• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Źr...

Nawigacja

Źrdła prawa administracyjnego



Źrdła prawa administracyjnego


ŹRDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO

1) UWAGI OGLNE

W literaturze prawniczej spotyka się najczęściej dwie teorie źrdeł prawa. Według pierwszej są to fakty uznawane za prawotwrcze, np. stanowienie aktw prawnych zawierających w swojej treści nakazy, zakazy, uprawnienia, lub obowiązki (tzw. Formalne źrdła prawa). Najbardziej rozpowszechnionym znaczeniem terminu źrdło prawa w praktyce jest rozumienie go jako aktu normatywnego, zawierającego obowiązujące normy prawa. W tym znaczeniu mwi się o źrdłach prawa cywilnego (akty prawne obowiązujące w zakresie prawa cywilnego), źrdłach prawa pracy, prawa konstytucyjnego, prawa administracyjnego itp. Trzeba tu jednak zaznaczyć, że normatywne podstawy organizacji i działania administracji publicznej mieszczą się w przepisach zakwalifikowanych do rżnych gałęzi prawa.



Podstawową jednak grupę stanowią przepisy zaliczane do prawa administracyjnego. One też regulują struktury organizacyjne jednostek wykonujących zadania administracji i ich kompetencje, stosunki prawne powstające w toku ich działalności administracyjnej, a także tryb postępowania oraz prawne formy i metody działania organw administracji.



Punktem wyjścia budowy systemu źrdeł prawa administracyjnego jest ich wzajemne usytułowanie. Ponieważ źrdła oparte są na prawie pozytywnym tworzonym przez określone podmioty, to w zależności, od ktrego podmiotu prawo pochodzi, takie miejsce zajmuje w hierarhii odpowiadającej hierarhii tworzących je organw. Hierarchiczne usytuławianie aktw prawnych w systemie źrdeł prawa oznacza, że akty niższego rzędu nie mogą być sprzeczne z aktami o wyższej mocy prawnej. Normy wydawane przez organy wyższego stopnia są podstawą kierowania działalnością organw niższych stopni w systemie organw podporządkowanych. Wyrazem podległości ustrojowej, jaka istnieje między sejmem i rządem, jest stosunek ustawy do rozporządzenia.



Samo jednak kryterium przeprowadzenia hierarchizacji źrdeł prawa jest niewystarczające dla budowy systemu prawa, gdyż ten sam organ administracji może wydawać akty prawne zajmujące rżne pozycje w tym systemie, np. minister może wydawać rozporządzenia i zarządzenia. Dlatego też należy przyjąć tu i drugie kryterium, ktrym jest stosunek prawa oglnego i zasadniczego do szczeglnego. Jest to zresztą ściśle związane z pierwszym kryterium, gdyż organ wyższy musi mieć możliwość bardziej oglnego traktowania sprawy aniżeli organ niższego stopnia, ktry musi działać konkretniej. Aby nie było sprzeczności między dyrektywami prawnymi, przepisy bardziej szczegłowe muszą być zgodne z przepisami bardziej oglnymi.



W systemie źrdeł prawa administracyjnego można wyrżnić kilka ich rodzajw. Jeżeli przyjmie się kryterium usytułowania organu stanowiącego akt normatywny, to wyodrębnić można:

źrdła prawa stanowione przez naczelne organy państwa

źrdła prawa stanowione przez naczelne i centralne organy administracji

źrdła prawa stanowione przez organy administracji rządowej w wojewdztwie i organy jednostek samorządu terytorialnego.



Z punktu widzenia sfer działania administracji ( zewnętrznej i wewnętrznej) wyrżnić można:

źrdła prawa powszechnie obowiązującego (np. ustawy)

źrdła prawa wewnętrznego (np. zarządzenia ministra).



Przyjmując za kryterium rozrżnienia treść aktu prawnego, można dokonać podziału na:

źrdła ustrojowe (Konstytucja)

źrdła funkcjonalne (np. ustawy tworzące urzędy ministrw)

źrdła określające prawa i obowiązki obywateli (np. ustawa-Ordynacja wyborcza do Sejmu).



Wszystkie wymienione grupy tworzą system źrdeł prawa administracyjnego, chociaż dokonany podział nie jest wyczerpujący. Doktryna bowiem znaczenie szerzej ujmuje źrdła praw, zaliczając do nich-obok aktw normatywnych-także tzw. Nieformalne źrdła prawa.



Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483) dokonała podziału źrdeł prawa na: źrdła powszechnie obowiązującego prawa i źrdła prawa o charakterze wewnętrznym. Źrdłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z art. 87 Konstytucji są: konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, natomiast na obszarze działania organw, ktre je ustanowiły-akty prawa miejscowego. Uchwały rady Ministrw oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrw i ministrw mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty (art. 93). Na mocy art. 142 Konstytucji, przepisy art.93 dotyczą rwnież zarządzeń Prezydenta.



Charakter źrdeł powszechnie obowiązującego prawa mają także rozporządzenia z mocy ustawy wydawane przez prezydenta RP na wniosek Rady Ministrw w czasie stanu wojennego, gdy Sejm nie może się zebrać na posiedzenie. Podlegają one zatwierdzeniu na najbliższym posiedzeniu Sejmu (art.234 Konstytucji).



Zgodnie z przyjętym podziałem konstytucyjnym, źrdłami prawa są tylko akty prawne wymienione w Konstytucji, ktre mogą być stanowione wyłącznie przez organy rwnież wymienione w Konstytucji. Są to zatem źrdła prawa w sensie ustawodawczym-stanowienia prawa. Konstytucja nie zajmuje się natomiast całą grupą przepisw administracyjnych, ktrych podstawą wydania jest nie delegacja ustawowa, lecz kompetencja administracyjna. Są to np. zarządzenia organw centralnych administracji rządowej wydawane w ramach określonych ustawami kompetencji tych organw, przepisy stanowione przez NBP, ZUS, uchwały samorządw zawodowych, statuty przepisy organizacyjne, przepisy w zakresie władztwa zakładowego. Przyjmując kryteria określone w Konstytucji, tego rodzaju przepisy administracyjne nie należą do kategorii źrdeł prawa, a do kategorii prawnych form działania administracji. Jednakże, tworząc w szerokim rozumieniu katalog źrdeł prawa administracyjnego (w ujęciu formalnym), tego typu przepisy mieścić się będą wśrd źrdeł prawa. Ponadto, mwiąc o źrdłach prawa administracyjnego, wymienić należy rwnież tzw. Nieformalne źrdła prawa, a mianowicie zwyczaj, orzecznictwo sądowe i poglądy zawarte w doktrynie.



2) ŹRDŁA POWSZECHNIE OBOWIĄZUJĄCEGO PRAWA

2.1. Konstytucja

Konstytucja jest w hierarhii źrdeł prawa najważniejszym aktem ustawowym, stąd przyjęte jest w doktrynie określenie-ustawa zasadnicza. Wszystkie inne źrdła muszą pozostawać w pełnej zgodności z Konstytucją. Jako źrdło prawa administracyjnego Konstytucja zasługuje na uwagę z wielu względw. Zawarte w niej postanowienia zobowiązują wszystkie organy państwa do działań zgodnych z jej treścią. Organy administracji nie mogą podejmować żadnych działań czy rozstrzygnięć, ktre w jakikolwiek sposb naruszałyby postanowienia Konstytucji. Zasada ta określona została wyraźnie w art. 7, zgodnie z ktrym: Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.



W Konstytucji przyjęto utrwaloną już zasadę trjpodziału władz. Władzę ustawodawczą stanowią Sejm i Senat, władzę wykonawczą-Prezydent i trybunały (art. 10). Konstytucja określa pozycję prawną, strukturę, zakres kompetencji i wzajemne relacje między poszczeglnymi organami administracji z jednej strony, z drugiej zaś- między organami administracji a władzą ustawodawczą. Rozdział VII zawiera postanowienia odnoszące się do samorządu terytorialnego.



Konstytucja upoważnia terenowe organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego do wydawania aktw prawa miejscowego obowiązujących w poszczeglnych jednostkach podziału terytorialnego państwa.

Zgodnie z art. 8 ust.2:Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. To postanowienie oznacza przyjęcie zasady bezpośredniości stosowania Konstytucji.

2.2 Ustawy



W demokratycznym państwie prawa ustawy stanowią podstawę kształtowania całego systemu prawa. Ranga ustawy i jej rola w porządku prawnym jest przedmiotem rozważań prawa konstytucyjnego. Stąd też przedstawię tylko te kwestie, ktre mają znaczenie dla funkcjonowania administracji publicznej.



Ustawy regulują wszystkie sprawy związane z funkcjonowaniem administracji, a także określają prawa i obowiązki obywateli w stosunku do administracji. Dlatego zajmują one najważniejsze miejsce w systemie źrdeł prawa administracyjnego. Stanowią one podstawę prawną do bezpośredniej władczej ingerencji administracji w rżne sfery życia społecznego, co może być dokonywane w formie indywidualnego aktu administracyjnego bądź w formie aktu prawnego oglnie obowiązującego.



Zgodnie z art. 120 Konstytucji, sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłw, chyba że Posłom, Senatowi, Prezydentowi RP i Radzie Ministrw, a także grupie co najmniej 100 tys. Obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Konstytucja nie określa materii ustawowej, czyli zakresu spraw, dla ktrych uregulowanie w ustawie jest obowiązkowe. Tak więc ustawą mogą być uregulowane wszystkie sprawy, ktrych nie normuje Konstytucja. Niektre natomiast sprawy muszą znaleść swe uregulowanie ustawowe, albowiem Konstytucja odsyła do regulacji ich w ustawach, np. ograniczenie wolności organizowania i uczestniczenia w zgromadzeniach (art. 57), tryb rozpatrywania petycji, wnioskw i skarg składanych w związku z wykonywanymi zadaniami z zakresu administracji publicznej (art. 63), określenie innych niż gmina jednostek samorządu terytorialnego (art. 164 ust. 2).



2.3. Ratyfikowane umowy międzynarodowe

Podmiotami umw międzynorodowych są państwa, ktre wykonują ich treść poprzez działanie upoważnionych do tego organw. Umowy są ratyfikowane (zatwierdzane) przez uprawniony organ państwowy i oznacza to ostateczną zgodę na związanie się państwa umową międzynarodową. Organem uprawnionym do ratyfikowania umw międzynorodowych w Polsce jest Prezydent RP. Jeżeli jednak umowy dotyczą

pokoju, sojuszy, układw politycznych lub układw wojskowych,

wolności praw lub obowiązkw obywatelskich określonych w Konstytucji,

członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej,

znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym,

spraw uregulowanych w ustawie lub w ktrych Konstytucja wymaga ustawy



-to ratyfikacja tych umw wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie.



Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezp

fff8

ośrednio stosowana, chyba że jej zastosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art.91 ust. 1 Konstytucji). Umowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji).



Porwnując treść art. 87 ust. 1 Konstytucji z jej art.91 ust. 2, można dostrzec pewną niekonsekwencję. Pierwszy z artykułw wymienia źrdła prawa powszechnie obowiązujące w porządku hierarchicznym i sytuuje ratyfikowaną umowę międzynarodową poniżej ustawy, co oznaczałoby, iż umowa ma mniejszą moc prawną niż ustawa. Drugi z kolei artykuł Konstytucji stanowi, że umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo w stosunku do ustaw. Powinny zatem w porządku hierarchicznym zostać wymienione przez ustawami. Pozostaje zatem do określenia ranga umw międzynarodowych ratyfikowanych samodzielnie przez Prezydenta. W świetle takich postanowień uznać należy, że postanowienia art. 91 ust. 2 stanowią lex specialist.

Ratyfikowane umowy mędzynarodowe są źrdłem powszechnie obowiązującego prawa, a zatem znajdują się w określonej Konstytucji hierarchii źrdeł każdej gałęzi prawa, nie tylko prawa administracyjnego. Zwrcić natomiast należy uwagę, że dla prawa administracyjnego znaczenie mają rwnież tzw. Międzynarodowe umowy administracyjne, ktre dotyczą zadań bezpośrednio wykonywanych przez wewnętrzne organy administracyjne państw, ktre zawarły umowę. Są to np. sprawy z zakresu spraw celnych, wizowych, kontroli granicznej, prawa drogowego (tranzytu), łączności, telekomunikacji, prawa pocztowego, ochrony środowiska. Umowy dotyczyć mogą także regionalnej wspłpracy między gminami nadgranicznymi, np. polskimi, czeskimi i niemieckimi. Określają one zadania organw administracji w danej dziedzinie w zakresie kompetencji każdego z organw. Niekiedy w umowie międzynarodowej zawarte są postanowienia zawierające upoważnienie dla organw administracji do zawarcia między sobą porozumień.



2.4. Rozporządzenia

Rozporządzenia wydawane są przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegłowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji w tym zakresie innemu organowi (art. 92 Konstytucji). Konstytucja nie przewiduje zatem możliwości udzielania tzw. Subdelegacji.



Takie postanowienie zawarte w Konstytucji jednoznacznie określa charakter rozporządzeń jako aktw wykonawczych do ustaw, wymagających każdorazowo szczegłowego upoważnienia ustawowego. Ustawa upoważniająca może przewidywać, iż przy wydawaniu rozporządzenia mają wspłdziałać rżne podmioty. Wspłdziałanie to może polegać na udzieleniu zgody (ustawa określa wwczas, że rozporządzenie wydane zostanie w uzgodnieniu lub w porozumieniu) bądź tylko na wyrażeniu opinii (np. zgodne z art. 42 ust. 2 ptk 3 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, Dz. U. Nr 65, poz. 385 z pźn. Zm., Rada Głwna Szkolnictwa Wyższego opiniuje m. In. Projekty aktw normatywnych dotyczących badań naukowych, szkolnictwa wyższego oraz stopni naukowych i tytułu naukowego; zgodnie z art. 14 ust. 2 ptk.3 ustawy z 18 grudnia Służby Cywilnej opiniuje projekty aktw normatywnych dotyczących służby cywilnej). Prawo do wydawania rozporządzeń Konstytucja przyznaje: prezydentowi RP (art. 142 ust. 1 ), Radzie Ministrw (art. 146 ust. 4 ptk 2), Prezesowi Rady Ministrw (art. 148 ptk.3), ministrom kierującym działem administracji rządowej (art. 149 ust. 2), oraz Krajowej Radzie Radiofonii I telewizji (art. 213 ust. 2). Rozporządzenia wydają ponadto Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych i Przewodniczących Komitetu Integracji Europejskiej, albowiem wchodzą oni w skład Rady Ministrw i stosuje się do nich odpowiednio przepisy odnoszące się do ministra kierującego działem administracji rządowej (art. 147 ust. 4 i 149 ust. 3 konstytucji). W tekście ogłaszanego aktu należy podać podstawę prawną jego wydania, tj. należy powołać się w jego tekście na wyraźne upoważnienie ustawowe oraz wskazać jako podstawę prawną konkretny artykuł ustawy upoważniającej. Rozporządzenia poddawane są zarwno kontroli wewnątrzadministracyjnej. Rozporządzenia poddawane zarwno pod względem ich zgodności z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami.



Należy także wspomnieć o rozporządzeniach z mocą ustawy. Jest to akt normatywny wydawany przez organ władzy wykonawczej zastępujący ustawę. Instytucja rozporządzeń z mocą ustawy pojawiła się po raz pierwszy w noweli z 2 sierpnia 1926 r. do Konstytucji Marcowej z 17 marca 1921r. Zgodnie z nią, Prezydent mgł na wniosek Rady Ministrw- na podstawie upoważnienia ustawy- wydawać rozporządzenia z mocą ustawy.



Po drugiej wojnie światowej dekrety z mocą ustawy mgł wydawać rząd, a w okresie od uchwalenia Konstytucji z 22 lipca 1952 r. do 18 lipca 1989 r.- Rada Państwa. Mała Konstytucja (ustawa z 17 października 1992 r.) przewidywała upoważnienie do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy dla Rady Ministrw.



Nowa Konstytucja nie przewiduje możliwości wydawania przez Radę Ministrw rozporządzeń z mocą ustawy, takie upoważnienie daje Prezydentowi RP. Zgodnie z art. 234, jeżeli a czasie stanu wojennego Sejm nie może zebrać się na posiedzenie, Prezydent, na wniosek Rady Ministrw, wydaje rozporządzenia z mocą ustawy określające zasady działania organw władzy publicznej oraz zakres, w jakim mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie stanu wojennego, a także podstawy, zakres i tryb wyrwnywania strat majątkowych wynikających z tych ograniczeń. Rozporządzenia te charakter źrdeł powszechnie obowiązującego prawa.

2.5. Akty prawa miejscowego

Stanowienie przepisw prawa przez organy terenowe przeszło w Polsce już określoną ewolucję, co pozwoliło na zebranie wielu spostrzeżeń, uwag i wnioskw co do regulacji prawnych w tym zakresie i stosowania tego prawa. Przyjmowano też rżne określenia na oznaczenie tych przepisw, np. M. Zimmermann określał je jako administracyjne akty przawne rad narodowych, M. Jaroszyński-miejscowe przepisy prawne, H. Rot-akty normodawcze rad narodowych i ich organw. Wprawdzie wszystkie te określenia są do siebie zbliżone, powstawały one w okresie działania rad narodowych, to w praktyce były rżnie interpretowane, zwłaszcza na skutek wprowadzenia zmian organizacyjno-prawnych w zakresie funkcjonowania terenowych organw administracji państwowej.

Ustawa z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji oglnej określała, iż przepisy prawa miejscowego w formie rozporządzeń wykonawczych i porządkowych stanowił wojewoda, natomiast ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym przepisy stanowione przez organy samorządu nazywała przepisami gminnymi. Konstytucja z 2 kwietnia 1997 r. ujednoliciła obie nazwy przez wprowadzenie pojęcia prawo miejscowe dla aktw stanowionych przez organy administracji rządowej i przez organy jednostek samorządu terytorialnego. W tym zakresie ustawa o samorządzie gminnym (pierwotny tytuł: ustawa o samorządzie terytorialnym) została zmieniona ustawą z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktw normatywnych i niektrych innych aktw prawnych i tytuł rozdz. 4 otrzymał brzmienie: Akty prawa miejscowego stanowionego przez gminę. Przepisy gminne określone zostały aktami prawa miejscowego



Przez akty prawa miejscowego rozumieć należy przepisy prawne powszechnie obowiązujące na oznaczonej części terytorium państwa wydane na podstawie upoważnienia ustawowego przez uprawnione do tego organy. Organami tymi są: sejmik wojewdztwa, wojewoda, organy administracji niezespolonej, rada gminy.

Sejmik wojewdztwa stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze wojewdztwa lub jego części na podstawie ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie wojewdztwa (dz. U. Nr 91, poz. 576 z pźn. Zm.) oraz na podstawie upoważnień udzielonych w innych ustawach i w ich granicach ( art. 89). Akty te podpisuje przewodniczący sejmiku wojewdztwa niezwłocznie po ich uchwaleniu i kieruje je do publikacji w wojewdzkim dzienniku urzędowym. Zasady i tryb ogłaszania określa ustawa z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktw normatywnych i niektrych innych aktw prawnych ( Dz. U. nr. 62, poz.718 z pźn. zm.). Zagadnienie to przedstawione jest w punktach 4 rozdziału.

Podobnie, na podstawie i w granicach zawartych w ustawie, akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze wojewdztwa lub jego części stanowią wojewoda oraz organy administracji niezespolonej. Ponadto wojewoda może wydawać rozporządzenia porządkowe w zakresie nieuregulowanym w ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących- jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Upoważnieniem do wydania rozporządzeń porządkowych jest art. 40 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w wojewdztwie ( Dz. U. nr 91, poz. 577 z pźn. zm. ). Do czasu wejścia w życie tej ustawy, związanej z reformą ustrojową państwa obowiązywała w tym zakresie ustawa z 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji oglnej ( tekst jedn. Dz. U. Z 1998 r. nr 32, poz. 176).



Rozporządzenia porządkowe wojewody ustanawiają na czas określony zakazy lub nakazy określonego w nich zachowania się, mogą też nakładać na obywateli danego terenu świadczenia o charakterze osobistym i rzeczowym. Za naruszenie przepisu w nich zawartych mogą przewidywać kary grzywny, wymierzane w trybie i na zasadach określonych w prawie o wykroczeniach. Rozporządzenia te są niezwłocznie przekazywane Prezesowi Rady Ministrw, marszałkowi wojewdztwa, starostom, prezydentom miast, burmistrzom i wjtom, na ktrych terenie działania rozporządzenie ma być stosowane. Wchodzą one w życie na zasadach określonych w ustawie o ogłaszaniu aktw normatywnych.



Akty prawa miejscowego ustanowione przez wojewodę lub organy administracji niezespolonej uchylane zostają, w trybie nadzoru, przez Prezesa Rady Ministrw, jeżeli są one niezgodne z ustawami, lub aktami wydanymi w celu ich wykonania. Mogą rwnież zostać uchylone z powodu niezgodności z polityką rządu lub naruszenia zasad rzetelności i gospodarności. Tryb wykonywania kontroli aktw prawa miejscowego ustanawianych przez wojewodę i organy administracji niezespolonej określa rozporządzenie Prezesa Rady Ministrw z 24 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 162, poz. 1149).

Organy pozostałych jednostek samorządu terytorialnego, obok samorządu wojewdztwa, mają prawo do stanowienia przepisw powszechnie obowiązujących na obszarze powiatu ( samorząd powiatowy, gminy ( samorząd gminny)- na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych ( art. 40 ust 1z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz. U. nr 91, poz. 578 z pźn. zm., oraz art. 40 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, tekst jedn. Dz. U. z 1996 r. nr 13, poz. 74 z pźn. zm.). Podmiotami upoważnionymi do stanowienia tych przepisw są odpowiednio: rada powiatu, rada gminy, a w wyjątkowych przypadkach zarząd powiatu i zarząd gminy



Wśrd przepisw stanowionych przez rady powiatw i gmin ustawy wyrżniają-poza wskazanymi wyżej-przepisy o charakterze ustrojowo-organizacyjnym i przpisy porządkowe. Przepisy te stanowione są w formie uchwał, jeżeli ustawa upoważniająca do wydania aktu nie stanowi inaczej. Uchwały o charakterze ustrojowo organizacyjnym wydawane są na podstawie art. 40 ust. 2ustawy o samorządzie powiatowym i art. 40 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym i dotyczą:

spraw wymagających uregulowania w statucie (przepisy powiatowe),

wewnętrznego ustroju gminy oraz jednostek pomocniczych (przepisy gminne),

organizacji urzędw i instytucji gminnych (przepisy gminne),

zasad zarządu mieniem powiatowym (gminnym),

zasad i trybu korzystania z powiatowych (gminnych) obiektw i urządzeń użyteczności publicznej.

Przedmiotem regulacji przepisw porządkowych mogą być zakazy lub nakazy określonego zachowania się związane z koniecznością ochrony życia, zdrowia lub mienia obywateli, ochrony środowiska naturalnego albo zapewnienia spokoju i bezpieczeństwa publicznego. Dotyczy to tylko przypadkw i zakresu, jakie nie zostały unormowane w odrębnych ustawach lub innych przepisach powszechnie obowiązujących. Należy jednak zaznaczyć, że powiatowe przepisy porządkowe wydane zostaną wwczas, gdy przyczyny uzasadniające ich wydanie występują na obszarze więcej niż jednej gminy.



Zarząd powiatu (gminy) może w przypadkach nie cierpiących zwłoki wydawać przepisy porządkowe w formie uchwał. Uchwały takie podlegają jednakże zatwierdzeniu na najbliższej sesji rady powiatu (gminy). W razie odmowy zatwierdzenia bądź nieprzedstawienia ich do zatwierdzenia na najbliższej sesji rady tracą one moc obowiązującą, a termin utraty tej mocy ogłasza rada powiatu (gminy). Ustawy określające zasady stanowienia prawa miejscowego przez administrację rządową w wojewdztwie i organy jednostek samorządu terytorialnego przewidują możliwość zaskarżenia przepisu prawa miejscowego do sądu administracyjnego przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostało tym przepisem naruszone- po bezskutecznym wezwaniu organu, ktry wydał przepis, do usunięcia naruszenia. W przypadku prawa miejscowego organw administracji rządowej, wezwany do usunięcia naruszenia może być także organ upoważniony do uchylenia przepisu w trybie nadzoru. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym.

Przepisw dotyczących możliwości zaskarżenia prawa miejscowego nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. Po upływie roku od dnia wydania (podjęcia) aktu prawa miejscowego nie stwierdza się jego nieważności. Jednakże ustawodawca przewiduje tu wyjątek od uchwał organu powiatu i organu gminy w sytuacji, gdy uchwał tych organw nie zostały podłożone wojewodzie w terminie 7 dni od dnia podjęcia. Obowiązek przedłożenia ciąży na staroście (uchwały powiatowe) i wjcie (uchwały gminne).

Skarga do sądu administracyjnego może zostać wniesiona rwnież wwczas, gdy wojewoda , organ administracji niezespolonej, organ samorządu wojewdztwa, organ samorządu powiatu czy gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osb trzecich. W takich przypadkach sąd administracyjny może nakazać właściwemu organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego.



3) WEWNĘTRZNE ŹRDŁA PRAWA

Przepisy prawa o charakterze wewnętrznym skierowane są do jednostek organizacyjnie podległych organowi wydającemu te akty. Do tych źrdeł Konstytucja zalicza uchwały Rady Ministrw oraz Prezesa Rady Ministrw i ministrw, a także zarządzenia Prezydenta RP.

Z unormowań konstytucyjnych wynika zmiana charakteru prawnego uchwał i zarządzeń-stają się one wyłącznie źrdłem prawa wewnętrznego. Akty te wydawane są wyłącznie przez organy konstytucyjne określone w zakresie przyznanych im kompetencji. Z uwagi na ich charakter nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osb prawnych oraz innych podmiotw. Zarządzenia wydawane są tylko na podstawie ustawy. Uchwały i zarządzenia podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.

Poza wymienionymi w Konstytucji organami upoważnionymi do wydawania zarządzeń, akty te wydają rwnież organy centralne administracji rządowej- na podstawie upoważnienia szczeglnego zawartego w ustawach lub na podstawie przepisw kompetencyjnych.

Z uwagi na specyfikę działania administracji zakres źrdeł prawa administracyjnego jest szerszy aniżeli źrdła prawa określone w Konstytucji, ktre odnoszą się do każdej gałęzi prawa. Źrdłami prawa administracyjnego będą także regulaminy, instrukcje, oklniki i wytyczne. Mają one charakter wewnętrzny i muszą być zgodne ze źrdłami powszechnie obowiązującego prawa. Regulaminy określają wewnętrzną strukturę organizacyjną organu administracji oraz zasady organizacji pracy urzędw. Pozostałe zawierają zazwyczaj treść informacyjną lub interpersonalną przepisw prawa, a ich celem jest ujednolicenie działań administracji publicznej.

Nieco inny charakter mają statuty. Niekiedy bowiem mają one charakter źrdeł powszechnie obowiązującego prawa, np. statut gminy, a niekiedy są źrdłem wewnętrznego, np. statut urzędu wojewdzkiego.

4) OGŁASZANIE AKTW NORMATYWNYCH

Zasady i tryb ogłaszania aktw normatywnych i niektrych innych aktw prawnych oraz zasady i tryb wydawania dziennikw urzędowych określa ustawa z 20 lipca 2000 r. Ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe, chyba że ustawa wyłączy obowiązek ogłoszenia aktu normatywnego nie zawierającego przepisw powszechnie obowiązujących.

Akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krtszym, jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie danego aktu i zasady demokratycznego państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie danego aktu i zasady demokratycznego państwa prawa nie stoją temu na przeszkodzie- dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia aktu w dzienniku urzędowym. Przepisy porządkowe wchodzą w życie po upływie 3 dni od dnia ich ogłoszenia. W uzasadnionych przypadkach mogą wejść w życie wcześniej, a jeżeli zwłoka w wejściu w życie tych przepisw mogłaby spowodować nieodwracalne szkody lub poważne zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, można zarządzić wejście w życie z dniem ogłoszenia.

Powyższe przepisy określające datę wejścia w życie aktw normatywnych nie wyłączają, zgodnie z art. 5 ustawy, możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją na przeszkodzie. Jest to uregulowanie sprzeczne z zasadą, że prawo nie działa wstecz.

Dziennikami urzędowymi są: Dziennik Ustaw RP, Dziennik Urzędowy RP Monitor Polski, Dziennik Urzędowy RP Monitor Polski B, dzienniki urzędowe ministrw kierujących działaniami administracji rządowej, dzienniki urzędowe urzędw centralnych oraz wojewdzkie dzienniki urzędowe.

W dzienniku Ustaw ogłasza się: Konstytucję, ustawy, rozporządzenia z mocą ustawy, rozporządzenia, testy jednolite tych aktw, orzeczenia Trybunału konstytucyjnego dotyczące aktw normatywnych ogłoszonych w dzienniku Ustaw, uchwały Rady ministrw uchylające rozporządzenia ministra, a także akty prawne dotyczące: stanu wojny i zawarcia pokoju, referendum zatwierdzającego zmianę konstytucji i referendum oglnokrajowego, skrcenia kadencji sejmu, wyborw do Sejmu i senatu, wyborw Prezydenta RP, powszechnej lub częściowej mobilizacji i użycia sił zbrojnych do obrony RP, stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej oraz stwierdzenia ważności wyboru Prezydenta RP, wyborw Sejmu i Senatu oraz ważności referendum zatwierdzającego Konstytucję i referendum oglnokrajowego.



W Monitorze Polskim ogłasza się: zarządzenia Prezydenta RP wydane na podstawie ustawy, uchwały Rady Ministrw i zarządzenia Prezesa rady Ministrw wydane na podstawie ustawy, orzeczenia TK dotyczące aktw normatywnych, ktre nie były ogłoszone, także wskazane w ustawie uchwały Zgromadzenia narodowego, Sejmu i senatu oraz postanowienia TK o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta RP oraz powierzeniu Marszałkowi Sejmu tymczasowego wykonania obowiązkw Prezydenta RP, a także postanowienia w sprawach sporw kompetencyjnych pomiędzy centralnymi konstytucyjnymi organami państwa.

Ponadto ogłoszone w MP mogą być inne akty prawne, jeżeli odrębne ustawy tak stanowią lub jeżeli Prezes Rady Ministrw tak zarządzi.

W Monitorze Polskim B ogłasza się: sprawozdania finansowe określone w przepisach o rachunkowości, ogłoszenia i obwieszczenia przedsiębiorcw, jeżeli odrębne przepisy nie wymagają ich ogłoszenia w Monitorze sądowym i gospodarczym.

W dziennikach urzędowych ministrw kierujących działami administracji rządowej oraz w dziennikach urzędowych urzędw centralnych ogłaszane są: akty normatywne organu wydającego dziennik urzędowy oraz orzeczenia TK w sprawach wymienionych aktw normatywnych.

W wojewdzkim dzienniku urzędowym, w udawanym przez wojewodę, ogłasza się:

akty prawa miejscowego stanowione przez wojewodę, organy administracji niezespolonej oraz organy jednostek samorządu terytorialnego, w tym statuty wojewdztwa, powiatu i gminy

statuty związkw międzygminnych oraz związkw powiatw

akty Prezesa Rady ministrw uchylające akty prawa miejscowego stanowionego przez wojewodę i organy administracji niezespolonej

wyroki sądu administracyjnego uwzględniające skargi na akty prawa miejscowego stanowione przez wojewodę, organy administracji niezespolonej i organy jednostek samorządu terytorialnego

porozumienia w sprawie wykonywania zadań publicznych zawarte między jednostkami samorządu terytorialnego oraz między jednostkami samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej

uchwałę budżetową wojewdztwa oraz sprawozdanie z wykonania budżetu wojewdztwa

statut urzędu wojewdzkiego

inne akty prawne, informacje, komunikaty, obwieszczenia i ogłoszenia, jeżeli przepisy szczeglne tak stanowią.

5) NIEFORMALNE ŹRDŁA PRAWA

W swych działaniach administracja posługuję się- obok norm prawnych- rwnież normami pozaprawnymi, ktre stanowią wynik określonego sformułowania przepisw prawnych. W wielu przypadkach odesłanie do norm pozaprawnych jest uzasadnione tym, że prawo administracyjne reguluje stosunki społeczne często złożone, nie nadające w wielu fragmentach do bezpośredniego i sztywnego unormowania ustawowego. Przesłanką posługiwania się przez prawodawcę odesłaniami do norm pozaprawnych mogą być także doraźne potrzeby polityczne.

Normy pozaprawne wykorzystywane w działaniach administracji zwane są nieformalnymi źrdłami prawa lub swoistymi źrdłami prawa. Zakres ich wpływu na rozstrzygnięcia administracji jest trudny do określenia. Najbardziej widoczny jest w procesie decyzyjnym, gdyż źrdła te oddziałują na poglądy, motywacje działań i zachowania pracownikw administracji publicznej.

Do nieformalnych źrdeł prawa administracyjnego zaliczyć można:

zwyczaj

orzecznictwo sądowe

doktrynę prawniczą

normy i zasady pozaprawnicze

Mając realny wpływ na kształtowanie i stosowanie prawa administracyjnego, źrdła te nie mogą jednak stanowić formalnej podstawy konkretnych rozstrzygnięć administracji.



Zwyczaj stanowi szczeglnie pozaprawne źrdło prawa. Rozstrzygnięcia oparte w jakimś stopniu na zwyczaju wynikają z przetaczanych szlakw działań podejmowanych przez administrację w rżnych złożonych sprawach i konfliktowych sytuacjach. Powstanie prawa zwyczajowego możliwe jest w pewnych warunkach polegających na długim i niezmiennym funkcjonowaniu instytucji prawnych i państwowych. Oznacza to, że pewne rozstrzygnięcia przez wielokrotność powtarzania się stają się częścią świadomości prawnej społeczeństwa i one wpływają na wykształcenie się norm zachowania obywateli i stosunki między obywatelem a organem administracji.

Prawo administracyjne ciągle się zmienia, stąd też nie można zwyczaju potraktować jako formalnego źrdła prawa. Zupełnie inaczej należy interpretować zwyczaj, gdy konkretny przepis prawny powołuje się na niego, np. w ustawie o referendum lokalnym. Powoduje to wwczas, że z mocy przepisu prawnego zwyczaj staje się faktem prawnym.

W całym systemie prawa administracyjnego doniosłą rolę odgrywa orzecznictwo sądowe, chociaż nie jest ono formalnym źrdłem prawa, gdyż nie tworzy powszechnie obowiązujących norm postępowania. Wydawane orzeczenia sądowe obowiązują w indywidualnej sprawie i skierowane są do konkretnie zaznaczonych podmiotw. Rozstrzygnięcia sądowe nie mogą być podstawą prawną rozwiązania podobnych czy analogicznych sytuacji prawnych. Mogą one jednak mieć duże znaczenie w interpretacji (wykładni) przepisw prawa administracyjnego i ich stosowaniu w praktyce administracyjnej. Istotną rolę w tym zakresie spełniają orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, bowiem pozwalają organom administracji na stosowanie wykładni zbieżnej z wykładnią sądową w podobnych bądź analogicznych sprawach. Jeżeli organ administracji nie potrafi lub nie chce z tego orzecznictwa korzystać, to musi liczyć się z tym, że jego rozstrzygnięcie może zostać zaskarżone do NSA i zostanie przez ten sąd zmienione bądź uchwalone.

Umiejętne korzystanie z orzecznictwa sądowego przez organy administracji może mieć znaczący wpływ na podejmowanie trafnych rozstrzygnięć, ich ujednolicenie w zakresie interpretacji prawa, w konsekwencji znacznie zwiększyć może efektywność pracy administracji.

Formalnym źrdłem prawa administracyjnego nie jest rwnież dokryna prawnicza, jednakże poglądy zawarte w niej pozwalają na wypracowanie podstawowych założeń ustrojowych, zasad prawa, założeń wprowadzonych reform społeczno-gospodarczych, jak rwnież szczegłowych rozwiązań materialnego prawa administracyjnego.

Nauka prawa administracyjnego spełnia ważne funkcje w zakresie kształtowania świadomości społecznej i kultury prawnej. Ma ona szczeglne znaczenie w procesie prawotwrczym, sprawując funkcję oceną i opiniodawczą. Wypracowanie przez doktrynę koncepcję, nowe rozwiązania i poglądy teoretyczne mogą też mieć wpływ na orzeczenie NSA, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.



Działalność administracji obejmuje tak rozległy zakres zagadnień, że nie jest możliwe ani nawet celowe szczegłowe jej uregulowanie przepisami prawa. Niekiedy trzeba w tej działalności sięgnąć do norm etycznych, moralnych, ktrych treści nie można sprecyzować. Występują rwnież przypadki posługiwania się przez administrację cywilistycznym pojęciem zasad wspłżycia społecznego, ktre jest trudne do zdefiniowania, czy też wskazanymi doświadczenia życiowego. Odesłane do stosowania tych pozaprawnych tych pozaprawnych norm znajduje się czasem wprost w przepisach prawnych, co pozwala na wypełnienie luk, ktre mogłyby powstać przy zbyt szczegłowym unormowaniu stanw faktycznych.



Niektre ustawy zawierające specjalistyczne unormowania zobowiązują organy administracji do działania według reguł nie określonych w prawie, czyli odsyłają do innych jeszcze norm pozaprawnych, tzw. Norm wiedzy. Używane są wwczas w przepisach prawnych sformułowania typu: zasady wspłczesnej wiedzy technicznej, osiągnięcia sztuki lekarskiej itp.



Wszystkie normy pozaprawne mają istotne znaczenie dla działalności administracji, a nadto dają prawodawcy możliwość pozostawania w przepisach prawnych tzw. Zamierzonego luzu normatywnego, by prawne mogły być dostosowane do szybko zmieniających się warunkw społecznych.



Przykadowe prace

"Opowieść Wigilijna" - charakterystyka Ebenezera Scroogea.

"Opowieść Wigilijna" - charakterystyka Ebenezera Scroogea. Mamy się zastanowić czy bohater naszej lektury – Opowieści Wigilijnej, zasługuje na potępienie. Tym bohaterem jest oczywiście Ebenezer Scrooge. Najpierw jednak przybliżmy nieco samą powieść...

Horacy - Carpe Diem- analiza i interpretacja

Horacy - Carpe Diem- analiza i interpretacja Utwr Horacego pt.: ,,Carpe diem skierowany jest do każdego z nas, kobiety, mężczyzny, chłopca i dziewczyny w każdym wieku, przekazuje bowiem prawdę a raczej dewizę życiową, wg ktrej wszyscy powinniśmy postępować : chwytaj...

Jezus Chrystus - postać wspłczesna

Jezus Chrystus - postać wspłczesna Jego egzystencja nie rozpoczęła się w Betlejem. On istniał zawsze. To jedyna w dziejach postać starsza od swojej matki. To prawda, że był dziecitkiem, urodzonym w stajence w Betlejem. Wychowywał się przy Marii i Jzefie. Żył w ...

Prąd elektryczny

Prąd elektryczny Prądem elektrycznym nazywamy uporządkowany ruch ładunkw elektrycznych . Prąd moze płynać w ciałach stałych (metalach i płpzrewodnikach) cieczach i gazach zjonizowanych(elektrolitach) Nośnikami prądu w metalach są elektrony swobodne . No&#...

Dziennik Aldony "Konrad Wallenrod" Mickiewicza.

Dziennik Aldony "Konrad Wallenrod" Mickiewicza. Szczęśliwe życie na Litwie. Dzieciństwo i młodość spędziłam na Litwie. Nigdy mi niczego nie brakowało, zawsze byłam otoczona wiankiem służących. Wychowałam się w dostatkach, poniewa&...

Streszczenie - W dowolnej formie literackiej napisz, czy warto by takimi, jak bohaterowie Kamieni na szaniec

Streszczenie - W dowolnej formie literackiej napisz, czy warto by takimi, jak bohaterowie Kamieni na szaniec Utwr pt. "Kamienie na szaniec" to opowie o harcerzach, ktrzy sw modo powicili dla ojczyzny. Okres ich modoci przypad na okupacj hitlerowsk. By to okres trudny i ciki do przetrwania, szczeglnie dla ta...

Jak uwodzą nas reklamy?

Jak uwodzą nas reklamy? W czasach, gdy zewsząd spoglądają na nas reklamy coraz trudniej jest wzbudzić zainteresowanie klientw. Wszechobecne plakaty, banery oraz małe i duże bilboardy prbują przyciągnąć naszą uwagę na kilka sposobw, ktrym najczęściej u...

Stosunki polsko – niemieckie w okresie wczesnopiastowskim.

Stosunki polsko – niemieckie w okresie wczesnopiastowskim. I WSTĘP 1. Omawiane zagadnienia: a) powstanie państwa polskiego i jego kontakty z Niemcami; b) walka i dążenie władcw państw piastowskich o niezależność i suwerenność państwa polskiego; ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry