• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Źr...

Nawigacja

Źrdła prawa administracyjnego



Źrdła prawa administracyjnego


Anna Kondraciuk Klasa IV a LE



Termin źrdło prawa nie jest jednoznaczny. Nadaje mu się rżne znaczenia. Niekiedy uważa się, że jest źrdłem prawa jest to, z czego można dowiedzieć się, jaka jest treść norm prawnych. Są to źrdła poznania. Takimi źrdłami poznania są organy urzędowe, w ktrych ogłaszane są akty normatywne. U nas są to dzienniki urzędowe, o ktrych wydawaniu stanowi ustawa z 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktw normatywnych i niektrych aktw prawnych.



Według innego ujęcia źrdeł prawa jest sam akt, w ktrym zawarte są normy prawne. Tak rozumiane źrdła prawa stanowią czynnik porządkujący normy prawne, ich wielką liczbę i wzajemny stosunek. Źrdłem prawa jest więc forma, w ktrej normy prawne powstają i są ogłaszane. Takie źrdła prawa w porozumieniu formalnym, prawniczym są przedmiotem naszego zainteresowania.



W każdym państwie istnieje więcej niż jeden rodzaj źrdeł prawa, dlatego też wyłania się problem hierarchii źrdeł prawa i ich systematyzacji. Występuje rwnież system źrdeł prawa danego państwa przez co rozumie się całokształt jego źrdeł w ich wzajemnym powiązaniu, ujmowaniu z punktu widzenia tego, co jest im wsplne i co je rżnicuje.



Źrdła prawa administracyjnego w znaczeniu prawniczym nie są inne niż źrdła prawa wielu innych gałęzi prawa. Nauka o źrdłach prawa należy do teorii prawa. W dzisiejszym znaczeniu przez źrdła prawa rozumie się sposoby, w jakich tworzy się, utrzymuje i zmienia prawo.



Cechami charakterystycznymi, a nierzadko swoistymi, źrdeł prawa administracyjnego są:

Ich wielkość i rżnorodność w sensie składnikw gatunkowych. Rżnią się one pod tym względem zasadniczo od źrdeł innych działw prawa. Tak np. całe prawo sądowe (prawo cywilne, karne i odpowiadające im prawo procesowe) mieści się w paru kodeksach, ktre są szczeglnie opracowanymi ustawami, ponadto w orzeczeniach sądowych, systematycznie publikowanych i komentowanych. Do wyjątkw można zaliczyć rozporządzenia ministerialne jako źrdło prawa sądowego, regulujące na mocy szczeglnego upoważnienia ustawy (delegacji ustawowej) jakiś fragment prawa cywilnego czy karnego. Inaczej jest w prawie administracyjnym. Tu występuje wielka rżnorodność źrdeł prawa, przy czym najliczniej reprezentowane są właśnie rozporządzenia.

To, że ich ewentualna kodyfikacja natrafia na najprzerżniejsze przeszkody, a na dobrą sprawę w ogle nie jest podejmowana, oczywiście poza procedurą. Ewentualne zamiary dotyczą co najwyżej zasad oglnych prawa administracyjnego, czyli regulacji podobnej do tej, ktra istnieje np. w prawie cywilnym czy karnym.

To, że większość źrdeł prawa administracyjnego pochodzi od samej administracji. Organy administracji państwowej, głwnie organy nazywane dotąd naczelnymi, a także organy centralne w obrębie prawa wewnętrznego, wydają wielką ilość rżnorakich aktw prawnych, albo w oparciu o szczeglną podstawę prawną albo tylko na podstawie normy kompetencyjnej. Te ostatnie były do niedawna nierzadko nazywane aktami samoistnymi, ale tylko wtedy, gdy wywodzono z nich prawa i obowiązki podmiotw zewnętrznych wobec administracji.





Wydawanie owych aktw normatywnych należy do organw administracji, jest ich działaniem systematycznym, określonym prawem i życiowo chyba niezbędnym, a zatem wchodzi w skład administracji w sensie przedmiotowym są więc te akty normatywne źrdłami prawa i zarazem przejawami działania administracji. Prawo zatem, ktre normuje warunki, tryb itd. wydawania takich aktw normatywnych, ma niejako podwjny sens: bo normuje pewien fragment źrdeł prawa (będący w tym zakresie porządkiem zamkniętym) i zarazem pewien fragment administracji w sensie przedmiotowym. Ustalenia powyższe nie są kontrowersyjne wobec faktu wprowadzenia w Konstytucji zamkniętego systemu źrdeł prawa, ponieważ mamy do czynienia także z dziedziną prawa wew.

Prawo administracyjne nie jest jednolite w sensie wyrżnienia go jako działu. Otż w nim samym, skutkiem wyrżnienia i regulowania pewnych przedmiotw szczeglnych, dochodzi, jak gdyby, do dalszego podziału na niższym stopniu i wyodrębnieniu tzw. działw kompleksowych, ktre charakteryzują się jednoczesnym udziałem także norm z innych działw prawa (np. prawo ochrony środowiska, prawo budowlane).

W prawie administracyjnym znane jest ( i stanowi jego część) prawo miejscowe, ustanawiane (w granicach ustaw) z powodu ewenementu lokalnego, tj. potrzeby takiej regulacji, ktra nie występuje jednocześnie na obszarze całego kraju.

W systemie źrdeł prawa można wyrżnić pewne grupy źrdeł. I tak przyjmując jako kryterium podziału pozycję organu stanowiącego prawo można wyodrębnić:



q źrdła prawa stanowione przez centralne organy państwa

q źrdła prawa stanowione przez organy terenowe.



Mwiąc o organach centralnych ma się na uwadze centralne organy władzy ustawodawczej (Sejm i Senat), jak i władzy wykonawczej – Prezydent RP, Rada Ministrw. Ministrowie i inne organy administracji centralnej, a gdy chodzi o organy terenowe – to organy rządowej administracji oglnej i specjalnej (niezespolonej) oraz organy jednostek samorządu terytorialnego.

Z innego punktu widzenia źrdła prawa można podzielić na:



q źrdła prawa powszechnego obowiązującego (art. 87 Konstytucji)

q źrdła prawa wewnętrznego (art. 98 Konstytucji)



W art. 87 Konstytucja przyjęła zamknięty system źrdeł prawa o powszechnie obowiązującym charakterze. Źrdłami takiego prawa są:



o Konstytucja

o ustawy

o ratyfikowane umowy międzynarodowe

o rozporządzenia

o akty prawa miejscowego.



Do źrdeł prawa powszechnie obowiązującego zaliczyć należy akty zawierające generalne i abstrakcyjne normy, ktre tworzą, zmieniają lub uchylają prawa i obowiązki obywateli i osb prawnych. Ujmując krtko zawierają oglnie obowiązujące uregulowania. Uregulowania te mogą dotyczyć obywateli i osb prawnych w ogle bądź, oczywiście, określonych ich kategorii. Krąg adresatw norm prawnych zawartych w tych źrdłach jest więc szeroki i dlatego należy je zaliczyć do źrdeł prawa powszechnie obowiązującego.



Źrdła prawa wewnętrznego tworzą odrębny układ norm prawnych, skierowanych nie do obywateli i osb prawnych w ogle, ale regulujących tylko stosunki wewnątrz samego aparatu administracji publicznej, skierowanych do adresatw stanowiących ogniwa, części składowe tego aparatu jako takie i stąd poddanych odrębnych sankcjom. O charakterze przepisu prawnego decyduje jednak jego nazwa, lecz jego treść, charakter w jakim występuje adresat normy prawnej oraz charakter sankcji. Zdarzało się i może zdarzyć się, że pod nazwą przewidzianą dla przepisw wewnętrznych mieszczą się przepisy prawne zobowiązujące lub uprawniające obywateli, a więc przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Chodzi jednak o ustalenie kryterium podziału przepisw prawnych, ktre pozwala dokonać podziału z punktu widzenia ich treści, a nie ze względu na formę.







Do źrdeł prawa administracyjnego stanowionego przez organy centralne zaliczamy:

v Konstytucję – w hierarchii źrdeł prawa administracyjnego jest aktem normatywnym najwyższej rangi. Ustala podstawowe zasady ustroju politycznego i społeczno – gospodarczego państwa, strukturę i kompetencje naczelnych, centralnych i lokalnych organw państwa, a także zasady i treść stosunkw między obywatelami i państwem. Konstytucja określa kompetencje Prezydenta RP, Rady Ministrw (Rządu), Prezesa Rady Ministrw oraz ustala pozycję ministrw i innych członkw rządu oraz wojewodw i samorządu terytorialnego w systemie organizacji państwa. Przesądza ona o istnieniu samorządu terytorialnego.



W zakresie administracji publicznej konstytucja określa przede wszystkim ustrj organw administracji publicznej, a także innych podmiotw wykonujących zadania administracji publicznej. Konstytucja określa także zadania i kompetencje wymienionych wyżej organw i podmiotw. Formułuje podstawowe zasady i formy działania wskazanych organw i innych podmiotw. W szczeglności wskazuje, jakie akty normatywne są źrdłami prawa. Konstytucja kreuje zasady kontroli administracji publicznej, w tym zaś zakresie formułuje także zasady prawa administracyjnego. Konstytucyjne określenie wolności i prawa człowieka i obywatela stanowi zarazem określenie granic dozwolonej ingerencji administracji publicznej w sferze tych wolności i praw. Zasadnicze znaczenie ma tutaj konstytucyjna determinacja przesłanek, ze względu na ktre granice owej dopuszczalnej ingerencji mogą być przekroczone przez ograniczenie w wyjątkowych przypadkach wolności i praw człowieka, gdy jest to konieczne dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osb. Ograniczenia te mogą być ustanawiane tylko w ustawie i nie mogą naruszać istoty wolności i praw człowieka i obywatela.

Konstytucyjna regulacja wolności i praw człowieka i obywatela zakreśla zatem granice prawnej ingerencji administracji publicznej, ale zarazem otwiera możliwości przekraczania tych granic, to znaczy ingerowanie w sferę wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy, czyje prawo lub konstytucyjnie określona wolność zostały naruszone, ma prawo wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego i zażądać zbadania przez ten Trybunał, czy ustawa (lub inny akt normatywny), na postawie ktrego nastąpiła ingerencja w sferze wolności i praw człowieka i obywatela, jest zgodna z Konstytucją czy też nie. Konstytucja wskazuje, że idzie tu jedynie o ingerencje przyjmujące postać orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej.



Należy zauważyć, że ograniczenia ingerencji administracyjno-prawnej zawarte w Konstytucji mają zasadnicze znaczenie dla administracji publicznej, bowiem niemal cała aktywność administracji publicznej podejmowana jest zwykle na granicy konstytucyjnych praw i wolności człowieka i obywatela. Administracja publiczna nie ma bowiem własnych wolności i praw, a jedynie kompetencje, ktre umożliwiają jej podejmowanie działalności.



Od 17 października 1997r. postanowienia Konstytucji (poza wskazanymi wyjątkami) obowiązują bezpośrednio każdego pracodawcę, każdego sędziego i każdy organ administrujący w każdej spawie oglnej lub indywidualnej, ktra jest przezeń prowadzona



Przez bezpośrednie stosowanie konstytucji należy rozumieć taki wyraz woli kompetentnego organu, ktry w sferze stosunkw prawa publicznego lub prywatnego przy wyłącznym lub jednoczesnym wzięciu za podstawę normy konstytucyjnej ustala, że dany konkretny podmiot prawny jest do czegoś obowiązany lub do czegoś uprawniony albo, że znajduje się w określonej sytuacji prawnej.



Jednocześnie z faktu, iż Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczpospolitej Polskiej, wynika, że postanowienia Konstytucji mają pierwszeństwo przed postanowieniami niższych aktw normatywnych w procesie stosowania prawa. Oznacza to, że organ stosujący uznając jednoczesną niejednolitość regulacji konstytucyjnej i regulacji prawnej poza konstytucyjnej stosuje regulację konstytucyjną, chyba że ta odsyła go w wyznaczonym zakresie bezpośrednio do regulacji ustawowej.

Bezpośrednio stosować Konstytucję można:

- tylko w obszarze uregulowań konstytucyjnych

- tylko przy rozstrzyganiu o treści i zakresie tych obowiązkw i uprawnień, ktre da się bezpośrednio i dostatecznie wyczerpująco normować przepisami Konstytucji

- tylko wtedy, gdy okoliczności faktyczne (prawne) sprawy zezwalają na bezpośrednie stosowanie konstytucyjnej normy.





Konstytucja obowiązuje:

- przed wszystkimi organami wszystkich kompetentnych władz publicznych władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą w zakresie stosowania prawa prywatnego, gdzie organ ma obowiązek uwzględnienia postanowień konstytucyjnych, a strona może skutecznie się na nie powołać.

- Przed wszystkimi organami i pracownikami urzędw w obszarze realizacji i stosowania prawa publicznego.

- Przed wszystkimi organami I i II instancji, a także innymi organami kontrolnymi oraz nadzorczymi.

v Ustawę – kolejny akt normatywny po konstytucji znajdujący się w hierarchii systemu źrdeł. W myśl art. 120 Konstytucji Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłw, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość.

Sejm jest jedynym organem w naszym państwie, ktry ma prawo uchwalania ustaw.

Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczpospolitej i Radzie Ministrw. Ponadto inicjatywa ustawodawcza przysługuje co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu (art. 118 ust. 1 i 2 Konstytucji). Tryb postępowania w sprawie wykonywania inicjatywy ustawodawczej reguluje ustawa z 24 czerwca 1999r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. Według regulaminu Sejmu poselskie projekty ustaw mogą być wnoszone przez komisję sejmową lub co najmniej 15 posłw podpisujących Sejmowi projekt ustawy, przedstawiają skutki finansowe jej wykonania.



Projekt ustawy składa się w formie pisemnej na ręce Marszałka Sejmu. Wnioskodawca musi wskazać swego przedstawiciela upoważnionego do reprezentowania w pracach nad złożonym projektem.



Do projektu ustawy dołącza się uzasadnienie, ktre powinno wyjaśniać potrzebę i cel wydania ustawy, przedstawiać rzeczywisty stan w dziedzinie, ktra ma być unormowana, wykazać rżnicę pomiędzy dotychczasowym, a projektowanym stanem prawnym, przedstawiać przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne, wskazywać źrdła finansowania, jeżeli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetw jednostek samorządu terytorialnego oraz przedstawiać założenia projektw podstawowych aktw wykonawczych. Gry projekt ustawy wnosi Senat, Prezydent, Rada Ministrw lub komisja sejmowa uzasadnienie projektu powinno zawierać stwierdzenie o zgodności projektu ustawy z prawem. Uzasadnienie powinno informować o przedstawionych wariantach i opiniach. Do uzasadnienia wniesionego przez Radę Ministrw projektu ustawy, dołącza się projekty podstawowych aktw wykonawczych.



Rada Ministrw może uznać uchwalony przez siebie projekt ustawy za pilny, z wyjątkiem projektw ustaw podatkowych, ustaw dotyczących wyboru Prezydenta RP, Sejmu, Senatu oraz organw samorządu terytorialnego, ustaw regulujących ustrj i właściwość władz publicznych, a także kodeksw.

Marszałek Sejmu zarządza doręczenie projektu ustawy posłom oraz przesyła go Prezydentowi, Marszałkowi Senatu i Prezesowi Rady Ministrw.

Senat rozpatruje projekt ustawy w trzech czytaniach. Prawo wnoszenia poprawek do projektw ustaw w czasie ich rozpatrywania przez Sejm przysługuje wnioskodawcy projektu, posłom i Radzie Ministrw. Marszałek Sejmu może odmwić poddania pod głosowanie poprawki, ktra uprzednio nie była przedłożona komisji sejmowej. Wnioskodawca może wycofać projekt ustawy z toku postępowania ustawodawczego w Sejmie do czasu zakończenia drugiego czytania projektu.



Pierwsze czytanie przeprowadza się na posiedzeniu Sejmu lub komisji sejmowej. Zawsze pierwsze czytanie przeprowadza się na posiedzeniu Sejmu w odniesieniu do projektw ustaw: o zmianie Konstytucji, budżetowych, podatkowych, dotyczących wyboru Prezydenta, Sejmu i Senatu oraz organw samorządu terytorialnego, regulujących ustrj i właściwość władz publicznych, a także kodeksw. Marszałek Sejmu może skierować do pierwszego czytania na posiedzenie Sejmu rwnież inne projekty ustaw.

Pierwsze czytanie projektu ustaw obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, pytania posłw i odpowiedzi wnioskodawcy oraz debatę w prawie oglnych zasad projektu. Czytanie to – na posiedzeniu plenarnym Sejmu – kończy się skierowaniem projektu do komisji, chyba że Sejm w związku ze zgłoszonym wnioskiem odrzuci projekt w całości.

Projekt ustaw kieruje się do właściwych komisji sejmowych. Komisje, do ktrych skierowany został do rozpatrzenia projekt ustawy, obradują nad nim wsplnie. Do szczegłowego rozpatrzenia projektu komisje mogą powołać podkomisję, ktra – po rozpatrzeniu projektu ustawy – składa komisjom sprawozdanie o projekcie.



Komisje do ktrych skierowany został projekt ustawy, przedstawiają Sejmowi wsplne sprawozdanie o tym projekcie. Sprawozdanie to musi określić stanowisko komisji co do projektu.

Komisje mogą wnioskować o:



- Przyjęcie projektu bez poprawek

- Przyjęcie projektu z określonymi poprawkami w formie jednolitego tekstu

- Odrzucenie projektu.



Wnioski i propozycje odrzucone przez komisję, po ich zgłoszeniu w formie pisemnej, żądanie wnioskodawcy, zamieszcza się w sprawozdaniu. Na posiedzeniu Sejmu sprawozdanie komisji przedstawia wybrany z ich składu poseł sprawozdawca.

Drugie czytanie projektu ustawy obejmuje:



- Przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy

- Przeprowadzenie debaty prac zgłaszanie poprawek i wnioskw.



Poprawki przedstawia się Marszałkowi Sejmu na piśmie w odpowiedniej formie. Wnioskodawca, posłowie i Rada Ministrw mogą zgłaszać poprawki najpźniej do czasu zakończenia czytania.

W razie zgłoszenia w drugim czytaniu nowych poprawek i wnioskw projekt ustawy kieruje się ponownie do komisji, ktre go rozpatrywały, chyba że Sejm postanowi inaczej. PO rozpatrzeniu zgłoszonych poprawek i wnioskw komisje przedstawiają Sejmowi dodatkowe sprawozdanie.

Trzecie czytanie projektu może odbyć się niezwłocznie, jeżeli w drugim czytaniu projekt nie został skierowany ponownie do komisji.

Trzecie czytanie obejmuje:



- Przedstawienie dodatkowego sprawozdania komisji lub – jeżeli projekt nie został ponownie skierowany do komisji – przedstawienie przez posła sprawozdawcę poprawek i wnioskw zgłoszonych podczas drugiego czytania

- Głosowanie.



Najpierw głosuje się w sprawie wniosku o odrzucenie projektu ustawy w całości, jeżeli wniosek taki został postawiony, a następnie – jeżeli projekt nie został odrzucony – poprawki do poszczeglnych artykułw, a w końcu = w sprawie projektu w całości w brzmieniu zaproponowanym przez komisję, ze zmianami wynikającymi z przegłosowanych poprawek.

W szczeglnie uzasadnionych przypadkach Sejm może skrcić postępowanie z projektami ustaw przez:

- Przystąpienie do pierwszego czytania niezwłocznie po otrzymaniu przez posłw projektu

- Przystąpienie do drugiego czytania niezwłocznie po zakończeniu pierwszego czytania bez odsyłania projektu do komisji.

- Przystąpienie do drugiego czytania niezwłocznie po otrzymaniu przez posłw druku sprawozdania komisji.



Uchwaloną ustawę Marszałek Sejmu przekazuje Marszałkowi Senatu i Prezydentowi. W ciągu 30 dni Senat może:

- Ustawę przyjąć bez zmian

- Uchwalić poprawki

- Uchwalić odrzucenie ustawy w całości.



Jeżeli Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy nie podejmie stosownej uchwały, ustawę uznaje się za uchwaloną w brzmieniu przyjętym przez Sejm (milczenie Senatu oznacza wiec przyjęcie ustawy).

Uchwałę Senatu o odrzuceniu ustawy w całości bądź proponująca poprawki uważa się za przyjętą, jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosw w obecności co najmniej ustawionej liczby posłw.



Uchwaloną przez Sejm i Senat ustawę Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi RP do podpisu. Prezydent może:

- Podpisać ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządzić jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw RP

- Wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją

- Nie wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego, lecz z umotywowanym wnioskiem przekazać ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia (może skorzystać z prawa veta).



Jeżeli Trybunał Konstytucyjny uzna ustawę za zgodną z Konstytucją, to Prezydent nie może odmwić jej podpisania. Inaczej mwiąc Prezydent podpisuje ustawę i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Gdy zaś Trybunał Konstytucyjny uzna ustawę za niezgodną z Konstytucją, to Prezydent odmawia jej podpisania. Jeżeli zaś niezgodność z Konstytucją dotyczy poszczeglnych przepisw ustawy, a Trybunał Konstytucyjny nie orzeknie, że są one nierozerwalnie związane z cała ustawą, Prezydent – po zasięgnięciu opinii Marszałka Sejmu – podpisuje ustawę z pominięciem przepisw uznanych za niezgodne z Konstytucją albo zwraca ustawę Sejmowi w celu usunięcia niezgodności.



Jeżeli przepisy ustawy niezgodne z Konstytucją są nierozerwalnie związane z całą ustawą, to Prezydent odmawia podpisania ustawy.

W przypadku skorzystania przez Prezydenta z prawa veta Sejm ponownie rozpatruje ustawę i może ponownie ją uchwalić większością 3/5 głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłw. Gdy Sejm nie uwzględnia veta Prezydenta, Prezydent w ciągu 7 dni ma obowiązek podpisać ustawę i zarządzić jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. W omwionej sytuacji (przełamania przez Sejm veta Prezydenta) Prezydentowi nie przysługuje prawo przystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją.



Pewne odrębności procesu legislacyjnego występują co do ustaw; budżetowej, o prowizorium budżetowym, o zmianie ustawy budżetowej, o zaciąganiu długu publicznego oraz udzielaniu gwarancji finansowych przez państwo. Do przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej obowiązana jest wyłącznie Rada Ministrw najpźniej na 3 miesiące przez rozpoczęciem roku budżetowego. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest pźniejsze przedłożenie projektu ustawy budżetowej (art. 222 Konstytucji). Senat może uchwalić poprawki do uchwalonej przez Sejm ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia przekazania jej przez Marszałka Sejmu, Prezydentowi RP nie przysługuje w stosunku do ustawy budżetowej prawo veta. W ciągu 7 dni od przedstawienia przez Marszałka Sejmu ustawy budżetowej bądź ustawy o prowizorium budżetowym Prezydent podpisuje ustawę. Może jednak ustawy nie podpisać i zwrcić się do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej bądź ustawy o prowizorium budżetowym. Trybunał Konstytucyjny orzeka w tej sprawie nie pźniej niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale.



Jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi do podpisu, to Prezydent może w ciągu 14 dni zarządzić skrcenie kadencji Sejmu.



W sprawach o szczeglnym znaczeniu dla państwa może być przeprowadzenie referendum oglnokrajowego. Referendum to ma prawo zarządzić Sejm lub Prezydent RP, ale za zgodą Senatu wyrażoną bezwzględną większością głosw w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorw. Jeżeli w referendum wzięła udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania, wynik referendum jest wiążący. Jest to więc referendum rozstrzygające. Zasady i tryb przeprowadzenia referendum określa ustawa z 29 czerwca 1995r. o referendum.

v Umowy międzynarodowe – Konstytucja z 1997r. jest pierwszą konstytucją, ktra reguluje zagadnienia skuteczności norm prawa międzynarodowego w polskim prawie wewnętrznym, a więc rwnież w prawie administracyjnym. O tej kwestii przesądzają art. 2 Konstytucji stanowiący, że Polska jest demokratycznym państwem prawnym oraz art. 9 według ktrego Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.

Art. 87 ust. 1 Konstytucji zalicza ratyfikowane umowy międzynarodowe do źrdeł prawa powszechnie obowiązującego. Według art. 91 ust. 1 ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP, stanowi część krajowego, a więc wewnętrznego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy.



Z rozdziału III Konstytucji wynika, że spośrd norm praw międzynarodowych tylko umowy ratyfikowane są źrdłami powszechnie obowiązującego prawa i częścią krajowego porządku prawnego.



Ratyfikacja umw międzynarodowych należy do Prezydenta RP jako reprezentanta państwa w stosunkach zewnętrznych. Jednakże ratyfikacja niektrych umw międzynarodowych wymaga zgody wyrażonej w ustawie. Ten wymw odnosi się do umw międzynarodowych dotyczących



- pokoju, sojuszu, układw politycznych lub układw wojskowych

- wolności, praw lub obowiązkw obywatelskich określonych w Konstytucji

- członkostwa Rzeczpospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej

- znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym

- spraw uregulowanych w ustawie lub w ktrych Konstytucja wymaga ustawy.

Według art. 91 ust. 2 Konstytucji umowa międzynarodowa ratyfikowana za zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową.

Istnieją umowy międzynarodowe zatwierdzane przez Radę Ministrw oraz umowy resortowe, ktre nie wymagają ratyfikacji. Konstytucja nie określa jednak stosunku umw nie ratyfikowanych do prawa wewnętrznego.

Ustawa z 14 kwietnia 2000r. o umowach międzynarodowych określa zasady oraz tryb zawierania, ratyfikowania, wykonywania, wypowiadania i zmian zakresu obowiązywania umw międzynarodowych, Ustawa ta wyrżnia:

a) umowy ratyfikowane

b) umowy nie podlegające ratyfikacji



Ratyfikowane są umowy międzynarodowe:

- o ktrych mowa w powołanym wyżej art. 89 ust. 1 oraz art. 90 ust. 1 Konstytucji

- inne umowy międzynarodowe, ktre przewidują wymg ratyfikacji albo ją dopuszczają, a szczeglne okoliczności to uzasadniają.



Umowy nie podlegające ratyfikacji zatwierdzenia przez Radę Ministrw; rwnoznaczne z zatwierdzeniem jest udzielenie przez Radę Ministrw zgody na podpisanie umowy międzynarodowej. Zgodę taką może uzyskać minister kierujący działem administracji rządowej właściwy do spraw, ktrych dotyczy umowa międzynarodowa.

Ratyfikowane umowy międzynarodowe są ogłaszane w Dzienniku Ustaw. Inne umowy międzynarodowe ogłasza się w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski, z tym że ze względu na istotny interes państwa można odstąpić od ogłoszenia takiej umowy w Monitorze Polskim.



Konstytucja w art. 90 ust.1 dopuszcza przekazanie organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencji organw władzy państwowej w niektrych sprawach. Nastąpić to może na podstawie umowy międzynarodowej, ktrej ratyfikacja wymaga szczeglnego trybu określonego w art.90 ust.2-4. Dzięki temu można przystąpić do organizacji typu integracyjnego, takich jak Wsplnota Europejska i przyjąć prawo w niej stosowane. Tak więc według konstytucji prawo organizacji międzynarodowej uzyskuje szczeglną rangę, ktra polega na zapewnieniu mu pierwszeństwa przed ustawami, ktre są z nim sprzeczne.



Umowy międzynarodowe ratyfikowane przez Rzecz Pospolitą Polską przed wejściem w życie konstytucji z 1997 roku na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisw konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw, uznano za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art.91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art.89 ust.1 Konstytucji.



Rozporządzenia – są źrdłem prawa, będącym jednocześnie formą działania administracji. Im niższa jest pozycja organu stanowiącego ten akt w systemie organw administracji, tym bardziej bezpośrednia służy on wykonywaniu zadań administracyjnych. Rozporządzenia są przydatne wwczas, gdy administracja w celu wykonania ustawy musi lub może regulować nie tylko indywidualne sprawy, ale większą dokładnie nie określoną liczbę rwnorzędnych przypadkw.





Rozporządzenia są aktami normatywnymi wydawanymi na podstawie upoważnień ustawowych przez organy władzy wykonawczej. Rozporządzenia jako źrdła prawa stanowią przejaw prawodawstwa delegowanego, dekoncentracji prawotwrstwa. Wydawane są na podstawie upoważnień ustawowych o charakterze specjalnym bądź generalnym. W hierarchii źrdeł prawa rozporządzenia zajmują pozycje niższą niż ustawa, chociaż podobnie jak ustawa zawierają normy prawne powszechnie obowiązujące.



Upoważnienie do wydawania rozporządzeń dla władzy wykonawczej ma na celu odciążenie ustawodawcy parlamentarnego. Według zasady podziału władz stanowienie prawa należy do ustawodawcy parlamentarnego. Mimo powodzi ustaw ustawodawca ten we wspłczesnym państwie nie jest w stanie zaspokoić zapotrzebowania na regulację prawną, tym bardziej nadzwyczaj trudno sprostać byłoby temu zadaniu w okresie transformacji ustrojowej. Dlatego konstytucja stwarza ustawodawcy możliwość przeniesienia w części władzy prawodawczej na organy władzy wykonawczej, ktre wykorzystują przyznane im uprawnienia do stanowienia prawa przez wydawanie rozporządzeń.



Rozporządzenie nie ma zastępować ustawy, lecz ją odciążyć od szczegłw technicznych, uregulowań zamiennych w czasie, postanowień ściśle fachowych o niewielkim znaczeniu politycznym. Z tych przyczyn rozporządzenie jest dla władzy wykonawczej niezbędne.



Rozsądne zastosowanie instytucji rozporządzenia nie prowadzi do utraty władzy przez parlament; wręcz odwrotnie – przez jego odciążenie od politycznie nieistotnych szczegłw – pozwala mu poświęcić się z należytą uwagą istotnym rozstrzygnięciem o wadze politycznej.



W okresie od lipca 1952 do lipca 1989 organami uprawnionymi do wydawania rozporządzeń były: Rada Ministrw, Prezes Rady Ministrw, ministrowie i przewodniczący kolegialnych naczelnych organw administracji państwowej. Po zniesieniu Rady Państwa w lipcu 1989r. uprawnienie do wydawania rozporządzeń uzyskał Prezydent Rzeczpospolitej; pozostałe organy zachowały swoje uprawnienia do wydawania rozporządzeń.



Obecnie art. 92 ust. 1 Konstytucji stanowi, że rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji. Konstytucja zaś przewiduje, że rozporządzenia wydają:



Prezydent RP

Rada Ministrw

Prezes Rady Ministrw

Minister kierujący działem administracji rządowej, ktrego stosuje się odpowiednio przepisy odnoszące się do ministra kierującego działem administracji rządowej.

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.



Według ustaw zwykłych przewodniczący dwch komitetw, a mianowicie przewodniczący Komitetu Badań Naukowych i przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej są upoważnieni do wydawania rozporządzeń. Według ustawy z 4 września 1997r. o działaniach administracji rządowej istnieją m. in. działy administracji: integracja europejska i nauka. Dlatego należy przyjąć, że wspomniani przewodniczący komitetw, będący członkami Rady Ministrw, jako kierujący działaniami administracji rządowej zachowali kompetencje do wydawania rozporządzeń rwnież pod rządem Konstytucji z 1997r.



Obecnie do kręgu organw uprawnionych do wydawania rozporządzeń należą: Prezydent RP, Rada Ministrw, Prezes Rady Ministrw, ministrowie kierujący działami administracji rządowej, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji oraz przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej.



Rozporządzenia są poddawane zarwno kontroli wewnątrzadministracyjnej, jak i kontroli sądowej. Kontrolę wewnątrzadministracyjną rozporządzeń sprawuje Rada Ministrw, ktra na wniosek Prezesa Rady Ministrw może uchylić rozporządzenie ministra. Przyjąć należy, że przepis art. 149 ust. 2 może stanowić podstawę do uchylenia rozporządzenia wydanego przez przewodniczącego komitetu, do ktrego stosuje się odpowiednio przepisy odnoszące się do ministra kierującego działem administracji rządowej, Powołany przepis nie wskazuje kryterium kontroli, stąd uzasadniony wydaje się być wniosek że chodzi tu o kontrolę nie tylko legalności, ale rwnież celowości rozporządzenia, tym bardziej dlatego, że Prezes Rady Ministrw koordynuje i kontroluje pracę członkw Rady Ministrw. Kontrola wewnątrzadministracyjna dotyczy rozporządzeń stanowionych przez niektre organy.





Natomiast wszystkie rozporządzenia mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej Trybunału Konstytucyjnego. Według art. 188 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny orzeka m. in. w sprawach zgodności przepisw prawa wydawanych przez centralne organy państwowe, a więc rwnież rozporządzeń, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. Z wnioskiem w sprawie takiej kontroli wystąpić mogą, podmioty taksatywnie wyliczone w art. 191 ust. 1 Konstytucji. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają mc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Podlegają one ogłoszeniu w organie urzędowym,w ktrym akt normatywny był ogłoszony, a więc orzeczenia Trybunału w sprawach rozporządzeń ogłaszane są w Dzienniku Ustaw RP.



Niezbędną przesłanką do wniesienia skargi konstytucyjnej jest więc istnienie w sprawie dotyczącej wnoszącego skargę ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej. Dlatego według art. 46 ust. 1 ustawy z 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu toku instacyjnego, w ciągu dwch miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarga konstytucyjna musi spełniać wymagania pisma procesowego, a nadto dalsze wymogi określone w art. 47 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Skarga taka musi być sporządzona przez adwokata lub rację prawnego, chyba, że skarżącym jest sędzia, prokurator, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych.



Uczestnikami postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach skarg konstytucyjnych są: skarżący, organ, ktry wydał wykwaterowany akr normatywny i Prokurator Generalny, a nadto Rzecznik Praw obywatelskich, jeśli zgłosi się swj głos udziału w postępowaniu.



Warunkiem wejścia w życie rozporządzenia jest jego ogłoszenie w sposb prawem przewidziany. Rozporządzenia centralnych organw państwowych podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP.



Rozporządzenie jest bardzo cennym instrumentem działania administracji, zwłaszcza w tych sferach działania, w ktrych podmiot upoważnionym do wydania rozporządzeń pozostawia się znaczny obszar do regulacji tą droga. Dotyczy to zwłaszcza prawa administracyjnego, finansowego i socjalnego, w ktrych dość ramowe ustawy uzupełniane są przepisami rozporządzeń, dzięki ktrym rząd uzyskuje możliwość kształtowania własnej polityki w tych dziedzinach.



Zarządzenia – są aktami normatywnymi nie mającymi waloru źrdeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej. Mają one bowiem charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu zarządzenia. Zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy. Oznacza to, że ustawa powinna określać wyraźnie organ upoważniony do stanowienia aktw normatywnych w formie ustawy praw, wolności i obowiązkw obywateli, nie mogą regulować spraw dotyczących prawną osb fizycznych i prawnych nie powiązanych z normodawcą szczeglnym stosunkiem organizacyjnego podporządkowania. Zarządzenia nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osb prawnych oraz innych podmiotw, ktre nie są organizacyjnie związane z normodawcą. Zarządzenia nie mogą ani zastępować aktw normatywnych o mocy powszechnej ani też modyfikować ich treści, sensu i znaczenia. Rygory stawiane zarządzeniom mają szczeglne znaczenie w sytuacji, gdy przedmiot zarządzeń określony jest w aktach ustawowych w sposb oglny. Zarządzenia mogą być wydawane przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrw, ministrw, przewodniczących określonych w ustawach komitetw, państwowej, terenowe organy rządowej administracji zespolonej i niezespolonej oraz organy zakładw administracyjnych.



Uchwały – to z reguły akty normatywne kolegialnych organw administracji publicznej. Wśrd tego typu aktw normatywnych wyrżnia się w szczeglności uchwały Rady Ministrw, a poza uregulowaniem konstytucyjnym także uchwały kolegialnych centralnych organw administracji publiczne, uchwały organw samorządu terytorialnego zaliczane do aktw prawa miejscowego, uchwały kolegialnych organw zakładw administracyjnych. Jedynie niektre z wymienionych wyżej typw uchwał stanowią źrdła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej. Charakter taki mają np. uchwały organw samorządu terytorialnego kwalifikowane jako akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organw. Nie mają charakteru źrdeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej wydawane w sprawach indywidualnych uchwały Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.



Większość uchwał to akty normatywne mające charakter wewnętrzny i obowiązujące tylko jednostki organizacyjne podległe organowi podejmującemu uchwałę. Przykładem są uchwały Rady Ministrw. Podejmowane są one dla wykonania prawnie określonych kompetencji. W tym przypadku uchwały podejmowane są dla wykonania konstytucyjnie i ustawowo określonych kompetencji Rady Ministrw. Powinno być wydawane w zakresie spraw nie należących do materii ustawowych, czyli spraw, ktre nie są regulowane ustawami i bez konieczności powoływania się na upoważnienie ustawy. Przedmiotem tych uchwał mogą być w szczeglności sprawy kierownictwa wewnętrznego, sprawy polityki administracyjnej, to znaczy prawnie dozwolonego sposobu wykonywania aktw normatywnych powszechnie obowiązującego prawa. Samodzielność w kształtowaniu treści uchwał zawsze musi się mieścić w granicach konstytucji i ustaw i nie może tych granic przekraczać. Jeśli zważyć, że uchwały tego typu mogą wiązać jedynie tych adresatw, ktrzy są organizacyjnie lub służbowo podporządkowani organowi podejmującemu uchwałę, przedmiot uchwał nie może wykraczać poza kompetencje adresatw. Warunkiem wejścia w życie uchwał jest ogłoszenie w oficjalnym organie promulgacyjnym Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej Monitor Polski, w dziennikach urzędowych ministerstw, w wojewdzkich dziennikach urzędowych, przez rozplakatowanie obwieszczeń w miejscach publicznych, w inny sposb miejscowy czy też zwyczajowo przyjęty, a także przez ogłoszenie w prasie, radiu czy telewizji.



Regulaminy i statuty – są to akty normatywne, w ktrych reguluje się wewnętrzny ustrj i funkcjonowanie jednostek organizacyjnych administracji publicznej (także niepublicznej). Przedmiotem regulacji są tu w szczeglności podziały pracy, zakres czynności, układy zależności organizacyjnych, zasady wewnętrznej koordynacji działań, często także kwestie kontroli wewnętrznej. Akty normatywne o charakterze regulaminw i statutw stanowią zawsze jakąś postać prawa ściśle wewnętrznego, jednakże nieautonomicznego wobec konstytucji, ustaw i innych aktw powszechnie obowiązujących . Ich bezsporną funkcją jest wyeliminowanie swobody i dowolności w zakresie organizacji i funkcjonowania jednostek organizacyjnych administracji publicznej. Regulaminy u statuty podobnie jak wszystkie akty normatywne administracji publicznej muszą mieć podstawę ustawową, mieścić się w granicach prawa powszechnie obowiązującego. Typowym przykładem mogą być statuty i regulaminy urzędw administracyjnych, ktre regulują szczegłową organizację i szczegłowy tryb pracy urzędw.



Szczeglną grupę aktw normatywnych tego typu stanowią statuty regulaminy zakładw publicznych. Regulują oni bowiem nie tylko wewnętrzny ustrj zakładu administracyjnego, ale także prawa i obowiązki użytkownikw zakładu. Regulaminowa regulacja praw i obowiązkw użytkownikw zakładu administracyjnego może stać w sprzeczności z konstytucyjną regulacją praw i obowiązkw obywatela. Uwzględniając funkcje danego zakładu administracyjnego, regulamin powinien uwzględniać wszystkie konstytucyjnie określone prawa i obowiązki obywatela, nie może ich uszczuplać i nie powinien ich rozszerzać. Tego typu regulacje regulaminowe mogą być tworzone na podstawie szczegłowego upoważnienia zawartego w ustawie, powinny mieć charakter uzupełniający ustawę w znaczeniu konkretyzacji norm konstytucji i ustaw szczegłowych. Regulaminowa regulacja praw i obowiązkw użytkownikw zakładu administracyjnego nie oznacza zerwania związku z konstytucją, gdyż w dalszym ciągu pozostaje te regulacja w sferze praw i obowiązkw stanowiących materię konstytucyjną. Regulacja regulaminowa stanowi jedynie konkretyzację konstytucyjnych praw i obowiązkw obywatela i podlega prawnej z punktu widzenia zgodności z konstytucją i ustawami.







Źrdła:

Eugeniusz Ochendowski – Prawo Administracyjne – część oglna

Jan Boć – Prawo Administracyjne

Ryszard Seidel – Prawo i postępowanie administracyjne







Przykadowe prace

Rekcja - czasownik z przyimkiem

Rekcja - czasownik z przyimkiem "~"- czasownik rozdzielnie złożony ":"- przegłos A Ab~ha:ngen von D Absehen von D Achten auf A A:ndern an D An~fangen mit D Angst haben vor D An~kommen auf A An~kommen in D An~rufen bei D An~stehen nach D Antworten auf A Appellieren an ...

Jak oceniam Jacka Soplicę - elementy charakterystyki postaci.

Jak oceniam Jacka Soplicę - elementy charakterystyki postaci. Jacek Soplica, czyli ksiądz Robak, to bohater epopei narodowej pt. "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza. Pochodził ze średnio zamożnej szlachty, miał młodszego brata Sędzięgo. W młodości Jacek S...

Kultura i religia Aten

Kultura i religia Aten Zapoczątkowany około 600r. p.n.e. rozwj i wzrost znaczenia Aten sprawił, że Vw. p.n.e. Ateny stały się potęgą polityczną. Reformy ustroju miasta-państwa przeprowadzone w 508r. p.n.e. przez Klejstenesa dały początek pierwszej w dziejach dojrza...

Humanizm i internacjonalizm poezji C.K.Norwida.

Humanizm i internacjonalizm poezji C.K.Norwida. INTERNACJONALIZM - postawa społeczno-polityczna, wyrażająca się w dą-żeniu do rwnouprawnienia, przyjaźni i wspłpracy wszystkich narodw. Norwid był zdecydowanym przeciwnikiem romantycznego egzaltowania się oj-czyzną i ...

Oblicze Ojczyzny

Oblicze Ojczyzny (praca z 1 klasy gima) słowa w wierszu "*** (oblicze ojczyzny)" Tadeusza Rżewicza "na początku ojczyzna jest blisko, na wyciągnięcie ręki" oznaczają, że gdy jesteśmy jeszcze mali ojczyzna to rodzice, koledzy i koleżanki, to nasz dom, nasze podwrko. wa&#...

Fizjologiczna rola auksyn, giberelin, cytokinin, etylenu,ABA, kwasu jasmonowego, związkw fenolowych

Fizjologiczna rola auksyn, giberelin, cytokinin, etylenu,ABA, kwasu jasmonowego, związkw fenolowych Auksyny pobudzają wzrost całej rośliny i tworzenie korzeni. Przyspieszanie wzrostu korzeni, pączkw i łodyg następuje przy rżnych stężeniach auksyn, przekroczenie określonyc...

Antyk - Filozofia

Antyk - Filozofia Greccy myśliciele podejmowali trud zrozumienia świata w oparciu o racjonalną wiedzę. Dochodzili do niej przy pomocy poznania zmysłowego, w ramach ktrego wyodrębnili pięć zmysłw: wzrok, węch, słuch, smak i dotyk, oraz drogą myślenia abstrakcyjneg...

Themen Neu - Lektion 3

Themen Neu - Lektion 3 s Abendessen r Alkohol e Anzeige,-n ogłoszenie r Apfel,? r Apfelkuchen,- s Bier e Bohne,-n s Brot,-e s Brotchen,- e Bratwurst,?e smażona kiełbasa e Butter s Dessert,-s deser e Dose,-n s Ei,-er jajko s Eis e Erdbeere,-n truskawka r Export r ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry