• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Żyw...

Nawigacja

Żywność transgeniczna



Żywność transgeniczna




Inżynieria genetyczna polega na wykorzystaniu przez naukowcw technik laboratoryjnych do zmiany DNA żywych organizmw. DNA to projekt indywidualizmu żywego organizmu. Każdy organizm determinowany jest informacją przechowywaną w jego DNA. Informacja ta wykorzystywana jest do zarządzania wszystkimi procesami biochemicznymi - życie, wzrost i unikalne cechy organizmu zależą od jego DNA. Segmenty DNA, ktre kojarzone są ze specyficznymi cechami lub funkcjami organizmu nazywane są genami.



Biologia molekularna odkryła wiele enzymw, ktre zmieniają strukturę DNA. Niektre z nich mogą rozbijać, inne łączyć elementy DNA. Naukowcy, wykorzystując takie enzymy, uczą się wyodrębniania z DNA określonych genw, wykorzystywanych do tworzenia pożądanych struktur genetycznych. Genetycy wierzą, że mogą udoskonalić spożywaną przez ludzi żywność. Na przykład pomidory - w większości odmian - są wrażliwe na mrz. Ta cecha znacznie skraca okres ich uprawy. Z kolei niektre gatunki ryb potrafią przetrwać w bardzo zimnej wodzie. Naukowcy, mając na uwadze te uwarunkowania, zidentyfikowali specyficzny gen, ktry umożliwia flądrze skuteczne opieranie się zimnu i użyli inżynierii genetycznej do przeniesienia "anty-mrozowego" genu do DNA pomidorw. W ten sposb znacznie wydłużono okres uprawy pomidorw. Na pierwszy rzut oka takie osiągnięcie może ekscytować wiele osb. Jednakże głębsze rozważania ujawniają poważne wątpliwości.

Korzyści, jak i zagrożenia związane z żywnością transgeniczną można rozpatrywać w następujących kategoriach:

- potencjalne zagrożenie dla ludzkiego zdrowia i życia,

- bezpieczeństwo środowiska naturalnego,

- uregulowania prawne i społeczne zaangażowanie,

- socjo-ekonomiczne i etyczne uwarunkowania,

- pozostałe.



Zagrożenia dla ludzkiego zdrowia

Genetycy zmieniają charakter żywności - bez długich i dokładnych testw nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zmodyfikowane pożywienie jest w pełni bezpieczne. Wśrd ewentualnych zagrożeń dla ludzkiego zdrowia wymienić należy:

- toksyczność,

W 1983 roku setki Hiszpanw zmarło po spożyciu będącego efektem manipulacji genetycznych oleju rzepakowego. Ten olej, badany uprzednio na szczurach, nie wykazywał toksycznych właściwości. Dr. Parke (School of Bilogical Sciences, University of Surrey, UK) ostrzega, że obecnie stosowane procedury testowania genetycznie zmienionej żywności, włączając w to testy na gryzoniach, nie dowodzą jej bezpieczeństwa dla ludzkości. Zaproponował nawet wprowadzenie moratorium na wytwarzanie genetycznie zmodyfikowanych organizmw, żywności i lekw.

- wzrost ryzyka zachorowalności na nowotwory,

- alergie spowodowane obecnością w żywności modyfikowanej obcych protein,

Szacuje się, że wśrd dorosłych około 2% populacji, a wśrd dzieci 5% cierpi na alergie wywołane przez żywność. Większość alergenw pochodzących z żywności to białka.

- przeniesienie genu z roślin zmodyfikowanych genetycznie.

Największe obiekcje dotyczą ewentualnego przeniesienia nowego genu przez system trawienny i spowodowanie jego ekspresji w obcym układzie (np. nieprzewidziany transfer tzw. genw markerw warunkujących odporność na antybiotyki, ktre często często są stosowane do genetycznej modyfikacji roślin).

- mniejsza wartość odżywcza.

Transgeniczne pożywienie bardzo często stwarza pozory świeżości tym samym wprowadza w błąd konsumentw. Soczyście wyglądający, rześki pomidor w rzeczywistości może mieć kilka tygodni oraz niewielką wartość odżywczą.

Zagrożenia dla środowiska naturalnego

Podstawową słabością inżynierii genetycznej jest nieprecyzyjna technologia - genetyk przesuwa geny z jednego organizmu do innego. Gen może być stosunkowo precyzyjnie wyodrębniony z DNA organizmu, ale inżynieria genetyczna w wielu wypadkach nie ma pojęcia, w ktrym miejscu DNA drugiego organizmu wstawić wyselekcjonowany gen. Jeżeli nawet operacja przeniesienia genu wypadnie pomyślnie, zdarzyć się może, ż nowy element powodować będzie zakłcenia w funkcjonowaniu innych, istotnych dla życia organizmu genw. Dlatego też inżynieria genetyczna porwnywana jest często do wykonywania operacji na otwartym sercu przy pomocy niezbyt precyzyjnych narzędzi. Jest to więc zabieg niezwykle ryzykowny. Naukowcy nie posiadają wystarczającej wiedzy aby modyfikować DNA bez ryzyka stworzenia mutacji, ktre mogą być szkodliwe dla środowiska i naszego zdrowia. Przeprowadzają oni eksperymenty z wrażliwymi, ale ciągle potężnymi siłami natury, nie wiedząc jakie będą konsekwencje tych działań.



Wiele kontrowersji wzbudza rolnictwo oparte na technikach inżynierii genetycznej. Przez lata społeczności krajw wysoko rozwiniętych przeznaczały ogromne kwoty na prowadzenie badań nad coraz wydajniejszymi, mniej wymagającymi w uprawie roślinami. Po części było to spowodowane ogromną presją ruchw ekologicznych, ktre w rozwoju biotechnologii upatrywały alternatywy dla przerażającej w swej skali chemizacji rolnictwa. Niegdysiejszy entuzjazm gdzieś zniknął - to samo społeczeństwo, ktre najpierw opłacało kosztowne badania naukowe i wdrożenia - teraz protestuje, gdy widzi produkt pracy biotechnologw.

Najpoważniejsze obawy budzą rośliny transgeniczne posiadające gen uodporniający na herbicydy (środki chwastobjcze). W warunkach laboratoryjnych udało się uzyskać rośliny odporne na herbicydy, ktrych substancją czynną jest glifosat - najpowszechniej używany obecnie środek chwastobjczy.

Roślina odporna na glifosat posiada wiele zalet:

- zamiast wielu środkw stosujemy ten jeden wybrany, czyli glifosat,

- odporne rośliny pozwalają na mniejsze zużycie herbicydu, co jest tańsze, a przede wszystkim zdrowsze.

Rośliny takie posiadają rwnież wady:

- wzrastające zużycie herbicydw - rolnicy, wiedząc, że ich uprawy mogą tolerować herbicydy, będą używać ich bardziej liberalnie. Naukowcy szacują, że rośliny transgeniczne uodpornione na działanie herbicydw potroją w rzeczywistości ilość zużywanych środkw ochrony roślin,

- istnieje prawdopodobieństwo, że rośliny transgeniczne zaczną się krzyżować ze spokrewnionymi gatunkami rosnącymi w pobliżu. W ostateczności może nastąpić przeniesienie genu odpornego na działanie herbicydu do dziko rosnących chwastw - pojawią się herbicydoodporne "super" chwasty.

Innym zagrożeniem związanym z rolnictwem jest groźba powszechnych nieurodzajw, spowodowanych stosowaniem przez rolnikw wyselekcjonowanego i odpowiednio zmodyfikowanego materiału siewnego. W rezultacie większość upraw będzie posiadać identyczna strukturę genetyczną, będąc tym samym bardziej podatnymi na działanie rżnorodnych grzybw, wirusw czy szkodnikw.

Uregulowania prawne i zaangażowanie społeczne

Akcentuje się potrzebę społecznego zaangażowania w ocenę i proces podejmowania decyzji związanych z GMO. Panuje powszechne przekonanie, że konsumenci powinni mieć dostęp do informacji uwzględniającej ich obawy i interesy w odniesieniu do nowych technologii, takich jak inżynieria genetyczna. Z drugiej strony, zachowując nawet największą staranność przekazuje się konsumentom informacje opierającą się na niedostatecznych testach, często subiektywnych ocenach.

Panuje podejrzenie, że wszystkie decyzje podejmowane przez rządy w odniesieniu do GMO mogą być determinowane raczej komercyjnymi interesami nastawionego na zyski przemysłu, niż interesem publicznym. Dlatego zewsząd podnoszą się głosy domagające się ustanowienia przejrzystych, zrozumiałych i niezależnych podstaw prawnych:

Wielka Brytania - Przeprowadzony w czerwcu 1998 roku przez Market & Opinion Research Institute (ośrodek badania rynku i opinii społecznej) sondaż wykazał, że 75% Brytyjczykw uważa za zasadne wstrzymanie prowadzenia na szeroką skalę manipulacji genetycznych aż do momentu, w ktrym będzie możliwe określenie wszystkich wynikających z tych prac implikacji; 73% obawia się genetycznego zanieczyszczenia; 61% (wzrost o 8% w porwnaniu do grudnia 1996) nie chce spożywać genetycznie modyfikowanej żywności a 58% (wzrost o 7% w porwnaniu do grudnia 1996) niezbyt przychylnie odnosi się do wykorzystania inżynierii genetycznej w udoskonalaniu żywności.

Kanada - Z badań przeprowadzonych przez Toronto Star wynika, że znacząca część społeczeństwa domaga się etykietowania żywności modyfikowanej. Sondaż był oparty na następującym zasadniczym pytaniu:

" W Kanadzie, żywność modyfikowana musi być etykietowana tylko wtedy, gdy proces modyfikacji zmienił wartość odżywczą lub stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi. Czy nie należałoby znakować całej modyfikowanej żywności?"

Na tak postawione pytanie 98% ankietowanych odpowiedziało "tak".

Francja - 76% francuskiego społeczeństwa nie chce spożywać żywności modyfikowanej.

Japonia - Przeprowadzone w 1998 roku sondaże wykazały, że 91% respondentw domagała się pełnej, gwarantującej bezpieczeństwo informacji dotyczącej procesu produkcji żywności. Badania te pokazały rwnież, że 72% domaga się informacji o wpływie manipulacji genetycznych na środowisko naturalne, a 55% domaga się szczegłw dotyczących rżnic między żywnością tradycyjną a modyfikowaną. Pod konie 1997 roku japońscy konsumenci zebrali milion podpisw przeciwko GM-food. Na początku 1998 roku było już dwa miliony podpisw. Duża liczba konsumentw jest zorganizowana w spłdzielnie konsumenckie; kilka z największych zajęło stanowisko przeciwne żywności modyfikowanej. Shutoken, największa stołeczna spłdzielnia podjęła inicjatywę znakowania żywności nie zawierającej składnikw modyfikowanych genetycznie.

Austria - Wiosna 1997 roku przeprowadzono referendum , w ktrym wzięło udział 1,2 miliona osb (22% populacji Austrii). Rezultat: kategoryczne "nie" dla żywności modyfikowanej genetycznie.

Europa - Konsumenci w całej Europie sygnalizują, że nie życzą sobie spożywać żywności modyfikowanej z powodu ryzyka zagrożenia zdrowia. Badania prowadzone przez Instytut Gallupa pokazują, że ogromna część konsumentw, ktrzy słyszeli o inżynierii genetycznej, podchodzi z rezerwą do kupowania takowej żywności.

USA - przeprowadzona w styczniu 1999 roku (na zlecenie magazynu Time) ankieta wskazała, że 81% Amerykanw domaga się znakowania genetycznie modyfikowanej żywności.

Australia - z przeprowadzonych badań (Australian National University) wynika, że 67% Australijczykw chciałaby sprbować modyfikowanej żywności; 89% oczekuje oznakowania takiej żywności pod groźbą jej bojkotu.





Kwestie ekonomiczne

Nowe procesy biotechnologiczne prowadzą w swych założeniach do zmiany charakterystyki żywności zmierzając do:

- poprawy wartości odżywczej,

- wzrostu efektywności procesw składowania i transportu (możliwość dłuższego przechowywania oraz odporność na przemieszczanie na znaczne odległości),

- poprawy cech technologicznych i organoleptycznych,

- większej wydajności produkcji.

Z ekonomicznego punktu widzenia jest to rozwiązanie ze wszech miar pożądane. Wyższa niż w przypadku upraw tradycyjnych wydajność to osiągnięcie inżynierii genetycznej. Jednakże zyski wynikające z osiągnięć genetyki nie mogą przysłonić innych ważnych aspektw. Żywność otrzymana przy wykorzystaniu nowych biotechnologii musi rwnież spełniać podstawowe kryteria wynikające z:

- przepisw i norm,

- oczekiwań i przyzwyczajeń konsumenta,

- bezpieczeństwa wszystkich użytych składnikw.

Brak jednoznacznych dowodw negatywnego wpływu żywności transgenicznej na ludzki organizm. Z drugiej strony nie dowiedziono jej całkowitej neutralności. Prawdopodobnie dalsze badania będą eliminować związaną z inżynierią genetyczną niepewność. Niemniej nie powinien dziwić powszechny wśrd społeczeństwa strach przed czymś co obce i nieznane - taka już natura człowieka. Z jednej strony ciekawy nowych rzeczy dąży do poznawania najgłębszych tajemnic wszechświata. Z drugiej zaś jest istotą obawiającą się konsekwencji swych poczynań.





Transgeniczny jadłospis



- Pani doktor, coraz częściej słyszymy o żywności transgenicznej. W skojarzeniu z XXI wiekiem i kreowanymi wizjami przyszłości moglibyśmy spodziewać się szalonej zmiany w żywieniu człowieka. Co tak naprawdę kryje się pod nazwą żywność transgeniczna?

Żywność transgeniczna to produkty spożywcze zmienione metodami inżynierii genetycznej, czyli wyprodukowane przez zmianę materiału genetycznego - DNA żywej komrki. Mwiąc prościej, w warunkach laboratoryjnych część DNA jednego organizmu zostaje wprowadzona do DNA drugiego organizmu, a następnie - przez tradycyjną hodowlę - w wyniku tego zabiegu powstaje nowy organizm o zmienionych cechach.

Ta część DNA, ktrą wprowadzamy, ma więc na celu modyfikację - czyli poprawę pewnych cech gatunkowych. Bakterie, rośliny, zwierzęta otrzymane w wyniku takiej "manipulacji" są nazywane organizmami modyfikowanymi genetycznie (GMO - genetically modified organism) lub transgenicznymi (transgenic).

W 1998 r. na XXVI Sesji Komisji Kodeksu Żywnościowego dotyczącej znakowania żywności przyjęto także rwnoznaczny termin "genetically engineered organism", czyli organizm poddany procesowi inżynierii genetycznej, w wyniku ktrego następuje zmiana materiału genetycznego, nie zdarzająca się w przyrodzie w wyniku rozmnażania lub naturalnej rekombinacji.

- Kiedy po raz pierwszy zastosowano inżynierię genetyczną w celu modyfikacji żywności?

Prace trwały wiele lat, ale pierwszym produktem żywnościowym otrzymanym z wykorzystaniem metod inżynierii genetycznej i wprowadzonym na rynek USA w 1994 był pomidor. Wcześniej, w 1990 roku w Wielkiej Brytanii do przetwrstwa zostały wprowadzone modyfikowane drożdże piekarskie. Obecnie w niektrych krajach (m.in. USA, Chiny) na dużą skalę uprawiane są modyfikowane genetycznie soja, kukurydza, rzepak.

- Mwi Pani o żywności transgenicznej jako produkcie nowej technologii, a przecież od dawna znamy pszenżyto, nektarynki, jabłka skrzyżowane z gruszkami, nowe odmiany śliwek... Czy to nie były efekty manipulacji genetycznej?

Człowiek od dawna zmieniał i ulepszał naturę. Jednak raczej krzyżował czy szczepił rośliny i owoce, ale nie na poziomie molekularnym. Poza tym nie był w stanie przewidzieć, co otrzyma w wyniku takich kombinacji. Dzisiaj natomiast ulepszanie roślin czy zwierząt za pomocą nowoczesnej biotechnologii pozwala na kontrolowane wprowadzanie ściśle określonych genw odpowiedzialnych za pożądane cechy.

- Podała Pani osiągnięcia na świecie, a kiedy Polska dołączyła do produkcji GMO?

W Polsce pierwsze doświadczenia polowe z transgenicznymi roślinami były prowadzone w 1997 r. Dotyczyły kukurydzy, ziemniakw i burakw pastewnych. W sierpniu 1997 r. wysiano rwnież transgeniczny rzepak.

- Rozmawiamy już o uprawach, czy to znaczy, że mamy w Polsce transgeniczne pola?

Trzeba przyznać, że w Polsce koncentrujemy się na razie jedynie na badaniach. Takie badania są prowadzone na SGGW (Szkoła Głwna Gospodarstwa Wiejskiego) i w IHAR (Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin). Rośliny transgeniczne hodowane są więc dopiero na poletkach doświadczalnych w placwkach badawczych. Na razie nie mamy upraw transgenicznych, ale chcąc dorwnać krajom UE (Unii Europejskiej), będziemy z całą pewnością zmuszeni do wprowadzania jej osiągnięć. By uniknąć zapźnień w rolnictwie w stosunku do krajw zachodnich, będziemy musieli zająć się także produkcją transgenicznej żywności. Zresztą chodzi tu jeszcze o coś więcej. Żywność transgeniczna podlega łańcuchowi kontroli. Już na poziomie komrkowym bardzo dokładnie określamy cechy organizmu, ktry chcemy otrzymać. Oceniamy jego jakość - bo takie są wymogi światowego rynku. W założeniu żywność transgeniczna ma być pod względem konkretnych cech lepsza od tradycyjnej.

Kiedyś bowiem kładziono nacisk głwnie na produkt gotowy, jedynie końcowy wyrb był kontrolowany i oceniany. Od pewnego czasu nadzoruje się cały cykl produkcyjny. Teraz większą uwagę zwraca się na bezpieczeństwo żywności pod względem mikrobiologicznym, chemicznym i fizycznym. Na przykład wprowadzony w UE system zapewnienia jakości żywności HACCP (analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontrolne) ma na celu ocenę możliwości występowania potencjalnych zagrożeń oraz ich eliminację, lub chociaż redukcję. Wprowadzenie nowoczesnych udoskonalonych technologii na poziomie komrkowym ma prowadzić do produkcji żywności o najwyższej jakości.

- Będąc konsumentem, życzyłabym sobie, żeby poprawianie jakości żywności wiązało się raczej z tworzeniem żywności wzbogaconej o mikro- czy makroelementy, o składniki antynowotworowe, a nie o zmienionych cechach technologicznych.

Być może w przyszłości rzeczywiście dojdziemy i do tego. Na razie modyfikowanie żywności to kwestia poprawiania ich właściwości. Zmiany w materiale genetycznym roślin mają chronić je przed szkodnikami, przed chorobami wywołanymi przez wirusy, bakterie i grzyby. Mają zwiększać odporność na warunki klimatyczne, transport i przechowywanie.

- Jakie konkretnie cechy roślin staramy się uzyskać przez modyfikację?

Modyfikowane genetycznie rośliny charakteryzują się większą odpornością na herbicydy, owady i szkodniki, a także mają korzystniejsze cechy organoleptyczne, dietetyczne i technologiczne.

Podam konkretne przykłady. Pomidor FlavrSavr, pierwszy transgeniczny produkt, odznacza się m.in. spowolnionym tempem mięknięcia i niższą zawartością wody. Przez to lepiej znosi transport i przechowywanie. Na drodze modyfikacji genetycznych wyhodowano także odmiany ziemniakw o wielu korzystnych cechach. Odporność na stonkę ziemniaczaną uzyskano po wprowadzeniu genw z bakterii Bacillus thuringiensis, w wyniku czego, wytworzane związki nieszkodliwe dla człowieka, a toksyczne dla stonki (toksyny Bt przyłączają się do receptorw w przewodzie pokarmowym owadw i powodują ich śmierć). Na skutek pewnych zabiegw genetycznych otrzymano także ziemniaki o wyższej zawartości skrobi. Są one dzięki temu bardziej ekonomiczne i wartościowsze dla przemysłu ziemniaczanego. Prowadzone są także prby uzyskania ziemniaka o obniżonej zawartości cukrw redukujących oraz o niższej aktywności enzymw odpowiedzialnych za reakcje brunatnienia, co zwiększy możliwości jego przetwarzania i przemysłowego wykorzystywania.

Transgenicznie uzyskane soja i kukurydza są odporne na szkodniki. Kukurydza stała się także słodsza i bardziej soczysta. Rzepak ma zmieniony korzystniejszy skład kwasw tłuszczowych, podobnie buraki i ryż.

Trwają także prby nad poprawieniem smaku ogrka przez zwiększenie w nim zawartości białka.

- A czy na pierwszy rzut oka możemy rozrżnić produkty modyfikowane genetycznie lub wyprodukowane z domieszką organizmw modyfikowanych?

Nie, nie ma takiej możliwości. Cechy owocu zależą od wielu czynnikw, m.in. od odmiany, warunkw klimatycznych, a nie tylko od modyfikacji. Jest wiele odmian pomidorw, ziemniakw rżniących się wieloma cechami - barwą, twardością, zawartością rżnych składnikw. Nie jest to tylko wynik modyfikacji genetycznej. Na pierwszy rzut oka nie możemy rozrżnić żywności modyfikowanej i tradycyjnej. Dla zyskania pewności potrzebne są skomplikowane badania - detekcja zrekombinowanego DNA, względnie rżnicowanie białka modyfikowanego i nie zmienionego genetycznie.

- Czy tylko rośliny były do tej pory obiektem transgenicznych zabiegw?

Nie, prowadzone są także biotechnologiczne prace nad zwierzętami, ale w zasadzie wyłącznie jako "producentami" lekw, szczepionek. Już dziś możemy powiedzieć, że badania nad zwierzętami pozwoliły na przykład na otrzymywanie w dostatecznej ilości hormonu wzrostu, a także na uzyskanie organw do transplantacji. Medycyna może dzięki nim naprawdę dużo zyskać.

Niedawno poinformowano także o badaniach nad transgenicznymi rybami. Prawdopodobnie będą one mogły stanowić transgeniczny produkt spożywczy. Na razie jednak jeszcze nie znamy szczegłw.

- A czy, paradoksalnie, doświadczenia nad genami nie spowodują zagrożenia, i to o wiele poważniejszego, bo nie wynikającego z zanieczyszczeń fizycznych, ale ze zmiany materiału genetycznego? Niektrzy z wielkiem lękiem myślą o manipulacji genetycznej w żywności.

Na razie trudno mwić z całym przekonaniem o wadach czy zaletach zdrowotnych żywności zmodyfikowanej transgenicznie. Zwolennicy doświadczeń genetycznych twierdzą, że inżynieria genetyczna jest tylko kontynuacją tego, co przez wieki robił człowiek, żeby zwiększyć plony. Wprowadzenie każdej nowej technologii wiąże się zawsze z pewnymi obawami. Przypomnijmy, jak wiele oporw napotkało wprowadzenie pod koniec lat 60. żywności utrwalanej promieniowaniem jonizującym. Dzisiaj wiemy już, że jest to bezpieczne, natomiast znowu żywność zmieniona metodami inżynierii genetycznej budzi obawy. Sceptycy podkreślają np., że obcy gen może doprowadzić do powstania zupełnie nowych cech pod względem toksykologicznym i alergicznym. Nikt nie może także do końca przewidzieć długofalowych skutkw ubocznych - twierdzą. Manipulacje - ich zdaniem - mogą wpływać także na życie biologiczne - przez krzyżwki, ingerencję w rwnowagę biologiczną gatunkw.

- Właśnie, nie powinniśmy zapominać o możliwościach niekontrolowanego rozprzestrzeniania się roślin transgenicznych, o niekontrolowanych krzyżwkach, np. z chwastami, czy o zmianie składu chemicznego GMO.

To prawda. Potrzebujemy pewności, że żywność produkowana z wykorzystaniem nowych technologii ma lepsze cechy jakościowe i użytkowe oraz cenne walory zdrowotne.

Uważam jednak, że ostrożność jest zawsze zalecana. Żywność musi być bezpieczna, jednym z warunkw nieszkodliwości żywności transgenicznej jest przestrzeganie obowiązujących uregulowań prawnych.

- Więc, jak wygląda z prawnego punktu widzenia dopuszczenie żywności transgenicznej na rynek produktw spożywczych?

W USA produkt transgeniczny musi uzyskać dopuszczenie FDA (Food and Drug Administration), ale w zasadzie nie musi być oznaczony, że jest genetycznie modyfikowany, chyba że istotnie rżni się pod względem składu chemicznego od produktu konwencjonalnego. W związku z tym nie mamy pewności, czy soja, kukurydza sprowadzana do Europy - także do Polski - nie są produktami transgenicznymi. Nie mamy więc stuprocentowej gwarancji, że transgeniczna żywność nie znajduje się w polskich sklepach, chociaż przepisy obowiązujące w UE mwią o konieczności znakowania takiej żywności.

Szczeglnie problematyczne wydaje się oznaczanie żywności, ktra nie zawiera GMO, a została wyprodukowana jedynie przy użyciu GMO, np. chleb wyprodukowany z udziałem drożdży transgenicznych. Wiadomo natomiast, że wprowadzenie do obrotu produktw transgenicznych musi się wiązać z zapewnieniem odpowiedniej informacji dla konsumenta, aby mgł on dokonać świadomego wyboru. Powinna to być informacja rozszerzona ze wskazaniem, na czym polega zmiana w stosunku do produktu tradycyjnego, niemodyfikowanego, oraz informacja dotycząca bezpieczeństwo takiej żywności dla zdrowia człowieka i środowiska.

Znany jest cały szereg dyrektyw i innych aktw prawnych UE szczegłowo określających zagadnienia związane z GMO. Na przykład wskazują one na konieczność prowadzenia badań toksykologicznych i żywieniowych, określają dozwolone praktyki inżynierii genetycznej i warunki ich patentowania.

Polskie unormowania prawne, zgodnie z przyjętą przez nasz kraj "Białą Księgą" Komisji Europejskiej, nie mogą być sprzeczne z uregulowaniami. Prace dotyczące GMO w Polsce koordynowane są przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Komitet Badań Naukowych oraz Komitet Biotechnologii przy Prezydium PAN.

W dniu 1 stycznia 1998 r. weszła także w życie zmieniona "Ustawa o ochronie środowiska". Jeden z jej artykułw (37a) stanowi, że "zamierzone uwolnienie genetycznie zmodyfikowanych organizmw do środowiska w celach eksperymentalnych lub wprowadzenie do obrotu produktu zawierającego organizmy genetycznie zmodyfikowane lub składające się z takich oragnizmw albo ich części wymaga zezwolenia ministra ochrony środowiska, zasobw naturalnych i leśnictwa". Zezwolenie takie może być uchylone, gdy zagrożenie jest większe, niż wynikało to z oceny załączonej do wniosku o wydanie zezwolenia.

Jak widać z przytoczonego ustawodawstwa, specjalistom naprawdę zależy na bezpieczeństwie żywności i zdrowiu konsumenta. Jeżeli tylko system badań i kontroli będzie działał prawidłowo, nie powinno nam grozić żadne niebezpieczeństwo.

- Dziękuję za rozmowę.



Gdzie szukać śladw inżynierii genetycznej?

- przy produkcji transgenicznej żywności przeznaczonej bezpośrednio do spożycia (np. pomidory, kukurydza, ziemniaki);

- przy produkcji dodatkw do żywności (np. kwas mlekowy) i przy stosowaniu GMO do produkcji żywności (np. chleb otrzymany z wykorzystaniem drożdży transgenicznych);

- w produktach ze zmienionymi genetycznie drobnoustrojami w formie kultur spożywczych (np. kultury jogurtowe);

- przy uprawie roślin i hodowli zwierząt zawierających określone składniki (np. wykorzystywanych przy produkcji lekw).

Kto się boi GMO

- 50% ludności w UE zaakceptowało żywność modyfikowaną (1996).

- po dwch latach szerokiej akcji informacyjnej 67% Szwajcarw zgodziło się na produkcję żywności transgenicznej (1998).

- 57% Polakw uważa, że należy pozwolić na produkcję żywności modyfikowanej, pod warunkiem specjalnego oznakowania (OBOP, 1998).

Co to znaczy ?



GMO - genetically modified organism - organizm modyfikowany genetycznie, czyli organizm poddany procesowi inżynierii genetycznej w taki sposb, w ktrym wykorzystanie materiału genetycznego nie zdarza się w przyrodzie w wyniku rozmnażania lub naturalnej rekombinacji.



novel food (nowa żywność) - produkty lub ich składniki, ktre nie były wykorzystywane jako produkty żywnościowe, powstały w wyniku nowych, wcześniej nie wykorzystywanych technologii, w tym także uzyskane dzięki technikom inżynierii genetycznej.











Statystyka





Uprawa roślin transgenicznych na świecie w 1998 r.

rośliny uprawne powierzchnia w tys. ha

soja 14 040

kukurydza 9 144

tytoń 2 000

bawełna 1 983

warzywa 1 900

rzepak 1 300

ziemniak 24





Powierzchnia zasieww roślin transgenicznych w 1998 r.

kraje powierzchnia w tys. ha

USA 24 792

Argentyna 4 025

Kanada 1 460

Australia i Afryka Płd. 92

Chiny 52

Meksyk 51

Hiszpania 22

Francja 2

Niemcy i inne kraje Europy 1

razem 30 497





Rośliny, ktre były przedmiotem modyfikacji genetycznej:



- soja,

- kukurydza,

- rzepak,

- ziemniaki,

- ryż,

- bawełna,

- pomidory,

- papryka,

- cukinia,

- tytoń.



Bibliografia:

- http://www.he.com.pl/Nauka/Zywnosc/zywnosc.html

- http://resmedica.pl/zdart11993.html





Praca jest na bardzo ostatnio modny temat żywności transgenicznej :)

Całośc macie w załączniku. Hehehe, ja juz tyle razy korzystalam z serwisu, ze wreszcie moge sie przysluzyc bliznim :P

Mam nadzieje, ze sie Wam spodoba!






Przykadowe prace

Pojęcia

Pojęcia Rozpuszczanie- proces mieszania się dwch substancji, prowadzący do otrzymania roztworu. Roztwr nasycony- roztwr, ktrego stężenie nie ulega zmianie po wprowadzeniu kryształu substancji rozpuszczonej. Roztwr nienasycony- roztwr, w ktrym można rozpuścić wi...

Poparzenia i odmrożenia

Poparzenia i odmrożenia Oparzenia to na ogł niegroźne, ale bolesne urazy Rzadziej mamy do czynienia z oparzeniem na tyle poważnym, że konieczna jest pomoc lekarska lub leczenie szpitalne. Niezbyt częste są na szczęście przypadki śmiertelne, ktrych przyczyną jest oparzenie....

Ferdydurke

Ferdydurke Epoka Dwudziestolecie międzywojenne: • kreacjonizm w literaturze (Witkacy, Schulz, Gombrowicz) – tworzenie nowych światw zamiast realistycznego odtwarzania, obecność groteski, • pesymistyczny pogląd na cywilizację i kulturę (aż do katastrofizmu), ...

Joanna Darc

Joanna Darc Dzisiejszy świat jest pełen ogromnych ilości informacji, obrazw i dźwiękw. Czasem czujemy się zagubieni i nie wiemy, w co wierzyć. No właśnie. Ale czym jest wiara? Czym jest znak, ktrym zostaliśmy naznaczeni podczas chrztu? Czy jest prawda trwającą nieza...

Ekonomia - zagadnienia

Ekonomia - zagadnienia Badanie relacji pionowo-poziomych Ustalenie relacji pomiędzy poszczeglnymi pozycjami aktyww i pasyww wymusza konieczność przekształcenia bilansu księgowego w bilans analityczny. W bilansie analitycznym poszczeglne pozycje aktyww i pasyww uszeregowane zostały według ...

Zinterpretuj słowa ks. Janusza Pasierba: "Choć podrżujemy często zupełnie inaczej, wszyscy wiemy, czym jest droga i co ona znaczy. Wiemy o tym, ponieważ jesteśmy lu

Zinterpretuj słowa ks. Janusza Pasierba: "Choć podrżujemy często zupełnie inaczej, wszyscy wiemy, czym jest droga i co ona znaczy. Wiemy o tym, ponieważ jesteśmy ludźmi, należącymi do gatunku, ktry jest ciągle w drodze, ciągle szuka i wyry Stwierdzenie ks. Janusza Pas...

Renesans w pigułce

Renesans w pigułce 1. Pojęcia ? Humanizm ? zespł poglądw w ktrym umacniało się przekonanie o potrzebie kształtowania osobowości i o potędze twrczych możliwości człowieka ? Reformacja - działania zmierzające do odnowienia Kościoła i chrześc...

Murek oporowy

Murek oporowy Murek oporowy ? niewielka pionowa lub odchylona ścianka najczęściej powyżej 120cm wysokości dzielący dwie płaszczyzny o rżnych wysokościach. Rola: przytrzymywanie masy ziemi dążącej do osunięcia, czyli stawianie określonego oporu. Inne funkc...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry