• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Żer...

Nawigacja

Żeromski wobec pozytywizmu i romantyzmu



Żeromski wobec pozytywizmu i romantyzmu




Twrczość Stefana Żeromskiego, powstająca w głwnej mierze w czasach Młodej Polski, niewiele miała wsplnego z modernistyczną koncepcją sztuki. Żeromski konsekwentnie sięgał wprawdzie po wczesne techniki artystyczne (symbolizm, impresjonizm, ekspresjonizm), ale daleki był od akceptacji formuły "sztuki dla sztuki". Jego utwory z uporem poszukiwały rozwiązania najbardziej palących spraw narodowych i sięgały do przeszłości, aby uczyć na błędach historii. podobnie jak twrcy romantyzmu i pozytywizmu, obarczał Żeromski literaturę odpowiedzialnością za nard, nakazując jej poszukiwanie rozwiązań, tworzenie wzorcw i trudne wytykanie błędw.







W dziele podporządkowania twrczości narodowej pisarz miał za sobą dwie wielkie, przeciwstawione sobie propozycje: romantyczną i pozytywistyczną. Nie akceptował w pełni każdej z nich. W "Popiołach" konsekwentnie demaskował romantyczne mity, a w wielu opowiadaniach ("Doktor Piotr", "Siłaczka") pokazywał karlenie ideałw pozytywistycznych wobec trudnych realiw rzeczywistości.







Żeromski rozpoczynał więc twrczość w momencie, w ktrym było wiadomo, że zarwno romantyzm, jak i pozytywizm nie sprawdziły się w praktyce. Nie liczące się z realiami romantyczne "mierzenie sił na zamiary" przyniosło więcej szkd niż korzyści. Rozsądny, ale na ogł ograniczony program pozytywistw prowadził do lojalizmu i wprawiał bohaterw w kapitalistyczną pogoń za pieniądzem. Skoro nie sprawdziły się dwie przeciwstawne koncepcje, to można by wzorem dekadentw uznać, że trzeciej po prostu nie ma i starać się uciekać od ponurej rzeczywistości w świat wartości artystycznych i tajemnic duszy. Żeromski jednak takiej postawy nie akceptował. Podjął więc jeszcze jedną prbę stworzenia programu narodowego, polegającą na prostym pomyśle połączenia dodatnich wartości dwu wielkich propozycji. Romantyzm przegrał, bo nie umiał liczyć się z rzeczywistością, pozytywizm, bo minimalizował rolę czynnika psychologicznego. Skoro tak, Żeromski zaproponował, aby pozytywistyczne koncepcje realizować z romantycznym oddaniem i poświęceniem. Jego program łączył więc działalność gospodarczą i oświatową z formułą osobowości, gotowych do najwyższych poświęceń w imię obranej sprawy. Działania podejmowane przez jego bohaterw przypominały wzorce z literatury tendencyjnej. Stanisława Bozowska ("Siłaczka",1891) ucząca dzieci na zapadłej wsi i pisząca podręcznik dla ludu, realizowała przecież dokładnie program "pracy u podstaw". Doktor Judym ("Ludzie Bezdomni") i tytułowy bohater opowiadania "Doktor Piotr" (1894), przekonani o obowiązku spłacenia długu środowiska z ktrego się wywodzili, bądź kosztem ktrego uzyskali wykształcenie, dążący do zapewnienia najbiedniejszym opieki lekarskiej i poprawy warunkw sanitarnych też realizowali idee pozytywistyczne. Żeromski pozostał zatem przy racjonalnej, odziedziczonej po poprzednim pokoleniu ocenie realiw i społecznych potrzeb.







Proponował jednak zupełnie inny sposb ich realizacji. W tych samych utworach, ktre nawiązywały do programu pozytywistw, przedstawiał bowiem konformizm jego pierwszych realizatorw. Doktor Obarecki ("Siłaczka"), ktry zaczynał od szczytnych ideałw, szybko dostosował się do warunkw życia na prowincji i zajął się skutecznym pomnażaniem majątku. Wykształcony inż. Bijakowski - modelowy niemal bohater wczesnej literatury pozytywistycznej - okazał się w opowiadaniu "Doktor Piotr" bezwzględnym i cynicznym dorobkiewiczem.







Pokolenie Pozytywistw w swoim liczeniu się z realiami zupełnie, zdaniem Żeromskiego zawiodło. Stąd też swoim bohaterom nakazywał on romantyczne poświęcenie w realizacji społecznych działań. Konsekwencja Stanisławy Bozowskiej w realizowaniu "pracy u podstaw" kosztowała ją życie, Doktor Piotr zostawił ojca, Doktor Judym ("Ludzie bezdomni") skazywał się na samotność , odrzucając uczucie kobiety, ktrą kochał, gdyż bał się, że potrzeba ustabilizowania rodziny przeszkodzi mu w działaniu na rzecz najbiedniejszych. Samotni, zbuntowani, konsekwentni, odrzucający szansę stworzenia własnego domu i poświęcający wszystkie wartości z życiem włącznie sprawie, ktrą uznawali za słuszną, bohaterowie Żeromskiego romantyczną formułę działania wprzęgali więc do realizacji pozytywistycznego programu społecznego.







Połączenie dwu najbardziej wartościowych elementw powinno zatem dać rezultaty. Tymczasem sam Żeromski zauważał, że jego bohaterowie są bezsilni w konflikcie z resztą społeczeństwa. Innego rozwiązania jednak nie widział. Konsekwentny moralista proponował więc szczytne wzory, zdając sobie sprawę, że mają niewielką szansę na realizację. Konieczność wyjścia poza krąg tradycji pozytywistycznej w tworzeniu programw społecznych zasugerował jednak dopiero w "Przedwiośniu" (1984).






Przykadowe prace

Wojna Trojańska, Odyseusz

Wojna Trojańska, Odyseusz Wojna trojańska (mitologia grecka), wojna stoczona pod murami Troi, oblężonej przez Achajw. Podania o wojnie trojańskiej kształtował grecki epos (Homer, poeci cykliczni), potem liryka chralna i tragedia grecka. Wg nich przyczyną wojny trojańskiej by&...

Ściąga z układw

Ściąga z układw UKŁAD POKARMOWY -ŚLINIANKI: przyuszne, podrzuchwowe, podjęzykowe -ŚLINA: woda, mucyna (białko), ptialina -enzym, bakteriobjczy lizozym (ph ok. 7) -KWAS ŻOŁĄDKOWY: H2O, HCl, pepsyna (nieczyn. pepsynogen), chymozyna (podpuszczka), lipaza żoł...

Zagrożenia naturalne na Świecie i w Polsce

Zagrożenia naturalne na Świecie i w Polsce 1) trzęsienia Ziemi 2) powodzie 3) erukcje wulkanw 4) osunięcia ziemi 5) tsunami 6) lawiny 7) pożary 8) susze 9) churagany Trąby powietrzne Zagrorzenia występujące w polsce 1) Pożary 2) Powodzie ...

Streszczenie - Zbrodnia i kara - Fiodor Dostojewski - Dzieje Raskolnikowa

Streszczenie - Zbrodnia i kara - Fiodor Dostojewski - Dzieje Raskolnikowa Dzieje Raskolnikowa: Radion Romanowisz Raskolnikow był 23 - letnim studentem wydziału prawa uniwersytetu petersburskiego. Trudna sytuacja finansowa zmusiła go do przerwania nauki po trzech latach. Na skromne życie pozwalał...

Powstanie i pakt Ligi Narodw

Powstanie i pakt Ligi Narodw Jednym z głwnych zadań jakie stawiała przed sobą konferencja paryska było utworzenie międzynarodowej organizacji, ktra miała zabezpieczyć suwerenność poszczeglnych podmiotw. Organizacji tej nadano nazwę Ligi Narodw.. Koncepcja powołani...

Popyt i czynniki go określające

Popyt i czynniki go określające Popyt to zapotrzebowanie na dobra i usługi zgłaszane przez nabywcw przy danej cenie i w danym czasie. Popyt jest odwrotną relacją między ceną dobra (usługi) a ich ilością, ktrą konkurenci są skłonni i są w stanie (c...

Być albo nie być – oto jest pytanie. Moje rozważania na ten temat, na przykładzie dramatu Williama Szekspira

Być albo nie być – oto jest pytanie. Moje rozważania na ten temat, na przykładzie dramatu Williama Szekspira Być, albo nie być – oto jest pytanie. Tymi słowami zaczyna się najsłynniejszy, w historii literatury, monolog. Wypowiada go legendarny książę Danii, ...

Realizacja wiary, nadziei i miłości w chrześcijańskim życiu

Realizacja wiary, nadziei i miłości w chrześcijańskim życiu Wiara, nadzieja, miłość; jakże często słyszę o tych cnotach, słuchając słw papieża, uczestnicząc w niedzielnej mszy, czynnie biorąc udział w lekcjach religii lub w rozmowie ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry