• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Andrzej ...

Nawigacja

Andrzej Lubbe-"Imperium europejskie" - ekspansja Europy a powstanie gospodarki swiatowej. Moje wrażenia po lekturze



Andrzej Lubbe-"Imperium europejskie" - ekspansja Europy a powstanie gospodarki swiatowej. Moje wrażenia po lekturze




W książce IMPERIUM EUROPEJSKIE? Ekspansja Europy a powstanie gospodarki światowej Andrzej Lubbe stara się czytelnikowi pokazać, w jakim stopniu ekspansja Europy przyczyniła się do jej rozwoju gospodarczego oraz do ukształtowania międzynarodowego podziału pracy. Punktem wyjściowym rozważań jest koniec wieku XV.

Uwaga autora koncentruje się na uwarunkowaniach rozwoju gospodarczego Europy

i sprecyzowaniu stwierdzenia na ile Europa skorzystała z ekspansji. Problem natomiast określenia zyskw lub strat regionw pozaeuropejskich, zarwno w sferze politycznej, jak i gospodarczej zdaje się autora już mniej zajmować.



Obraz światowego rynku, a zatem światowej ekonomii będący skutkiem przede wszystkim, jak już powiedziano, ekspansji Europy, został w ostatnich dziesięcioleciach uzupełniony – także wpływem Stanw Zjednoczonych Ameryki.

W rezultacie ekspansji cały świat podzielił się na:

- kraje produkujące i eksportujące żywność oraz ,

- kraje specjalizujące się w produkcji towarw przemysłowych.

Umocnił się tym samym podział na kraje biedne i bogate.



Rozdział pierwszy poświęcony został problemowi kształtowania się systemu gospodarki europejskiej oraz powstaniu systemu gospodarki atlantyckiej.

Podstawą kapitalistycznego rozwoju Europy nie była ekspansja kolonialna, lecz zmiany zachodzące na tym kontynencie. Kolonie, wyłączając Amerykę Płnocną

i częściowo Amerykę Południową (minerały i cukier z Wysp Karaibskich), nie miały dla gospodarki europejskiej specjalnego znaczenia.

Wszystko, co służyło interesom Europy, było związane przede wszystkim z rozsądnym wykorzystaniem efektw ekspansji.



W II rozdziale omwiono problem nowego imperializmu, datującego się w przybliżeniu od końca 19-go stulecia.

W sumie od tego momentu przeważa rozumienie imperializmu jako polityki z pozycji siły, polityki aneksji i podbojw.

W dalszym ciągu jednak, nie był to termin zupełnie jednoznaczny. Nowe pojmowanie terminu – imperializm, mające związek z teorią W.I.Lenina, łączy się na ogł

z pracami J.A.Hobsona, R.Hilferdinga i R.Luksemburg.

Cechą charakterystyczną nowego określenia imperializmu jest jego nieuchronność. Przyczyną sprawczą imperializmu jest sama istota kapitalizmu.



W końcu wieku XIX walka o podział świata naruszyła sztuczną rwnowagę sił w Europie. W pewnym sensie wiek XIX przygotował grunt pod obie wojny światowe.

Motywy podjęcia w końcu 19-go stulecia przez państwa centrum, szerokiej ekspansji politycznej w stosunku do obszarw należących do peryferii wczesnego świata – były zrżnicowane. Stosunkowo największe znaczenie miały względy strategiczne i prestiżowe, specyficzny układ stosunkw wewnętrznych w państwach imperialistycznych oraz nacisk niewielkich, lecz na ogł wpływowych, grup interesw starających się wykorzystać dla własnych celw nadarzającą się koniunkturę.

Tłumaczenie rozpoczęcia ekspansji właśnie w 70- i 80-tych latach XIX stulecia względami czysto ekonomicznymi jest mało przekonywające.

Natomiast wydaje się, że właśnie od tego momentu znaczenie czynnika ekonomicznego zaczyna rosnąć.

Mimo mało zachęcających ekonomicznych rezultatw pierwszej fazy nowej ekspansji, była ona jednak dość energicznie kontynuowana.

Problem nowych kolonii zajmował coraz więcej miejsca w wielkiej polityce.

Okres – do pierwszych lat XX wieku określa się jako fazę włączania peryferii do rynku światowego.



W III rozdziale autor stara się przedstawić proces formowania się nowego międzynarodowego podziału pracy w XX stuleciu. Charakteryzuje się on przede wszystkim pogłębiającą się zależnością Europy od Stanw Zjednoczonych Ameryki Płnocnej oraz nowoformowanych centrw przemysłowych od importu surowcw nieodzownych do dalszego ekonomicznego rozwoju.

Szacuje się, że Europa Zachodnia importowała ok. 70% zużywanych surowcw, a Japonia – blisko 90%.



Dekolonizacja wydobyła na światło dzienne problemy rozwoju gospodarczego dawnych terytoriw zależnych. Uzyskanie niepodległości przez byłe kolonie oraz wzrost samodzielności krajw poddanych nieformalnej dominacji doprowadziło w większości z nich do wytworzenia się psychozy industrializacyjnej – co odbija się niekorzystnie na rozwoju i modernizacji rolnictwa oraz prowadzenia polityki uprzemysłowiania zarwno ze środkw własnych, jak i zagranicznych.

I znowu występuje swoiste powtrzenie sytuacji z XIX wieku – kapitał zagraniczny najchętniej wędruje do krajw bogatych i stabilnych politycznie. Kraje te nadal pozostają zdecydowanie największym importerem obcego kapitału.



Charakterystyczną cechą międzynarodowych stosunkw

i politycznych jest to, że biorą w nich udział – suwerenne państwa. Prby stosowania siły gospodarczej z reguły wywołują kontrakcję państwa, ktrego interesy zostały zagrożone. Istniejące już porozumienia monopolistyczne zawsze mają poparcie państwa. Nawet znaczna przewaga gospodarcza nie musi przekształcić się w rzeczywistą dominację, ponieważ system słabszy może zastosować kontrakcję polityczną.



Dominacja to nie tylko posiadanie przewagi, lecz także praktyczne jej wykorzystywanie. W układach międzynarodowych dominacja zawsze jest kategorią gospodarczo-polityczną.

W warunkach znacznego policentryzmu gospodarczego i politycznego możliwości stosowania bezpośredniego nacisku polityczno-administracyjnego są poważnie ograniczone.



Najważniejszym i najwcześniej występującym skutkiem ekspansji centrum było wciągnięcie zdominowanych obszarw w sferę oddziaływania rynku światowego. Samo otwarcie miało charakter rewolucji i dlatego nie może być oceniane wyłącznie negatywnie. Była to na ogł jedyna szansa na złamanie tradycyjnych, zachowanych struktur społecznych i gospodarczych, struktur uniemożliwiających rozwj gospodarczy tych krajw we wspłczesnym rozumieniu.

Uruchomienie właściwych procesw absorpcji i adaptacji w każdym przypadku, tj.np.:

- podczas rewolucji społecznej w Indiach,

- podczas rewolucji burżuazyjnej w Japonii,

- podczas prb modernizacji w Chinach,

wymagało przeprowadzenia zmian tradycyjnych struktur społecznych i politycznych, a nie tylko gospodarczych.

Teoria o wyłączeniu zewnętrznych uwarunkowań zacofania gospodarczego nie bierze jednak tego pod uwagę.

Sterowanie procesami absorpcji i adaptacji nie jest sprawą prostą. Nie zawsze też jest w ogle możliwa.



Ekspansja kapitalizmu w okresie nowego imperializmu w większości społeczeństw poddanych kolonialnej dominacji była prawdziwą rewolucją. Ale ta sama władza okazywała się bardzo konserwatywną, jeżeli chodziło o procesy i zmiany zachodzące bez jej inicjatywy. Zamrożenie części struktur z punktu widzenia interesw władzy metropolii było w tych warunkach rozwiązaniem najbezpieczniejszym. Stosowano więc metodę – tłumienia zmian oddolnych

i popierania zmian indukowanych przez wpływy centrum. Elita, ktra poddała się wpływowi tych zmian, oceniana była jako ucywilizowana i postępowa. Prowadziło to do zaniku poczucia własnej tożsamości i specyfiki potrzeb własnego rozwoju, a przez to ułatwiało utrzymanie stanu zależności.

Ekspansja centrum miała zarwno pozytywne, jak i negatywne następstwa. Pozytywnym skutkiem był sam fakt otwarcia większości państw i społeczeństw pozaeuropejskich. System zamknięty jest natomiast skazany na stagnację.

Krajom centrum nie należy przypisywać ani całej zasługi wyrwania innych kontynentw ze stanu stagnacji, ani obarczać ich odpowiedzialnością za wszystkie istniejące nierwności.

Ekspansja centrum narzucała szereg ograniczeń, ale także stawiała nowe możliwości.

Autor przyznaje rację A.O.Hirschmanowi twierdząc, że dla rozwoju gospodarczego niezbędne jest istnienie ośrodkw wzrostu i że w związku z tym istnienie międzynarodowych lub międzyregionalnych rżnic w poziomie rozwoju gospodarczego jest niezbędnym warunkiem rozwoju. Centrum było i w pewnym stopniu nadal pozostaje takim ośrodkiem.






Przykadowe prace

U progu kapitalizmu fabrycznego i ekonomii klasycznej.(Lock, Hume, Petty, Condillac, Turgot,Trucker)

U progu kapitalizmu fabrycznego i ekonomii klasycznej.(Lock, Hume, Petty, Condillac, Turgot,Trucker) U progu kapitalizmu fabrycznego i ekonomii klasycznej. (Lock, Hume, Petty, Condillac, Turgot,Trucker) Tło epoki. Kapitalizm rodzi się dość wcześnie w niektrych miastach płnocnych Włoch, ale w ca&...

Na wieży Babel Wisławy Szymborskiej – funkcje motyww biblijnych.

Na wieży Babel Wisławy Szymborskiej – funkcje motyww biblijnych. Biblia, pomimo iż spisana została blisko dwa tysiąclecia temu, z pewnością stanowi jedno z najważniejszych i najbardziej wartościowych źrdeł inspirujących artystw literatury i sztuki na całym...

Klasyfikacja środkw stylistycznych.

Klasyfikacja środkw stylistycznych. Fonetyczne środki stylistyczne: - onomatopeje (wyrazy dźwiękonaśladowcze np. bum) - instrumentacja zgłoskowa ("O szyby deszcz, deszcz dzwoni jesienny") - powtrzenia - rymy - refreny - zoorganizowanie brzmieniowe (ustalona liczba głosek w ...

Pismo w starożytnym Egipcie

Pismo w starożytnym Egipcie 1. Egipt - hieroglify W starożytnym Egipcie pisało się na papirusie (Materiał piśmienny wytwarzany z włkien rośliny o tej samej nazwie, używany tam od III tysiąclecia p.n.e. ). Znaki na papirusie rysowano za pomocą cienkiej trzcinki, ś...

Drabina bytw - Arystoteles

Drabina bytw - Arystoteles Za jedno z najbardziej znanych dokonań Arystotelesa uważa się klasyfikację wszystkiego w przyrodzie. Przede wszystkim zaproponował podział na rzeczy ożywione i nieożywione. Pierwszą z tych grup charakteryzuje możliwość zmian bez działa...

Recenzja książki Janusza Tazbira Państwo bez stosw.

Recenzja książki Janusza Tazbira Państwo bez stosw. Janusz Tazbir urodził się w 1927 roku. Historyk zajmujący się dziejami ruchw religijnych oraz kultury w Polsce XVI – XVII wieku. Profesor Instytutu Historii PAN, od 1965 redaktor naczelny rocznika Odrodzenie i reformacja w Pols...

Abc Polityki

Abc Polityki W niniejszej recenzji chciałbym przedstawić pozycję autorstwa dr Jakuba Karpińskiego, ktra ukazała się ostatnimi laty na polskim rynku wydawniczym nakładem Wydawnictwa ALFA-WERO w Warszawie. Autor, Jakub Karpiński urodził się w 1940 roku w Warszawie. Studiow...

Przemwienie w obronie Antygony

Przemwienie w obronie Antygony Drodzy przyjaciele! Zebraliśmy się tu po to, by walczyć z niesprawiedliwym wyrokiem, Kreona przeciwko kobiecie, sprzeciwiającej się jego surowej woli. I oto my zgromadzeni chcemy stanąć w obronie niesprawiedliwie osądzonej Antygony, ktrej decy...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry