• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Żyw...

Nawigacja

Żywotność tradycji romantycznej w literaturze następnych epok. Omw na wybranych przykładach.



Żywotność tradycji romantycznej w literaturze następnych epok. Omw na wybranych przykładach.




I Literatura podmiotu:

1. B. Prus Lalka , Warszawa 1977

2. H. Sienkiewicz Potop , Warszawa 1971

3. S. Wyspiański Wesele , Krakw 1972

4. K.K. Baczyński Pokolenie



II Literatura przedmiotu:

1. Maria Straszewska Romantyzm, Warszawa 1969, rozdz. Dziedzictwo romantyzmu w kulturze polskiej , str. 166-178.

2. Dorota Siwicka Romantyzm 1822-1863, Warszawa 1995 rozdz. XIX Romantyzm po romantyzmie str. 233-235.

3. Barbara Drabarek, Jacek Fackowski, Izabella Rawińska Słownik motyww literackich, Warszawa 2002

4. Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński Słownik terminw literackich, Warszawa 1999

5. Jzef Bachrz, Lalka, Warszawa 1990

6. Jzef Bachrz, Potop, Warszawa 1992

7. Stefania Sztaudynger, Biblioteka analiz literackich, Wesele, Warszawa 1965



III Ramowy plan wypowiedzi:

1. Wstęp

a) Tradycja romantyczna

b) Obecność tradycji romantycznej w literaturze następnych epok na podstawie pozytywizmu, Młodej Polski i literatury wspłczesnej.

2. Rozwinięcie

a) Tradycja romantyczna w Lalce B. Prusa (koncepcja bohatera, idea walki narodowowyzwoleńczej)

b) Potop – anologia losw bohaterw (A. Kmicic przypomina romantyczną sylwetkę J. Soplicy)

c) Polemika i tradycja romantyczna w Weselu

d) Rola walki wyzwoleńczej w poezji Baczyńskiego.

3. Wnioski

a) Pozytywizm, Młoda Polska i wspłczesność to epoki nawiązujące do tradycji romantycznej.



IV Materiały pomocnicze

Cytaty z utworw literatury podmiotu i przedmiotu.



Treść pracy:

Według Słownika języka polskiego Elżbiety Sobol tradycja to zasady postępowania, obyczaje, poglądy, wiadomości przechodzące z pokolenia na pokolenie, występujące przez jakiś czas i utrwalające się potem zwyczajowo, np. tradycja powitania.

Każda epoka literacka ma swoją tradycję. Podobnie było w okresie romantyzmu.

Epoka romantyzmu nie przebiegała w całej Europie tak samo. Romantyzm europejski był epoką krtkotrwałą, zwaną czasem burzy i naporu, tak, bowiem widziano postawę twrcy, buntowniczą i aktywną, jak rwnież nowe nastawienie młodzieży, ktra domagała się powrotu do tradycji i potęgi.

Romantyzm nisł nowe hasła, takie jak: wiara w uczucie, duszę, serce, intuicję – odmienne niż w oświeceniu. W Polsce romantyzm urasta do rangi jednej z najbardziej znaczących epok literackich. Nie tylko dlatego, że tworzyli wwczas romantyczni wieszczowie: Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid, ale przede wszystkim dlatego, że wpłynął on na polską świadomość, ukształtował polską postawę polityczną, a nawet pewien typ psychologiczny Polaka – powstańca romantyka. To właśnie jest specyficzną cechą polskiego romantyzmu. Wobec niewoli ojczyzny, filozofia estetyczna europejskiego romantyzmu splotła się z silną ideologią narodowowyzwoleńczą. Romantyzm stwarzał punkt ideowy dla buntu, konspiracji i powstań, kształtował postać bojownika o wolność ojczyzny, dyskutował problemy społeczne, ważne wobec problemu narodu.

W programie artystycznym polskiego romantyzmu, sformułowanym między innymi przez Adama Mickiewicza i Maurycego Mochnackiego, określone zostały nie tylko cele i zadania stojące przed literaturą, ale rwnież stanowisko romantykw wobec tradycji literackiej. Tradycja ta postrzegana była przede wszystkim jako zespł motyww i tematw, z ktrych mogliby korzystać twrcy romantyczni.

W przedmowie do swoich Poezji Adam Mickiewicz za podstawę tradycji romantyzmu uznał kulturę średniowiecza z jej obcym światu antycznemu duchem rycerskim i chrześcijańskim spojrzeniem na świat. Przykładem takich utworw są: Grażyna , Konrad Wallenrod Adama Mickiewicza i Balladyna Juliusza Słowackiego.

Innym źrdłem literackim była poezja ludowa. Jej zaletą było łączenie wątkw i motyww fabularnych z mądrością zawartą w nich, w ktrej można było dostrzec moralny porządek świata. W poezji ludowej romantycy widzieli odbicie nie skażonego cudzoziemskimi wpływami ducha narodowego.

Romantycy sięgali też do arcydzieł literatury europejskiej. Szczeglnie do twrczości Szekspira. Tragiczna miłość Romea i Juli odradza się w losach Gustawa z czwartej części Dziadw , nawiązuje do niej rwnież Cyprian Kamil Norwid w wierszu pod tytułem W Weronie , Juliusz Słowacki rozpoczyna Kordiana z sceną wzorowaną na Makbecie – zlotem złych mocy, ktre warzą w czarodziejskim kotle proroctwa. Monolog Hamleta ze słynnymi słowami: być albo nie być , stał się wzorem romantycznych monologw: Improwizacji Konrada i monologu Kordiana na Mont Blank. Na wzr Szekspira romantycy wprowadzili postacie fantastyczne, zjawy i wizje do swoich utworw, a także stworzyli dramat romantyczny, w ktrym zrywali z regułami tragedii antycznej, wprowadzali sceny zbiorowe oraz synkretyzm rodzajowy i gatunkowy.

Szczeglne miejsce w zakresie tradycji polskiego romantyzmu zajmowała Biblia. Idea mesjanizmu narodowego, ktra przenika dzieła Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego, wyrosła z głębokiego przeżycia treści ewangelicznych. W dziejach Chrystusa dostrzegli poeci romantyczni analogię historii Polski, co stało się podstawą wizji literackich działających emocjonalnie na czytelnikw i podtrzymujących ich wiarę w odzyskanie niepodległości. Poezja romantyczna stała się nie tylko przekaźnikiem treści Starego i Nowego Testamentu, ale proroctwem i objawieniem Boga.

Poeta zaś wg Romantykw to człowiek wybitny, indywidualna jednostka, wielki budowniczy, architekt, demiurg – stwrca, ktry stwarza świat na nowo niczym Bg, pisze, bo poezja jest skarbnicą pamiątek narodowych, utrwala i opisuje czyny bohaterw, przechowuje historię narodu. Poezja potrafi zachęcać do walki, podsycać nienawiść, stawiać wzorce postępowania. Ponadto łączy pokolenia, jest arką przymierza między starszymi i młodszymi laty , spoiwem ojcw i synw. Juliusz Słowacki nazwał poezję urną narodową , gromadzącą największe wartości i ideały narodu by w odpowiedniej chwili wykorzystać je w słusznej sprawie. Poezja ma siłę, ktra zwykłych ludzi zjadaczy chleba przemieni w aniołw . Według Norwida poeta i poezja mają służyć człowiekowi. Poezja zachęca ludzi do pracy, ma moc odradzającą, praca nadaje godność człowiekowi. Z powyższych wiadomości widać, iż tradycja romantyczna, jakkolwiek rżniła się od tradycji klasykw, nie stanowiła jednak obszaru zamkniętego i ograniczonego. Przeciwnie, przeciwstawiając się wzorcom tradycyjnym, romantyzm wypowiadał się za swoboda twrczą.

Głwnymi tematami, ktre miały szczeglną wartość w polskim romantyzmie były:

- Wolność ojczyzny i bunt przeciw zaborcom,

- Miłość romantyczna,

- Mesjanizm narodowy i jednostkowy,

- Umiłowanie pejzażu polskiego,

- Misja poety i poezji,

Głwne motywy zaś polskiego romantyzmu to:

- Mit dworku szlacheckiego jako ostoi narodowej,

- Topos nieszczęśliwej miłości,

- Obraz Polski jako Chrystusa (mesjanizm),

- Niedola powstania i więzień caratu,

- Typ bohatera romantycznego (metamorfoza),

- Postawa buntu wobec Boga,

Tradycja romantyczna jest wciąż żywa, właśnie ze względu na aktualność tematw i motyww poruszanych w epoce romantyzmu. O jej żywotności świadczą nawiązania w pźniejszych okresach literackich aż do chwili obecnej. Mimo przeciwnych głosw niektrych twrcw polskich, dla prawdziwego Polaka wciąż ważnym tematem jest wolność ojczyzny, miłość, honor. Maria Straszewska, historyk i krytyk literatury romantycznej w swoim dziele zatytułowanym Romantyzm w rozdz. pt. Dziedzictwo romantyzmu w kulturze polskiej , stwierdza z całą mocą: romantyzm jest problemem żywym w naszej kulturze .

W powieści Bolesława Prusa pt. Lalka widoczne są liczne nawiązania do tradycji romantycznej. Prus wprowadza motyw walk narodowych. W Pamiętnikach starego subiekta sięga do powstania styczniowego, Wiosny Ludw i czasw napoleońskich. Świadomość i losy subiekta Ignacego Rzeckiego są kształtowane przez romantyczną koncepcję świata. Rzecki lata młodości związał z Wiosną Ludw i hasłem Za waszą i naszą wolność . Wraz z przyjacielem Augustem Katzem walczył na Węgrzech, pźniej brał udział w powstaniu styczniowym. A w ostatnim okresie życia dawny bojownik staje się marzycielem. Nieprawdopodobna miłość do dynastii Napoleona czyni z Rzeckiego idealistę politycznego. Tak go nazywa sam autor. Rzecki wierzy bowiem, że gwiazda Napoleona wzejdzie nad światem i ona jest nadzieją dla Polski. Rzecki żyje w świecie wyobraźni i marzeń.

W powieści wiele związkw z romantyzmem odnajdujemy rwnież w losach i kreacji głwnego bohatera Stanisława Wokulskiego. W młodości brał udział w konspiracji i powstaniu styczniowym, za co został skazany na Sybir. Prcz patriotycznej przeszłości z romantycznymi tradycjami łączy Wokulskiego romantyczna miłość do Izabeli Łęckiej. Dzieje jego nieszczęśliwej miłości pełne są rozterek, wahań, wątpliwości, nowych nadziei, marzeń i uniesień, goryczy, upokorzeń, wyrzeczeń i udręki. Ukazują one skalę doznań rwną przeżyciom Gustawa z IV cz. Dziadw , ktry idealizował Marylę, jak Wakulski Izabelę, pannę z arystokracji, ktra nie godna była uczuć bohatera.

Nawiązanie do tradycji romantycznej znajdujemy w Potopie Henryka Sienkiewicza, powieści, ktra krzepiła serca Polakw i przedstawiała najazd Szwedw na Polskę w 1655r., najazd porwnany do biblijnego potopu i mimo tego, zwycięstwa Polakw. Postać głwnego bohatera Andrzeja Kmicica przypomina romantyczną sylwetkę Jacka Soplicy. Kmicic jest nieszczęśliwym, odrzuconym kochankiem przez Oleńkę Billewiczwnę, ktra jako prawa obywatelka i patriotka odmawia swojego uznania hulace i zdrajcy. Na uczcie w Kejdanach, Kmicic przeżywa konflikt tragiczny. Złożył przysięgę Januszowi Radziwiłłowi, nieświadomy zamiarw magnata, a ten okazał się zdrajcą ojczyzny. Kmicic może: albo złamać przysięgę, a tym samym honor rycerski, albo być wiernym przysiędze, lecz zarazem zdrajcą ojczyzny. Przeważa w nim miłość do ojczyzny i Oleńki. Kmicic przeistacza się w Babinicza, w prawego, wiernego krlowi Janowi Kazimierzowi i ojczyźnie bojownika o wolność. Dalsze jego czyny waleczne przynoszą mu rehabilitację od krla oraz rękę i serce ukochanej Oleńki.

Dramat Wesele Stanisława Wyspiańskiego to rwnież nawiązanie do tradycji romantycznej. Symboliczno-fantastyczna warstwa utworu przypomina Dziady Adama Mickiewicza. Szczeglnie podobne są Dziady cz. II i akt II Wesela , w ktrych przejawiały się osoby z zaświatw. W Weselu są to: Chochoł, ktry zjawia się w izbie weselnej i zapowiada przybycie innych gości, Widmo, Stańczyk, rycerz Zawisza Czarny, Hetman Ksawery Branicki, upir Szeli i Wernyhora. W rozmowie Marysi z duchem Widmo jest uosobieniem jej wewnętrznych przeżyć, tęsknoty miłosnej do malarza Ludwika de Laveaux, z ktrym była zaręczona i nie mogła go poślubić z powodu jego śmierci. W opisie tym widzimy odbicie romantycznej, nieszczęśliwej miłości. Wesele nawiązuje do tematu romantycznego swoją kompozycją (budową) i ludowością, a także wymową narodowowyzwoleńczą, np. klęska powstania listopadowego. Stanisław Wyspiański w Weselu prowadzi także polemikę z mitami narodowymi. Zjawy odzwierciedlają przeżycia, myśli i marzenia bohaterw, ktrzy nie potrafią się zjednoczyć przez swoje kompleksy. Finałowy chocholi taniec symbolizuje uśpienie polskiego społeczeństwa, marazm, niezdolność do czynu, do podjęcia walki, społeczna bierność, obezwładnienie i bezsilność. Jedyną nadzieją na odbudowanie wewnętrznie rozdartej Polski jest odrodzenie moralne.

W literaturze wspłczesnej lata wojny to odrodzenie romantycznego tyrteizmu. Poetami romantycznymi są poeci Kolumbowie, tacy jak Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Andrzej Strasiński czy Tadeusz Rżewicz. Krzysztof Kamil Baczyński jest autorem wiersza pt. Pokolenie II . Utwr ten można uznać, że ukazuje wizerunek pokolenia Kolumbw. Przedstawiona jest w nim tragedia całej generacji, czyli właśnie tytułowego pokolenia ludzi urodzonych w latach dwudziestych XX wieku i zmuszonych przez wybuch II wojny światowej do rezygnacji ze swoich marzeń i planw. Przedstawiciele tego pokolenia to ludzie porażeni wojną. Życie doświadczyło ich w sposb bezwzględny i tragiczny, zaś nauki, jakie niosły z sobą wydarzenia wojenne były wręcz nieludzkie.

Poeta pisze:

Nas nauczono. Nie ma litości. (...)

Nas nauczono. Nie ma sumienia. (...)

Nas nauczono. Nie ma miłości. (...)

Nas nauczono. Trzeba zapomnieć.

Tak więc młodym ludziom wojna zabrała marzenia, miłość, sumienie i pamięć o normalnym, zwykłym świecie prostych i jednako znacznych wartości. Pozostały im senne koszmary, nie pozwalające spokojnie zasnąć:

Po nocach śni się brat, ktry zginął,

ktremu oczy żywcem wykłuto, ktremu kości kijem złamano,

pozostały im katastroficzne wizje świata, przyrody ociekającej krwią:

tylko ze świerkw na polu zwisa

głowa obcięta strasząc jak krzyk,

młodym ludziom pozostało pytanie o sens takiego życia i o ślad, jaki po sobie zostawią w pamięci przyszłych pokoleń:

... czy nam postawią z litości chociaż

nad grobem krzyż?

Utwr obok opisu grozy walki zawiera myśl, że ojczyzna to najwyższa wartość, za ktrą warto poświęcić życie. Wiersz jest dowodem wielkiej niepewności, odnoszącej się rwnież do wymiaru moralnego czynw młodych żołnierzy. Kolumbowie walczyli w słusznej sprawie, bronili ojczyzny, ale przecież zabijali ludzi. Czy przyszłe pokolenia dostrzegą w nich bohaterw i czy będą chciały o nich pamiętać? Z wydarzeń historycznych i perspektywy czasu wiemy, że bohaterstwo Kolumbw zostało docenione. Dowodem na to jest pozytywna ocena powstania warszawskiego przez historykw i nard polski. Uroczyście obchodzone są rocznice powstania warszawskiego, w 2004r. Powstało w Warszawie Muzeum Powstania Warszawskiego, a na budynkach kamienic znajdują się tablice upamiętniające walki z hitlerowcami.

Na podstawie wymienionych utworw literackich, mogę stwierdzić, iż tradycja romantyczna jest wciąż żywa, bo funkcjonuje w pamięci ludzi, mobilizuje twrcw kolejnych epok. Myślę, że w historii literatury polskiej nigdy nie przestanie być istotna. W żadnym obywatelu Polski nigdy nie zginie wola walki o ojczyznę, zarwno w kraju jak i na obczyźnie. Żaden Polak nie wyprze się swojego ojczystego kraju i choćby był po za granicami państwa to zawsze będzie chciał wrcić do swojej małej ojczyzny , do miejsca, w ktrym spędził dzieciństwo.






Przykadowe prace

Aspekty funkcjonowania funduszy emerytalnych

Aspekty funkcjonowania funduszy emerytalnych Głwne aspekty funkcjonowania OFE 1. Struktura i koncentracja rynku OFE Rynek towarzystw emerytalnych rżni się zasadniczo od innych rynkw finansowych. Wynika to z przyjętych regulacji prawnych, w myśl ktrych środki funduszy emerytalnych są cz&#...

Czy bohater może zmienić się pod wpływem niektrych wydarzeń?

Czy bohater może zmienić się pod wpływem niektrych wydarzeń? Uważam, że bohater może zmienić się pod wpływem niektrych wydarzeń. Postaram się to udowodnić następującymi faktami. Jedym z bohaterw jest Marcinek z ,,Syzyfowych prac", kt...

Podstawowe standardy i desygnaty państwa prawnego

Podstawowe standardy i desygnaty państwa prawnego Podstawowe standardy i desygnaty państwa prawnego Definicji państwa prawnego jest kilka. Niektre definicje koncentrują uwagę na systemie wartości, jakie państwo prawne powinno wyrażać, chronić, respektować ...

Zagrożenia czasu pokoju.

Zagrożenia czasu pokoju. Zagrożenia czasu pokoju. Na życie społeczne i gospodarcze wpływać mogą rżne postacie zagrożeń. Zagrożenia te dzielimy na naturalne - niezależne od człowieka, i na zagrożenia wywołane działalnością ludzk...

Charakterystyka porwnawcza Hanki i Jagny – bohaterek powieści Władysława Stanisława Reymonta pt. Chłopi.

Charakterystyka porwnawcza Hanki i Jagny – bohaterek powieści Władysława Stanisława Reymonta pt. Chłopi. Władysław Reymont tworzył w epoce Młodej Polski, kiedy to bardzo wielu twrcw skupiało swą uwagę na społecznościach wiejskich, panowała tzw. c...

Budowa atomu - ściąga

Budowa atomu - ściąga ATOM- to najmniejsza część pierwiastka, zbudowana z jądra atomowego (w ktrym są protony i neutrony), oraz elektronw znajdujących się w chmurze elektronowej. Ilość jest rwna ilości p i nazywa się liczbą Z. Jest on elek. obojętny. ...

Rekcja czasownikw

Rekcja czasownikw DATIV ( III PRZYPADEK) AKUSATIV (IV PRZYPADEK) anfagen mit- zaczynać od arbeiten mit- pracować z kimś arbeiten an – pracować nad czymś beginnen mit- zaczynać coś beschftigen sich mit- zajmować się bestehen aus- składa...

Analiza fragmentu, gdy Baryka wiezie na arbie zwłoki młodej Ormianki (Przedwiośnie)

Analiza fragmentu, gdy Baryka wiezie na arbie zwłoki młodej Ormianki (Przedwiośnie) Cezary Baryka często widywał cierpienie otaczających go ludzi. Najwięcej okrucieństwa zaobserwował niewątpliwie pełniąc obowiązek karawaniarza i grabarza w obozie tatarskim. Cho...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry