• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Administ...

Nawigacja

Administracja Polska po 1989 roku



Administracja Polska po 1989 roku


Administracja to wszelka zorganizowana działalność zmierzająca do osiągnięcia pewnych celw, jest działalnością trwałą, celową i planową.

Etymologicznie administracja to czynność podporządkowana rozkazom, administracja publiczna jest sprawowana przez państwo, a więc przez organy państwowe, jak też i związki publiczno-prawne i inne podmioty administracji.

Administracja publiczna, jaką znamy dzisiaj pojawiła się szerzej i zaczęła się tak naprawdę rozwijać od monarchii absolutnej. Dzisiejsza administracja uregulowana jest prawnie, działa w sposb sformalizowany, jest szeroko rozbudowana, co do przedmiotu działania. Konsekwencją czego jest rozbudowa administracyjna. Administracja publiczna jest także ukształtowana hierarchicznie z zarysowaną silnie specjalizacją. Boryka się z problemami wewnętrznej koordynacji. Administracja publiczna obecna była wcześniej w kościele katolickim a także w miastach od kiedy były tylko one samorządnymi gminami. Termin "administracja" pochodzi z łac. Ministrare ozn. służyć. Administracja publiczna jest zatem sługą ustroju społeczno-polityczno-gospodarczego i aparatem wykonawczym władzy politycznej. Działalność administracji publicznej polega na wykonywaniu zadań ujętych w odpowiednich ustawach prawnych, w tym odniesieniu do administracji publicznej zawiera się istota podziału władzy. Do zadań władzy wykonawczej i do podległej jej administracji publicznej należy zarwno respektowanie jak i wykonywanie prawa.

Funkcja administracji publicznej podlega dynamicznym przeobrażeniom. Treść funkcji administracji publicznej decydującej o istocie charakteru i istocie działania zmienia się w toku historii gdyż decydującym czynnikiem był czynnik polityczny i gospodarczy. Nie mniej jednak administracja publiczna (jako system) winna zawsze stać na straży interesw państwowych. Oznacza to, że administracja publiczna (cywilna, wojskowa, rządowa, samorządowa) odpowiada w praktyce za porządek publiczny a także za stan bezpieczeństwa w państwie i życia obywateli. Taką funkcję administracja publiczna musi spełniać w każdym nowoczesnym państwie, choć sposb jej wykonywania inny był w państwie liberalnym, absolutnym i realizującym doktrynę obywateli. Budowa administracji publicznej powinna odpowiadać sytuacji państwa w zmieniającym się kontekście historycznym w danej sytuacji wewnętrznej i międzynarodowej jak i pamiętne doktrynie. Aparat administracji zwłaszcza typu wspłczesnego aparatu jest na pionowym i poziomym podziale pracy oraz związanej z nimi specjalizacji, zbudowany jest hierarchicznie, funkcjonuje na podstawie generalnych reguł postępowania.

W państwie demokratycznym administracja jest sługą prawa ( zasada praworządności wykonuje cele i przestrzega ) Administracja publiczna odpowiada praktycznie za porządek publiczny jak rwnież za stan bezpieczeństwa państwa, życia zbiorowego i obywateli, administracja musi być zbudowana racjonalnie a oprcz racjonalności w rozumieniu teorii organizacji i kierowania ustroju administracji państwa ściele odpowiada jego interesom wspłczesnym i przyszłym . Taką funkcję administracja publiczna musi spełniać w każdym nowoczesnym państwie, choć sposb jej wykonania może być rżny, inny był w państwie absolutnym inny w liberalnym, jeszcze inny w krajach praktycznie realizujących doktrynę dobrobytu, inny w państwach faszystowskich, w ustroju stalinowskim czy państwach realnego socjalizmu, a inny powinien być w państwach postkomunistycznych, odbudowujących demokrację i gospodarkę rynkową.

W naszym państwie przez prawie pł wieku po 1944 roku nauczano studentw prawa , że prawo jest instrumentem polityki , jak rwnież, że państwo jest aparatem przymusu. Tak rzeczywiście było przez te pł wieku, bo Polska nie była w pełni suwerenna. Jedynie w warunkach suwerenności państwo może być dobrem wsplnym wszystkich obywateli, a administracja – służbą polityczną.

Zanim przejdziemy do administracji po roku 1989, spjrzmy najpierw jak wyglądała administracja w Polsce na przełomie wiekw, jak się kształtowała i jaki wpływ miała na sytuację polityczną Polski.

Większość modeli rozwojowych administracji publicznej w poszczeglnych krajach posiada wielowiekową historię. Tymczasem Polska była przez pewien czas (XIX w.) pozbawiona samodzielnego bytu państwowego. Utraciła go w 1795 r. w wyniku III rozbioru. Odzyskała dopiero z końcem I wojny światowej. W początkach okresu porozbiorowego występowały na ziemiach polskich organizmy państwowe, ktre były na wspł suwerennymi organizacjami państwowymi (Księstwo Warszawskie, Krlestwo Polskie, czy wreszcie Wolne Miasto Krakw in. Rzeczpospolita Krakowska, Forma Państwa Podziemnego). Wszystkie te organizmy państwowe funkcjonujące w czasach wczesnych tylko w niewielkim stopniu nawiązywały do dawnych rodzimych rozwiązań administracyjnych. Rozwiązania te kształtowane od czasw demokracji szlacheckiej a zmodernizowane w okresie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego miały wiele cech szczeglnych pozwalających mwić o wczesnym polskim modelu administracji publicznej. Był to tzw. model władzy obywatelskiej. Był to model demokratyczny, bowiem od 1791 r. dopuszczał do udziału we władzy politycznej i administracyjnej tylko stan szlachecki lub też stan bogatego mieszczaństwa.

Od 1791r. w Polsce stworzono szansę stopniowego rozszerzenia uprawnień obywatelskich na członkw innych stanw, poczynając od bogatego mieszczaństwa. XVIII wieczny model polskiej administracji wyrżniał się, zatem stosowaniem szerokich mechanizmw wyborczych: wybory do Sejmu, wybory do organw centralnych w tym do Rady Nieustającej (odpowiednik Rządu) oraz wybr do Sejmikw Ziemskich jako organizacji administracji terytorialnej. Wskutek braku polskiej państwowości w okresie porozbiorowej rodziny model administracji publicznej skrystalizowany w okresie Stanisławowskim nie mgł wywrzeć wpływu na kształtowanie się instytucji publicznych u progu niepodległości. W dobie istnienia II RP jedną z głwnych zadań na drodze unifikacji państwa musiała się dokonywać za znacznym uwzględnieniem rozwiązań zaborczych państw. II RP przyjęła zatem austriacki model procedury administracyjnej i sądownictwa administracyjnego, pruski (co do zasady) model samorządu terytorialnego oraz rosyjskie wzory instytucji finansowych łącznie z koncepcją NIK.

Ten nowo powstały system jako całość był systemem oryginalnym zapewniającym należyte wywiązywanie się przez państwo z większości zadań, ktre do niego należały. Oczywiście nie był to system wolny od wad. Wynikały przede wszystkim z uwarunkowań społecznych i politycznych tamtego okresu. II RP była państwem wielonarodowościowym. Oprcz tego kraj przechodził przeobrażenia typowe dla tej części Europy polegające na przejściu od demokracji do autokratyzmu. System administracji borykał się ponadto z problemami o charakterze wewnętrznym. Podstawowe znaczenie miała tu formalna tymczasowość urządzeń administracyjnych utworzonych na początku odzyskanej państwowości.

Przykład: Tymczasowa miała być organizacja rządu i administracji centralnej.

Tymczasowy miał być podział wojewdztw wprowadzony od 1919 r. Tymczasowo także nie uregulowano kwestii samorządu wojewdzkiego. Wiadomym jest fakt, że nic nie jest tak trwałe jak prowizorka, wobec czego wszystkie rozwiązania przetrwały do 1939 r. Formalna tymczasowość instytucji administracyjnych II RP miała jednak pewne korzystne konsekwencje. W okresie II RP powołano kolejno IV rządowe komisje do spraw całościowej reformy administracyjnej. Pierwsza z tych Komisji powołana została w 1920 r. pod przewodnictwem Stanisława Wojciechowskiego.

Po zakończeniu II Wojny Światowej, sejm przyjął regulującą tymczasowo zakres władzy w państwie ustawę (zwaną Małą Konstytucją) nawiązującą do rozwiązań z 1921 r. W praktyce nasilała się sowietyzacja Polski; ranga sejmu malała, a władzę sprawowała komunistyczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (Biuro polityczne partii stawało się najpoważniejszym czynnikiem w życiu publicznym, dominującym nad Radą Ministrw i wpływającym na funkcjonowanie parlamentu). 22 VII 1952 r. uchwalono ustawę zasadniczą, wzorowaną na sowieckiej konstytucji z 1936 r.; w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (nazwa nadana w konstytucji) usankcjonowano m.in. dyktaturę partii komunistycznej i sojusz ze Związkiem Sowieckim, kolejne sejmy pochodziły z niedemokratycznych wyborw i choć miały szerokie formalnie uprawnienia, nie były rzeczywistym ośrodkiem władzy w państwie ani wyrazicielem woli obywateli .Choć pozycja polskiego sejmu na tle podobnych instytucji w innych państwach komunistycznych wydawała się silniejsza, to jedynie w niektrych okresach (przy kolejnych odwilżach" po październiku 1956, grudniu 1970, sierpniu 1980) następowało na krtko pewne ożywienie i wzmocnienie sejmu. Strajki w 1980 r. i powstanie Solidarności" zapoczątkowały proces głębokich przemian politycznych i społecznych nie tylko w Polsce, ale i w innych krajach bloku wschodniego.

Jednak dopiero w 1989 r. — wobec coraz bardziej słabnącej władzy komunistycznej, a rosnącej roli opozycji doszło do porozumień okrągłego stołu", ktre otworzyły drogę do częściowo demokratycznych wyborw (4 VI 1989 r.); wyłonione zostały Sejm X kadencji zw. kontraktowym, (bowiem ustalono wcześniej liczbę mandatw dla ludzi z opozycji) i wybrany w wolnych wyborach (przywrcony) Senat I kadencji; Sejm z Senatem tworzyły Zgromadzenie Narodowe celem wyboru prezydenta. 29 grudnia znowelizowano konstytucję: przywrcono nazwę Rzeczpospolita Polska (odtąd III Rzeczpospolita) i tradycyjne godło Orła w koronie, usunięto zapis o przewodniej roli partii komunistycznej. Rozpoczęto prace nad nową konstytucją: jesienią 1990 r. uchwalono poprawkę wprowadzającą powszechne wybory prezydenta. Został nim Lech Wałęsa, ktremu Prezydent Rzeczypospolitej na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski przekazał (22 XII 1990) oryginał Konstytucji kwietniowej i insygnia najwyższych władz państwa przechowywane od czasw wojny w Londynie. W połowie 1991 r. Sejm podjął decyzję o samo rozwiązaniu i uchwalił nową ordynację wyborczą. 27 października odbyły się pierwsze w powojennej Polsce w pełni demokratyczne wybory parlamentarne. Rok pźniej wprowadzono zasadnicze zmiany w konstytucji regulujące stosunki między władzą wykonawczą a ustawodawczą (kolejna tzw. Mała Konstytucja).Nową Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej uchwaliło Zgromadzenie Narodowe 2 IV 1997 r.; ustawę zasadniczą zatwierdzono w oglnonarodowym referendum 25 V 1997; konstytucja ugruntowuje w Polsce

fed2

demokrację parlamentarną, uwzględnia zasadę podziału władz z racjonalnym wzmocnieniem pozycji władzy wykonawczej (rządu RP), zawiera obszerny katalog wolności, praw i obowiązkw człowieka i obywatela. W przebudowie życia społeczno-politycznego i gospodarczego w Polsce na przełomie XX i XXI w. parlament III RP odgrywa zasadniczą rolę. LATA ’80-te

W latach tych zaczęto nieśmiało zaznaczać powrt do niektrych rozwiązań przedwojennych. Punktem zwrotnym okazało się przywrcenie sądownictwa administracyjnego. Sądownictwo administracyjne mimo odmiennej koncepcji ustrojowej zbliżało się do modelu przedwojennego. Polska jako jedyny kraj socjalistyczny posiadała Sąd Administracyjny. W połowie lat ’80-tych częściowo dla stworzenia pozorw normalizacji po okresie stanu wojennego utworzono w Polsce pewne instytucje przyjęte z zachodu. W szczeglności Trybunał Konstytucyjny oraz Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich.

Narodowe modele administracji publicznej

Kształtowanie się wspłczesnych modeli administracji publicznej przebiegało w rżnych warunkach politycznych i społeczno-ekonomicznych, w krajach europejskich i na całym świecie

Rżnice widoczne w czasach dzisiejszych wynikają z pewnych podziałw i zależności oraz rżnic, jakie dzieliły poszczeglne kraje w dobie kształtującego się i rozwijającego oświecenia (XVII i XVIII w). Rżnice te występowały w zakresie kultury politycznej i tego, co określa się mianem kultury administracyjnej. Administracja publiczna mogła zatem działać jako aparat wykonawczy zarwno w monarchii absolutnej, gdzie władza monarchy była nieograniczona, bądź też w ramach republiki, czyli ustroju, gdzie czynnik społeczny reprezentowany był przez ciało parlamentarne i wywierał odczuwalny wpływ na rząd. W epoce oświecenia ukształtowały się rżne podejścia do zagadnienia dostosowania administracji publicznej do potrzeb danego czasu. Dzisiaj stanowi to kolebkę kultury politycznej i administracyjnej w poszczeglnych latach, i tak np. oświecenie angielskie a za nim amerykańskie opierało się w dużej mierze na empiryzmie i pragmatyzmie zwłaszcza w sferze metodologii – na rozumieniu indukcyjnym zaś w sferze praktycznej – na praktycznych doświadczeniach. Oznacza to, że instytucje publiczne dopasowywały się do potrzeb danego czasu w drodze rżnych reform, a także mechanizmw zarządzania sprawami publicznymi. W myśl oświeceniowej Francji i Niemiec; w odrżnieniu od oświecenia angielskiego dominowały wątki racjonalizmu (zupełnie zaprzeczające empiryzmowi). Uznawano zatem, że wiedzę o świecie uzyskuje się dzięki czystemu rozumowi.

Model angielski ( w ujęciu historycznym). Omawiając model angielski należy zwrcić uwagę, że nie jest to samo, co model brytyjski z tego powodu, że co prawda aparat polityczny (monarcha, parlament, gabinet) obejmował już całe zjednoczone Krlestwo Wielkiej Brytanii, ale administracja centralna i terytorialna była odrębnie zorganizowana dla Anglii i Szkocji. Odrębność systemu prawnego i sądowego oraz prawna odrębność administracji terytorialnej występuje w Szkocji do dnia dzisiejszego. XVIII wieczna Anglia to przykład doskonałej republiki w wczesnym rozumieniu. Opierała się w dziedzinie ustroju politycznego na kształtującym się systemie parlamentarno-gabinetowym. Ministrowie tworzący razem rząd byli jak klasyczny monarcha powoływani i odwoływani przez monarchę. W miarę upływu czasu monarcha tracił swoje wpływy na ministrw, bowiem zaczęła się kształtować zasada odpowiedzialności politycznej rządu. Już w XVIII w. Monarchowie wycofali się z bezpośredniego udziału w życiu politycznym państwa, jak i z przewodniczenia, a nawet z obecności na posiedzeniach gabinetu. W tych warunkach jedynym szefem władzy wykonawczej i politycznym zwierzchnikiem rządu stał się przywdca większości w izbie gmin i był tytułowany premierem.

Nieoficjalny tytuł premiera obowiązywał od początku istnienia tej instytucji, jednak oficjalnie zaczęto posługiwać się nim od 1937 r. Premier brytyjski od początku nie mgł piastować żadnej teki ministralnej. Silna pozycja premiera jest jednym z charakterystycznych rysw angielskiego modelu politycznego. Rysem taki jest rwnież rozrżnienie i rozdział pojęć.

Wspłcześnie rząd składa się z ponad 100 ministrw, ktrzy muszą być członkami jednej z 2 izb parlamentarnych. Około 20 z nich stanowią ministrowie gabinetowi zasiadający w gabinecie. Ministrowie gabinetowi to przede wszystkim szefowie najważniejszych resortw, np. lord kanclerz (jest odpowiednikiem Ministra Sprawiedliwości w Polsce). Ministrami gabinetowymi mogą być rwnież pewni ministrowie bez teki wykonujący ważne funkcje polityczne w Anglii, np. lord przewodniczący rady prywatnej oraz strażnik tajnej pieczęci. Skład gabinetu w systemie administracji publicznej w Anglii nie jest stały, poza grupą ministrw, ktrzy tradycyjnie wchodzą w skład gabinetu. Bywają tacy ministrowie, ktrzy w gabinecie reprezentowani są rzadko bądź nawet sporadycznie, co nie przeszkadza im być szefami poszczeglnych resortw.

Pozostali członkowie rządu to przede wszystkim tzw. ministrowie młodsi – juniorzy. Z reguły noszą oni tytuł parlamentarnych podsekretarzy stanu i każdy z nich zastępuje właściwego ministra w zakresie spraw politycznych, będąc także członkiem jednej z izb parlamentarnych. Obok parlamentarnych parlamentarzy stanu, ktrzy zmieniają się wraz ze zmianą rządu występują także parlamentowi stali sekretarze i ci piastują swoją funkcję zawodowo. W praktyce są to najwyżsi urzędnicy ministerstw, a tym samym są oni zastępcami ministrw ds. administracji zachowującymi swoje stanowiska po zmianie większości parlamentarnej funkcje szefw służb cywilnych w ministerstwie. Jeżeli chodzi o system administracji terytorialnej to w zasadzie w Anglii opiera się on na pełnym samorządzie terytorialnym. Oznacza on jednak coś zupełnie innego niż samorząd terytorialny w ujęciu terytorialnym. Samorząd angielski traktowany w kategoriach politycznych nie jest formą udziału obywateli w wykonywaniu zadań administracyjnych. Samorząd w Anglii stanowi naturalną instytucję polityczną a nie tylko administracyjną. Jest to swoisty odpowiednik parlamentaryzmu na szczeblu lokalnym działający bez rwnoległego występowania przedstawicieli rządu w terenie, (czyli, np. w Anglii brak odpowiednika wojewody, bowiem następuje sam wybr z ludu do sejmiku).

Administracja terytorialna w Anglii stanowi swoisty paradoks polegający na niecentralizacji, ktry opiera się na zasadzie ustawowego określenia zadań samorządu w sposb enumeratywny, czyli przez wyliczenie – hierarchiczność –pewnych zadań i oglna klauzula domniemania samorządu zakłada, że jest on właściwy w sprawach publicznych o znaczeniu lokalnym. Domniemanie właściwości samorządu gminnego w sprawach lokalnych występuje także w naszym ustawodawstwie, jak rwnież w naszych nowych sformułowaniach konstytucyjnych.

Model niemiecki Administracja niemiecka kształtowała się w XVIII w. w ramach poszczeglnych państw, z ktrych największe znaczenie miały Prusy i Austria. Punktem wyjściowym modelu niemieckiego była monarchia absolutna (odpowiednikiem krla był cesarz). Monarchia absolutna wzorowana była na stylu francuskim (czasy Ludwika XIV). Monarchia oświeceniowa była otwarta na racjonalne hasła wiekw, ale tylko po to, by jak najdłużej utrzymać monarchię absolutną. Oznacza to, że dopuszczono reformy z odgrnym kierowaniem państwem oraz reformy, ktre zapewniałyby społeczeństwu pewien dostęp do administracji. Monarchia oświecona była także otwarta na poddanie jej działalności prawu. Otwarcie monarchii niemieckiej było jednym z podstawowych powodw, dla ktrych Niemcy nie potrzebowały rewolucyjnej drogi do kapitalizmu, w odrżnieniu od Francji. Reformy zapoczątkowane w XVIII w. były zatem kontynuowane bez rewolucyjnych zmian politycznych i społecznych w ciągu XIX w. Reformy niemieckie polegały w szczeglności na zorganizowaniu racjonalnego systemu administracji centralnej i terytorialnej, na ukształtowaniu stałego zawodowego korpusu urzędnikw państwowych oraz na stworzeniu nowoczesnych podstaw odpowiedzialności państwa przed sądami powszechnymi. Wprowadzono także udział czynnika społecznego w administracji, a więc tym samym wprowadzono mechanizm samorządu terytorialnego. Racjonalny system administracji centralne wiązał się przede wszystkim z wprowadzeniem jednego podziału i jasnego z punktu widzenia prawnego podziału resortowego oraz powołanie do życia ciała, w ktrym mogliby zasiadać wszyscy ministrowie. Podział resortowy w Niemczech ma charakter klasyczny. W rządzie występowało 5 ministrw i byli to m.in. Minister Spraw Zagranicznych, Minister Wojny (wojskowości i obrony narodowej), Minister Sprawiedliwości, Minister Skarbu, Minister Spraw Wewnętrznych (uważany za gospodarza kraju, czyli sprawował funkcję obecnego premiera-kanclerza).

Dalsza ewolucja podziału resortowego polegała na powstawaniu nowych ministerstw (oświaty, rolnictwa, handlu, przemysłu itd.) charakterystyczną cecha Niemiec był fakt, że ministrowie zasiadali razem stanowiąc Radę Ministrw, gdzie prawnie wyrżniono jednego z jego członkw przyznając mu szczeglne uprawnienia. Osoba taka do dzisiaj nazywana jest kanclerzem.

Dzięki rżnym reformom stworzono w Niemczech zawodowy i stały aparat administracyjny. Dostęp do wyższych urzędw w Niemczech uzależniony jest w krajach niemieckich od wykazania się odpowiednimi kwalifikacjami. W Niemczech powstała też charakterystyczna konstytucja dotycząca samorządu terytorialnego.

PROJEKT KOMPLEKSOWEJ REFORMY KRAJU PO ROKU 1989

Jedną z najistotniejszych reform dotyczących administracyjnego systemu publicznego było przywrcenie ustroju samorządowego w gminach. Reforma ta była fundamentalną przemianą reformy państwa i pierwszym krokiem do budowy społeczeństwa obywatelskiego. W gabinecie Mazowieckiego pełnomocnikiem rządu do spraw reformy samorządu terytorialnego był Jerzy Rogulski. Głwnym aktem samej reformy byłą ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym a obecnie nosi ona nazwę Ustawa o samorządzie gminnym. Reforma miała charakter wyłącznie strukturalny. Nie wymagała zmian w podziale administracyjnym kraju. W kategoriach merytorycznych traktowana była jako mechanizm odbudowy demokracji lokalnej i gospodarki komunalnej. 27 V 1990 r. odbyły się od ponad pł wieku w pełni wolne wybory w Europie Środkowej i Wschodniej. Po sukcesie reformy gminnej pojawiły się rżnego rodzaju inicjatywy kolejnych rządw na rzecz całościowej lub częściowej przebudowy administracji publicznej. W przypadku projektw częściowych z reguły łączyły one administrację terytorialną z samorządem lub modną wwczas ideą regionalizacji. W okresie 1989 do 1997 r. przyjęto wiele istotnych ustaw odnoszących się do ustroju administracji publicznej państwa. W praktyce poza reformą gminną z ’90 tego roku administracja publiczna w Polsce i sposb jej funkcjonowania w wymienionych latach nie uległ zmianom. Reformy zostały podjęte w roku 1998 przez rząd Jerzego Buzka. Mieliśmy tutaj do czynienia z reformą ustrojową państwa. W czasie tej reformy powstał pakiet ustaw, tj:

Ustawa o samorządzie powiatowym

Ustawa o samorządzie wojewdzkim

Ustawa o administracji rządowej w wojewdztwie

Ustawa o wprowadzeniu 3-stopniowego podziału terytorialnego państwa.

W ciągu kilku miesięcy poza uchwaleniem powyższych ustaw o charakterze ustrojowym opracowano także głębokie zmiany w systemie administracji publicznej. W tym celu znowelizowano ponad 200-cie ustaw prawa materialnego.

W administracyjnym podziale kraju, posiadamy trzystopniowy podział państwa:

-Wojewoda

- Powiaty

- Gminy

Podział kraju związany jest z modelem administracji interregionalnej a ściślej rzecz ujmując z polityką interregionalną.

Samorząd terytorialny wykonuje wszelkiego rodzaju zadania publiczne ustalone w konstytucji i ustawie o samorządzie terytorialnym. Podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina. Pozostałe jednostki to powiat i wojewdztwo.

Wyrżnia się dwa rodzaje samorządw:

Samorząd lokalny (gmina, powiat)

Samorząd terytorialny (wojewdztwo)

Jednostki samorządu terytorialnego mają osobowość prawną ("sondualizm"). Przysługuje im prawo własności i inne prawa majątkowe (mienie komunalne) co jest istotne.

Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie rządowej. Zadania publiczne, ktre służą zaspokojeniu potrzeb wsplnoty samorządowej są wykonywane przez samorząd terytorialny jako tzw. zadania własne. Oprcz zadań własnych jednostki samorządw terytorialnych mogą wykonywać zadania zlecone. Jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach publicznych. Natomiast dochodami jednostek są ich dochody własne (podatki i opłaty lokalne) oraz subwencje oglne i dotacje celowe z budżetu państwa.

Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatkw lokalnych. Swoje zadania jednostki samorządu terytorialnego wykonują za pośrednictwem organw stanowiących i wykonawczych.

Samorząd gminny

Mieszkańcy danej gminy z mocy prawa tworzą tzw. wsplnotę samorządową. O ustroju gminy stanowi jej statut. Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze, tj.:

-Sołectwa na wioskach

-Dzielnice

-Osiedla i inne jednostki

-Miasto na terenie gminy, jeżeli gmina jest mieszana

Zakres działania i zadania należące do gminy to:

-Przestrzeganie ładu przestrzennego (plan zagospodarowania przestrzennego);

-Gospodarowanie nieruchomościami;

-Ochrona środowiska, przyrody, gospodarki wodnej;

-Dbanie o infrastrukturę (drogi, mosty, ścieżki np. rowerowe, chodniki, organizacja ruchu),

-Zapewnienie lokalnego transportu zbiorowego;

-Ochrona zdrowia;

-Pomoc społeczna;

-Zaopatrzenie mieszkańcw w wodę;

-Wybudowanie kanalizacji, utrzymanie czystości, porządku, urządzeń sanitarnych;

-Zapewnienie dostępu do wysypiska śmieci;

-Uzbrojenie w media (gaz, energię elektryczną, wodę itd.);

-Edukacja publiczna;

-Dbanie o kulturę na poziomie lokalnym (utrzymywanie bibliotek itp.);

-Kulturę fizyczną i kulturystykę;

-Udostępnienie i dbanie o targowiska, hale targowe;

-Cmentarze;

-Porządek publiczny i bezpieczeństwo;

-Ochrona p.poż.;

-Utrzymanie obiektw gminnych i innych urządzeń użyteczności publicznej;

-Wspieranie polityki prorodzinnej;

-Wspieranie i upowszechnianie samorządu;

-Promocja gminy;

-Wspłpraca ze społecznościami lokalnymi.

Władze gminy. Organami gminy są:

Rada gminy jako organ kolegialny;

Organ 1-osobowy - wjt, burmistrz, prezydent

Do zadań Rady Gminy należą:

uchwalanie miejscowych planw zagospodarowania przestrzennego;

uchwalanie uchwał w sprawie podatkw;

uchwalanie zasad ustalania i przyznawania stypendium

Rada gminy kontroluje działalność wjta i gminnych jednostek organizacyjnych i pomocniczych. Wybiera ona ze swego grona przewodniczącego.

Osoby wchodzące w skład gminy:

Radny,

Wjt,

Z-ca wjta

Sekretarz gminy

Skarbnik

Samorząd powiatowy. Mieszkańcy powiatu tworzą z mocy prawa wsplnotę samorządową. Ma osobowość prawną. Samodzielność powiatu podlega ochronie samorządowej.

Zakres działania i funkcje.

Wykonuje zadania określone w ustawie o charakterze ponadgminnym w zakresie:

Promocja i ochrona zdrowia

Pomoc społeczna

Polityka pro rodzinna

Wspieranie osb niepełnosprawnych

Transport zbiorowy i drogi publiczne

Kultura i ochrona dbr kultury

Kultura fizyczna i turystyka

Geodezja, kartografia

Gospodarowanie nieruchomościami

Ochrona środowiska i przyrody

Ochrona praw konsumenta

Utrzymanie powiatowych obiektw użyteczności publicznej

Promocja powiatu

Władze powiatu.

Organami powiatu są Rada i Zarząd Powiatu.

Działalność organw jest jawna. Rada powiatu jest organem stanowiącym i kontrolnym. Zarząd powiatu jest organem wykonawczym. W skład samorządu wchodzi starosta będący przewodniczącym zarządu vice starosty i członkowie. Zarząd powiatu wykonuje uchwały Rady powiatu.

Samorząd wojewdztwa. Mieszkańcy tworzą regionalną wsplnotę samorządową. Organy samorządu wojewdzkiego działają na podstawie i w granicach określonych ustawą. Do zakresu działań należy wykonywanie zadań publicznych o charakterze wojewdzkim. Administracja rządowa w wojewdztwie jest zespolona w jednym urzędzie i pod jednym zwierzchnictwem. Administracja samorządowa w wojewdztwie nie narusza samodzielności gminy. Ustrj wojewdztwa jako jednostki samorządu terytorialnego określa statut wojewdztwa.

Zakres działalności:

Pielęgnowanie polskości

Rozwj i kształtowanie

Pobudzanie aktywności gospodarczej

Podnoszenie konkurencyjności

Podnoszenie innowacyjności

Wspieranie rozwoju nauki i kultury

Promocja walorw wojewdztwa

Utrzymanie i rozwj infrastruktury wojewdztwa

Samorząd wojewdztwa wykonuje zadania w zakresie:

Edukacji publicznej w tym szkolnictwa wyższego;

Promocji i kultury zdrowia

Ochrony środowiska (pozostałe jak przy powiecie)

Organami samorządu wojewdzkiego są Sejmik wojewdztwa i Zarząd. Działalność jest jawna. Sejmik jest organem stanowiącym i kontrolnym. Zarząd jest organem wykonawczym. W jego skład wchodzi 5 osb:

Marszałek wojewdztwa, ktry jest przewodniczącym;

Vice Marszałek

Pozostali członkowie

Nadzr nad działalnością wojewdztwa sprawuje prezes Rady Ministrw, ktry jest ministrem w terenie i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych Regionalna Izba Obrachunkowa.

(...) Historia zna myślicieli, ktrzy patrząc na świat niejako przez okno swojego zacisznego pokoju, z metodycznością matematyka budowali plany jak systemy dedukcyjne, wychodząc z kilku prostych i oczywistych założeń, ocen i wskazań. Tworzyli w ten sposb dzieła, ktre nieraz bardzo sugestywnie działały na umysły innych i dawały im silne impulsy do działania. Zna też historia pełnych energii i temperamentu działaczy, ktrzy swoją sztuką mwienia budzili w masach silne poruszenia uczuć, a umiejętną taktyką organizowali tych mas zbiorowe działanie. Ci zazwyczaj w ogromnym uproszczeniu widzieli plany przebudowy, a w bezwzględnym i niemal fanatycznym działaniu nie oglądali się na koszty i skutki uboczne zmian dokonywanych. Rzadziej natomiast bywa, iżby radykalnie poczynał ten, kto sam zawodowo zajmuje się sprawami administracyjnymi państwa albo w własnej praktyki znał sprawy gospodarcze. Ten radykalnie może wyznaczać sobie dalekie cele, ale konkretnie będzie ważył i dobierał środki (...).

Powyższe spostrzeżenia Czesława Znamierowskiego (1888- 1967) , wybitnego filozofa prawa i państwa, profesora Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu – bliskie zresztą powołanemu na wstępie poglądowi Edmunda Bruke’a – powinno zastanowić także wszystkich tych, ktrzy podejmują się przygotowania i wprowadzenia w życie zasadniczej reformy administracji publicznej, zwłaszcza jeżeli celem reformy ma być ukształtowanie narodowego modelu administracji publicznej.

Model taki, jak wiemy, formował się w czasach Drugiej Rzeczpospolitej i do rozwiązań tamtego czasu możemy wciąż nawiązywać, co się zresztą – i słusznie – czyni. Warto pamiętać rwnież, na co staraliśmy się zwrcić uwagę, o niezrealizowanych projektach reform z doby Drugiej Rzeczpospolitej, w szczeglności o projektach Komisji Usprawnienia Administracji Publicznej przy Prezesie Rady Ministrw.

Przedwojenne rozwiązania – i te zrealizowane, i nie tylko zaprojektowane, po z gry płwieczu nie mogą już jednak stanowić w zmienionych warunkach politycznych, społecznych i , co w administracji jest zawsze ważne, geograficznych, podstawowego czy tym bardziej jedynego wzorca bądź nawet tylko punktu odniesienia dla prac nad nieodzowną reformą. Nowe wyzwania ekonomiki oraz techniki i nauk o zarządzaniu, wymogi najpierw stowarzyszenia się ze Wsplnotami Europejskiki, a obecnie wynikające z akcesji do Uni Europejskiej, noweuniwersalne standardy demokratyczne, w szczeglności właściwie Radzie Europy, standardy OECD, jak też liczne, zwłaszcza najświeższe, doświadczenia poszczeglnych państw – wszystko to wręcz uniemożliwia mechanicznie nawiązywanie do przeszłych rozwiązań.

Dowodzi tego dobitnie przykład krajw, ktrym było dane, inaczej niż Polsce, od styleci rozwijać swoje własne modele administracyjne. I w tych krajach przeprowadza się, zwłaszcza w ciągu ostatnich dziesiątkw lat, zasadnicze czasem reformy, nierzadko odrzucając określone odwieczne zasady, jak w przypadku terytorialnej administracji Francjii. Skutki i kierunki tych reform- czy szerzej zmian- najlepiej chyba określił w 1990 roku jeden z przedstawicieli włoskiej nauki administracji, pisząc o administracji swojego kraju, funkcjonującej już od dwch dziesięcioleci w ramach – znacznie mniej przecież posuniętej niż obecnie- integracji europejskiej :

(...) dzisiejszą administrację publiczną cechują : wzrost zadań administracyjnych, policentryzm organizacji, zbliżenie się do siebie funkcji publicznej i sektora prywatnego w kierunku kształtowania wsplnego modelu, zmiana i ewolucja procedur, wkraczanie prawa prywatnego w dziedzinę tradycyjnie należącą do prawa publicznego, ponadnarodowe uwikłanie narodowej administracji publicznej, a jednocześnie- choć może to się wydać z powyższym sprzeczne- silne przywiązanie do tradycji. Aktualnie też występują też dwie tendencje: po pierwsze, coraz bardziej wieloszczeblowego funkcjonowania administracji ( wsplnotowej, narodowej, lokalnej), po wtrne, tendencja do tracenia przez państwo swojego >> terytorium > kontroli przez administrację państwa macierzystego


Przykadowe prace

List do kolezanki na temat "meine Schule"

List do kolezanki na temat "meine Schule" Liebe Monika, Vielen dank fur deinen Brief, der mir viel Freude bereitet hat. Entschuldige mich bitte, dass ich dir so lange nicht geschrieben habe. In der letzten Zeit habe ich viel zu tun. Ich muss viel lernen, weil ich im nachsten jahr Prufungen ablege. Monika, du hast mich ...

Brief

Brief Kielce, den 12. September 2002 Lieber Max, vielen Dank fr deinen Brief. Mir geht es gut. Ich hoffe, dir auch. Du hast gefragt was fr ein Verkehrsmittel sollst du nehmen... Ein Bus ist sicher billiger und fhrt direkt nach Kielce, und mit dem Zug es ist in Polen nicht so einfach. Ich beginne die Somme...

Układ kostny

Układ kostny TEMAT: UKŁAD KOSTNY Układ kostny stanowi bierny element aparatu ruchu. Głwnym zadaniem szkieletu, jako zrębu budowy całego organizmu, jest pełnienie funkcji podporowej, ruchowej i amortyzacyjnej. Oprcz tego wiele elementw kostnych stanowi ochronę narządw trze...

List motywacyjy

List motywacyjy Anna Nowak Krakw, 10.02.2004 r. ul. Lawendowa 10/15 33-999 Krakw tel.(0-55)633 33 33 Pani Aleksandra Modna Dział Rekrutacji PRO-FASHION sp. z o.o. ul. Modna 25 00-360 Warszawa W odpowiedzi na Państwa ogłoszenie proszę o przyjęcie ...

Uzasadnij, że Wesele S. Wyspiańskiego można nazwać dramatem społecznym. (matura ustna)

Uzasadnij, że Wesele S. Wyspiańskiego można nazwać dramatem społecznym. (matura ustna) Ślub Lucjana Rydla – młodopolskiego poety z chłopką – Jadwigą Mikołajczykwną odbył się w 1900r. w Bronowicach pod Krakowem. Małżeństwa intelig...

Podstawy nauk prawnych

Podstawy nauk prawnych XIX w POZYTYWIZM PRAWNY prekursor John Austin ;Karl Bergnohm, Georg Jellinek nard w sensie konstytucyjnym, twierdzili że prawo powinno być stałe i jednakowe dla wszystkich i niezmienne;normy moralne i etyka nie powinny zmieniać prawa jeśli jest niegodne z nimi. PRAWO –wyraz...

Wypowiedzi złożone wspłrzędnie

Wypowiedzi złożone wspłrzędnie Wypowiedzenie złożone: - Zdania złożone wspłrzędne: Zdanie złożone wspłrzędnie składa się z dwu wypowiedzeń pojedynczych pozostających w stosunku wspłrzędnym, czyli wzajemnie się...

Odmiana przymiotnika

Odmiana przymiotnika Rodzajnik określony: Nom. der kluge Mann die kluge Frau das kluge Kind die klugen Kinder / jeder kluge Mann Dat dem klugen Mann der klugen Frau dem klugen Kind den klugen Kindern / diesem klugen Mann Akk. den klugen Mann die kluge Frau das kluge Kind die klugen Kinder / solchen klugen ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry