• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Alkohol ...

Nawigacja

Alkohol a zdrowie człowieka



Alkohol a zdrowie człowieka




Choroby spowodowane piciem alkoholu występują u ok. 50% mężczyzn i 10% kobiet zgłaszających się do lekarza. Lekarze nie rozpoznają jednak uzależnienia od alkoholu u większości swoich pacjentw cierpiących na tę chorobę. Dotyczy to zwłaszcza uzależnienia u kobiet.



Układ nerwowy



Układ nerwowy jest wyjątkowo wrażliwy na działanie alkoholu etylowego a szczeglnie jego metabolitw. To właśnie w układzie nerwowym najwcześniej i najwyraźniej ujawniają się skutki neurotoksycznego działania etanolu. Na powstawanie patologicznych zmian w tym układzie wpływają dodatkowo, spowodowane przez alkohol, niedobory witaminowe (głwnie witamin z grupy B - tiaminy, biotyny, kwasu pantotenowego i pirydoksyny).W obwodowym układzie nerwowym na plan pierwszy wysuwa się zapalenie wielonerwowe (polineuropatia). Powstaje ono w wyniku zmian czynności i struktury nn. obwodowych wywołanych czynnikami niezakaźnymi a w tym konkretnym przypadku szeroko rozumianym działaniem alkoholu i jego metabolitw. Charakteryzujące się przede wszystkim zaburzeniami czucia w odsiebnych odcinkach kończyn (parestezje i osłabienie), nerwoblami oraz bolesnością uciskową nerww, osłabieniem bądź brakiem odruchw ścięgnistych a także blami mięśniowymi. W skrajnych przypadkach mogą wystąpić niedowłady a nawet porażenia. Najczęściej spotykane są porażenia n. promieniowego (tzw. "ręka opadająca" - upośledzenie ruchu wyprostnego w nadgarstku i stawach śrdręczno - palcowych) i n. strzałkowego wsplnego (osłabienie zgięcia grzbietowego stopy, niemożność nawracania stopy oraz osłabienie zginania i prostowania palcw; stopa opada, jej brzeg wewnętrzny ustawia się niżej niż wewnętrzny a stopa przybiera ustawienie końsko - szpotawe). Zmianom w obwodowym układzie nerwowym towarzyszą prawie zawsze zmiany mięśniowe manifestujące się osłabieniem siły i zanikami mięśni (pacjenci często skarżą się, że mają nogi "jak z waty"). Dochodzi rwnież do osłabienia siły skurczu mięśni gładkich m.in. macicy i jelit. W stawianiu diagnozy, poza stwierdzeniem faktu nadmiernej i intensywnej konsumpcji alkoholu oraz obrazem klinicznym, istotne jest przeprowadzenie badania elektromiograficznego wraz z badaniem szybkości przewodzenia we włknach nerwowych.Przewlekłe spożywanie etanolu może rwnież spowodować poważne problemy ze wzrokiem będące wynikiem toksycznego uszkodzenia pozagałkowej części nerwu wzrokowego (tzw. toksyczna neuropatia wzrokowa, ktra przejawia się rżnego stopnia zaburzeniami widzenia, do pełnej ślepoty włącznie oraz rżnego typu ograniczeniami pola widzenia i niekiedy prowadzi do zaniku nerwu wzrokowego) oraz retinopatią siatkwkowo - naczyniwkową. Ośrodkowy układ nerwowy stanowią: mzg i mżdżek, rdzeń przedłużony i rdzeń kręgowy. Dojrzały mzg ma do dyspozycji około 100 bilionw neuronw w połączeniu z 1 trylionem komrek glejowych. Mniej więcej od 35 roku życia człowiek traci około 100 000 neuronw każdego dnia. Pomimo tych strat, sieć pozostałych neuronw, wypełnia bez zakłceń swoje zadania. Sytuacja ta ulega jednak istotnej zmianie na skutek wpływu czynnikw zewnętrznych takich jak np. urazy, zaburzenia krążenia mzgowego, zmiany zwyrodnieniowe, zakażenia czy zatrucia (m.in. alkoholem). U osb spożywających duże ilości alkoholu, tomografia komputerowa wykazuje w ośrodkowym układzie nerwowym, w 50 - 90% przypadkw, poszerzenie układu komorowego oraz zaniki korowe głwnie w okolicach skroniowych i czołowych. Przegląd kilkudziesięciu programw badawczych, w ktrych wykonano w sumie badania komputerowe u 2270 osb, wykazał zaniki korowo - podkorowe u 67,9% badanych. Wiele badań wykazało rwnież, że występują one najwyraźniej w zespole (psychozie) Korsakowa. Jednocześnie zaobserwowano częściowe cofanie się tych zmian po ograniczeniu picia alkoholu. Ponieważ zgodnie z obowiązująca terminologią słowo zanik oznacza coś nieodwracalnego zaproponowano, aby w przypadku zmian odwracalnych używać określenia obkurczenie mzgu ("brain shrinkage"). Stwierdzane w badaniach zmiany są wynikiem nie tylko uszkadzającego działania alkoholu i jego metabolitw na mzg, ale także wielu rżnych czynnikw towarzyszących zespołowi uzależnienia od alkoholu (m.in. urazy, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia przepływu krwi przez mzg w stanach upicia, okresy bezdechu w stanach głębokiego zatrucia, rżnego rodzaju schorzenia, niedobory żywieniowe itp.). Ze zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym związane jest także występowanie drgawkowych napadw abstynencyjnych nazywanych często padaczką alkoholową. Efektem organicznego poalkoholowego uszkodzenia mzgu są: encefalopatia Wernickego (Zespł Wernickego - Korsakowa), otępienie oraz nieamnestyczne upośledzenie funkcji poznawczych i pamięci. Encefalopatia Wernickego jest wynikiem toksycznego działania alkoholu, przy jednoczesnym niedoborze witamin (głwnie Vit. B1). Na skutek powstania zmian krwotoczno - zwyrodnieniowo - zapalnych dochodzi w niej do porażenia mięśni okoruchowych, niezborności a nawet zaburzeń świadomości. Ponadto dość powszechne są objawy zapalenia wielonerwowego a w niektrych przypadkach pojawiają się dodatkowo ruchy mimowolne czy też spastyczny niedowład kończyn. Encefalopatia Wernickego występuje u ok. 5 - 10% osb uzależnionych a jej objawy to: zaburzenia gałkoruchowe, oczopląs, drżenia, niezborność, niedowłady spastyczne kończyn, polineuropatia, napady drgawkowe, zaburzenia przytomności. Na podłożu encefalopatii Wernickego, przy jednoczesnej obecności rozległych zmianach w układzie limbicznym, może rozwinąć się wspomniana już wcześniej, a omwiona bardziej szczegłowo w części poświęconej zmianom psychicznym w przebiegu uzależnienia od alkoholu, psychoza Korsakowa. Znacznie rzadziej spotykane są encefalopatie: Morela (blaszkowy zanik kory), Marchiafava - Bignami (pierwotne zwyrodnienie ciała modzelowatego), a także Adamsa, Victora i Mancalla (centralna mielinoza mostu) oraz Joliffe'a (pelagra alkoholowa). W autonomicznym układzie nerwowym, wynikiem działania alkoholu może być neuropatia nerwu błędnego, ktrego uszkodzenie powoduje porażenie podniebienia miękkiego, gardła i krtani.



Układ pokarmowy Śluzwki

Najczęściej spotykane w układzie pokarmowym zmiany to Przewlekłe stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej, przełyku, żołądka i dwunastnicy, zaburzenia perystaltyki przełyku i jelit oraz upośledzone wchłanianie prowadzące do powstania niedoborw pokarmowych. Nierzadko, w stanach zapalnych, spotykane są wybroczyny i nadżerki oraz krwawienia spowodowane pęknięciami błony śluzowej. Alkohol powoduje osłabienie zwieracza przełyku i występowanie refluksu żołądkowo - przełykowego, przełyk Barretta, urazowe pęknięcia przełyku oraz zespł Mallory'ego - Weissa.



Wątroba

U ok. 20-30% osb pijących dziennie powyżej 3 standardowych porcji alkoholu (1 porcja zawiera ok. 10 g czystego alkoholu) stwierdza się podwyższenie wartości GGT. Poziom ten, po odstawieniu alkoholu powinien powrcić do normy (norma wynosi 8-54 IU/L) w przeciągu ok. 3 miesięcy. Wątroba, w ktrej metabolizowana jest większość alkoholu, reaguje na jego nadmierną podaż kolejno: stłuszczeniem (u 90% osb pijących intensywnie), zapaleniem (u 40% lub wg. innych autorw u 10-15%), zwłknieniem a w końcu marskością (15-30% lub wg. innych autorw u 8-10%). Stłuszczenie wątroby polega na nadmiernym odkładaniu się tłuszczu w komrkach wątrobowych i jest procesem w znacznym stopniu odwracalnym tzn. ustępuje po zaprzestaniu picia. Objawy stłuszczenia manifestują się dolegliwościami w okolicy prawego podżebrza i wyraźnym powiększeniem wątroby. Alkoholowe zapalenie wątroby jest kolejnym etapem jej uszkodzenia a objawy i dolegliwości są bardziej nasilone niż w stłuszczeniu. Jeżeli osoba z alkoholowym zapaleniem wątroby pije nadal, w około 80% przypadkw, rozwija się zwłknienie przechodzące w marskość. Marskość wątroby jest stanem, w ktrym miąższ wątroby (hepatocyty) zostaje zastąpiony przez włknistą tkankę łączną, ktra jest bezwartościowa z punktu widzenia funkcji wątroby a jednocześnie utrudnia przepływ krwi przez wątrobę. Objawami marskości są: oglne osłabienie, chudnięcie, obecność płynu w jamie brzusznej, obrzęki, żłtaczka oraz żylaki przełyku, ktre mogą powodować obfite krwotoki. Zdaniem niektrych badaczy ryzyko powstania zmian w wątrobie pojawia się już przy dziennym spożyciu 60-80 g alkoholu przez mężczyzn i powyżej 20 g przez kobiety. Pierwotny rak wątroby w 75% przypadkw (wg. innych autorw u 15-20%), rozwija się na podłożu marskości wątroby. Wśrd hipotez usiłujących wyjaśnić rozwj alkoholowej marskości wątroby podkreśla się znaczenie wpływu alkoholu na czynność błony komrkowej i metabolizm lipidw, wysokiego stężenia aldehydu octowego oraz niedoborw pokarmowych. Wprawdzie alkohol (a szczeglnie, tworzony w wątrobie przez dehydrogenazę alkoholową - ADH i ok. 30 razy bardziej toksyczny produkt jego przemiany - aldehyd octowy) jest uznawany za czynnik szczeglnie toksyczny dla wątroby, to bardzo ważną rolę w patogenezie poalkoholowego uszkodzenia wątroby odgrywają niedobory pokarmowe. Ciekawostką jest, że u alkoholikw, u ktrych z powodu marskości wątroby dokonano przeszczepu wątroby, obserwowano niską, bo tylko 10% częstość powrotu do picia*. Z wieloośrodkowych badań, jakie zostały przeprowadzone w USA wynika, że przeżycie przeszczepu wątroby w wybranych przypadkach pacjentw alkoholikw, jest takie samo jak w grupie pacjentw, ktrzy nie nadużywali alkoholu*. Większość ośrodkw wymaga, przed zabiegiem, co najmiej sześciu miesięcy kontrolowanej abstynencji oraz abstynencji po zabiegu. Picie alkoholu po przeszczepie nie jest jednak tak istotne jak nie przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania lekw koniecznych po tym zabiegu.



Trzustka

Większość tj. ok. 65% ostrych i przewlekłych zapaleń trzustki oraz związane z nimi uszkodzenia tkanki gruczołowej mają u podłoża nadmierne spożywanie alkoholu. Alkohol powoduje bowiem zagęszczenie i wytrącanie się, w kanalikach trzustkowych, substancji białkowych (białkowych "korkw", czopw). Spowodowane zaczopowaniem kanalikw stany zapalne połączone są często z "autotrawieniem się" trzustki. Inny mechanizm polega na tym, że alkohol powodując nadmierne pobudzenie wydzielania przez trzustkę wywołuje stan zapalny i skurcz dwunastnicy oraz przewodu trzustkowego a to utrudnia odpływ wydzielanych przez trzustkę enzymw trawiennych do dwunastnicy. Zapalenie trzustki może powstać rwnież przez ciągłość jako skutek wcześniejszego zapalenia żołądka i dwunastnicy albo jako wynik "zarzucania" do przewodu trzustkowego treści dwunastniczej. W stanach bardziej zaawansowanych, powikłaniem zapalenia trzustki staje się cukrzyca ponieważ ulegają zniszczeniu wysepki Langerhansa wytwarzające insulinę regulującą prawidłowy przebieg przemiany cukrw. Przewlekłe, nawracające stany zapalne trzustki są częściej związane z alkoholizmem niż ostre zapalenia trzustki. Przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że ponad 75% pacjentw cierpiących na przewlekłe zapalenie trzustki miało w przeszłości doświadczenia z intensywnym piciem a choroba pojawiała się zwykle w przeciągu 5 do 10 lat po takich doświadczeniach. Ostre zapalenia trzustki wiążą się z prawie 5% ryzykiem zgonu natomiast ich przyczyną jest w 10-20% alkoholizm.





Układ krążenia

Wprawdzie istnieją dowody na to, że umiarkowane spożywanie alkoholu zmniejsza ryzyko zgonu z powodu choroby wieńcowej to znacznie więcej badań wykazuje, że przewlekłe intensywne picie alkoholu powoduje inne schorzenia układu sercowo - naczyniowego takie jak nadciśnienie, kardiomiopatie, arytmie i udary mzgowe.



Nadciśnienie

Rozpowszechnienie nadciśnienia tętniczego wśrd mężczyzn nadużywających alkoholu waha się w granicach 10-30%. Z badań wynika, że powstawanie nadciśnienia może być, z jednej strony związane z zespołem abstynencyjnym i obniżaniem się poziomu alkoholu we krwi, z drugiej natomiast za taki stan rzeczy może być odpowiedzialny nieznany jeszcze mechanizm biochemiczny. Nadciśnienie jest głwnym czynnikiem ryzyka wystąpienia krwotoku mzgowego lub udaru oraz zawału serca. Liczne badania wskazują na to, że częste spożywanie alkoholu ma ścisły związek z większą skłonnością do nadciśnienia. Stwierdzono, że rżnorodne powikłania nadciśnienia tętniczego, w tym rwnież związane z nimi zgony, zwiększają się wraz ze wzrostem spożycia alkoholu. Badania wykazują jednocześnie, że wraz z zaprzestaniem picia nadciśnienie tętnicze może być częściowo odwracalne.



Kardiomiopatia

U osb długotrwale pijących rozwija się, spowodowana osłabieniem kurczliwości mięśnia sercowego, kardiomiopatia alkoholowa (zmiany zwyrodnieniowe włkien mięśnia sercowego, stłuszczenie i powiększenie serca, znaczne osłabienie siły skurczw m. sercowego) prowadząca do zaburzeń w pracy serca oraz do niewydolności krążenia. Mechanizm powstawania tych zmian nie jest jeszcze wystarczająco dobrze poznany. Przypuszcza się, że pewną rolę odgrywać w nim mogą - upośledzenie wychwytu Ca, peroksydacja lipidw z tworzeniem wolnych rodnikw oraz wytwarzanie aldehydu octowego. Zarwno kardiomiopatia jak i omwione niżej zaburzenia rytmu spowodowane są głownie bezpośrednim działaniem alkoholu i produktw jego przemiany na mięsień sercowy oraz na układ przewodzący serca. Szacuje się, ze 20-30% przypadkw kardiomiopatii może być związana ze spożywaniem alkoholu. Przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że prawie połowa osb z kardiomiopatią o trudnej do ustalenia przyczynie wykazywała objawy uzależnienia od alkoholu. Jednocześnie okazało się, że u ok. 30% pacjentw objawy cofnęły się po zaprzestaniu picia. Pozostałe 70% może wymagać przeszczepu serca.



Zaburzenia rytmu

Zarwno ostre zatrucie alkoholem jak i jego przewlekłe spożywanie mogą powodować niemiarowość lub zaburzenia rytmu pracy serca. Do przedsionkowych zaburzeń rytmu związanych z przewlekłą konsumpcją alkoholu należą migotanie (ok. 15-20% migotań idiopatycznych) i trzepotanie przedsionkw. Nagłe zgony w populacji alkoholikw tłumaczone są częściowo występowaniem arytmii. Alkohol zaburza automatyzm węzła zatokowo - przedsionkowego i może wydłużać przewodzenie impulsw), może rwnież prowokować częstoskurcze.



Choroba wieńcowa

Nie znajduje obecnie potwierdzenia, popularny od ubiegłego stulecia pogląd, że alkohol poprawia krążenie w naczyniach wieńcowych i tym samym łagodzi ble wieńcowe (objawy dusznicy bolesnej). Subiektywna poprawa po spożyciu alkoholu nie jest wynikiem rozszerzenia naczyń wieńcowych a skutkiem uspokajającego i znieczulającego działania alkoholu. Mięsień sercowy pozostaje nadal niedotleniony. Wprawdzie, jak wspomniałem na wstępie, niektrzy badacze twierdzą, że spożywanie umiarkowanych ilości alkoholu zmniejsza ryzyko zapadalności na chorobę wieńcową to rwnocześnie zwracają uwagę na zwiększoną częstość występowania u tych osb marskości wątroby, zachorowań na raka oraz przypadkw nadciśnienia tętniczego. Z drugiej strony, jest wiele badań, ktre wykazują, że ryzyko choroby wieńcowej i umieralność na tę chorobę zwiększa się w przypadku intensywnego picia.



Zaburzenia hematologiczne

U osb uzależnionych od alkoholu spotykane są często zmiany morfologiczne w szpiku kostnym, ktre uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie układu krwiotwrczego. Alkohol działa w sposb bezpośredni na wszystkie elementy morfotyczne krwi i ich rozwj. Wpływ na krwinki czerwone następuje poprzez obniżenie poziomu kwasu foliowego oraz hamowanie syntezy DNA. Stwierdzono także toksyczne działanie alkoholu na megakariocyty oraz niszczenie płytek krwi w śledzionie. Liczba płytek może powrcić do normy już po kilku dniach abstynencji.



Choroby naczyń mzgowych

Wynikiem chorb naczyń mzgowych są m.in. udary. Powstają one na skutek upośledzonego przepływu krwi przez te naczynia lub wydostania się krwi poza naczynie. Zwiększone ryzyko udaru i krwotoku wiąże się z hamowaniem przez alkohol trombogennej aktywności płytek krwi, zwiększoną tendencją do skurczu naczyń oraz wspomnianym wcześniej wzrostem ciśnienia krwi.



Zaburzenia funkcji seksualnych

Pomimo dość powszechnej opinii, że alkohol i inne substancje psychoaktywne wpływają korzystnie na wydolność seksualną, często obserwuje się efekt odwrotny. Wiele tych substancji, z alkoholem włącznie, ma działanie "odhamowujące" (np. redukuje wstyd i zahamowania u osb nieśmiałych) i poprzez ten mechanizm może rzeczywiscie powodować zwiększenie popędu płciowego. Długotrwałe nadmierne picie alkoholu prowadzi jednak najczęściej do osłabienia wydolności seksualnej. Systematyczne, a niekiedy nawet okazyjne spożywanie alkoholu może u części mężczyzn prowadzić do impotencji. Stwierdzono, że wzrost stężenia alkohalu we krwi powoduje zaburzenia wzwodu, opźnienie ejakulacji i osłabienie orgazmu. Z badań wynika, ze impotencja może występować nawet u 50% osb długotrwale nadużywających alkoholu. Ponadto u wielu zdarza się, wspomniana wyżej, atrofia jąder i obniżenie płodności. Mechanizm tego zjawiska jest złożony i prawdopodobnie jest skutkiem bezpośredniego toksycznego działania alkoholu na komrki Leydiga oraz wynikiem zaburzeń czynności podwzgrza. Poziom testosteronu może być obniżony, jednakże ostatnie badania dowiodły, że u wielu mężczyzn uzależnionych od alkoholu poziom hormonw płciowych jest prawidłowy. Wpływ alkoholu na wydolność seksualną kobiet jest gorzej poznany. Wiele spośrd uzaleznionych kobiet skarży się na osłabienie popędu płciowego, zmniejszenie wydzielania śluzu pochwowego i zaburzenia cyklu miesięcznego. Często występują zmiany zanikowe jajnikw i zahamowanie owulacji. Z badań wynika, że kobiety mają obniżoną płodność na skutek zmniejszonej częstości owulacji i większej częstotliwości poronień samoistnych. Picie alkoholu przed okresem pokwitania może opźnić dojrzewanie płciowe poprzez obniżenie poziomu hormonu wzrostu i hormonu luteinizującego (LH). U kobiet uzależnionych od alkoholu częściej występuje wczesna menopauza. Odrębnym zagadnieniem jest fakt występowania zaburzeń łaknienia u 10-20% kobiet alkoholiczek. Wspłistniejąca anorexia nervosa lub bulimia może pogarszać wydolność seksualną, ponieważ takim zaburzeniom jak amenorrhoea, anorexia, utrata wagi ciała i niepłodność zwykle towarzyszą zaburzenia łaknienia.



Układ odpornościowy

Układ odpornościowy składa się z narządw przystosowanych do obrony organizmu przed obcymi substancjami (grasica, śledziona, węzły chłonne, szpik kostny) oraz wyspecjalizowanych komrek takich jak limfocyty oraz makrofagi. Przewlekłe spożywanie alkohlu hamuje funkcje układu odpornościowego co manifestuje się zwiększoną wrażliwością na choroby zakaźne, zapalenie płuc, gruźlicę czy nawet raka. Alkohol upośledza m.in. zdolność limfocytw do spełniania ich funkcji (np. do produkcji przeciwciał przeciw obcym antygenom) oraz osłabia ich aktywność. Powoduje także obniżenie aktywności komrek NK, ktre są istotnym czynnikiem obronnym przeciwko przerzutom nowotworowym.



Inne narządy i układy

Spotykane często, u osb nadmiernie pijących, przewlekłe zapalenia błony śluzowej tchawicy i oskrzeli prowadzą do zwiększonej podatności na choroby układu oddechowego. U osb palących i nadużywających alkoholu 10-krotnie częściej niż w grupie kontrolnej występuje rak jamy ustnej, krtani oraz tchawicy. Znane są przypadki ostrej niewydolności nerek spowodowane ich toksycznym uszkodzeniem przez alkohol. Nadużywaniu alkoholu mogą towarzyszyć objawy dny moczanowej (zapalenia staww spowodowanego gromadzeniem się złogw moczanowych) a także kamicy nerkowej (w wyniku odkładania się złogw magnezu w drogach moczowych). Zmiany hormonalne manifestują się u mężczyzn powiększeniem gruczołw piersiowych, zmianą typu owłosienia, osłabieniem lub zanikiem zarostu na twarzy a u kobiet - zanikiem jajnikw, pojawieniem się zarostu na grnej wardze i "pogrubieniem" głosu. Następstwem tych zmian są często zaburzenia potencji i miesiączkowania, bezpłodność oraz wcześniejsze przekwitanie. Zmiany skrne powstają pośrednio i są skutkiem działania alkoholu na przewd pokarmowy i wątrobę. Najbardziej widoczne są przebarwienia i pajączkowate znamiona naczyniowe (zwłaszcza na skrze twarzy) oraz przekrwienie twarzy z zapaleniem spojwek i obrzękami. Nierzadko towarzyszy im uoglniony świąd, ktry może poprzedzać wystąpienie objaww marskości wątroby. Z nadużywaniem alkoholu wiąże się też zwiększone ryzyko zarażenia chorobami wenerycznymi i wirusem HIV (AIDS). Badania wykazują, że nadużywanie alkoholu wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem powstania zmian nowotworowych szczeglnie wątroby, przełyku, części nosowej gardła, krtani i tchawicy. Zaobserwowano rwnież, że u kobiet pijących alkohol częściej występuje rak sutka. Wiąże się to m.in. z osłabieniem systemu odpornościowego organizmu. Ponieważ alkohol działa szczeglnie toksycznie na organizmy młode, u kobiet ktre piją alkohol w okresie ciąży, spotykane znacznie częściej porody niewczesne i przedwczesne oraz poronienia samoistne. Najpoważniejszym powikłaniem spożywania alkoholu podczas ciąży jest tzw. alkoholowy zespł płodowy, ktry charakteryzuje się niską wagą urodzeniową i złym stanem oglnym noworodka (m.in. częste wady serca, deformacje staww), opźnieniem rozwoju oraz obecnością licznych wad rozwojowych (głwnie twarzy i układu kostno - stawowego). Objawom tym towarzyszą rżnego rodzaju zaburzenia neurologiczne a szczeglnie często upośledzenie umysłowe. Efektem toksycznego działania alkoholu na organizm są rwnież niedobory witaminowe oraz utrata tzw. pierwiastkw śladowych (m.in. magnezu, wanadu, krzemu itd.), bez ktrych organizm nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować.






Przykadowe prace

Socjologia kultury - zagadnienia

Socjologia kultury - zagadnienia 1.RŻNE SPOSOBY DEFINIOWANIA KULTURY: 1.) def. nominalistyczne- opisowo-wyliczające(traktują kulturę jako określony zbir konkretnych przedmiotw) 2.)def. historyczne- kładą nacisk na czynniki tradycji kulturowej (jako pewien mechanizm przekazywan...

Osiągnięcia kultury średniowiecza w Europie i Polsce

Osiągnięcia kultury średniowiecza w Europie i Polsce Kultura w średniowieczu rozwijała się na dwch podstawowych wzorcach. Były to wzorce świętych (najczęściej ascetw) oraz rycerstwo. Szczeglny rozwj kultury i oświaty zaczął się dopiero pod koniec tej...

Własność ziemska i pałac w Krasnobrodzie od XVII wieku

Własność ziemska i pałac w Krasnobrodzie od XVII wieku Według Władysława Łozińskiego, opierającego swe wywody na aktach grodzkich przemyskich, w pierwszej ćwierci XVII w. Krasnobrd należał do podkomorzego Tomasza Lipskiego. Następnymi dziedzicami tych ...

Turystyka kajakowa

Turystyka kajakowa Kajak wynaleźli Eskimosi wiele tysięcy lat temu. Nazwa sprzętu pochodzi z eskimoskiego- ka-i-ak, czyli męskie człno eskimoskie, a un-i-ak kobiece. Kajak był i jest najprostszym środkiem lokomocji po zbiornikach wodnych i ciekach. Kajakarstwo jest jednym z najwspanialszych...

Bimbanie

Bimbanie Chciałabym napisać coś radosnego , wakacyjnego dla poprawy humoru. Ale nie wiem czy wypada. Wszak wszędzie alarmują że bezrobocie sięga zenitu że to już prawie 20 % społeczeństwa bez pracy. Jeżeli więc wszyscy są bezrobotni to kto jest na wakacjach na ur...

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że życie człowieka często przedstawiane jest w literaturze jako droga lub podrż? Motyw drogi w literaturze. Topos drogi.

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że życie człowieka często przedstawiane jest w literaturze jako droga lub podrż? Motyw drogi w literaturze. Topos drogi. Ilu ludzi, tyle pomysłw. Rwnież tyle pomysłw mieli znani i mniej znani filozofowie na wytłumaczenie sensu ż...

Genialne miniatury braci Von Limbourg

Genialne miniatury braci Von Limbourg W XIV wieku we Francji i krajach niderlandzkich dwory krlewskie i książęce stały się mecenatami sztuki. Było to związane ze wzrostem potrzeby estetycznych doznań wśrd wczesnej inteligencji , ktra na co dzień chciała otaczać si&#...

Recenzja filmu pt. "Świadectwo urodzenia" pana Stanisława Rżewicza

Recenzja filmu pt. "Świadectwo urodzenia" pana Stanisława Rżewicza W latach sześćdziesiątych pan Stanisław Rżewicz stworzył wspaniały film pt. Świadectwo urodzenia . Stanisław Rżewicz w swoich filmach rozliczał się z wojenną przeszł...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry