• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Życ...

Nawigacja

Życie i działalnośc Mikołaja Kopernika



Życie i działalnośc Mikołaja Kopernika




Mikołaj Kopernik (1473 - 1543)



Mikołaj Kopernik urodził się 29 lutego 1473 roku w Toruniu, jako czwarte z kolei dziecko kupca Mikołaja Kopernika i Barbary z domu Watzenrode z bogatej patrycjuszowskiej rodziny. W tym okresie Toruń był potężnym ośrodkiem handlowym. Przyszły astronom początki nauki pobierał w szkole parafialnej przy kościele św.Jana.

W latach 1491 - 1495 odbył studia na Wydziale Sztuk Wyzwolonych w Akademii Krakowskiej, ktra była wwczas szeroko znanym w świecie ośrodkiem studiw matematycznych, astronomicznych i żywym ogniskiem myśli humanistycznej. Studia krakowskie zostały pogłębione na uniwersytetach w Bolonii (prawo kanoniczne), w Padwie (prawo medyczne) i zakończone w 1503 roku egzaminem doktorskim z prawa kanonicznego w Ferrarze.

Podczas studiw włoskich przeprowadził pierwsze obserwacje astronomiczne, w wyniku ktrych utwierdził się, że ptolemeuszowska geocentryczna teoria budowy świata jest błędna. W końcu 1503 roku powrcił na stałe do Polski. W latach 1503 - 1510 był sekretarzem i lekarzem swojego wuja biskupa warmińskiego, przebywał głwnie na zamku w Lidzbarku Warmińskim. Lata te zaowocowały skonstruowaniem ok. 1507 roku pierwszego zwięzłego zarysu heliocentrycznej teorii budowy świata i około 1510 roku sporządzeniem mapy Warmii i zachodnich granic Prus Krlewskich.

Wielostronna działalność publiczna naszego patrona nie przesłoniła mu jednakowoż systematycznego prowadzenia i rozwijania badań w umiłowanej dziedzinie astronomii. Jego głwne dzieło ,,O obrotach sfer niebieskich" zawierało wykład astronomii ujęty w aspekcie obrotu Ziemi dookoła osi oraz jej obiegu razem z innymi planetami dookoła Słońca (tzw. system heliocentryczny). Powstało w latach 1515 - 1533.

Niemiecki matematyk i astronom prof. Jerzy Joachim von Lauchen zwany Retykiem zafascynowany nową, kontrowersyjną teorią Mikołaja Kopernika, przybył na Warmię i w 1541 roku zabrał rękopis dzieła do Norymbergi, aby tam go wydrukować. Jego pierwsza edycja ukazała się w 1543 roku w oficynie drukarskiej Jana Petreiusa. Tradycja i legenda pokazuje nam, że wielki astronom i humanista ujrzał wydrukowany egzemplarz swojego dzieła dopiero na łożu śmierci. Mikołaj Kopernik zmarł 24 V 1543 roku we Fromborku na skutek wylewu krwi do mzgu. Pochowano go w katedrze fromborskiej, przypuszczalnie zgodnie z panującą tradycją w pobliżu ołtarza, ktry był pod jego opieką.



Historia rodu Kopernikw

Przodkowie wielkiego astronoma wywodzili się ze Śląska. Ze strony ojca pochodzili się ze wsi Koperniki, położonej w wojewdztwie opolskim. W Kopernikach znajduje się XIII wieczny Kościł pod wezwaniem św. Mikołaja, może to tłumaczyć częste powtarzanie się tego imienia w rodzinie astronoma. W drugiej połowie XIV wieku przodkowie astronoma przenieśli się do Krakowa. Znajdujemy tu zapiski o trzech Kopernikach, z ktrych pierwszy był płatnerzem, drugi–kamieniarzem, trzeci natomiast–przewoźnikiem. W XV wieku znajdujemy wzmianki o Mikołaju Koperniku, zamożnym kupcu, ktry utrzymywał kontakty handlowe z wieloma miastami m. in. Wrocławiem, Toruniem i Gdańskiem. Podczas wojny trzynastoletniej pośredniczył przy zaciąganiu przez Gdańsk pożyczki na cele wojny. Około roku 1457, a więc po wyzwoleniu pierwszych miast pruskich przenisł się do Torunia. Szybko włączył się w interesy handlowe miasta i pośredniczył w wymianie towarw między miastami w głębi kraju i Gdańskiem. Niedługo potem stał się właścicielem nieruchomości przy ulicy Św. Anny. Ożenił się z crką Łukasza Watzenrode, Barbarą. Łukasz Watzenrode był bogatym patrycjuszem i nieprzejednanym wrogiem Krzyżakw. Przodkowie Mikołaja ze strony matki pochodzili ze wsi Pszenno, leżącej w obecnym wojewdztwie wrocławskim. W drugiej połowie XIII wieku znajdujemy wzmiankę o Wernerze de Watzenrode, ktry był rajcą miejskim w Ziębicach. Około roku 1309 jego trzej synowie przenieśli się do Wrocławia, gdzie zajmowali wysokie urzędy miejskie. W XIV wieku rodzina zamieszkała w Toruniu. W aktach toruńskich z tego okresu znajdujemy zapis trzech braciach Watzenrode: Fryderyku, Janie i Łukaszu. Ostatni uważany jest za dziadka naszego astronoma.





Początki wspłczesnej astronomii

Dotychczas nie udało się ściśle ustalić, gdzie i kiedy w umyśle Kopernika zrodziła się idea nowego systemu budowy świata, zwanego powszechnie heliocentrycznym. Jest jednak więcej niż prawdopodobne, że nastąpiło to juz w okresie jego studiw w Akademii Krakowskiej. Tu przecież po raz pierwszy zetknął się z krytyką geocentrycznego systemu Ptolemeusza. Pewne jest jednak, że wkrtce po powrocie Kopernika z Włoch szkic teorii heliocentrycznej był już gotowy. W roku 1512 opracował traktat pt. “De hypothesibus motuum coelestium a se constitutis commentariolus (Komentarzyk o hipotezach ruchw ciał niebieskich). Rozprawa nie była ogłoszona drukiem i znamy ją tylko z trzech starych odpisw. Nie wiemy nawet jaki tytuł pierwotnie nosił traktat. Przypuszcza się, iż obecną nazwę nadał czeski astronom Tadeusz Hajek. W traktacie tym po raz pierwszy ogłosił zwięzły zarys nowego mechanizmu świata, zestawiając swą naukę w siedmiu podstawowych założeniach:



Nie istnieje wsplny środek dla wszystkich kręgw

Środek Ziemi nie jest środkiem świata, ale jedynie środkiem ciężkości oraz środkiem drogi Księżyca

Drogi planet otaczają dookoła Słońce, w pobliżu ktrego znajduje się środek świata

Stosunek odległości Słońca do Ziemi do odległości firmamentu jest mniejszy aniżeli promienia Ziemi do odległości Słońca, a w otchłaniach Ziemi staje się znikomy

Cokolwiek ruchomego dostrzegamy na całym firmamencie, nie pochodzi z jego własnego ruchu, ale wywołane jest ruchem samej Ziemi, ona to więc wraz z najbliższymi jej żywiołami odbywa w ciągu doby ruch obrotowy dokoła swoich niezmiennych biegunw, wobec nieba trwale nieruchomych

Jakikolwiek ruch wydałoby mieć Słońce, zjawisko takie nie pochodzi z własnego jego ruchu, lecz jest złudzeniem powstałym skutkiem ruchu Ziemi oraz jej kręgu, po ktrym toczy się dookoła Słońca albo też innej gwiazdy

Dostrzegane u planet cofanie się i posuwanie naprzd nie jest ich własnym ruchem ale także złudzeniem, pochodzącym z ruchomości samej Ziemi

Tezy te zachwiały gmachem starej astronomii burząc jego fundamenty doszczętnie. Już bowiem w trzecim i sidmym założeniu Kopernik o głosił najważniejsze podstawy swej nauki, wystarczające w zupełności do wytłumaczenia zagadkowych ruchw planet na niebie. Z czwartego założenia wynika, iż odległość Ziemi do Słońca jest znikomo mała w porwnaniu z odległościami dzielącymi nas od gwiazd stałych.



System heliocentryczny w tym traktacie rżni się dosyć znacznie, od systemu ogłoszonego po trzydziestu latach w dziele pt. “O obrotach sfer niebieskich. Kopernik w trakcie pracy nad “Komentarzykiem nie był jeszcze całkowicie przekonany o słuszności własnego systemu ani też nie mgł spodziewać się uznania ze strony innych uczonych, zanim go nie ulepszył do tego stopnia, iż teoria zgadzała się z obserwacjami. Kopernik poza tym głosił prawdy przeczące bezpośrednim doznaniom ludzkich zmysłw. Głosił przecież, że Słońce wschodząc w rzeczywistości nie wschodzi. Jego nauka przeciwstawiała się także tradycjom antycznym, biblijnym i scholastycznym. Początek sztokholmkiej kopii “Komentarzyka





Kopernik na Ziemi Warmińskiej





Kopernik po powrocie z Włoch do kraju z dyplomem doktora prawa kościelnego i wiedzą medyczną dostał się od razu w wir ożywionych zajęć. Od roku 1497 był kanonikiem kapitulnym we Fromborku, jednak wuj Łukasz wezwał go do siebie, mianując go swym sekretarzem i lekarzem przybocznym. Po otrzymaniu tej nominacji zamieszkał w Lidzbarku Warmińskim. Brał udział w posiedzeniach stanw obradujących w 1504 roku w Toruniu, Gdańsku i Malborku. Do dzieł Kopernika związanych z działalnością polityczną należała mapa Prus Krlewskich i Krzyżackich. W roku 1509 wydał swj przekład z greki na łacinę dzieła Teofila Symokatty pt. “Epistolae morales, rurales et amatoriae (Listy obyczajowe, sielskie i miłosne). Treść listw jest wyraźnie światopoglądowa, ich tematem są sprawy ziemskie, doczesne. Część stanowią listy miłosne, ktrym przekład Kopernika nadaje wiele ognia i czaru. Być może na piękno przekładu wpłynęła młodzieńcza miłość do Anny Schiling. Sytuacja życiowa Kopernika uległa zmianie po śmierci wuja Łukasza w roku 1512. Wtedy bowiem astronom opuścił Lidzbark i na stałe przenisł się do Fromborka, gdzie mieściła się stolica diecezji warmińskiej. Tutaj spędził najpracowitszą część życia i tu właśnie napisał swoje monumentalne dzieło. Po objęciu bowiem normalnych obowiązkw kanonika miał dużo więcej wolnego czasu, ktry mgł całkowicie poświęcić umiłowanym dociekaniom i obserwacjom astronomicznym. We fromborskiej wieży urządził obserwatorium astronomiczne. Ustawił tam swoje skromne, własnoręcznie wykonane instrumenty astronomiczne: kwadrant słoneczny, astrolabium (sfera armilarna) i triquetrum. Wszystkie te przyrządy, Kopernik wykonał na wzr instrumentw opisanych przez Ptolemeusza. Pierwsza zapisana obserwacja dotyczyła planety Mars (1512 rok). Zapoczątkowała ona cykl obserwacji planet. Wymogi czasu zmusiły Kopernika do zmiany przedmiotu badań astronomicznych. Swoje obserwacje poświęcił sprawie reformy kalendarza. Podjął je w 1513 roku, wyniki badań przesłał do Rzymu, ale biskup Paweł ostro je skrytykował. Trzeba przy okazji wyjaśnić, że Kopernik nie miał wyższych święceń kapłańskich. Zadowolił się jedynie niższymi święceniami. W owych czasach kanonik nie musiał być wcale księdzem i tak też było we Fromborku, gdzie znajdował się jedynie jeden kanonik z wyższymi święceniami. Był nim Tideman Giese, najlepszy przyjaciel Mikołaja. Należy też wspomnieć o praktyce lekarskiej jaką prowadził Kopernik. Leczył nie tylko biskupa i kolegw z kapituły, ale także okoliczną ludność. Był bardzo dobrym lekarzem. Świadczy o tym fakt, iż w roku 1541 książę Albrecht wezwał go do swego chorego przyjaciela i jednocześnie starosty tapiawskiego Georga von Kunheima.

Administrator kapituły warmińskiej

W roku 1516 obrano Kopernika administratorem dbr kapituły warmińskiej. Siedzibą administratora był zamek olsztyński, gdzie wielki astronom mieszkał przez kilka lat i pozostawił ślad w postaci tablicy astronomicznej, wykonanej na tynku ściennym pod sklepieniem krużganku. Z jej pomocą obserwował punkt wiosennego zrwnania dnia z nocą celem wyznaczenia długości roku zwrotnikowego. Wybr na administratora majątkw kapituły był nie na rękę Kopernikowi, ktry właśnie pracował nad swym dziełem o budowie świata. Musiał opuścić Frombork i zamieszkać na kilka lat w Olsztynie i skoncentrować się na sprawach dość odległych od astronomii. Kopernik urząd sprawował dwukrotnie: pierwszy raz od 8.11.1516 do 8.11.1519, drugi zaś od 8.11.1520 do czerwca 1521 roku. Pierwszy okres przypadał na czas intensywnej odbudowy dbr kapitulnych zniszczonych w wojnach z drugiej połowy XV wieku. Drugi zaś w okresie wojny polsko–krzyżackiej. Jako administrator Kopernik w miarę możliwości starał się polepszyć dolę chłopw, o czym świadczą zapiski o udzielonych im ulgach. Nadawał chłopom łany, przydzielał konie, krowy i sprzęt gospodarski, zwalniał na trzy cztery a niekiedy i sześć lat od płacenia czynszw. W okresie swej kadencji Kopernik odbył 71 wypraw inspekcyjnych w teren, odwiedzając 43 miejscowości będące majątkiem kapituły warmińskiej i sporządził 73 protokły lokacyjne. Wpisywał je do specjalnego rejestru pt. Locationes mansorum desertorum (Lokacje łanw opuszczonych ), założonego jeszcze w 1494 roku przez kanonika Baltazara Stockfischa. Z zapisw wynika, że Kopernik zasiedlał Warmię osadnikami polskiego pochodzenia. Jesienią 1520 roku wojska zakonne wtargnęły na obszar środkowej Warmii. Wtedy to Kopernik ponownie został administratorem i zaraz zabrał się do fortyfikowania Olsztyna, by mc obronić miasto przed spodziewaną napaścią krzyżacką. Niezależnie od tego 16 listopada 1520 roku pisze w imieniu kapituły do krla Zygmunta Starego list z prośbą o pomoc wojskową. Pragniemy czynić to, co przystoi ludziom szlachetnym i uczciwym oraz bez reszty oddanym Waszemu Majestatowi, nawet jeśliby przyszło nam zginąć. Pod tegoż majestatu opiekę się uciekając, całość naszego mienia i nas samych polecamy i powierzamy. Obawy Kopernika były całkowicie uzasadnione, ponieważ już 16 stycznia 1521 roku sam wielki mistrz Albrecht na czele swej armii znalazł się w pobliżu Olsztyna. Ale najeźdźcy krzyżaccy nie odważyli się szturmować grodu, starannie przygotowanego do obrony. Wielki mistrz wysłał jedynie żądanie kapitulacji, grożąc w wypadku odmowy zniszczeniem miasta. W odpowiedzi nastąpił zbrojny wypad polskich konnych i wojska krzyżackie nie osiągnęły zamierzonego celu oraz pomaszerowały w kierunku Lubawy. Kapituła warmińska wysoko oceniła bohaterstwo Kopernika, jedynego właściwie kanonika warmińskiego, ktry nie tylko pozostał na Warmii, ale stanął na czele obrony najważniejszej wwczas twierdzy warmińskiej–Olsztyna. Wyrazem uznania było mianowanie go komisarzem Warmii, ktrą to godność Kopernik pełnił od czerwca do listopada 1521 roku.



Studia we Włoszech



Jesienią 1496 roku bracia Kopernikowie udali się do dalekiej Bolonii, posiadającej słynny wwczas na całą Europę uniwersytet. Mikołaj zgodnie z zaleceniem wuja Łukasza zapisał się na studia prawnicze chociaż nie bardzo go one pociągały. Swoje zainteresowania zwracał ku astronomii. W tym kierunku miał dobre przygotowanie, nabyte podczas studiw w Krakowie, ponadto zaprzyjaźnił się z włoskim astronomem Domeniko Maria Novaro, z ktrym wiele czasu spędzał na obserwacjach nieba, między innymi obserwowali zakrycie jasnej gwiazdy Aldebaran (Oko Byka) przez Księżyc w dniu 9. Marca 1497 roku. Wtedy Kopernik doszedł do wniosku, że teoria Ptolemeusza w odniesieniu do ruchu Księżyca dokoła Ziemi była błędna, ponieważ zakłada nieruchomość Ziemi i biegunw niebieskich. Wynik obserwacji był zaprzeczeniem tej teorii. Wtedy Kopernik zagłębił się w dziełach mwiących o obserwacjach starożytnych Egipcjan. Dowiedział się z nich, że Egipcjanie rozrżniali nieruchome gwiazdy stałe i gwiazdy ruchome (planety), a rokiem nazywali okres powrotu Słońca do jakiejś gwiazdy stałej. Odtąd Kopernik i Novara rozpoczęli żmudne obser wacje tzw. smej sfery, czyli sklepienia niebios z gwiazdami. Siedem sfer tworzyło bowiem siedem ciał niebieskich, zwanych planetami. Obaj astronomowie wybrali szereg jasnych gwiazd i mierzyli ich odległości od punktu wiosennego zrwnania dnia z nocą. Kopernik szczeglnie przyglądał się gwieździe zwanej Kłosem Panny i po wielu nocnych obserwacjach udowodnił nieruchomość gwiazd stałych, czyli niezmienność dorocznego obiegu Ziemi w odniesieniu do gwiazd stałych. Ustalił długość roku słonecznego z dokładnością do ułamkw sekundy. Zajęcia astronomiczne Kopernika sprawiały, iż jego studia prawnicze posuwały się bardzo wolno. W roku 1500 udał się do Rzymu celem wzięcia udziału w odbywających się tam uroczystościach z okazji roku jubileuszowego. Przy tej okazji Kopernik odbył praktykę prawa kościelnego przy kurii watykańskiej, ktrą z reguły przechodzili wszyscy kanonicy. Wtedy też miało miejsce pierwsze publiczne wystąpienie z wykładem w sławnym uniwersytecie rzymskim. W roku 1501 bracia Kopernikowie opuścili słoneczną Italię i powrcili na Warmię. Obaj studiw nie ukończyli, potrzebowali więc pozwolenia na dalszą naukę i z taką prośbą zwrcili się do kapituły. Przychylono się do niej pod warunkiem, że Mikołaj skończy także studia medyczne. Tego samego roku bracia wyjechali do Włoch, teraz jednak do Padwy i tylko na dwa lata. Kopernik miał teraz wiele pracy, musiał bowiem zdobyć tytuł doktora prawa kanonicznego, jednocześnie w ciągu dwch lat ukończyć trzyletnie studia medyczne. Kopernik z wrodzoną dla siebie pilnością słuchał wykładw medycyny i wertował dzieła na ten temat, ale jednocześnie musiał studiować prawo. Jednakże i tym razem nie ograniczał się ściśle do studiw przedmiotw wskazanych przez kapitułę i z zapałem zgłębiał tajniki ulubionej astronomii. Interesowały go bardzo poglądy starożytnych na budowę świata, toteż sięgał po ich dzieła i studiował je. Jednak źrdła łacińskie okazały się zbyt skąpe i dlatego postanowił nauczyć się greki, by mc badać oryginalne prace starożytnych filozofw. W roku 1503 astronom nasz udał się do Ferrary, żeby tam złożyć egzamin doktorski z prawa kanonicznego. Wybrał Ferrarę, gdyż opłata za egzamin była niższa niż w Padwie. Egzamin prbny wypadł korzystnie i 31 maja 1503 roku stanął przed komisją egzaminacyjną. Tu także powiodło mu się. Otrzymał tytuł doktora praw. Po promocji powrcił do Padwy, gdzie kontynuował studia dzieł greckich filozofw . Pod koniec roku 1503 udał się w drogę powrotną do kraju.



Ostatnie lata życia Kopernika

Ostatnie lata życia spędził Kopernik we Fromborku, wciąż poprawiając i uzupełniając gotowy już rękopis swojego dzieła. Stawał się coraz bardziej samotny, stopniowo zaczęli go otaczać ludzie zupełnie mu obcy. Wielki uczony u kresu swych dni zapewne zdawał sobie sprawę z tego, że praca całego życia, ktrej doniosłość z pewnością należycie ocenił, leży wprawdzie ukończona, ale bez najmniejszych widokw na ogłoszenie jej światu. Wiedział, iż jego dzieło zawiera dramatyczne sprzeczności, jakie wynikają dla ludzi z jego nauki. Toteż długo się wahał przed ogłoszeniem światu drukiem swych długoletnich badań, bojąc się najwidoczniej, iż jego koncepcje mogą być potraktowane jako bluźniercze. Kopernik umarł 24 maja 1543 roku na skutek wylewu krwi do mzgu. Podobno pierwszy wydrukowany egzemplarz swego arcydzieła ujrzał w ostatniej godzinie życia.












Przykadowe prace

Wystawa w Zachęcie

Wystawa w Zachęcie Już stojąc przed warszawską Zachętą wyczuwało się atmosferę oglnego podniecenia,nie bez przyczyny na wejście do środka budynku czekało parę szkł.Co prawda wystawę można było oglądać już od stycznia bie...

ZASTOSOWANIE KORKA W BUDOWNICTWIE

ZASTOSOWANIE KORKA W BUDOWNICTWIE Korek Parkiety korkowe są bardzo trwałe, odporne na wgniecenia oraz znakomicie izolują termicznie. Korkowe podłogi polecane są szczeglnie do pokoi dziecinnych, sypialni. Korek - jest to kora dębu korkowego, rosnącego w klimacie śrdziemnomorsk...

Motywowanie pracownikw

Motywowanie pracownikw SZTUKA MOTYWOWANIA W ORGANIZACJACH Pracownicy oczekują, ze ich praca znajdzie odzwierciedlenie w wynagrodzeniu. Tylko te działania, ktre będą właściwie wynagradzane, będą realizowane i wzmacniane. Ważna jest: - informacja zwrotna o efekt...

Finansowanie przedsiębiorstw-wykłady

Finansowanie przedsiębiorstw-wykłady Istota zarządzania finansami przedsiębiorstwa Instrumentarium związane z procesem zarządzania finansami przedsiębiorstw. Co to znaczy zarządzać? Łączenie istoty firmy z procesem wytwarzania pieniądza. Źrdł...

Energia

Energia Energia- wielkość fizyczna ktra charakteryzuje układ ciał pod względem możliwości wykonania pracy przy przejściu z jednego stanu do drugiego Zasada zachowania energii: całkowita energia Izolowanego układu ciął pozostaje stała, przy czym poszczeglne ro...

Ruchy społeczne

Ruchy społeczne Zrzeszenia i wsplnoty tworzą mikroukład społeczny w ktrym to każdy z nas funkcjonuje Wsplnota –(grupa typu Gemeinschaft) to grupa w ktrej pomiędzy członkami zachodzą ścisłe relacje emocjonalne i ktra to grupa pozostaje w skupieniu przestr...

Ocena Świętego Aleksego według człowieka wspłczesnego

Ocena Świętego Aleksego według człowieka wspłczesnego Ocena bohatera legendy hagiograficznej z punktu widzenia wspłczesnego człowieka Człowiek i jego zachowanie znacznie się zmieniły od epoki Średniowiecza. Ukazują to między innymi liczne utwory literac...

Zanieczyszczenia wd

Zanieczyszczenia wd CZYM JEST WODA Woda jest najpowszechniejszym związkiem chemicznym na Ziemi. Jako ld i ciecz pokrywa 70% powierzchni Ziemi. Jest niezbędna do życia, wypełnia każdą żywą komrką i tworzy trzy czwarte naszego ciała. Odgrywa ważną rolę w o...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry