• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Andrzej ...

Nawigacja

Andrzej Lubbe-"Imperium europejskie" - ekspansja Europy a powstanie gospodarki swiatowej. Moje wrażenia po lekturze



Andrzej Lubbe-"Imperium europejskie" - ekspansja Europy a powstanie gospodarki swiatowej. Moje wrażenia po lekturze


W książce IMPERIUM EUROPEJSKIE? Ekspansja Europy a powstanie gospodarki światowej Andrzej Lubbe stara się czytelnikowi pokazać, w jakim stopniu ekspansja Europy przyczyniła się do jej rozwoju gospodarczego oraz do ukształtowania międzynarodowego podziału pracy. Punktem wyjściowym rozważań jest koniec wieku XV.

Uwaga autora koncentruje się na uwarunkowaniach rozwoju gospodarczego Europy

i sprecyzowaniu stwierdzenia na ile Europa skorzystała z ekspansji. Problem natomiast określenia zyskw lub strat regionw pozaeuropejskich, zarwno w sferze politycznej, jak i gospodarczej zdaje się autora już mniej zajmować.



Obraz światowego rynku, a zatem światowej ekonomii będący skutkiem przede wszystkim, jak już powiedziano, ekspansji Europy, został w ostatnich dziesięcioleciach uzupełniony – także wpływem Stanw Zjednoczonych Ameryki.

W rezultacie ekspansji cały świat podzielił się na:

- kraje produkujące i eksportujące żywność oraz ,

- kraje specjalizujące się w produkcji towarw przemysłowych.

Umocnił się tym samym podział na kraje biedne i bogate.



Rozdział pierwszy poświęcony został problemowi kształtowania się systemu gospodarki europejskiej oraz powstaniu systemu gospodarki atlantyckiej.

Podstawą kapitalistycznego rozwoju Europy nie była ekspansja kolonialna, lecz zmiany zachodzące na tym kontynencie. Kolonie, wyłączając Amerykę Płnocną

i częściowo Amerykę Południową (minerały i cukier z Wysp Karaibskich), nie miały dla gospodarki europejskiej specjalnego znaczenia.

Wszystko, co służyło interesom Europy, było związane przede wszystkim z rozsądnym wykorzystaniem efektw ekspansji.



W II rozdziale omwiono problem nowego imperializmu, datującego się w przybliżeniu od końca 19-go stulecia.

W sumie od tego momentu przeważa rozumienie imperializmu jako polityki z pozycji siły, polityki aneksji i podbojw.

W dalszym ciągu jednak, nie był to termin zupełnie jednoznaczny. Nowe pojmowanie terminu – imperializm, mające związek z teorią W.I.Lenina, łączy się na ogł

z pracami J.A.Hobsona, R.Hilferdinga i R.Luksemburg.

Cechą charakterystyczną nowego określenia imperializmu jest jego nieuchronność. Przyczyną sprawczą imperializmu jest sama istota kapitalizmu.



W końcu wieku XIX walka o podział świata naruszyła sztuczną rwnowagę sił w Europie. W pewnym sensie wiek XIX przygotował grunt pod obie wojny światowe.

Motywy podjęcia w końcu 19-go stulecia przez państwa centrum, szerokiej ekspansji politycznej w stosunku do obszarw należących do peryferii wczesnego świata – były zrżnicowane. Stosunkowo największe znaczenie miały względy strategiczne i prestiżowe, specyficzny układ stosunkw wewnętrznych w państwach imperialistycznych oraz nacisk niewielkich, lecz na ogł wpływowych, grup interesw starających się wykorzystać dla własnych celw nadarzającą się koniunkturę.

Tłumaczenie rozpoczęcia ekspansji właśnie w 70- i 80-tych latach XIX stulecia względami czysto ekonomicznymi jest mało przekonywające.

Natomiast wydaje się, że właśnie od tego momentu znaczenie czynnika ekonomicznego zaczyna rosnąć.

Mimo mało zachęcających ekonomicznych rezultatw pierwszej fazy nowej ekspansji, była ona jednak dość energicznie kontynuowana.

Problem nowych kolonii zajmował coraz więcej miejsca w wielkiej polityce.

Okres – do pierwszych lat XX wieku określa się jako fazę włączania peryferii do rynku światowego.



W III rozdziale autor stara się przedstawić proces formowania się nowego międzynarodowego podziału pracy w XX stuleciu. Charakteryzuje się on przede wszystkim pogłębiającą się zależnością Europy od Stanw Zjednoczonych Ameryki Płnocnej oraz nowoformowanych centrw przemysłowych od importu surowcw nieodzownych do dalszego ekonomicznego rozwoju.

Szacuje się, że Europa Zachodnia importowała ok. 70% zużywanych surowcw, a Japonia – blisko 90%.



Dekolonizacja wydobyła na światło dzienne problemy rozwoju gospodarczego dawnych terytoriw zależnych. Uzyskanie niepodległości przez byłe kolonie oraz wzrost samodzielności krajw poddanych nieformalnej dominacji doprowadziło w większości z nich do wytworzenia się psychozy industrializacyjnej – co odbija się niekorzystnie na rozwoju i modernizacji rolnictwa oraz prowadzenia polityki uprzemysłowiania zarwno ze środkw własnych, jak i zagranicznych.

I znowu występuje swoiste powtrzenie sytuacji z XIX wieku – kapitał zagraniczny najchętniej wędruje do krajw bogatych i stabilnych politycznie. Kraje te nadal pozostają zdecydowanie największym importerem obcego kapitału.



Charakterystyczną cechą międzynarodowych stosunkw

i politycznych jest to, że biorą w nich udział – suwerenne państwa. Prby stosowania siły gospodarczej z reguły wywołują kontrakcję państwa, ktrego interesy zostały zagrożone. Istniejące już porozumienia monopolistyczne zawsze mają poparcie państwa. Nawet znaczna przewaga gospodarcza nie musi przekształcić się w rzeczywistą dominację, ponieważ system słabszy może zastosować kontrakcję polityczną.



Dominacja to nie tylko posiadanie przewagi, lecz także praktyczne jej wykorzystywanie. W układach międzynarodowych dominacja zawsze jest kategorią gospodarczo-polityczną.

W warunkach znacznego policentryzmu gospodarczego i politycznego możliwości stosowania bezpośredniego nacisku polityczno-administracyjnego są poważnie ograniczone.



Najważniejszym i najwcześniej występującym skutkiem ekspansji centrum było wciągnięcie zdominowanych obszarw w sferę oddziaływania rynku światowego. Samo otwarcie miało charakter rewolucji i dlatego nie może być oceniane wyłącznie negatywnie. Była to na ogł jedyna szansa na złamanie tradycyjnych, zachowanych struktur społecznych i gospodarczych, struktur uniemożliwiających rozwj gospodarczy tych krajw we wspłczesnym rozumieniu.

Uruchomienie właściwych procesw absorpcji i adaptacji w każdym przypadku, tj.np.:

- podczas rewolucji społecznej w Indiach,

- podczas rewolucji burżuazyjnej w Japonii,

- podczas prb modernizacji w Chinach,

wymagało przeprowadzenia zmian tradycyjnych struktur społecznych i politycznych, a nie tylko gospodarczych.

Teoria o wyłączeniu zewnętrznych uwarunkowań zacofania gospodarczego nie bierze jednak tego pod uwagę.

Sterowanie procesami absorpcji i adaptacji nie jest sprawą prostą. Nie zawsze też jest w ogle możliwa.



Ekspansja kapitalizmu w okresie nowego imperializmu w większości społeczeństw poddanych kolonialnej dominacji była prawdziwą rewolucją. Ale ta sama władza okazywała się bardzo konserwatywną, jeżeli chodziło o procesy i zmiany zachodzące bez jej inicjatywy. Zamrożenie części struktur z punktu widzenia interesw władzy metropolii było w tych warunkach rozwiązaniem najbezpieczniejszym. Stosowano więc metodę – tłumienia zmian oddolnych

i popierania zmian indukowanych przez wpływy centrum. Elita, ktra poddała się wpływowi tych zmian, oceniana była jako ucywilizowana i postępowa. Prowadziło to do zaniku poczucia własnej tożsamości i specyfiki potrzeb własnego rozwoju, a przez to ułatwiało utrzymanie stanu zależności.

Ekspansja centrum miała zarwno pozytywne, jak i negatywne następstwa. Pozytywnym skutkiem był sam fakt otwarcia większości państw i społeczeństw pozaeuropejskich. System zamknięty jest natomiast skazany na stagnację.

Krajom centrum nie należy przypisywać ani całej zasługi wyrwania innych kontynentw ze stanu stagnacji, ani obarczać ich odpowiedzialnością za wszystkie istniejące nierwności.

Ekspansja centrum narzucała szereg ograniczeń, ale także stawiała nowe możliwości.

Autor przyznaje rację A.O.Hirschmanowi twierdząc, że dla rozwoju gospodarczego niezbędne jest istnienie ośrodkw wzrostu i że w związku z tym istnienie międzynarodowych lub międzyregionalnych rżnic w poziomie rozwoju gospodarczego jest niezbędnym warunkiem rozwoju. Centrum było i w pewnym stopniu nadal pozostaje takim ośrodkiem.



Przykadowe prace

Napisz jak w Lalce realizowany jest topos theatrum mundi?

Napisz jak w Lalce realizowany jest topos theatrum mundi? Łacińska sentencja theatrum mundi znaczy tyle, co teatr świata. W Lalce niemalże w każdej scenie przedstawiony świat ma w sobie coś z teatru. Już w pierwszej scenie można zobaczyć marionetki z wystawy sklepu, ktre w pewny...

Dżuma jako powieść parabola - rozwinięty konspekt odpowiedzi ustnej.

Dżuma jako powieść parabola - rozwinięty konspekt odpowiedzi ustnej. I. Wstęp: Parabola, lub inaczej przypowieść, to narracyjny utwr dydaktyczny, ktrego forma – schematyzm fabuły, uproszczony wizerunek postaci, selekcja realiw – służy właściwemu odczytani...

Francois Villon - poeta miłości i śmierci.

Francois Villon - poeta miłości i śmierci. Wielki testament. Wielki testament przekazuje refleksje Villona. Wiek XV, Francja. Rok 1431 to rozprzężenie we Francji. Poeta - łotrzyk - przydomek Villona. Kształcił się, miał tytuł bakałarza, obracał się w ...

Islam

Islam Der Islam ist eine Monotheistische Religion. Gott ist der einzige (jedyny) Gott. Er ist unteilbar (niepodzielny) und hat niemanden neben sich. Er ist unvergleichlich (niezrwnany) und nichts ist ihm auch nur hnlich. Nichts geht’s ohne seinen Willen. Er ist der Erste, der Letzte, der Ewige (wieczny), der Unendliche (...

Mitologia odwiecznym źrdłem inspiracji twrczej

Mitologia odwiecznym źrdłem inspiracji twrczej W mojej pracy chciałabym przedstawić argumenty przemawiające za tym, że mitologia jest odwiecznym źrdłem inspiracji. Uniwersalne przesłanie mitu oraz postawy bohaterw powodują, że mity odegrały ważną rolę w ...

Charakterystyka i sposoby zgrzewania

Charakterystyka i sposoby zgrzewania Charakterystyka i sposoby zgrzewania. Zgrzewanie jest metodą łączenia materiałw lub materiałw niemetalowych polegającą na powstaniu na powierzchni styku łączonych wsplnych ziaren, będących wynikiem dyfuzji i rekrystalizacji sąsiad...

Seria niefortunnych zdarzeń - recenzja

Seria niefortunnych zdarzeń - recenzja "Lemony Snicket: Seria niefortunnych zdarzeń" to ekranizacja powieści Daniela Handlera. Film opowiada o rodzeństwie Baudelaire, ktre straciły rodzicw podczas pożaru. Wioletka ma 14 lat i jest jednym z najlepszych konstruktorw znanym w tym czasie na &...

Matura

Matura 1. Biała Podlaska, Ciechanw, Warszawa - 97/98 1. "Dzieła sztuki nigdy nie przyjmujemy jako zrozumiałego samo przez się; widzimy je zawsze na tle jego prekursorw i poprzednikw". Przywołując wybrane (2-3) utwory literackie, uzasadnij tezę sformułowaną przez Josifa Brodskie...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry