepis prawa. Przypisuje im się wtedy znaczenie prawne i mogą stać się z mocy przepisu prawa faktami, ktre mają doniosłość prawną.

Orzecznictwo w administracji posiada dwa aspekty. Znaczenie orzecznictwa należy rozpatrywać poprzez ocenienie znaczenia orzeczeń organw administracji publicznej w indywidualnych sprawach dla rozstrzygnięcia spraw podobnych oraz poprzez znaczenie orzeczeń Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego dla praktyki orzeczniczej administracji publicznej. Te dwa aspekty orzeczeń nie są źrdłami prawa administracyjnego i nie tworzą prawa.

Oba orzecznictwa posiadają znaczenie dla stosowania przepisw prawa administracyjnego w praktyce oraz ich wykładni. Można tu zauważyć, że dość szczeglne znaczenie ma orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organy administracji muszą stosować wykładnię przepisw prawa przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w przeciwnym razie ich decyzja w przypadku zaskarżenia zostanie uchylona. Orzeczenie tego sądu dotyczą konkretnych spraw i wiążą ten sąd z organami administracji w tej sprawie.

Orzeczenia Sądu Najwyższego wiążą tylko Naczelny Sąd Administracyjny, jednakże mają wpływ rwnież na organy administracyjne.



























































Rozdział V

Ogłaszanie aktw normatywnych



5.1. Wprowadzenie



Kształtowanie odpowiednich stosunkw społecznych polegają m. in. na tym, że adresaci norm prawnych zostają w odpowiedni sposb poinformowani o tych normach. Stąd też wszelkie akty normatywne muszą być publikowane. Można przyjąć, że publikowanie aktw normatywnych będących źrdłami prawa powszechnie obowiązującego jest niezbędnym warunkiem dla uznania państwa za państwa prawa.

Informowanie o przepisach prawa odbywa się nie tylko poprzez specjalnie do tego powołane organy, ale rwnież w formie komunikatw w mass mediach.

Ogłaszanie aktw normatywnych jest wymogiem zapisanym w Konstytucji w art. 88 ust. 1, ktry brzmi następująco warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktw prawa miejscowego jest ich ogłoszenie.

Już od dawnych czasw taka regulacja miała miejsce. Chociażby w okresie dwudziestolecia międzywojennego wydano najpierw Dziennik Praw Krlestwa Polskiego w 1918 r., a potem Dziennik Praw Państwa Polskiego.

Od 1919 r. wydawany jest Dziennik Ustaw Rzeczy

Przykadowe prace

Pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc 1.Organizacja miejsca wypadku: a) Ocena sytuacji Ocenę i analizę miejsca wypadku zapewnienie bezpieczeństwa poszkodowanemu , ratownikowi oraz zabezpieczenie samego miejsca wypadku b) Zasada udzielania pierwszej pomocy Pierwsza pomoc obejmuje ratowanie życie. Zapobieganie dalszym ur...

U progu kapitalizmu fabrycznego i ekonomii klasycznej

U progu kapitalizmu fabrycznego i ekonomii klasycznej Tło epoki. Kapitalizm rodzi się dość wcześnie w niektrych miastach płnocnych Włoch, ale w całej Europie rozpowszechnia się dopiero w XVI wieku. Początkowo obejmuje głwnie Niemcy i Hiszpanię a od końca XV wieku d...

Agresja USA na Irak w 2003 r.

Agresja USA na Irak w 2003 r. Po zamachach terrorystycznych przeprowadzonych 11 września 2001 r. przez al-Quidę USA wpadło w niemały trans związany z przymusowym zaprowadzaniem nowego porządku na świecie. Przykładem może być chociażby interwencja w Afganistanie z 2001 r., kt...

Struktura przeładunku ładunkw masowych w Porcie Gdynia w ciągu 3 ostatnich lat

Struktura przeładunku ładunkw masowych w Porcie Gdynia w ciągu 3 ostatnich lat Bałtycka Baza Masowa W 1997 roku Port Gdynia Holding S.A. i Zakłady Azotowe Puławy S.A. powołały spłkę Bałtycka Baza Masowa w celu obsługi eksportu polskich produktw chemicznych...

Czy możemy zaufać naszym zmysłom?

Czy możemy zaufać naszym zmysłom? Widzę, słyszę, odczuwam. Co dzień używamy tych słw. Mwimy je, choć nie wszyscy wiedzą, co sprawia, że akurat widzimy lub słyszymy. Dzieje się to za sprawą zmysłw. Czym właściwie jest zmysł? ...

List do przyjaciela opisujące wymiane polsko-niemiecka

List do przyjaciela opisujące wymiane polsko-niemiecka Hallo Peter Mir geht es gut und ich hoffe das gleiche auch von Dir. Wie Du schon weit, Anfang Oktober letzten Jahres war Marco als Austauschschler bei mir. Er wohnt in der Nhe von Frankfurt /M., ist 18 Jahre alt und spielt Gitarre. Marco ist sehr sympa...

Porwnaj Marię z "Bogurodzicy" z Marią z utworu "Posłuchajcie, bracia miła...".

Porwnaj Marię z "Bogurodzicy" z Marią z utworu "Posłuchajcie, bracia miła...". Średniowiecze to epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi. Charakterystyczną cechą tego okresu są ...

Romantyczna koncepcja poety jako przywdcy narodu. Zinterpretuj podany fragment odwołując się do swojej wiedzy o Konradzie.

Romantyczna koncepcja poety jako przywdcy narodu. Zinterpretuj podany fragment odwołując się do swojej wiedzy o Konradzie. Poeta to twrca sztuki, artysta słowa. W starożytności uznawano go za istotę niemal boską, gdyż "przekraczał wszelkie normy ludzkie". Za taką osobę...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry