• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Administr...

Nawigacja

Administracja III Rzeszy



Administracja III Rzeszy




Na wstępie wymaga zdefiniowania używane w nazwie przedmiotu – pojęcia administracji. Termin ten narodził się w starożytnym Rzymie, a w żywych językach europejskich znany był od czasw średniowiecza. Od dawna miał on jednak i wciąż ma rżne znaczenia. Po pierwsze, administracja może oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami – osoby czy instytucji prywatnej, państwa bądź innej instytucji publicznej. Po wtre, może ona odnosić się tylko do zarządu sprawami publicznymi. W tym znaczeniu ujmowano ją dwojako: albo w sposb negatywny – jako tę część funkcji państwa, ktra nie jest ani stanowieniem praw, ani wymierzaniem sprawiedliwości albo w sposb pozytywny, funkcjonalny – jako organizatorską działalność państwa.

Historia administracji, oznacza dla nas historię administracji publicznej.

Administracja rozumiana funkcjonalnie z natury rzeczy wystąpić musiała we wszystkich historycznych typach i formach państwa.

Stosunek Niemcw do władzy można niemal dokładnie opisać w kategoriach zapożyczonych z teologii. Jedną z takich kategorii jest religijna, nabożna cześć wobec państwa, inną byłaby menicheizm czyli wizja świata rozszczepionego na zwalczające się krlestwa ciemności i światła. W niemieckim obrazie władzy, polityka należała do krlestwa ciemności, natomiast administracja – do krlestwa światła.

W rezultacie urzędnicy państwowi cieszyli się szacunkiem niemal rwnym temu, jakim darzono żołnierza. W roku 1933 administracja gorliwie przystąpiła do wspłpracy z reżimem, po części z powodu tęsknoty za autokratyzmem Hohenzollernw, po części pod wpływem potrzeby identyfikacji z silnym państwem, po części zaś wyobrażając sobie, że Trzecia Rzesza będzie państwem kierowanym przez apolitycznych fachowych urzędnikw.

Te mrzonki wynikały z rwnoznaczności likwidacji partii politycznych z likwidacją politycznego nadzoru. Nie wszyscy zresztą urzędnicy rozczarowali się w swych nadziejach; masowo wstępowali do partii – doprowadzili do sytuacji, w ktrej starzy bojownicy podnieśli ostrzegawczy krzyk: Prawnicy rozcieńczają naszą partię!.

Wkrtce potem partia przestała przyjmować nowych kandydatw, ale po zniesieniu tego embarga w 1937 roku proces masowych nawrceń biurokratw zaczął się na nowo, tak że już pod koniec tegoż roku na każdych pięciu pruskich urzędnikw państwowych tylko jeden nie był członkiem partii; w roku 1939 przynależność do partii stała się w praktyce warunkiem przyjęcia do służby państwowej.

Czystka wśrd tak zwanych politycznie niepożądanych dotknęła co





- 1 -





piątego urzędnika w socjaldemokratycznej przedtem Prusach, a co dziesiątego w pozostałych częściach Rzeszy. Masowo usuwani byli ludzie nie należący do partii. Usunięcie tak wielu urzędnikw, ktrzy wydawali się być nietykalni miało na celu przekonać społeczeństwo – zazdroszczące administracji jej stabilnej pracy i prawa do emerytury – że nowy reżim nie uznaje żadnych kast uprzywilejowanych. Dalszą aprobatę opinii publicznej zyskała decyzja nazistw, że pensja urzędnikw aż do końca lat trzydziestych utrzymane będą na poziomie ustalonym w okresie wielkiego kryzysu, podczas gdy dochody wszystkich grup pracowniczych podniosły się do poziomu przedkryzysowego.

Zatrudnieni bezpośrednio przez państwo urzędnicy – podobnie jak nauczyciele – byli wystawieni na rżnorodne naciski partyjne bardziej niż przedstawiciele innych zawodw. Ich telefony były na podsłuchu, kontrolowano ich znajomości, badano przeszłość polityczną, nadzorowano ich sprawy matrymonialne, a nawet rozrodczość.

W memorandum z 1937 roku minister spraw wewnętrznych stwierdzał: Każdy kawaler ubiegający się o awans w służbie państwowej musi założyć pisemną deklarację wyjaśniającą, dlaczego nie jest żonaty i kiedy zamierza się ożenić. Każdy żonaty a bezdzietny urzędnik państwowy, ktrego małżeństwo trwa już od co najmniej dwch lat, musi w celu uzyskania stałego kontraktu wyjaśnić przyczyny swojej bezdzietności. W niektrych okręgach notable partyjni posuwali się jeszcze dalej. W 1937 roku gauleiter Schwede-Coburga wydał ukaz wyznaczający ściśle datę, od ktrej począwszy w moim Gau każdy urzędnik i pracownik państwowy kończąc dwadzieścia pięć lat musi być żonaty.

Ale prokreacje były tylko jednym z wielu zadań domowych nałożonych na urzędnikw. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych systematycznie przypominało, że obowiązkiem urzędnikw państwowych jest nie tylko prenumerata partyjnych gazet, ale także pozyskiwanie dla nich nowych czytelnikw. Wszyscy urzędnicy państwowi musieli składać przysięgę lojalności wobec Fuhrera i używać pozdrowienia Heil Hitler.

Urzędnik państwowy mgł być zdymisjonowany, jeśli nie wspierał narodowosocjalistycznej Opieki Społecznej, jeśli jego żona prowadziła się w sposb niegodny żony funkcjonariusza państwowego, jeśli jego dzieci uczyły się w szkołach prywatnych, zadawały się z rwieśnikami z mniejszości narodowych lub nie należały do Hitlerjugend. Urzędnicy nie byli w zasadzie zmuszeni do rezygnacji ze swej przynależności wyznaniowej, ale ponieważ nie wolno im było należeć do stowarzyszeń religijnych, byli, obok nauczycieli i etatowych działaczy partyjnych, najliczniej reprezentowaną grupą zawodową w neopogańskim Niemieckim Ruchu Wyznania Wiary.

Prawo z 1937 roku zobowiązywało urzędnikw do składania władzom informacji o wszelkiej działalności antypaństwowej, o jakiej się dowiedzą.





- 2 -





Obowiązywała ich przynależność do Reichsbund Deutcher Beamten – liczącego 1,2 miliona członkw związku urzędnikw nazistowskich, co oznaczało płacenie pokaznych składek, udział w zebraniach po godzinach pracy, ćwiczenia na strzelnicy, przestrzeganie zarządzonego przez Związek bojkotu domw towarowych. Płace urzędnikw najniższego szczebla były śmiesznie małe. Miesięczna pensja początkującego urzędnika najniższej rangi wynosiła 150 marek; maksimum, osiągane na takim stanowisku po szesnastoletnim stażu, nie przekraczało 210 marek. Etatowi działacze partyjni także byli od urzędnikw państwowych lepiej wynagradzani, choćby dlatego, że partia wypłacała trzynaście pensji w ciągu roku. Płaca urzędnika średniego szczebla wahała się od 320 (początkujący) do 420 marek (po dwudziestoletnim stażu), a urzędnikw szczebla kierowniczego – odpowiednio – od 400 do 640 marek miesięcznie.

Taka struktura zarobkw nie tylko utrudniała werbowanie ludzi do administracji, ale także zniechęcała młodych urzędnikw do zakładania rodziny.

Ta długa lista upośledzeń urzędnikw Trzeciej Rzeszy – od inwigilacji po zamrożone płace – była jednak tylko częścią ich problemu. Dla typowego urzędnika państwowego kwestią zasadniczą był charakter państwa, stanowiącego zarazem rację istnienia, jak i zrdło utrzymania. Reżim odnosił sukcesy zarwno w polityce wewnętrznej, jak zagranicznej; zniesiono nadzr parlamentu i partii politycznych nad administracją.

Szczeglnie istotny był jeszcze jeden fakt: administracja, bynajmniej nie pochłonięta przez aparat partyjny, została włączona w rozbudowaną machinę nazistowskiego państwa w postaci zasadniczo nie naruszonej. Czystkę, ktra w 1933 roku objęła socjaldemokratw, liberałw i Żydw – większość urzędnikw, podobnie jak większość społeczeństwa, przyjęła jako operację raczej kosmetyczną niż chirurgiczną; nominacji działaczy NSDAP na ważniejsze stanowiska nie było wiele. W służbie dyplomatycznej nie zmieniono ani jednego szefa placwki zagranicznej; pozostali też na swoich miejscach dyrektorzy departamentw Ministerstwa Sprawiedliwości, choć do istniejącej struktury dodano politycznego sekretarza stanu do spraw narodowego socjalizmu.

Jednak ten pozr ciągłości maskował tylko głębokie przemiany w podziale władzy w ramach machiny rządowej. Tak więc Ministerstwo Spraw Zagranicznych wkrtce rozdzielało już tylko funkcja ornamentacyjne i honorowe (żaden z jego wysokich urzędnikw nie miał najmniejszego dostępu do polityki, może z wyjątkiem sekretarza stanu von Weizsackera) rzeczywistą politykę uprawiał rywalizujący z ministerstwem partyjny wydział zagraniczny – tak zwane Buro Ribbentrop, wspierane dwudziestoma milionami marek z Fundacji Adolfa Hitlera.

Ministerstwa utworzone po przejęciu władzy – Goebbelsowskie Ministerstwo Propagandy i Ministerstwo Lotnictwa Goringa – były hybrydami





- 3 -



tradycji urzędniczej i nazistowskich nowinek. Ta hybrydyczność tłumaczy upowszechnienie się obu instytucjach praktyk nieprzepisowych – żeby nie powiedzieć korupcji. W Ministerstwie Lotnictwa okres oczekiwania na awans z trzeciej rangi urzędniczej do czwartej w niektrych przypadkach kurczył się z przepisowych czterech lat do tyluż miesięcy; także Ministerstwo Propagandy tylko wyjątkowo przestrzegało obowiązujących administrację zasad awansowania, ponieważ stanowiska w propagandzie partyjnej zajmowali ludzie wyjątkowo młodzi, przepisy natomiast wymagały od urzędnikw długoletniego stażu przed każdym awansem.

Nastawieni na karierę debiutanci w służbie publicznej mogli tylko z zadowoleniem powitać nazistowską rozbudowę aparatu biurokratycznego, ktra w ciągu ośmiu lat podwoiła szanse kariery w administracji państwowej. Między rokiem 1934 a 1939 nakłady budżetowe na ministerstwa wojskowe wzrosły dziesięciokrotnie, a na Ministerstwo Sprawiedliwości – trzydzieści sześć razy. Ta biurokratyczna hipertrofia była wszakże wątpliwym błogosławieństwem: choć dawała korzyści niektrym urzędnikom, to jednak w połączeniu z oglnymi brakami na rynku pracy nakładała na innych jeszcze większy ciężar obowiązkw przy zarobkach zamrożonych wciąż na poziomie kryzysowym.

Charakterystyczny był przyjęty przez reżim sposb zaspokajania żądań finansowych urzędnikw: zamiast podnosić stawki uposażenia, władze podniosły na przykład wiek emerytalny, dzięki czemu urzędnik mgł dłużej cieszyć się maksymalną płacą, albo dewaluowały tytuły służbowe, poczynając od samej gry: szef administracji państwowej otrzymał na przykład tytuł reichsministra. W tym duchu zmodyfikowane zostały w latach 1938-1939 przepisy dotyczące personelu administracji. Wstępny okres prbny dla urzędnikw średniego szczebla skrcono z czterech do dwu lat, a nawet do jednego roku w przypadku kandydatw z odpowiednim stażem partyjnym; zwycięzcy krajowego wspłzawodnictwa zawodowego mogli otrzymać stanowiska w urzędach średniego i wyższego szczebla bez dyplomw, uważanych dotąd za niezbędne.

Mimo tego obniżenia porzeczki – co miało nadto dużą wartość propagandową, wydawało się bowiem istotnym krokiem w kierunku jedności narodowej – praca w administracji przyciągała młodych intelektualistw, zwłaszcza z wykształceniem uniwersyteckim; obawy, że wiele młodych talentw skusi raczej kariera partyjna, okazały się nieuzasadnione, podobnie jak obawy, że partia w sposb nieznośny zdominuje pracę administracji. Na ogł instytucje państwowe egzystowały odrębnie od partyjnych: pokrywały się one częściowo tylko na poziomie lokalnym – cztery tysiące gminnych przywdcw partyjnych, ortsgruppenleiterw, pełniło zarazem funkcje wjtw,

7e80

60 procent przywdcw powiatowych, funkcje burmistrzw, a na bardzo już wysokim





- 4 -







szczeblu, w silnie znazyfikowanych ministerstwach: Spraw Wewnętrznych, Rolnictwa, Propagandy – funkcje sekretarza stanu. Cała pośrednia warstwa urzędnicza zachowała względną niezależność od partyjnej zaborczości.

Stały za tym czysto pragmatyczne racje. Administracja mogła nadal rozwijać swoją tradycję fachowości, ktrych brakowało dobremu przypadkowo aparatowi partii. Poza tym reżim nie musiał infiltrować ani przebudowywać instytucji, ktra aż nadto skłonna była wypełniać jego rozkazy. Biurokracja dowiodła tego mozolną pracą nad przygotowaniem programu ludobjstwa, w ktrym bardzo ważne, choć tylko pomocnicze role odegrały ministerstwa: Spraw Zagranicznych, Ziem Wschodnich; Spraw Wewnętrznych, Gospodarki i Transportu. (W konferencji w Wannsee w 1942 roku, podczas ktrej zredagowano międzynarodowy projekt eksterminacji europejskich Żydw, wzięło udział jedenastu ministrw lub wiceministrw.) Pzniej sumiennie rozszerzano ten typ wspłpracy, mimo iż poważna liczba urzędnikw państwowych krytykowała środki – choć niekoniecznie cele – nazistowskiej polityki w kwestii Żydw.

Wojna po wieloma względami jeszcze bardziej utrudniła życie urzędnikom państwowym. Nie dość, że musieli teraz przejąć wiele dodatkowych prac, ktrych partia nie potrafiła wyegzekwować od własnych działaczy, to w dodatku stali się oficjalnym chłopcem do bicia społeczeństwa sfrustrowanego wojennymi ograniczeniami i opznieniami. Tradycyjnie polityka kojarzyła się ze złem, administracja z dobrem – teraz jednak politykw otoczono czcią, a to oznaczało, że cała wina za niedociągnięcia władz zostanie zrzucona na administrację. Propagandziści partyjni uruchomili przeciwko urzędnikom cały arsenał obrazliwych epitetw: pedantyczni ważniacy zaślepieni rutyną, sklerotycy z atramentem w żyłach, skryby oderwane od pulsującej rzeczywistości walki narodowosocjalistycznej.

Kolumnie, jakie Hitler rzucał pod adresem prawnikw w kwietniu 1942 roku, ugodziły także w administrację, ktrej wyższe szczeble były w całości obsadzone przez absolwentw prawa. Wszystko to musiało nadwerężyć morale urzędnikw, choć nie umniejszyło w sposb widoczny ich sprawności.



W pokojowych latach istnienia Trzeciej Rzeszy urzędnicy państwowi, choć kiepsko opłacani, spełniali sumiennie swoje obowiązki, mając w pamięci stare powiedzenie o Prusach, ktre wygłodowały swoją drogę do wielkości; w latach wojny trzymali się mimo codziennych trudw i poniżeń, bo pamiętali że minister spraw wewnętrznych Frick nazwał ich drugim obok armii filarem państwa a Goring był potomkiem kolonialnego urzędnika państwowego. Wielu oddawało się modnym wwczas marzeniom: po zwycięskim zakończeniu wojny Wermaht zajmuje się normalizacją kraju i utemperuje rozbestwionych partyjniakw. Przyozdabiając takimi chimerami głęboko zakorzenione poczucie obowiązku, urzędnicy państwowi aż do końca





- 5 -





rozwijali swoją fachowość i aktywność w służbie władzy, ktra tymczasem nie traktowała ich jak kuchtę do wszystkiego i chłopca do bicia, ale także odrzucała podstawową rację ich bytu: zgodność praktyki rządzenia z prawem.









- 6 -





ZRDŁA:



- Historia administracji publicznej Izdebski

- Encyklopedia PWN

- Historia społeczna Trzeciej Rzeszy Richard Grunberger





Przykadowe prace

Dwudziestolecie

Dwudziestolecie 1. Czas trwania Dwudziestolecie międzywojenne to okres między pierwszą a drugą wojną światową - jeden z najkrtszych okresw literackich w dziejach literatury. Początek przypada na rok 1918- zakończyła się pierwsza wojna światowa, Polska odz...

Kubizm

Kubizm Kubizm jest to kierunek w sztukach plastycznych, głwnie malarstwie i rzeźbie, ktry rozwinął się we Francji na początku XX wieku. Prekursorami kubizmu byli Pablo Picasso i Georges Braque. Po raz pierwszy określenia kubizm użył krytyk sztuki Louis Vauxcelles. W języku ...

Słusznie nazwano "Pana Tadeusza" epopeją narodową?

Słusznie nazwano "Pana Tadeusza" epopeją narodową? Odkąd pamiętam zawsze słyszałam o epopei narodowej. Będąc małym dzieckiem nie rozumiałam tego pojęcia. Pytałam rodzicw czym jest właściwie ta epopeja? Wtedy dopiero dowiedziałam się o...

Romantyzm pl cz. 2

Romantyzm pl cz. 2 W życiu i twrczości Adama Mickiewicza (1798-1855) możemy wyrżnić trzy etapy: 1. Okres wileńsko – kowieński. Nazwą tą określa się okres życia poety, ktry związany jest z dwoma miastami: a) studia w Wilnie (1816-1819) b) praca w s...

Więź społeczna w grupie nieformalnej

Więź społeczna w grupie nieformalnej Więź społeczna w grupie nieformalnej Pracę chciałbym zacząć od przywołania definicji więzi społecznej, rozumianej jako … zorganizowany system stosunkw, instytucji, środkw kontroli społecznej, sk...

Interpretacja utworu J.W. Goethe "Krl olch"

Interpretacja utworu J.W. Goethe "Krl olch" Utwr Johanna Wolfganga Goethego pt. Krl olch jest balladą łączącą cechy liryki, epik i dramatu, a więc jest gatunkiem synkretycznym. Autor tego dzieła dał początek i wyznaczył nowe drogi, za ktrymi podążali p...

Streszczenie - Mit- Dedal i Ikar

Streszczenie - Mit- Dedal i Ikar Dedal był wielkim greckim artystą i budowniczym, ktry przebywał na Krecie z rozkazu krla Minosa. Zbudował on słynny labirynt dla Minotaura (pł człowieka pł byka) syna żony władcy, Pazyfae i byka. Po zakończeniu swego zadania grek zaprag...

Daniel Naborowski "Do Anny" - interpretacja.

Daniel Naborowski "Do Anny" - interpretacja. Wiersz jest miłosnym wyznaniem autora. Poeta prbuje odnaleźć jakieśkolwiek wartości w świecie. Autor w wierszu nagromadził rzeczy ulotne, przemijające. Jedyna rzeczą ktra nie przemija jest jego miłość do Anny: &qu...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry