• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Żyw...

Nawigacja

Żywność i żywienie w ujęciu historycznym- zmiany w narzędziach i procesach technologicznych wykorzystywanych w sferze żywności i ich uwarunkowania



Żywność i żywienie w ujęciu historycznym- zmiany w narzędziach i procesach technologicznych wykorzystywanych w sferze żywności i ich uwarunkowania


Celem poniższej pracy jest uzmysłowienie czytelnikowi, a przede wszystkim sobie samemu jak ogromne zmiany w narzędziach i procesach technologicznych dokonały się w sferze żywności i żywienia w toku historii. Jak odbywała się ewolucja narzędzi do wytwarzania i przetwarzania żywności oraz procesw jej utrwalania, aby jak najdłużej zachowywała swoje walory użytkowe. Dość ważnym i podsumowującym elementem pracy będzie także uświadomienie, jakie były uwarunkowania tych zmian i dlaczego tak wszystko się zmieniało.



Najpowszechniejszym pożywieniem człowieka na wszystkich kontynentach jest jakaś forma chleba - z żyta, pszenicy, fasoli, ziemniakw czy też trawy. Przepis na chleb można znaleźć w Biblii: Weź sobie pszenicy i jęczmienia, bobu i soczewicy, prosa i orkiszu: włż je do tego samego naczynia i przygotuj sobie z tego chleb . Bardzo wcześnie ludzie odkryli wartość odżywczą ziarna zbożowego, ktre najpierw po prostu rozgryzano w ustach i łykano, pźniej rozgniatano kamieniami na mąkę, poczym, dodając wody, wyrabiano z mąki ciasto.

Chleb zaczęto już wypiekać w młodszej epoce kamienia około 12 000 lat temu, zapewne z ziarna pokruszonego na grubą śrutę z dodatkiem wody. Tak wyrobione ciasto w formie plackw kładziono na rozgrzane kamienie i przykrywano gorącym popiołem (Kopaliński 1987).

Około roku 2600 p.n.e. Egipcjanie jako pierwsi dokonali wiekopomnego wynalazku rozpulchniania plackw przez pozostawienie ciasta samorzutnej fermentacji nadającej im strukturę gąbczastą. Do wywołania fermentacji używali oni zakwasu (kawałka ciasta z poprzedniego zaczynu) albo drożdży z osadw winiarskich. Egipcjanom zawdzięczamy także wynalezienie pierwszego pieca piekarskiego. Najwcześniejsze znane przykłady to naczynia walcowate ulepione z gliny nilowej i wypalone, zwężone u gry na kształt stożka. W Grecji zaś w IV w. p.n.e. do pieczenia chleba wykorzystywano gliniane ruszty i peki - gliniane klosze. Kiedyś ciasto wyrabiano ręcznie i było to domowe zajęcie pań. Dzisiaj robią to nowoczesne piekarnie wyposażone w całe ciągi maszyn do przygotowania i wypiekania chleba.

Zanim jednak można było wypiekać chleb potrzebny był surowiec, ktrym była oczywiście mąka. Chcąc ją uzyskać trzeba było zmielić lub rozgnieść ziarna zbż. Przez wieki czynności związane z przerobem ziarna na mąkę za pomocą tłuczka lub żaren należały do obowiązkw kobiet lub niewolnikw. Żarna były używane już w neolicie i składały się z dwch walcowatych kamieni, między ktrymi rozcierano ziarno. Z biegiem czasu pracę ludzkich rąk zastępowano nowszymi źrdłami energii. Początkowo używano siły zwierząt: osłw, koni czy też wołw wprzęganych do kieratu, siły wody i wiatru w młynach wodnych i wiatrakach, pźniej energii parowej, a wreszcie spalinowej i elektrycznej. Ciekawym zjawiskiem jest też to, że w Starożytności przed zmieleniem prażono ziarna. Miało to służyć jego aromatyzacji i ułatwiało przemiał.

Kolejnym bardzo ważnym produktem spożywczym jest mleko i jego przetwory. Z mleka produkuje się bardzo dużo produktw, m. in. mleko zagęszczone i w proszku, masło oraz sery.

Wydawałoby się, że mleko zagęszczone i w proszku to wynalazki XX w. Tymczasem Tatarzy już w XIII w. umieli zagęszczać mleko do konsystencji pasty i prawdopodobnie z tej pasty robić proszek mleczny (Kopaliński 1987).

Wzmianka o maśle była już nawet w Biblii, a w weneckiej książce kucharskiej z XIV w. czytamy: utrzeć świeży ser w ciepłej wodzie potem zebrać tłuszcz, ktry pływa po powierzchni i utłuc (Toussaint - Samat 2002).

Przez wiele wiekw produkcja masła odbywała się prymitywnym sposobem przy użyciu prostego, drewnianego przyrządu tzw. masielnicy. Nadeszła jednak era wielkiego przemysłu spożywczego i produkcję przejęły wielkie mleczarnie.

Ser jak głosi legenda został wyprodukowany przez zwykły przypadek. Pewien kupiec arabski wędrując przez gry Azji chcąc urozmaicić swj jadłospis, wlał świeże kozie mleko do wysuszonego żołądka owcy służącego jako worek. Jakież było jego zdziwienie gdy po kilku godzinach podrży w worku zobaczył sztywną masę. Przyczyną zmiany mleka w ser był enzym renina. Odnośnie serw twarogowych mamy wzmiankę u Homera o odcedzaniu serwatki od zsiadłego mleka przez misternie plecione koszyki. W Średniowieczu zaś przy pomocy glinianych mis z dziurkami.

Przymierze między człowiekiem i drzewem oliwnym, czyli uprawną oliwką europejską, jest jednym z najstarszych w historii i najpłodniejszych zarwno dla człowieka jak i dla drzewa (Kopaliński 1987).

Pierwsze wzmianki o wyciskaniu oleju były jakieś 5000 lat temu na wschodnim wybrzeżu Morza Śrdziemnego. Od tamtego czasu znane były też prasy oliwne, ktry ułatwiały tłoczenie oliwy.

Olejarstwo to także produkcja margaryny, ktra została wynaleziona w 1869 roku i początkowo wyrabiana była z miękkiej frakcji łoju wołowego i z serwatki. Trzeba było jednak jeszcze kilkudziesięciu lat aby wynaleźć margarynę z olejw roślinnych taką jaką mamy dziś.

Cukier stanowi produkt spożywczy dostarczający tyle samo energii, co i przyjemności. Już w Indiach ok roku 3000 p.n.e. produkowano cukier z trzciny cukrowej. Pierwszymi Europejczykami, ktrzy skosztowali cukru byli żołnierze krla Aleksandra Macedońskiego, ktry w roku 327 p.n.e. przedsięwziął wyprawę przeciw Indiom. Wtedy to jeden z jego admirałw opowiadał o gotowaniu soku z trzciny cukrowej. W rzeczy samej pod wpływem warunkw klimatycznych i długiego transportu syrop wyglądał jak gęsty likier krystalizujący się w wyniku wysuszenia i fermentacji. W XVIII w. w skutek nieporozumienia między Francją i Anglią, kiedy doszło do blokady Anglii i odcięcia jej od źrdła cukru trzcinowego w koloniach, Anglicy zaczęli szukać możliwości zastąpienia importowanego cukru. Ktoś nawiązał do pomysłu niemieckiego chemika Margraffa z 1747 roku, ktry twierdził, że wśrd rżnych roślin zawierających cukier, na największą uwagę zasługuje burak. Już pierwsze prby wydobycia cukru z buraka okazały się pomyślne i to w cenie nawet niższej niż cukier z trzciny.

Słodycze człowiek zna już od bardzo wielu stuleci jako delikatesowe urozmaicenia pożywienia. Były one nieodłącznym elementem uczt i okazyjnych uroczystości jak daleko sięga historia cywilizacji, ale rzadko trafiały na stł ludności niezamożnej. Zanim poznano cukier do osładzania sobie życia Grecy i Rzymianie używali miodu. Obtaczali w nim lub smażyli owoce, kwiaty, nasiona oraz łodygi roślin. Kiedy już poznano cukier, uważane za protoplastw cukierkw: goździki, imbir, ziarna anyżku i jałowca, migdały oraz nasiona szyszki sosnowej zanurzano w roztopionym cukrze. Po czym były gotowane wielokrotnie, aż do powstania karmelu. Niezłym smakołykiem były też gotowane owoce oraz smażone przyprawy, owoce i konfitury w cukrze.

W Meksyku i Gwatemali najbardziej ceniono sobie wywar z ziaren pochodzących z drzewa kakaowego. Przygotowanie wywaru odbywało się w specjalny sposb. Ziarna prażono najpierw na glinianym piecu, a następnie tłuczono między dwoma kamieniami. Do uzyskanego proszku dolewano wrzącej wody, aż do ukazania się bąbelkw i dodawano jeszcze ostrej papryki, muszkatu oraz miodu lub mąki kukurydzianej (Toussaint - Samat 2002).

Lody wodne (z miodem i substancjami aromatycznymi) znano już w starożytności, w czasach cesarstwa rzymskiego. Jeśli natomiast chcemy mwić o pochodzeniu tej mrożonej mieszanki mleka, śmietanki, jaj, cukru, sokw owocowych z rżnymi dodatkami, musimy sięgnąć myślą do Wenecjanina Marco Polo. Otż jak się zdaje, właśnie Marco Polo przywizł z Dalekiego Wschodu do Wenecji w 1295 roku przepis na wyrb lodw mlecznych. Przemysłowa produkcja lodw mogła się rozpocząć dopiero w ostatniej ćwierci XIX w., kiedy skonstruowano amoniakalną sprężarkową maszynę chłodniczą.

Kawa i herbata nie mają specjalnych wartości odżywczych, a bez nich człowiek mgłby się obejść, to jednak stanowią poważną pozycję w odżywianiu i to tym większą, że od wiekw już tradycyjną.

Legenda głosi, że pewien pasterz etiopski zauważył, że jego kozy po zjedzeniu liści i owocw z pewnego drzewa stają się wesołe . Pasterz postanowił pjść w ich ślady i zaczął pić odwar z liści i jagd. Wynik był zaskakujący, gdyż całkowicie znikło zmęczenie i senność. Wieść o niezwykłym zielu szybko się rozeszła. Zaczęto przyrządzać odwary z dodatkiem miodu i mleka. Dzisiaj robi się to o wiele prościej, bowiem zalewa się wrzątkiem ziarno kawowe poddane wcześniejszemu prażeniu w ściśle określonych warunkach.

Drugim po kawie napojem o światowej popularności jest, określając rzeczowo, wywar z chińskiego ziela albo oficjalnie - herbata. Zwyczaj picia herbaty wprowadzić miał około roku 2737 p.n.e. cesarz chiński Szen Nung. Przyrządzanie herbaty polegało tak jak i dzisiaj na zalaniu wrzątkiem ususzonych liści. Wtedy jednak nie znano takich metod jak znamy dzisiaj. Bowiem dzisiaj mamy herbatę: skoncentrowaną w proszku, ekspresową oraz silnie schłodzoną jako napj orzeźwiający.

Jeśli omawiamy napoje, trudno pominąć specjalną ich kategorię - alkohole. Rwnież i one nie są składnikami odżywczymi, ale są tak powszechnie spożywane, iż stały się częścią jadłospisu. Człowiek zna i spożywa alkohol chyba tak dawno jak chleb. Początkowo uważał fermentowanie soku owocowego za sposb utrwalania napoju, pźniej zaczął rozsmakowywać się właśnie w tak zmienionym napoju i nauczył się wytwarzać wina.

Wino było znane już w czasach starożytnych w krajach Bliskiego Wschodu, skąd rozpowszechniło się z uprawą winorośli w krajach zachodniej i środkowej Europy i następnie na innych kontynentach (Koreywo 1969).

Kiedyś produkcja wina opierała się jedynie na fermentacji. W dzisiejszych czasach produkcja tego trunku to prawdziwa sztuka począwszy od winobrania, poprzez fermentację, klarowanie oraz wiele innych procesw, dzięki ktrym otrzymuje się te najlepsze wina.

Potem człow

b5a9

iek odkrył, że wspaniały, podniecający napj można sporządzić nie tylko z jagd winorośli, lecz także z wielu innych ziemiopłodw - ryżu, trzciny cukrowej, kaktusw, miodu, jęczmienia, kukurydzy, żyta i wreszcie ziemniakw. Tam gdzie winorośl nie chciała rosnąć, człowiek sięgał do innych źrdeł i wymyślał sposoby wyrabiania coraz silniejszych trunkw (Koreywo 1969).

Pierwsza wzmianka o produkcji alkoholi w procesie destylacji pochodzi z 420 roku. Irlandzki mnich, czczony pod imieniem świętego Patryka, wyruszył głosić słowo boże po Europie i Bliskim Wschodzie. Kiedy był w Egipcie, zapoznano go właśnie z destylacją. Zaś w dziele maga z Teheranu znajduje się pierwsza na piśmie informacja o alkoholu, ktry przypadkowo uzyskał przez destylacje wina Geber Sufi. Pźniej to już tylko ulepszano metody tego procesu otrzymując coraz to nowe rodzaje alkoholi. Dzisiaj produkcja alkoholu odbywa się na skalę przemysłową przy użyciu odpowiednio do tego przystosowanych maszyn.

Omawiając alkohole można także wspomnieć o piwie, ktrego historia jest rwnie ciekawa. Piwo było już znane u starożytnych Egipcjan. Twierdzili oni bowiem, że to bg Ozyrys zrobił zacier z jęczmienia i zapomniawszy o nim, zostawił go na słońcu. Zacier sfermentował i takie były ponoć początki piwa. Wgłębiając się w historię, możemy dowiedzieć się, że Babilończycy zostawili nam pierwsze przepisy na warzenie piwa. Ziarna zbż (nie łuskane i nie mielone) nasączano wodą i zostawiano na słońcu, gotowano w garnkach na ogniu lub wrzucano gorące kamienie do pojemnika ze skry wypełnionego zacierem. Piwo takie było najczęściej zagęszczane mąką. W dzisiejszych czasach do produkcji tego trunku stosuje się chmiel (odkryty w XV w.) i drożdże. Jest to proces wieloetapowy i zmechanizowany.

Procesy technologiczne to nie tylko wytwarzanie i produkcja żywności, bowiem do nich zaliczamy także jej utrwalanie.

Wszystko co nadaje się do zjedzenia ulega zepsuciu. Niektre produkty spożywcze psują się szybciej, inne wolniej, wszystkie jednak po pewnym czasie nie nadają się do zjedzenia (Koreywo 1969).

Człowiek od wiekw starał się chronić żywność przed zepsuciem stosując: suszenie, solenie, pieczenie, wędzenie, fermentowanie, cukrzenie i chłodzenie.

Suszenie to najstarsza i najdawniej znana ludzkości metoda utrwalania, bowiem służyła człowiekowi jeszcze wtedy, gdy nie posługiwał się ogniem. Wtedy już suszył na słońcu i wietrze płaty mięsa i liście roślin (Koreywo 1969).

Ta metoda przetrwała wiele tysięcy lat, aż do dzisiaj, gdzie nowoczesne suszenie odbywa się w zakładach przemysłowych.

Solenie, podobnie jak suszenie na słońcu, należy do najstarszych metod utrwalania żywności. Już cywilizacja sumeryjska korzystała w szerokim zakresie z soli jako środka konserwującego i jako przyprawy. We wspłczesnych warunkach solenie traci na znaczeniu, wypierane przez znacznie skuteczniejsze metody utrwalania. Niemniej jednak stosuje się je jeszcze szeroko na świecie w domowym konserwowaniu żywności.

Bardzo ważnym wydarzeniem, ktre pozwoliło na nowe metody utrwalania, było bez wątpienia zdobycie ognia. Kiedyś zdarzyło się, że obficie owłosionego i niemal nagiego mieszkańca ciemnej pieczary, na polowaniu zaskoczył wybuch wulkanu. Wtedy to uciekając w panicznym strachu natknął się na spieczoną ogniem wulkanu, nieżywą świnię. Mięso jej było zadziwiająco smakowite. Od tamtej pory podjęto wszelkie prby zdobycia tego bożyszcza, ktre mięso zwierzęce czyniło smaczniejszym. Kiedy nadarzyła się kolejna okazja, aby stanąć oko w oko z ogniem, człowiek pierwotny już nie uciekał. Zrobił wszystko aby przynieść płonącą gałąź do pieczary i zacząć podsycać ogień. Pźniej wrzucił kawał mięsa i za chwilę delektował się aromatem.

Potem nauczył się wyciągać z ognia jeszcze jedną korzyść - umieszczał mięso w dymie i nadawał mu w ten sposb większą trwałość (Koreywo 1969).

Nauczył się wędzenia. Obecnie niestety rzadko można skosztować znakomitej kiełbasy wędzonej starannie domowym sposobem. Wędliny zaś, ktre kupujemy w sklepach, mało mają wsplnego ze smakowitymi produktami, ktrymi delektowali się jeszcze nasi ojcowie.

Fermentacja rwnież jest znana od najdawniejszych czasw, głwnie jako proces przemiany soku winorośli w wino i w ten sposb utrwalenia smakowitego produktu owocowego. Pźniej człowiek nauczył się kwasić kapustę, utrwalając ją na długie miesiące, a także inne warzywa i owoce (Koreywo 1969).

Podobno w dolinie rzeki Indus znano w starożytności wyrb marmolady. Przygotowywano ją z pokrojonej w kostki trzciny cukrowej oraz owocw, a mieszaninę taką długo gotowano, aż po odparowaniu stała się gęsta. Ale ani wwczas, ani w ciągu wielu pźniejszych wiekw nikt nie wpadł na pomysł, że trwałość tak spreparowanych owocw zawdzięczać należy słodkiej substancji zawartej w trzcinie. Jeszcze do dziś w wielu krajach gospodynie corocznie przystępują do smażenia konfitur, stosując cukier.

Stosowanie niskich temperatur to także metoda utrwalania żywności, ktrą znał już nasz daleki przodek - człowiek pierwotny. Znał on dobrze konserwujące działanie chłodu na żywność, gdyż świeżo złowione ryby zagrzebywał w śniegu lub lodzie (Koreywo 1969). Także rzymianie znali chłodzenie żywności przez okładanie lodem. Jednak było to raczej wyrazem fantazji bogaczy, ktrzy chcieli imponować swoim gościom. Ld wtedy sprowadzano z krajw płnocnych nakładem wielkich wysiłkw i kosztw. Dzisiaj nikt nie musi szukać skrytki lodowej w śniegu, dzięki wynalazkowi jakim jest lodwka czy też zamrażarka.

Historycznym wydarzeniem, ktre w dużym stopniu wpłynęło na zrewolucjonizowanie metod utrwalania, było odkrycie, że żywność można zamknąć w puszce i przechowywać ją dowolnie długo. Wszystko zaczęło się od 1809 roku, kiedy to Napoleon przygotowując wyprawę na Moskwę, ogłosił, że wypłaci wysoką nagrodę temu, kto opracuje łatwą metodę konserwacji żywności. Tym kimś okazał się Nicolas Appert, ktrego wynalazek polegał na tym, iż kawałki mięsa umieszczone w szklanym słoju, hermetycznie zamkniętym, gotował w wodzie przez kilkanaście minut. Pomysł ten okazał się znakomity i do dzisiaj jest stosowany na szeroką skalę.

Jak widać, już w najdawniejszych czasach człowiek umiał konserwować żywność. W prawdzie były to najprostsze sposoby, w ktrych wykorzystywano działanie słońca, lodu czy też procesy, ktrych tak do końca działania nie znano. Jednak dzięki ich działaniu człowiek nauczył się gromadzić żywność, a z biegiem czasu podjął prby ich doskonalenia i opracowywania nowych metod. Właśnie w chwili obecnej mamy do czynienia z tymi udoskonalonymi i nowymi procesami. Naukowcy jednak nie zaprzestają na tym i pracują nad coraz to lepszymi metodami walki z drobnoustrojami

Rozważając powyższy temat o narzędziach i procesach technologicznych nie wypadałoby nie wspomnieć o takim naczyniu jakim jest garnek. To dzięki niemu odkryto, że obok wędzenia, także gotowanie nadaje dodatkowy smak.

Zapewne przez przypadek zdarzyło się, że człowiek zrozumiał znaczenie naczynia. Zaspokoił pragnienie wodą deszczową zgromadzoną w tykwie, a po chwili namysłu przynisł ją do swojej jaskini i może postawił zbyt blisko ognia. Kawał suszącego się mięsa wpadł do wody i ugotował się (Koreywo 1969).

Początkowo nasi przodkowie znajdowali stworzone przez przyrodę naczynia, tj. skorupy jaj strusich czy właśnie owoce tykwy. Umieli też wyżłobić je kamiennym narzędziem z drewna. Jednak co z tego, gdy nie można ich było postawić na ogniu.

Następnie nasz przodek nauczył się wyplatania z trawy sitowia, pędw krzeww i drzew oraz korzeni takich przedmiotw jak kosze. Ktoś z kolei wpadł na pomysł wysmarowania wnętrza kosza, mokrą gliną, ktra po wysuszeniu twardniała i dobrze spełniała zadanie uszczelniacza dziurek koszyka. Teraz ziarno przenoszone w koszu nie przesypywało się przez dziurki.

Zdarzyło się kiedyś przypadkiem, że taki koszyk wpadł do ogniska i spalił się. Był to pierwszy w dziejach garnek z wypalonej, skamieniałej gliny.

Do dziś wyrabia się naczynia z gliny chałupniczo (wytwrczość ludowa) i w pracowniach artystw - ceramikw.

Ciekawym faktem jest też to, że podobnie jak w przypadku garnka, pomysł naczynia do przechowywania i przewożenia cieczy, naszym przodkom podsunęła natura. W tym przypadku także zasłużył się owoc tykwy, ktrej twarda pokrywa kształtu gruszkowatego, butelkowatego lub cylindrycznego, po wydrążeniu służyła jako butelka na wodę lub beczka. Wyrabiano z niej także kubki, czerpaki, chochle i inne naczynia (Kopaliński 1987).

Znacznie lżejszym i poręczniejszym od tykwy naczyniem na wodę, rwnież stworzonym przez naturę, był pęcherz zwierzęcy, a znacznie trwalszym i praktyczniejszym był worek zszyty ze skry zwierzęcia (tzw. bukłak). Bardzo głębokiej starożytności sięga też wyrb wypalanych butelek ceramicznych z gliny. Butelki wyrabiano także z brązu (V w. p.n.e.), z białej glinki (IV w. ne.), z drewna (VI - VII w.), a także już przed rokiem 1500 p.n.e. ze szkła.

Wiemy już jak wyglądały pierwsze garnki i naczynia na wodę, a jak to było ze sztućcami i naczyniami stołowymi? Sądzić należy, że wynalazek noża, widelca i łyżki nie przyszedł naszym przodkom do głowy jako nagłe objawienie, bowiem jego podstawowa idea mieści się przecież w naszych rękach. Garść jest protoplastą łyżki, palce - widelca, a cała ręka, umiejąca drzeć, rwać i rozszarpywać mięso - noża. Teraz należałoby się zastanowić, ktry z tych trzech przedmiotw wynaleziono najpierw. Zdaje się nie ulegać wątpliwości, że pierwsza była łyżka, ktrej pierwowzorw nie brak w otaczającej nas przyrodzie. Na plaży będą to wydrążone przez wodę kamienie lub muszle o przerżnych kształtach. Pierwsze zrobione całkowicie przez człowieka łyżki lepiono z gliny, a potem wypalano razem czerpak i trzonek. Pźniej łyżki wykonywano już z kości i drewna. Narzędzia do cięcia kształtowano pierwotnie z kamienia, następnie z bogatego w krzemionkę szkliwa wulkanicznego i wreszcie z kości i muszli (Kopaliński 1987).

Pierwszych płaskich talerzy, wykonanych z gliny z dwoma poziomymi imadłami używano już w starożytnej Grecji. W średniowieczu talerz spełniał rolę płmiska do podawania jadła. W XIV - XV w. jako nakrycia indywidualnego używano grubej kromki chleba, na ktrą nakładano kawałki mięsiwa wzięte ręką z oglnej misy. Pźniej stosowano w tym celu kwadratowe, drewniane deseczki, na ktrych krajano chleb i mięso (Kopaliński 1987).



Podsumowując powyższe rozważania możemy stwierdzić, że podstawowym czynnikiem wpływającym na zmiany w narzędziach i procesach technologicznych, bez wątpienia było odżywianie człowieka. Odżywianie człowieka jest jednym z podstawowych warunkw jego życia, rozwoju, zdrowia, sprawności fizycznej i reprodukcji. Człowiek odżywiał się, odżywia i zawsze będzie się odżywiał. Dlatego zdobywanie żywności, jej przetwarzanie oraz utrwalanie były i zawsze będą najważniejszymi zajęciami i zadaniami ludzkości. Człowiek wprowadzając coraz to nowe technologie chciał pod każdym względem ulepszać swoją żywność, tak aby jak najdłużej zachowywała swoje wartości odżywcze.

Dużą zasługę w uwarunkowywaniu powyższych zmian miała także przyroda, ktra nie tylko dawała człowiekowi gotowe surowce spożywcze ale także narzędzia do ich przetwarzania. To od przyrody otrzymaliśmy m. in. kamienie do rozgniatania ziaren zbż i pieczenia pierwszego chleba, owoce tykwy na naczynia i glinę do ich wyrabiania.

Także przyroda podarowała nam pierwsze metody utrwalania żywności. To dzięki działaniu promieni słonecznych i oddziaływaniu wiatru nasi przodkowie mogli suszyć mięso, a przy pomocy lodu i śniegu, poznali konserwujące działanie niskich temperatur. Takich przykładw, czym obdarowała nas przyroda można mnożyć bez końca.

Ważnym czynnikiem warunkującym zmiany w dziedzinie żywności, były także liczne odkrycia i transformacje w nauce i technice, mające wielki wpływ na sposb przetwarzania i utrwalania żywności.



Przykadowe prace

Porwnaj opisy przyrody w opowiadaniach Zmierzch i Zapomnienie

Porwnaj opisy przyrody w opowiadaniach Zmierzch i Zapomnienie W dobie modernizmu przyroda była tematem, do ktrego twrcy odwoływali się niezwykle często. Być może po części swą popularność zawdzięczała poglądom filozofa Artura Schopenhauera, ktry kontakt z ...

Biografia - Przedstaw sylwetkę polskiego uczestnika olimpiady - Justyna Kowalczyk

Biografia - Przedstaw sylwetkę polskiego uczestnika olimpiady - Justyna Kowalczyk Chciałabym przedstawić uczestnika Igrzysk Olimpijskich w 2004 roku, czyli Justynę Kowalczyk, ktra jest polską biegaczką narciarską. Urodziła się 19 stycznia 1983r. w Limanowej (wojewdztwo mał...

Rżne modele miłości romantycznej. Omw temat na podstawie wybranych utworw literatury romantycznej.

Rżne modele miłości romantycznej. Omw temat na podstawie wybranych utworw literatury romantycznej. Z motywem miłości romantycznej możemy się spotkać w niemal wszystkich utworach literackich tej epoki. Wynika to z faktu, że typowy bohater romantyczny to nieszczęśliwy kocha...

Orędzie Noworoczne.

Orędzie Noworoczne. Drodzy rodacy społeczeństwa globalnego. Ubiegły rok był trudny dla nas wszystkich ale i następny nie będzie łatwy. Drodzy Polacy przed końcem roku udało się wam zakończyć negocjacje z Unią Europejską. Udało się wam ...

Wakacje Kathariny

Wakacje Kathariny Als Katharina 7 Jahre Alt war, Sie sind mit ihre Eltern an der Nordsee gefahren. Sie haben auf dem Campingplatz mit Wohnwagen gewohnen. Einmal Sie heben ein Farradtour gehacht, denn Sie sind auf dem Markt gegangen. Sie hat Obst und Gemuese gekauft. Abends die Mutter konnte der Tasche nicht finden. Sie hatte in...

Decyzje, ktre pozostawiają blizny

Decyzje, ktre pozostawiają blizny Fragment moich wspomnien o tym co bylo i o skutkach moich błędw. (......)moze juz teraz jest ten czas w ktorym powinienem opisac co zrobilem.pomyslisz pewnie ze ta historia jest banalna.nie!,to kto inny by tak pomyslal ale ty mnie zrozumiesz.mam nadzieje ze nie wiesz jak ...

"Płeć mzgu" Anne Moir i David Jessel.

"Płeć mzgu" Anne Moir i David Jessel. Kobieta i mężczyzna rżnią się od siebie. Mzg nasz skonstruowany jest w inny sposb, co powoduje, że reagujemy odmiennie na te same zachowania, zdarzenia, mamy inne spostrzeżenia i odczucia, inaczej patrzymy na świat. Od bardzo daw...

Historia Powszechna i historia Polski (od Rewolucji Francuskiej), daty

Historia Powszechna i historia Polski (od Rewolucji Francuskiej), daty 1.WIELKA REWOLUCJA FRANCUSKA TRZY STANY => ZGROMADZENIE NARODOWE 1789 W SALI DO GRY W PIŁKĘ 1791 - KONSTYTUCJA 1792 – WYPOWIEDZENIE WOJNY AUSTRII 1793 – KONSTYTUCJA JAKOBINOW, ŚCIĘCIE KROLA, TERROR JAKOBI ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry