• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Architekt...

Nawigacja

Architektura krajobrazu



Architektura krajobrazu




Platan klonolistny (Platanus x acerifolia (Ait.) Willd. Sp.Pl.inv.474) - drzewo z rodziny platanowatych. Roślina jest powszechnie uważana za mieszańca międzygatunkowego pomiędzy platanem wschodnim P. orientalis L. i platanem zachodnim P. occidentalis L. Pierwszy z nich pochodzi z Europy południowo-wschodniej, a drugi z Ameryki Płnocnej i po raz pierwszy został opisany na początku XVIII w. Uprawiany w całej Europie z wyjątkiem Skandynawii. Jedyny gatunek z rodzaju, ktry wytrzymuje nasze zimy, ale tylko w starszym wieku. Dlatego też do nowych nasadzeń zazwyczaj importuje się 12-15 letnie rośliny z Europy zachodniej. Cechą charakterystyczną gatunku jest duża odporność na przesadzanie (nawet w starszym wieku) oraz odmładzanie, przez silne przycinanie.

Pokrj

Drzewo dorastające do 35 m wys., o szerokiej rozłożystej koronie.

Pień

Korowina szaropopielata łuszcząca się długimi, wąskimi płatami po ktrych zostają bardzo charakterystyczne seledynowożłtawe ślady o dość gładkiej fakturze. Pień niski (jeśli nie okrzesywany), często od ziemi tworzy kilka rwnorzędnych konarw.

Liście

Ustawione skrętolegle o dł. 12-25 cm i prawie takiej samej szerokości, 3 - 5 klapowe (rzadko niewyraźnie 7 - klapowe) o nasadzie ściętej lub słabo sercowatej. Klapy płytko i rzadko ząbkowane. Jesienią liście przebarwiają się na kolor żłty lub żłtopomarańczowy.

Kwiaty

Rozdzielnopłciowe, niepozorne, zebrane w gęste, kuliste głwki. Kwiatostany zwisające na długich szypułkach.

Owoce

Owłosione orzeszki, zebrane w gęste, głwkowate owocostany 2 cm śred. na długich szypułkach. Rozpadają się pźną jesienią lub zimą.

Biotop

Wymaga żyznych, głębokich gleb, najlepiej piaszczysto-gliniastych. Dobrze znosi małą wilgotność powietrza.

Uprawy

Głwnie jako solitery w nasadzeniach parkowych oraz drzewo alejowe. Największe skupisko w Polsce: Jasne Błonia w Szczecinie.



Cis pospolity (Taxus baccata) - gatunek wiecznie zielonego szpilkowego drzewa lub dużego krzewu (do 20 m) z rodziny cisowatych.

Owoc

Jest nibyjagodą, z charakterystyczną czerwoną, kubkowatą osnwką.

Roślina trująca

We wszystkich częściach rośliny, oprcz osnwki, znajdują się duże ilości trujących związkw, przede wszystkim taksyna. Zatrucia zazwyczaj przypadkowe. Objawy zatrucia dotyczą przede wszystkim układu krwionośnego i serca (spadek ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca, migotanie komr). Zatrucia mogą okazać się śmiertelne, więc poszkodowany powinien znaleźć się jak najszybciej w szpitalu.

Ochrona

Roślina objęta ścisłą ochroną gatunkową. Pod tym względem cis pospolity jest drzewem najwcześniej objętym ochroną. Odpowiedni dekret wydał już w 1423 roku w Warcie krl Władysław Jagiełło, ktry chciał ograniczyć eksport drewna cisowego, z ktrego robiło się bardzo dobrej jakości łuki. Ograniczenie wprowadzono z obawy o całkowite wyginięcia cisu pospolitego.

Zastosowanie

• Dawniej był ceniony jako źrdło trwałego i twardego drewna. Używane było ono w meblarstwie, a także do wyrobu broni. Ze względu na dużą giętkość w średniowieczu z drewna cisu wykonywane były łuki.

• Roślina ozdobna : W naturze gatunek rzadko spotykany, często sadzony w ogrodach i parkach. Obecnie w takim zastosowaniu spotyka się wiele odmian cisa pospolitego o zrżnicowanym pokroju, wzroście i ubarwieniu (od ciemnej zieleni po złoty).

• Roślina lecznicza: Odwar z igieł był kiedyś stosowany w niedociśnieniu krwi. Z cisw izolowane są substancje, z ktrych produkuje się preparaty przeciwnowotworowe używane najczęściej w leczeniu raka jajnikw (Paclitaxel nazwa firmowa Taxol)

Ciekawostki

• Cis rosnący w Henrykowie Lubańskim na Dolnym Śląsku jest najstarszym drzewem w Polsce. Jego wiek ocenia się na 1250 lat.

• Jednym z największych i najbardziej znanym naturalnym skupiskiem cisw w Polsce jest rezerwat "Cisy Staropolskie im. L. Wyczłkowskiego" w Wierzchlasie w Borach Tucholskich.





Bukszpan zwyczajny, bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens L.) - gatunek krzewu, należący do rodziny bukszpanowatych. Występuje w Afryce Płnocnej, Europie Środkowej i Południowej, w Azji Mniejszej i na Kaukazie, aż po Himalaje. W Polsce tylko sadzony jako roślina ozdobna.

Pokrj

Krzew o zimozielonych liściach, do 3 m wysokości. Pokrj kulisty, bardzo zwarty. Rośnie powoli i jest rośliną długowieczną.

Liście

Skrzaste, błyszczące, eliptyczne, ciemnozielone liście ustawione naprzeciwlegle na pędach, bardzo gęsto. Mają charakterystyczny zapach.

Kwiaty

Bardzo drobne, żłtawobiałe, w krtkich i gęstych gronach, wyrastają w kątach liści. Są to kwiaty jednopłciowe. Męskie mają okwiat składający się z 4 nierwnych listkw i 4 pręciki, żeńskie okwiat 4–8 listkowy i 1 słupek z 3 krtkimi i trwałymi szyjkami. Kwiaty są licznie odwiedzane przez pszczoły.

Owoce

Torebka

Biotop, Wymagania

W swoim naturalnym biotopie rośnie w zacienionych miejscach. Można go sadzić w zacienionym miejscu, ale w nasłonecznionym też dobrze daje sobie radę. Jest dość wytrzymały na mrz, dobrze znosi suszę. Potrzebuje gleby o odczynie obojętnym, lub lekko zasadowym.

Zastosowanie

• Roślina uprawna : uprawiany od dawna, jako roślina ozdobna, ze względu na swoje bardzo gęste, ozdobne, zimozielone liście i ładny pokrj. Nadaje się rwnież na żywopłoty.

o Sposb uprawy : doskonale znosi cięcie, można go formować na rżne bryły geometryczne. Tnie się dwa razy w ciągu roku. Przed zimą należy go obficie podlewać, aby miał zapas wody na zimę.

• Drewno wykorzystywane do wyrobu mebli i przedmiotw ozdobnych.

Odmiany

• 'Aureovariegata' - ma barwne liście; młode są żłte, starsze zielonożłte. Rośnie dość szybko, jest wrażliwy na mrz.

• 'Golden China' - młode przyrosty mają intensywnie żłty kolor

• 'Rotundifolia' - liście z żłtym rysunkiem. Krzew szybko rosnący

• 'Suffruticosa' - karłowaty, gęsty krzew (do 1 m wysokości)







Jałowiec sabiński, jałowiec sawina, jałowiec sawiński (Juniperus sabina L.) - gatunek krzewu iglastego należący do rodziny cyprysowatych. Jego ojczyzną są gry południowej Europy oraz Azji Mniejszej, Azji płnocnej i Kaukazu.

Charakterystyka

Pokrj

Płożący się nisko po ziemi, silnie rozgałęziony na boki krzew.

Biotop

W Polsce występuje jako relikt w Pieninach, na nasłonecznionych, trudno dostępnych, południowych stokach. Powszechne w medycynie ludowej przekonanie o jego leczniczych właściwościach doprowadziło do prawie całkowitego jego wytępienia w obrębie Pienin. Obecnie spotyka się go liczniej tylko w dwch miejscach: na stromej skale Facimiech w przełomie Dunajca oraz w masywie Trzech Koron.

Charakterystyczny dla jałowca sawinia jest silny i nieprzyjemny zapach spowodowany obecnością sabinolu.



Świerk kłujący, świerk srebrny (Picea pungens Engelm. 1879) - gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae).

Świerk kłujący pochodzi z Gr Skalistych w zachodniej części Ameryki Połnocnej.

Charakterystyka

Pokrj

Korona stożkowata, zazwyczaj bardzo gęsta.

Pień

Osiąga wysokość do średnio 30 m, w warunkach naturalnych wyjątkowo do 46 m. Średnica pnia do 1,5 m. Kora cienka i popękana, szarobrązowa, u starszych drzew brunatnoszara.

Liście

Igły długości 1,5-3 cm, ostro zakończone, o czworokątnym przekroju, niebieskozielone lub niebieskoszare. Ułożone promieniście dookoła pędw.

Kwiaty

Gatunek jednopienny. Kwiaty żeńskie szyszeczkowate i zielonkawe, osadzone pionowo na końcach pędw. Kwiaty męskie długości do 3 cm, podłużne, o żłtawym zabarwieniu.

Szyszki

Zwisające, jasnobrązowe, długości 4-7 cm. Łuski szerokie u podstawy, zwężają się ku końcowi.

Biotop

Występuje na wysokości pomiędzy 1800 a 3300 m n.p.m. Tworzy lasy mieszane z sosną wydmową, topolą osiką i daglezją. Porasta także brzegi rzek i wilgotne, cieniste zbocza.

Zastosowanie [edytuj]

• Roślina ozdobna - drzewo cenione w ogrodnictwie, szczeglnie za dużą odporność na zanieczyszczenia środowiska. Sprowadzony po raz pierwszy do Europy pod koniec XIX w. Wyhodowano odmiany sadzone w parkach, ogrodach a także formy karłowate nadające się do uprawy w donicach.

Odmiany

W wyniku celowej selekcji powstało wiele odmian o zrżnicowanych cechach pokroju i zabarwienia igieł.

Świerk kłujący mylony jest czasem ze świerkiem sitkajskim (Picea sitchensis) lub świerkiem Engelmanna (Picea engelmannii). Pierwszy pochodzi z tego samego areału, odrżnia się szczeglnie cienkimi i twardymi igłami. Świerk Engelmanna rwnież pochodzi z Gr Skalistych, ale ma bardziej miękkie igły i wężej zakończone łuski szyszek.





Klon jesionolistny (Acer negundo L. Sp.Pl.2 1753) - gatunek drzewa z rodziny klonowatych (Aceraceae Juss.). Występuje w Ameryce Płnocnej i Środkowej. Zdziczały w wielu częściach świata i w pełni zadomowiony, także w Polsce. W Europie i w Polsce introdukowany został w XVIII-XIX wieku ( kenofit).

Charakterystyka

Pokrj

Osiąga wysokość 10-15 (20) metrw. Ma szeroką i nieregularną koronę. Rośnie szybko, ale jest krtkowieczny. Jego kruche gałęzie są często łamane przez wiatry lub śnieg.

Pień

Często wielopniowe lub nisko rozgałęzione, zwykle krzywe pokryte naroślami. Kora początkowo oliwkowozielona i gładka, z czasem robi się brązowawa i spękana.

Liście

Naprzeciwległe, nieparzystopierzaste, składające się z 3-5 listkw na krtkich łodyżkach, osiągają długość 15 cm. Grna powierzchnia liści zielona, dolna owłosiona. Poszczeglne listki są owalno-lancetowate i zaostrzone o brzegach nieregularnie piłkowanych.

Kwiaty

Rozdzielnopłciowe (gatunek dwupienny), męskie kwiaty mają kształt wiszących pęczkw, żeńskie zebrane w grona.

Owocem

Jest jednostronnie oskrzydlony orzeszek, ktry na roślinie połączony jest symetrycznie z drugim. Skrzydlaki ustawione pod kątem ostrym, skrzydełka prawie rwnoległe.

Biotop, wymagania

Najlepiej czuje się w mieszanych lasach liściastych rosnących na żyznych, wilgotnych glebach. Bardzo odporny na suszę!!!, zanieczyszczenia powietrza oraz mrozy.

Zastosowanie

• Historia uprawy : Roślina ozdobna, sprowadzona do Europy w XVII wieku, z czasem zdziczała, rozsiewa się naturalnie często zachwaszczając otoczenie. Obecnie wyhodowano wiele odmian o kolorowych liściach często z barwnymi obwdkami, ktre często sadzone są w ogrodach przydomowych. Zwykle są to formy szczepione na pniu.

• Sposb uprawy : Sadzony z gotowych sadzonek. Nie ma specjalnych wymagań co do gleby. Najlepiej rośnie na miejscach słonecznych. Chcąc uzyskać ładny, zagęszczony wygląd korony należy ją systematycznie przycinać.



Forsycja (Forsythia Vahl) - rodzaj krzeww należący do rodziny oliwkowatych. Obejmuje 6 lub 7 gatunkw. Występuje w Azji Wschodniej oraz w Europie na Płwyspie Bałkańskim. Łacińska nazwa rodzajowa upamiętnia szkockiego botanika Williama Forsytha.

Charakterystyka

Pokrj

Krzew osiąga wysokość 2-3 m.

Kwiaty

Roślina kwitnie na żłto, w kwietniu, w maju - jeszcze przed rozwojem liści.

Systematyka

Gatunki należące do rodzaju forsycja:

• forsycja europejska (Forsythia europaea) - jedyny gatunek europejski, bardzo rzadko spotykany w uprawie, pochodzi z Bałkanw.

• forsycja koreańska (Forsythia ovata Nakai) - kwiaty jasnożłte, kwitnie bardzo wcześnie, pochodzi z Płwyspu Koreańskiego

• forsycja zwisająca (Forsythia suspensa Vahl.) pochodzi z Chin.

• Forsythia giraldiana

• Forsythia viridissima

• Forsythia japonica

W uprawie uzyskano także mieszańce, np. często uprawiana jest forsycja pośrednia Forsythia x intermedia Zab. (F. suspensa x viridissima).

Zastosowanie

• Roślina ozdobna - forsycja jest często uprawiana jako krzew ozdobny.





Cyprysik Lawsona (Chamaecyparis lawsoniana) - gatunek drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Dziko występuje na zachodnim wybrzeżu USA.

Charakterystyka

Pokrj

Wysokość dochodzi do około 75 metrw (w Polsce dorasta do około 25m).Pędy ściśle pokryte łuskami ułożonymi na przemian pojedynczo i po dwie.

Liście

Boczne łuski o zaostrzonych wierzchołkach. Od spodniej strony na krawędziach łusek znajduje się woskowy nalot w postaci białych linii, przypominających dwie litery "Y" połączone podstawami.

Kwiaty

Rozdzielnopłciowe - gatunek jednopienny.

Owoce

Szyszki kuliste o średnicy do 0,8cm, złożone z tarczowatych łusek nasiennych. Pokryte są biało - niebieskim nalotem woskowym.

Zastosowanie

• Roślina ozdobna : W Polsce sadzony jako gatunek ozdobny.







'Wiśnia piłkowana (Prunus serrulata) – popularnie zwana wiśnią japońską. Jest to gatunek drzewa należącego do rodziny rżowatych. Jedno z najładniej kwitnących wiosną drzew. Nie jest naszym rodzimym gatunkiem. Pochodzi z Japonii. W Polsce jest hodowana w kilku odmianach, jako drzewo ozdobne.

Charakterystyka [edytuj]

Pokrj

Nieduże drzewo. Osiąga wysokość do 10 m i szerokość korony do 8 m (są odmiany dużo mniejsze). Na głwnym pniu wytwarza kilka rwnorzędnych gałęzi wznoszących się do gry, ktre tworzą parasolowatą koronę.

Liście

Eliptyczne, pojedyncze, błyszczące, o piłkowanych brzegach. Kolor zależny od odmiany; istnieją odmiany o liściach zielonych, lub brązowoczerwonych. Jesienią przed opadnięciem przebarwiają się na żłto.

Kwiaty

Są największą ozdobą tej rośliny. Roślina kwitnie od kwietnia do maja, niezwykle obficie. Kwiaty pojawiają się jeszcze przed rozwojem liści. Wydzielają słabą, delikatną woń. Pełne, rżowe, białorżowe lub białe kwiaty (zależnie od odmiany) zebrane są w kwiatostan, po kilka lub kilkanaście kwiatw. Kwiaty o średnicy do 5 cm, przedsłupne, zapylane są przez owady (błonkwki).

Owoc

Pestkowiec. Hodowane odmiany nie wytwarzają zazwyczaj owocw.

Zastosowanie [edytuj]

Roślina ozdobna: W Polsce uprawiana wyłącznie jako roślina ozdobna. Uprawia się głwnie odmiany o rżowej, lub biało-rżowej barwie kwiatw.

• Sposb uprawy: Potrzebuje stanowiska słonecznego. Nie ma większych wymagań co do gleby, przez długi czas może rosnąć w dużej donicy. Nie jest całkiem wytrzymała na mrz, dlatego nie należy jej sadzić w rejonach Polski o silnych mrozach. Jest wrażliwa na zasolenie gleby. Rozmnaża się przez szczepienie, albo okulizację, na podkładce czereśni ptasiej. Należy usuwać odrosty pojawiające się na pniu.



Buk zwyczajny (Fagus sylvatica L. Sp.Pl.2 1753) - gatunek drzewa należący do rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje w stanie dzikim w prawie całej Europie (oprcz części południowo-wschodniej). Przez Polskę przebiega wschodnia granica zasięgu. W Polsce zachodniej i południowej buk jest jednym z podstawowych drzew tworzących lasy. Jego drzewostany to tzw. buczyny (Fagetum), rośnie też w lasach mieszanych z udziałem dębu, graba i sosny. Na Pomorzu Zachodnim jest głwnym składnikiem lasw (np. puszcza bukowa pod Szczecinem). W Karpatach występuje w lasach regla dolnego. W Tatrach sięga do wysokości 1295 m n.p.m.

Charakterystyka

Pokrj

Dorasta do ok. 35 m wysokości. Korona gęsta, szeroka, nisko osadzona jeżeli drzewo rośnie samotnie, u drzew rosnących w zwartych drzewostanach, pnie są wysokie, gonne (bez bocznych gałęzi) .

Pień

Kora cienka, gładka, popielatoszara. Młode pędy owłosione.

Drewno

Twarde, ciężkie, beztwardzielowe.

Liście

Jajowate lub eliptyczne, długości do 10 cm, całobrzegie lub falisto ząbkowane. Z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, od dołu jasne i matowe. Młode liście z obu stron owłosione srebrzysto. Starsze maja owłosiony głwny nerw na spodniej stronie.

Kwiaty

Roślina jednopienna, wiatropylna. Kwiaty męskie zebrane w głwki zwisające na długich osadkach. Każdy kwiat składa się z 10-15 pręcikw i krtkiego okwiatu w kształcie rurki. Kwiaty żeńskie zebrane po dwa, otoczone czterolistkową okrywą, ktra w miarę dojrzewania drewnieje tworząc tzw. miseczkę (cupuli). Kwitnienie od kwietnia do maja.

Owoce

Trjgraniaste, brązowe orzeszki nazywane bukwią (bukiew) z miękko owłosioną, zdrewniałą torebką (kupula), pękającą na drzewie. Owocuje obficiej co 5-10 lat, poczynając mniej więcej od 50 roku życia.

Wymagania

Lubi dość wysoką wilgotność powietrza, dlatego brak naturalnych stanowisk w centralnej Polsce i Wielkopolsce. Gleby żyzne, wapienne, napowietrzone i wilgotne, ale nie podmokłe. Wrażliwy na wiosenne przymrozki. Młode rośliny doskonale znoszą zacienienie.

Zastosowanie ]

• drzewo bardzo często używane do zalesiania.

• roślina ozdobna - drzewo parkowe, używane także do zadrzewień przy drogach.

• drewno - używane w przemyśle meblarskim do wyrobu parkietw, w tokarstwie oraz na przerb chemiczny.



Dąb szypułkowy (Quercus robur L., Sp. Pl. 2. 1753, syn. Q. pedunculata Ehrh.) - gatunek dębu, drzewa liściastego z rodziny bukowatych, występujący w Europie (z wyjątkiem płnocnej Skandynawii) oraz południowo - wschodniej Azji. Tworzy dąbrowy (Quercetum), występuje także w lasach mieszanych, łęgach i grądach. W Polsce bardziej pospolity od dębu bezszypułkowego, z ktrym łatwo się krzyżuje, tworząc mieszańce o cechach pośrednich (Quercus x rosea Bechst.). Najłatwiej rozrżnić te dwa gatunki po kształcie i unerwieniu liści, oraz po długości szypułki. Pozostałe cechy są w dużej mierze zbieżne lub rżnice pomiędzy nimi są mało widoczne i prba posłużenia się nimi może być zawodna przy prbie ustalenia gatunku.

Charakterystyka

Osiąga wysokość od 20 do 50 m. Drzewo długowieczne, żyje ponad 700 lat. W młodości rośnie dość szybko na wysokość, proces ten kończy się w wieku 100 - 200 lat. Przyrost pnia na grubość trwa jednak dalej.

Pokrj

Drzewo rosnące swobodnie wykształca szeroką koronę. Korona młodych drzew jest kulista, z czasem staje się kopułowata.

Pień

Drzewo rosnące swobodnie ma krtki pień dochodzący do 2-3 m średnicy, konary są grube i rozłożyste. Młode drzewo ma korę gładką, błyszczącą, brązowawą lub białoszarą, stare - grubą, szarą do ciemnoszarej, głęboko, podłużnie spękaną (foto 1, foto 2). Z pnia często wyrastają konary zaledwie kilka metrw nad ziemią, co nadaje drzewu wygląd dwupiętrowy.

Pąki

Pąki skrętoległe (2/5), jajowate, przekrj poprzeczny zbliżony do pięciokąta. Łuski brązowe, czarnoobrzeżone, końce czarne, szaro owłosione (Zdjęcie zimowe).

Liście

Ułożone skrętolegle, 5-18 cm długości, skrzaste, nagie, z lekko szarozielonym odcieniem, od spodu nieco owłosione, z 3-6 parami zaokrąglonych klap, ogonki liściowe krtkie (do 1cm), nasady uszate lub sercowate. Nerwy boczne dochodzą do końca klap i do wcięć między nimi.

Kwiaty

Wiatropylne, rozdzielnopłciowe. Kwitną od końca kwietnia do końca maja rwnocześnie z rozwojem liści. Kwiaty męskie – długie i wiotkie, luźno zwisające kotki zgrupowane po kilka sztuk i wyrastające z pąkw bocznych zeszłorocznych pędw. Kolor żłtawo – zielony. Kwiaty żeńskie – mało widoczne, drobne, kształt cebulkowaty. Zebrane po kilka na długiej szypułce wyrastają na pędach tegorocznych. Dają początek żołędziom.

Owoce

Orzechy potocznie nazywane żołędziami, po 2-3 na szypułce o dł. 2 do 5 cm, mają kształt elipsoidalno - walcowaty. Długość 20 do 40 mm, grubość 10 - 18 mm. Najgrubsze zazwyczaj w połowie długości. Znamię płaskie, szczyt słabo zaostrzony. Osadzone są w płokrągłych miseczkach (cupula). Młode żołędzie mają wzdłużne, ciemniejsze pręgi. Na dojrzałych i suchych pręgi widoczne są po namoczeniu. Drzewo rosnące swobodnie owocuje po 40-50 latach natomiast w zwartym lesie po 60 - 80.

Korzeń

Głęboki, palowy na glebach głębokich i świeżych, powierzchniowy na glebach płytkich. Dzięki długim i mocnym korzeniom drzewa potrafią się oprzeć nawet bardzo silnym wichurom.

Biotop

Dąb szypułkowy występuje na nizinach a w obszary grskie wkracza zwykle dolinami. Dobrze znosi okresowe zalewanie, jest drzewem światłolubnym, ale jako młode drzewo dobrze znosi zacienienie boczne. Preferuje gleby świeże, głębokie, żyzne i wilgotne, są to gliny lekie, średnie i iły. Rosnie na glebach brunatnych i płowych. Niektre dęby w Puszczy Białowieskiej osiągają wysokość 43 m (pierśnica do 3m) i są uważane za jedne z najwyższych przedstawicieli swego gatunku. W południowej Polsce występuje do wysokości 400 – 500 m n.p.m. powyżej spotkać można tylko pojedyncze okazy – na dużych wysokościach skarłowaciałe. Najwyżej odnotowane występowanie w naszym kraju – Karkonosze – 925 m n.p.m. Najwyżej odnotowany w Europie – Alpy 1420 m n.p.m., w Azji na Kaukazie w podgatunku pedunculiflora – 1800 m n.p.m. W Polsce największe skupiska tego gatunku to Puszcza Białowieska, Puszcza Borecka, dolina Odry na Nizinie Śląskiej oraz Dąbrowy Krotoszyńskie, lasy czeszewskie i czerniejewskie na Nizinie Wielkopolskiej.



Dąb bezszypułkowy (łac. Quercus petraea (Mattuschka) Liebl. Fl.Fuld.403 1784; O.Schwarz Journ.Bot.Lond.l XXIII.50 1935, syn. Quercus sessilis Ehrh.) - gatunek dębu, drzewa liściastego z rodziny bukowatych, występujący w Europie Środkowej, Irlandii, Wielkiej Brytanii, południowej Skandynawii, aż po tereny Włoch i Bułgarii. Tworzy dąbrowy (Quercetum), występuje także w lasach mieszanych, łęgach i grądach.

W Polsce występuje rzadziej od dębu szypułkowego, z ktrym tworzy mieszańce o cechach pośrednich (Quercus x rosea Bechst.).

Charakterystyka

Pokrj

Korona drzewa szerokojajowata, z czasem rozrasta się na szerokość.

Pień

Osiąga 40 m wysokości, zazwyczaj prosty, z wiekiem często staje się poskręcany.Kora u młodych drzew jest gładka, z czasem staje się szorstka, podłużnie bruzdowata, szarobrązowa.

Drewno

Biel miękka, o barwie biało - żłtawej. Twardziel ciężka, odporna na ścieranie, twarda, barwa brunatna.

Pąki

Szczytowe są jajowate, obłe. Łuski brązowe, ciemnobrązowo obrzeżone, pokryte srebrzystym meszkiem.

Liście

Długości 5-12 cm, ustawione skrętolegle. Blaszka liścia z 5-8 zatokowato zaokrąglonymi klapami, z krtkim ogonkiem. Klapy blaszki regularne, niezbyt głęboko wcięte. Młode liście pokryte puszystymi włoskami, z czasem zanikają, pozostający tylko na spodzie blaszki. Nerwy boczne dochodzą prawie wyłącznie do szczytw klap.

Kwiaty

Kwitnie ok. 2 tyg. pźniej niż dąb szypułkowy. Gatunek jednopienny, kwiaty męskie tworzą zielonkawe, zwisające kotki. Siedzące lub na szypułkach do 10 mm długich kwiaty żeńskie są rwnież zielonkawe, występują pojedynczo lub zebrane po 5.

Owoce

Orzech nazywany żołędziem. Długość 16 - 35 mm, grubość 8 - 16 mm. Najgrubsza część w 1/3 długości, rzadziej w połowie. Znamię wypukłe, szczyt zaostrzony. Miseczka obejmuje tylko żołędzia. Dojrzały żołądź jest podługowato-owalny, zwykle jednolicie ciemnobrunatny.

Biotop

Preferuje klimat umiarkowany, łagodny i wilgotny. Tworzy czyste dąbrowy i lasy mieszane z innymi gatunkami dębw, kasztanem, bukiem i grabem. Najlepiej rośnie na glebach piaszczysto-gliniastych, lekko kwaśnych. Najwyżej stwierdzone występowanie - Alpy i Pireneje - 1800 m n.p.m, gry Elbrusu w Azji - 2400 m n.p.m. W Polsce na ogł nie przekracza wysokości 550 m n.p.m. Najwyżej odnotowano go w Gorcach – 750 m n.p.m.



Sosna czarna, sosna austriacka (Pinus nigra Arn.) - gatunek drzewa z rodziny sosnowatych. Sosna czarna występuje na terenie południowej Europy i Azji Mniejszej. Pierwotny areał tego gatunku rozciąga się od Maroka i Hiszpanii, przez Pireneje, Alpy, południowe Karpaty aż do Krymu.W USA sosna czarna jest szeroko uprawiana w płnocnych stanach Nowej Anglii, naokoło Wielkich Jezior i na płnocnym zachodzie. W Nowej Anglii i w rejonie Wielkich Jezior gatunek ten naturalizował się. Sosna czarna jest drzewem zimozielonym i długowiecznym. Szacuje się, że niektre egzemplarze osiągają wiek ponad 500 lat. W lasach europejskich rotacja drzewostanu zachodzi nawet co 360 lat.

Bywa mylona z sosną czerwoną. Można je jednak rozrżnić po igłach - sosny czerwonej są bardziej kruche, łatwo się łamią i nie są tak ostro zakończone.

Pokrj

Drzewo iglaste o stożkowatej i smukłej koronie, ktra u starszych drzew staje się bardziej płaska i nieregularna.

Pień

Pień przebiega prosto, dorosłe drzewo osiąga wysokość od 20 do 50m. Kora o barwie ciemnobrązowej w zagłębieniach po szarobrązową z wierzchu, bruzdowata, podzielona na płytki o prawie kwadratowym kształcie. Wzrost średnio-szybki, około 30-70 cm/rok.

Drewno

Podobne do drewna sosny czerwonej i sosny zwyczajnej, ale bardziej miękkie i nie tak mocne, ze względu na szybki wzrost.

Liście

Igły w pęczkach po 2, spłaszczone, sztywne, ciemnozielone i spiczaste, długości 4-18(19) cm, grubości 1-2 mm. Pozostają na drzewie od 3 do 4 lat.

Kwiaty

Gatunek jednopienny. Męskie kwiaty są żłte, małe i podłużne, wyrastają kępkami u podnża młodych pędw. Żeńskie kuliste, szyszeczkowate, żłte do czerwonawych, rosną pojedynczo lub po dwia, trzy wokł gałęzi. Pylenie od maja do czerwca, przy czym pojedyncza szyszeczka jest podatna tylko przez ok. trzy dni. Do zapłodnienia dochodzi po 13 miesiącach od zapylenia.

Szyszki

Małe, symetryczne, jajowate, niedojrzałe ciemnozielone, potem w kolorze ochry. Osiągają maksymalnie 8 cm długości. Łuski zaokrąglone, z krtkim, znikomym kolcem, wewnątrz szyszki prawie czarne. Dojrzewają od września do listopada w 18 miesięcy po zapyleniu. Otwierają się od października do listopada i wiatr rozsiewa nasiona opatrzone skrzydełkiem. Drzewa owocują po 15-40 latach, co 2-5 lat obficie produkują nasiona. Największe owocowanie drzew przypada w wieku od 60 do 90 lat.

Korzenie

Korzeń palowy z głębokimi korzeniami bocznymi.

Biotop

Wraz z innymi drzewami iglastymi i liściastymi tworzy lasy mieszane na terenach grzystych, na wysokości pomiędzy 250 a 1800 m n.p.m. W Europie i Azji Mniejszej najczęściej towarzyszą jej sosna zwyczajna, kosodrzewina, sosna alepska, sosna pinia, sosna bośniacka, świerk serbski, świerk pospolity, jodła pospolita, jałowiec.

Wymagania

Znosi śnieżne zimy i niezbyt wilgotne lata. Preferuje skaliste podłoża wapienne, chociaż dostosowuje się do większości gleb. Ze względu na głębokie korzenie potrzebuje dosyć grubej warstwy ziemi. Nie toleruje zacienienia, woli stanowiska w pełni nasłonecznione. Toleruje zasolenie, zanieczyszczenia powietrza, upały.

Lipa szerokolistna, lipa wielkolistna (Tilia platyphyllos) – gatunek drzewa należący do rodziny lipowatych (wg systemu Reveala). Występuje w Europie, w Polsce głwnie na południu i jest rzadsza od lipy drobnolistnej

Charakterystyka [edytuj]

Pokrj

Duże drzewo liściaste, osiągające wysokość do 40 m. Korona jest gęsta i rozłożysta. Szerokość pnia może dochodzić nawet do 5 m, a obwd do 16 m. Drzewo długowieczne – może żyć nawet 1000 lat. Gałązki roczne często są owłosione. Kora szarobrązowa, mniej popękana, niż u lipy drobnolistnej.

Liście

Ulistnienie skrętoległe. Duże liście (7-12 cm długości), wyraźnie większe niż u lipy drobnolistnej, sercowato jajowate, z obu stron zielone, u nasady nieco niesymetryczne. Wierzchołek spiczasty, brzegi blaszki liściowej piłkowany. Spodnia strona liści, a czasami także grna miękko, delikatnie owłosione. Na spodniej stronie kątach bocznych nerww występują kępki białych włoskw.

Kwiaty

Kwiaty wyrastają pojedynczo lub pęczkami po 2-5, są zwisające. Mają dość długą szypułkę i w dolnej części podługowatą podsadkę. Całe kwiaty mają jasnożłtą barwę i wydzielają intensywny, przyjemny zapach. Ich pręciki są zbliżone wielkością do płatkw korony. Kwiaty mają miodniki i są owadopylne. Podczas kwitnienia są odwiedzane przez ogromne ilości pszczł. Kwiaty są dużo większe niż u lipy drobnolistnej. Kwitnie od czerwca do lipca - dwa tygodnie wcześniej, niż lipa drobnolistna.

Owoc

Orzech, filcowato owłosiony z 5 żeberkami, z silnie zdrewniałą łupiną i ze skrzydełkiem (pochodzącym z podsadki kwiatu). Roślina wiatrosiewna.

Biotop, wymagania

Lasy liściaste i zarośla. Występuje głwnie na niżu i w niższych położeniach grskich (naturalny zasięg do 800 m n.p.m., wyżej niż lipa drobnolistna). Wymaga gleb żyznych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Tilio-platyphylli-Acerion pseudoplatani i Ass. Aceri platanoidis-Tiletum platyphylli.

Zastosowanie

• Roślina uprawna : często sadzona w parkach, a także przy domach, drogach i alejach. Jest odporna na mrz. Szkodzą jej duże zanieczyszczenia powietrza.

• Roślina lecznicza

o Surowiec zielarski : kwiaty wraz z podsadkami(Flos Tilia). Mają takie same własności lecznicze, jak kwiaty lipy drobnolistnej. Kwiatostan zawiera ponad 20 flawonoidw, fitosterole, terpeny, garbniki, pektyny, olejek eteryczny, kwasy organiczne, sole mineralne, witaminę C i PP.

o Działanie : napotne, osłaniające, przeciwskurczowe, moczopędne. Napar z kwiatw lipy stosuje się przede wszystkim w stanach gorączkowych w niektrych chorobach zakaźnych: w anginie, grypie, przy zapaleniu gardła i oskrzeli, oraz w tzw. przeziębieniach, jako środek napotny. Czasami jest stosowana rwnież jako środek moczopędny, uspokajający i poprawiający apetyt.

o Zbir i suszenie :Kwiaty zbiera się ręcznie, przy bezdeszczowej pogodzie i suszy w miejscu przewiewnym i zacienionym, w temperaturze do 35 C. Należy je zbierać z drzew oddalonych od głwnych drg i nierosnących na intensywnie opryskiwanych polach. Nie należy zbierać kwiatw lipy srebrzystej, ktrej liście są srebrzyste na dolnej powierzchni.

• Roślina miododajna

• Sztuka kulinarna

o Z kwiatostanw lipy można przyrządzać wartościową herbatę.

o Z nasion można otrzymywać bardzo dobry olej jadalny, jednak szybko jełczejący.

• Inne

o Jej miękkie drewno ma zastosowanie w rzeźbiarstwie i jest przydatne na wyroby tokarskie. Z drewna lipowego wykonano np. ołtarz Wita Stwosza i liczne rzeźby w kościołach. Wykonuje się z niego okleiny, zapałki, przyrządy kreślarskie, zabawki, modele i formy odlewniczne. Nie nadaje się w budownictwie na elementy zewnętrzne.

o Z jej łyka wytwarza się plecionki i maty.

o Wykorzystuje się ją do wytwarzania preparatw kosmetycznych

Ciekawostki [edytuj]

• Wyjątkowo wysoko, poza normalna granicą swojego pionowego zasięgu rosną dwa okazy lipy szerokolistnej w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach (na polanie Stare Kościeliska, są to okazy nasadzone).

• Uważana jest za drzewo obdarzone pozytywną energią, korzystnie wpływające na zdrowie człowieka.

• Przez Słowian uważana była za drzewo święte. Miała chronić przed piorunami i złymi duchami. Przekonanie to przejęli potem chrześcijanie i bardzo często wieszali figurki Matki Boskiej na lipie i budowali kapliczki pod lipami.

• Pod lipą (nie wiadomo jakiego gatunku) Jan Kochanowski czerpał natchnienie do swoich wierszy,. O lipie poza nim pisali też: Ignacy Krasicki, Konstanty Ildefons Gałczyński, Juliusz Słowacki.

• Najstarsza lipa szerokolistna w Polsce rośnie w Czarnym Potoku w gminie Łącko w wojewdztwie małopolskim. Ma obwd 851 cm, średnicę w pierśnicy 271 cm i wiek 497 lat (2005 r.).



Lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.) - gatunek drzewa, należący do rodziny lipowatych (wg systemu Reveala). Pochodzi z Europy i Azji Zachodniej. W Polsce występuje pospolicie na terytorium całego kraju. Występuje w stanie naturalnym, ale jest także bardzo często sadzona przy domach, w parkach i przy drogach, jako roślina ozdobna i użyteczna. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy lub zadomowiony.

Charakterystyka

Pokrj

Duże drzewo liściaste, osiągające wysokość do 30 m. Korona jest regularna - szerokojajowata lub kulista. Na młodych drzewach gałęzie są pod dużym kątem wzniesione do gry, a ich kora jest gładka i ma szary kolor. Na starych drzewach konary zwisają w dł, a ich kora jest gruba i nieregularna. Cieńsze gałązki są nagie, grą brunatnoczerwone.

Liście

Pod spodem nagie, tylko w kątach nerww mają pęczki rudych włosw. Po grnej stronie są żywozielone, dolna ich strona jest jaśniejsza. Blaszki, z regularnie piłkowanym brzegiem, mają okrągłosercowaty kształt i charakterystycznie zakończony wierzchołek. Są szersze niż dłuższe i lekko wcięte u nasady. Ustawione są skrętolegle. Liście mają średnicę 30–70 mm (wyjątkowo do 90 mm) i brzegi lekko zawinięte do gry. Błyszczące, jajowate pąki czerwonobrunatnego koloru okryte są dwiema łuskami. Jesienią liście przyjmują żłty kolor.

Kwiaty

Wyrastają pojedynczo lub pęczkami po 2-12, są wzniesione ponad liście. Mają dość długą szypułkę i w dolnej części podługowatą podsadkę. Całe kwiaty mają jasnożłtą barwę i wydzielają intensywny, przyjemny zapach. Ich pręciki są zbliżone wielkością do płatkw korony. Kwiaty mają miodniki i zapylane są przez owady. Podczas kwitnienia są odwiedzane przez ogromne ilości pszczł. Okres kwitnienia: koniec czerwca – lipiec. Kwitnie około dwa tygodnie pźniej niż lipa szerokolistna.

Owoc

Kulisty, nagi orzech, wielkości 6-8 mm ze skrzydełkiem (pochodzącymi z podsadki kwiatu).

Biotop, wymagania

W stanie naturalnym występuje w lasach, głwnie dębowo-grabowych. Często jest nasadzana w parkach, alejach, przy domach i drogach. W zimie nie wymarza, jest dobrze przystosowana do naszego klimatu, jednak duże zanieczyszczenia powietrza szkodzą jej. Megafanerofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Carpinion i gatunek wyrżniający dla Ass. Aceri-Tilietum.

Zastosowanie

• Roślina lecznicza :

o Surowiec zielarski: kwiaty wraz z podsadkami(Flos Tilia). Zbiera się je ręcznie przy bezdeszczowej pogodzie i suszy w miejscu przewiewnym i zacienionym, w temperaturze do 35 C. Należy je zbierać z drzew oddalonych od głwnych drg i nierosnących na intensywnie opryskiwanych polach. Nie należy zbierać kwiatw lipy srebrzystej, ktrej liście są srebrzyste na dolnej powierzchni.

o Działanie: kwiatostan zawiera ponad 20 flawonoidw, fitosterole, terpeny, garbniki, pektyny, olejek eteryczny, kwasy organiczne, sole mineralne, witaminę C i PP. Napar z kwiatw lipy stosuje się przede wszystkim w stanach gorączkowych w niektrych chorobach zakaźnych: w anginie, grypie, przy zapaleniu gardła i oskrzeli, oraz w tzw. przeziębieniach, jako środek napotny. Czasami jest stosowana rwnież jako środek moczopędny, uspokajający i poprawiający apetyt.

o Z kwiatostanw lipy można przyrządzać wartościową herbatę.

• Jest cenną rośliną miododajną. Mid lipowy ma podobne własności lecznicze, jak jej kwiaty.

• Inne

o Jej miękkie drewno ma zastosowanie w rzeźbiarstwie i jest przydatne na wyroby tokarskie.

o Z jej łyka wytwarza się plecionki i maty.

o Z nasion można otrzymywać bardzo dobry olej jadalny.

Ciekawostki

• Istnieje wiele mieszańcw międzygatunkowych, oraz odmian lipy.

• Jest drzewem długowiecznym – może żyć do tysiąca lat.

• Przez Słowian uważana była za drzewo święte. Miała chronić przed piorunami i złymi duchami. Przekonanie to przejęli potem chrześcijanie i bardzo często wieszali figurki Matki Boskiej na lipie i budowali kapliczki pod lipami.

• W Starożytnej Grecji była uważana za symbol niewinności i czystości.

• Największa lipa drobnolistna w Polsce rośnie w miejscowości Cielętniki, gmina Dąbrowa Zielona. Ma ona wysokość 35 m, obwd 995 cm i liczy ok. 520 lat (dane z 2005 r.).

• Uważana jest za drzewo obdarzone pozytywną energią, korzystnie wpływające na zdrowie człowieka.

• Poeci pisali o niej wiersze. Jeden z bardziej znanych to fraszka Jana Kochanowskiego "Gościu siądź pod mym liściem".





Jodła nikko, jodła nikkońska (Abies homolepis) - gatunek zimozielonego drzewa z rodziny sosnowatych. Pochodzi z Japonii.

Charakterystyka

Pień

Jest wyjątkiem wśrd jodeł, ponieważ ma bruzdowane pędy.

Igły

Z 2 białokredowymi paskami, wcięte na szczycie, sztywne - przy zgięciu pękają. Igły umieszczone na pędzie w kształcie litery V.

Szyszki

Przed dojrzeniem fioletowe, potem fioletowo-brązowe. Ukryte łuski wspierajace.





Jodła Veitcha (Abies veitchii) - gatunek drzewa z rodziny sosnowatych. Pochodzi z gr Japonii. Podobna do jodły nikko.

Charakterystyka

Pień

Ma pędy szorstkie

Igły

Wcięte, elastyczne, z kredowobiałymi paskami.

Szyszki

Fioletowo- brązowe





Brzoza brodawkowata, brzoza zwisła (Betula pendula Roth. Tent.Fl.Germ.i.405 syn. Betula verrucosa Ehrh. Beitr.v.161;vi.98)- gatunek drzewa z rodziny brzozowatych (Betulaceae Gray). Występuje w chłodniejszych rejonach płkuli płnocnej. Występuje na nieużytkach, brzegach lasw i wzdłuż szlakw kolejowych. Jest także ważnym drzewem leśnym. Dość chętnie sadzona w parkach i ogrodach. Jest gatunkiem pionierskim.

Występuje na suchych piaszczystych terenach. Osiąga do 30 m wysokości. Jej pozyskiwany wiosną sok zawiera sole mineralne (potas, miedź, mangan, fosfor i wapń) oraz witaminę B. Działa on moczopędnie i odtruwająco a także wzmacniająco. Jest stosowany przy kamicy nerkowej, przy obrzękach na tle krążeniowym, jako środek na porost włosw, a w medycynie ludowej – do wybielania skry i przeciw piegom. W przewlekłych chorobach drg moczowych, niewydolności nerek, przy gośćcu i przy łuszczycy stosuje się napar z liści, ktre zawierają szereg czynnych substancji, m.in. flawonoidy, garbniki, sole mineralne i związki żywiczne. Można nim przemywać też suchą i łuszczącą się skrę. W aptekach są do kupienia rżne mieszanki, w skład ktrych wchodzą liście brzozy: Urosan, Urogran, Reumosan i in. Można też sporządzić napar samemu: 1 łyżkę suszonych liści brzozy zalać szklanką wrzątku i odstawić na 10 min.

Do tego gatunku zalicza się rwnież obecnie brzozę czarną (b. ciemną) Betula obscura Kotula, ktra dawniej była uważana za osobny gatunek.



Brzoza papierowa (Betula papyrifera Marsh.) drzewo występujące w płnocnych rejonach Ameryki Płnocnej. Drzewo osiąga wysokośź do 30 metrw.

Kora kredowobiała z rżowym zabarwieniem łuszczy się cienkimi płatami Liście jajowate do 10 cm długości podwjnie ząbkowane Młode pędy owłosione W Polsce brzoza papierowa traktowana jest jako roślina ozdobna.

Sosna żłta (Pinus ponderosa Dougl.) – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych. Rośnie w bardziej suchych rejonach nadpacyficznej części Ameryki Płnocnej.

Pokrj

Konary tworzą luźne jajowate lub stożkowate korony.

Pień

Osiąga 75 m wysokości. Najmłodsze pędy i wnętrze kory mają żłtawy kolor. Pień podobnej sosny Jeffreya pachnie wanilią, sosny żłtej pachnie jak zwykłe drzewo iglaste.

Liście

Szpilki ciemnozielone, długie – do 25 cm długości, ułożone po 3 na krtkopędzie.

Szyszki

Ostre zakończenie łuski jest skierowane na zewnątrz, podczas gdy łuski sosny Jeffreya mają je skierowane do środka.

Biotop

Suchsze rejony nadpacyficzne Ameryki Płnocnej. Lubi słoneczne stanowiska. Odporna na suszę, mniej na mrozy. Preferuje piaszczyste, gliniaste, wilgotne gleby.

Zastosowanie

Drewno żłtawe, o dużym znaczeniu gospodarczym.

Systematyka

Gatunek o dużej zmienności. Najczęściej dzielony na dwa podgatunki, jednak najnowsze badania wyrżniają cztery, każdy dostosowany do innych warunkw klimatycznych (nazywane są rasami geograficznymi) w randze podgatunkw:

• Pinus ponderosa subsp. ponderosa Douglas ex C. Lawson – zasięg: południowo-wschodnia Kolumbia Brytyjska, Waszyngton i Oregon, płnocno-wschodnia Kalifornia, płnocno-zachodnia Nevada, Idaho i zachodnia Montana.

• Pinus ponderosa subsp. scopulorum (Engelm.) E. Murray – zasięg: wschodnia Montana, Dakota Płnocna, Dakota Południowa, Wyoming, Nebraska, płnocne i centralne Kolorado i Utah, wschodnia Nevada.

• Pinus brachyptera Engelm. – zasięg: południowe Kolorado i Utah, płnocny i centralny Nowy Meksyk i Arizona, zachodni Teksas.

• Pinus benthamiana Hartw. – zasięg: Waszyngton, Oregon, Kalifornia z wyłączeniem płnocnego wschodu, zachodnia Nevada.





Sosna Jeffreya (Pinus jeffreyi Balf.) (ang. Jeffrey pine) - gatunek drzewa z rodziny sosnowatych. Sosna Jeffreya występuje w południowo-zachodniej części Ameryki Płnocnej. Krewniaczka najpospolitszej z płnocnoamerykańskich sosen - sosny żłtej. Bywa z nią mylona, choć istnieją sprawdzone metody rozrżniania tych drzew iglastych. Można je rozrżnić po szyszkach. Ostre zakończenie łuski jest u sosny żłtej skierowane na zewnątrz, podczas gdy łuski sosny Jeffreya mają je skierowane do środka. Rżnią się też zapachem pnia drzewa - sosna Jeffreya pachnie wanilią, sosna żłta ma woń drzewa iglastego.

Charakterystyka

Pokrj

Duże drzewo iglaste o koronie stożkowatej, regularnej, słabo rozgałęzionej.

Pień

Dorasta przeważnie do 45 m wysokości, chociaż są okazy osiągające 60 m. W środkowej Europie osiąga 30 m. Kora o zabarwieniu czerwonobrązowym do prawie czarnego, łuskowata. Pędy w pierwszym roku pokryte nalotem.

Liście

Igły zebrane w pęczki po 3, niebieskawozielone lub szarozielone, długości 10-18 cm, grube, sztywne i zaostrzone.

Szyszki

Jajowate, duże, osiągają 35 cm (w Polsce do 20 cm), jasnobrązowe. Nasiona długości 10-12 mm z dużym skrzydełkiem (15-25 mm). Tarczki łusek z kolcem, skierowanym do wewnątrz.

Biotop

Preferuje obszary grskie, na ktrych lato jest suche i ciepłe a zima chłodna. Rośnie na wysokości 1000-2000 m, a na południowych krańcach obszaru występowania nawet na 1800-3000 m. Ma niewielkie wymagania glebowe, jest odporna na suszę.

Zastosowanie

W Europie Środkowej, w tym w Polsce często sadzona w parkach jako drzewo ozdobne.





Tsuga canadensis L.) - gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych. Pochodzi z lasw Ameryki Płnocnej. Zasięg występowania obejmuje płnocno-wschodnią Minnesotę, od Quebec do Nowej Szkocji i na południe do Appalachw. Dobrze toleruje miejsca zacienione i osiąga wiek nawet do 400 lat.

Charakterystyka

Pokrj

Korona drzewa bujna, stożkowata, zakończona zwisającą odnogą.

Pień

Dojrzałe drzewo dorasta do 20-35 m wysokości. Kora chropowata i pomarszczona, szaro-brązowa z wiekiem przechodząca w czerwono-brązowy kolor.

Liście

Igły spiralnie rozmieszczone, wykręcone u podstawy, układające się w dwa rzędy po obu stronach gałązki. Igły osiągają 8-15 mm długości, 2 mm szerokości. Ciemnozielone z wierzchu, z niebiesko-białymi porami na spodzie.

Szyszki

Owalne, o 15-22 mm długości i 8-10 mm szerokości.

Ciekawostki

Choina kanadyjska jest drzewem-symbolem stanu Pensylwania.

Świerk biały, świerk kanadyjski (Picea glauca (Moench) Voss, syn. Picea canadensis) - gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Świerk biały pochodzi z płnocnych obszarw Ameryki Płnocnej, od centralnej Alaski, na wschd do Nowej Fundlandii, na południe do płnocnych stanw Montana, Michigan i Mine. Występuje także odizolowana populacja w Grach Czarnych.Charakterystyka

Pokrj

Korona wąska, stożkowata, z wiekiem staje się cylindryczna.

Pień

Kora cienka i łuskowata, odpada okrągłymi płatami o średnicy 5-10 cm.

Liście

Igły o długości 12-20 cm, o romboidalnym przekroju poprzecznym, z wierzchu niebiesko-zielone, od spodu niebiesko-białe.

Szyszki

Długości 3-7 cm, zamknięte szerokie na 1,5 cm, otwarte osiągają do 2,5 cm średnicy. Łuski cienkie i giętkie, długości 15 mm. Dojrzewają w 4-6 miesięcy od zapylenia. Nasiona są czarne, długości 2-3 mm, z brązowym, wiotkim skrzydełkiem o długości 5-8 mm.





Świerk pospolity (Picea abies (L.) H.Karst 1881, syn. P. excelsa (Lamb.) Link.) - gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Jest to jedyny gatunek świerka występujący naturalnie w Polsce. Rośnie głwnie w płnocno-wschodniej części kraju, na południu Polski, w grach i na pogrzu. Nie występuje w sposb naturalny w centralnej Polsce. Zasięg tego gatunku rozciąga się na płnocy Europy od Norwegii do Rosji, występuje także w Alpach, Sudetach, Karpatach oraz na Bałkanach. Na wschodzie sięga Uralu, gdzie stopniowo wypiera go świerk syberyjski (Picea obovata). Płnocna granica występowania przebiega w Norwegii (70N).

Charakterystyka [edytuj]

Pokrj

Korona smukła, stożkowata. Dolne konary z wiekiem zwieszają się, grne pozostają w większości poziomo.

Pień

Osiąga wysokość 40-50 m, średnica pnia do 1,5 m. Kora czerwonobrązowa lub szarobrązowa, początkowo gładka, z wiekiem łuskowata.

Drewno

O przyjemnym, jasnożłtawym zabarwieniu, miękkie.

Liście

Krtkie (1-3 cm), zaostrzone igły o kwadratowym przekroju poprzecznym. Ułożone rwnomiernie na gałęziach.

Kwiaty

Drzewo kwitnie wiosną. Kwiaty żeńskie czerwonofioletowe, szyszeczkowate, długości 2 cm, wyrastają pionowo na końcach pędw. Kwiaty męskie to podłużne kotki, żłte, długości 1-1,5 cm, zwisają blisko końca pędu.

Szyszki

Długie (10-15 cm), gładkie i zwisajace. Początkowo zielone, pźniej jasnobrązowe. Opadają w całości. Nasiona brązowe lub czarne o długości 2-5 mm posiadają podłużne skrzydełka długości 1-2 cm.

Korzeń

Wyrżnia się wyjątkowo płytkim i rozległym systemem korzeniowym, wskutek czego jest podatny na wiatrołomy.

Biotop, wymagania

W grach bory świerkowe tworzą piętro regla grnego (piętro grskie wyższe) występując na obszarach do 2200 m n.p.m. W tajdze tworzy lasy mieszane z brzozą i sosną. Preferuje luźne, świeże, wilgotne gleby gliniaste. Ma tendencję do zakwaszania gleb, na ktrych rośnie. Silnie zacienia dno lasu. Szkodzą mu przymrozki, susze, upały i silny wiatr.

Zastosowanie [edytuj]

• Świerk pospolity jest ważnym źrdłem lekkiego drewna. Używny jest do pozyskiwania celulozy oraz w budownictwie.

• Wykorzystywany do konstrukcji pudeł rezonansowych instrumentw muzycznych.

Ciekawostki

• Najstarszy świerk w Polsce (350 lat) rośnie w Strzelcach Opolskich, a najwyższy w Zawoji na terenie Babiogrskiego Parku Narodowego.

• Uważa się, że legendarne skrzypce Stradivariusa zawdzięczają swj niespotykany dźwięk między innymi szczeglnym własnościom drewna świerkowego z Czech, z ktrego zostały wykonane.





Świerk serbski (Picea omorika (Panić) Purk.) - gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Świerk serbski jest gatunkiem endemicznym charakterystycznym dla grskich terenw zachodniej Serbii i wschodniej Bośni. Drzewo odkrył w 1875 roku w grach Tara serbski botanik Josif Panić.

Charakterystyka [edytuj]

Pokrj

Korona stożkowata ale bardzo wąska, prawie kolumnowa o spiczastym wierzchołku.

Pień

Osiąga wysokość 25-30 m, wyjątkowo 40 m. Średnica pnia do 1 m. Kora brunatna i cienka, podzielona na regularne łuski.

Liście

Krtkie (10-20 mm), zaostrzone igły, wyraźnie spłaszczone, zielone z wierzchu z dwoma białymi paskami od spodu. Na młodych pędach ułożone rwnomiernie dookoła, na starszych gałęziach układają się w boczne rzędy. Utrzymują się na drzewie nawet do 10 lat.

Kwiaty

Drzewo jednopienne. Kwiaty żeńskie purpurowofioletowe, szyszeczkowate. Kwiaty męskie żłte, długości 2-2,5 cm, umiejscowione na delikatnych odgałęzieniach dolnych gałęzi.

Szyszki

Długości 4-7 cm, brązowe i zwisajace na krtkiej szypułce. Dojrzewają w 6-7 miesiącu od zapylenia.

Biotop, wymagania

Naturalne siedlisko to skaliste zbocza gr wapiennych, płnocne stoki, na wysokości 800-1600 m n.p.m. Panują tam chłodne lata i suche, surowe zimy. Porasta także niższe partie gr, tworząc lasy mieszane z bukiem, kasztanowcem, jodłą i sosną czarną.

Zastosowanie

• Roślina ozdobna - chętnie sadzony w parkach i ogrodach na terenie Europy i Ameryki Płnocnej.

• Dawniej drewno wykorzystywano w ciesielstwie, jednak obecnie ze względu na niewielkie występowanie użycie drewna podlega ograniczeniom.



Sosna wejmutka (Pinus strobus L.) - gatunek drzewa z rodzaju sosna (Pinus) należącego do rodziny sosnowate. Sosna wejmutka występuje na płnocnych i wschodnich obszarach Ameryki Płnocnej, w Polsce spotykana w lasach i parkach.

Polska nazwa gatunkowa tej sosny wywodzi się od nazwiska lorda Weymoutha, ktry na początku XIX w. rozpowszechnił ją na terenie Longleat.

Charakterystyka

Pokrj

Drzewo iglaste, pokrj raczej smukły, początkowo stożkowaty, pźniej spłaszczony, bardziej nieregularny. Korona luźna, gałęzie w regularnych okłkach, odchodzą od pnia prawie pod kątem prostym.

Pień

Osiąga wysokość do 40 metrw, w środkowej Europie dorasta do 25 m. Kora spękana, ciemnoszara, z wiekiem ciemnieje.

Drewno

Lekkie, kremowożłte, miękkie.

Liście

Igły zebrane w pęczki po 5 na krtkopędzie, niebieskozielone, długości 8-12 cm, giętkie i cienkie. Pozostają na drzewie przez 2-3 lata.

Kwiaty

Drzewo jednopienne. Kwiaty męskie wyrastają u nasady młodych pędw, walcowate, żłte. Kwiaty żeńskie wyrastają na szczycie pędu, sztywne, szyszeczkowate, Kwitnie od maja do czerwca.

Szyszki

Brązowe, cylindryczne i zwisające, długości do 20 cm. Łuski giętkie z kolistymi wypustkami na końcach, zwykle pokryte żywicą. Mogą pozostać zamknięte na gałęziach przez kilka lat.

Biotop

Preferuje płaskie doliny w obszarach grskich, można ją znaleźć na wysokości do 1500 m n.p.m. Najchętniej rośnie na glebach wapiennych. Wraz z innymi drzewami iglastymi i liściastymi tworzy lasy mieszane.

Zastosowanie

• Gatunek sprowadzony niegdyś do Europy na użytek przemysłu papierniczego.

• Uprawiana powszechnie w Europie w lasach i parkach.

• Ponieważ drewno jest łatwe w obrbce i niepaczące się, wytwarzane są z niego rżnego rodzaju opakowania (np. skrzynki transportowe).





Modrzew europejski (Larix decidua Miller, 1768) – gatunek drzewa iglastego należący do rodziny sosnowatych. Pierwotnym miejscem jego występowania były gry środkowej Europy (Alpy, Karpaty), ale został rozpowszechniony na innych terenach w wyniku nasadzeń. W Polsce na naturalnych siedliskach rośnie tylko w Tatrach. Poza tym jest sadzony powszechnie na terenie całego kraju.

Charakterystyka

Pokrj

Duże drzewo iglaste o koronie luźnej, regularnie stożkowatej. Grne gałęzie są poziome, niższe coraz bardziej zwisające. Rośnie szybko, żyje do 600 lat. Na drzewach rosnących w zwarciu usychają dolne gałęzie do znacznej nieraz wysokości.

Pień

Pojedynczy, prosty lub lekko zakrzywiony, osiąga wysokość do 45 m i średnicę do 120 cm. U młodych drzew kora gładka, zielonobrązowa, na starszych ciemnobrązowa, głęboko spękana, łuskowata i złuszczająca się. Osiąga grubość do 10 cm i zawiera sporo żywicy. Gałęzie dolne nieco zwisające, grne prostopadłe do pnia.

Drewno

Ma strukturę prostowłknistą, z wyraźnie rozgraniczoną twardzielą i bielem. Twardziel ma czerwonobrunatny kolor, ciemnieje na słońcu, biel o grubości 1-3 cm jest żłtawobiała. Drewno żywiczne, zawiera dużo sękw, jest lekkie i elastyczne, trwałe, nawet w wodzie.

Liście

Modrzew jest jedynym naszym drzewem iglastym zrzucającym liście na zimę. Igły są jasnozielone, delikatne, niekłujące, na krtkopędach wyrastają pęczkami po 20-40 sztuk, zaś na długopędach pojedynczo, skrętolegle. Jesienią przed opadnięciem przebarwiają się na żłto.

Kwiaty

Roślina jednopienna. Purpurowoczerwone, potem zieleniejące kwiaty żeńskie wyrastają na ulistnionych krtkopędach, okrągłe i jasnożłte kwiaty męskie na kilkuletnich krtkopędach. Są wiatropylne. Rozwijają się wczesną wiosną, rwnocześnie ze szpilkami.

Szyszki

Ma owalny kształt, dojrzała ma długość do 5 cm, szerokość do 3 cm. Młode szyszki są zielone, dojrzałe są zwisające, jasnobrunatne z łuską na brzegach. Po wysianiu nasion opadają. Nasiona mają szarobrązowy kolor, jajowaty kształt z ostrym końcem i są świdrowato skręcone.

Korzeń

Dobrze rozwinięty. Ma zarwno głęboki korzeń głwny, jak i silnie rozwinięte korzenie boczne.

Biotop, wymagania

Naturalne siedliska w Tatrach ma w reglu dolnym. Jest rośliną światłolubną, wrażliwą na suszę. Dorosłe drzewa są odporne na silne mrozy, młode sadzonki mogą wiosną przemarzać. Dostosowany do klimatu kontynentalnego gr środkowej Europy, o mroźnych zimach. W Europie rośnie w wysokich partiach gr do 2500 m n.p.m., sięgając grnej granicy lasu (w Tatrach dużo niżej). W niższych partiach tworzy często lasy iglaste wraz ze świerkiem i sosną.

Zastosowanie

• Roślina uprawna : często sadzony w lasach, szczeglnie na wiatrołomach, jako drzewo użytkowe.

• Roślina ozdobna : chętnie sadzony przy domach i w parkach. Nadaje się także na żywopłoty (dobrze znosi cięcie).

• Drewno wykorzystywane jest w budownictwie, zarwno na konstrukcje wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Robi się także z niego sklejki, meble, boazerie, podłogi, płyty wirowe. Nadaje się na wyroby toczone. Drewno modrzewiowe jest cenione już od czasw antycznych za wyjątkową odporność na gnicie.

• Kora wykorzystywana jest w garbarstwie. Wytwarza się też z niej terpentynę wenecką i pewien gatunek gumy



Abies concolor subsp. lowiana, syn. Abies lowiana) - podgatunek jodły kalifornijskiej z rodziny sosnowatych, uważany czasem za odrębny gatunek. Występuje w USA na wysokościach 900-2700 m n.p.m., od Gr Kaskadowych w centralnym Oregonie, na południe przez Kalifornię (Gry Klamath, Sierra Nevada), do płnocnego Baja California w Meksyku.

Charakterystyka [edytuj]

Pokrj

Drzewo osiąga do 75 m wysokości.

Liście

Igły nieco krtsze niż u P. concolor, długości 2,5-5 cm.

Szyszki

Jajowatocylindryczne, długości 8-12 cm. Łuski wspierające niewidoczne.





Jodła kalifornijska, jodła jednobarwna (Abies concolor (Gordon et Glend.)Lindl. ex Hildebr.) - gatunek drzewa należący do rodziny sosnowatych. Występuje w centralnej części Ameryki Płnocnej, na obszarach grskich w Kalifornii, Utah i Kolorado. W Grach Skalistych rośnie na wysokościach do 3500 m n.p.m.

Przykadowe prace

Kuchnia muzułmańska

Kuchnia muzułmańska Islam (arab. ???????) ? religia monoteistyczna, założona przez Mahometa, druga na świecie pod względem liczby wyznawcw po chrześcijaństwie. Słowo islam w języku arabskim oznacza poddanie się Bogu. Apologeci i misjonarze muzułmańscy wywodz...

Optyka

Optyka Pierwszym problemem, ktry należy poruszyć jest zagadnienie samej optyki. Jest to dział fizyki zajmujący się badaniem światła oraz wszelkich zjawisk związanych z jego oddziaływaniem. Początkowo zainteresowania optyką ograniczały się do widzialnej tylko c...

Znaki tradycji biblijnej w twrczości Romana Brandstaettera

Znaki tradycji biblijnej w twrczości Romana Brandstaettera Biblia jest, była, będzie. Ta niesamowita w swej prostocie oraz alegoryczności księga stanowi wzr wszelakich postaw, zachowań oraz obrazw prawdziwie wartościowego życia. Zawsze jesteśmy zdolni do odniesienia pewnych nakazw...

Wirus HIV

Wirus HIV HIV- Humman Immunodeficiency Virus, czyli ludzki wirus nabytego zespołu upośledzenia odporności. Wirus HIV należy do grupy retrowirusw. Wirusy te nie posiadają w swoim rdzeniu DNA, a tylko RNA, czyli kwas rybonukleinowy. RNA ulega najpierw transkrypcji na DNA, ktry służy do ...

Higiena osobista i styl życia

Higiena osobista i styl życia Higiena to nauka zajmująca się zdrowiem człowieka. Obejmuje higienę układu nerwowego, narządw zmysłw, psychiczną, układu krążenia, układu oddechowego, skry, odzieży, odżywiania, seksualną, pracy, snu oraz wypoczynku. ...

Zygmunt August

Zygmunt August Zygmunt August - biografia 1. Dzieciństwo i młodość Zygmunt August był synem Zygmunta I Starego, krla Polski, oraz Bony Sforzy, księżniczki mediolańskiej. Zygmunt, jedyny męski potomek pary krlewskiej i tym samym osoba mająca zapewnić ci...

Ropa naftowa

Ropa naftowa ROPA NAFTOWA Ciekła, naturalna mieszanina węglowodorw parafinowych (alkany), naftenowych (cykloalkany) i aromatycznych (areny); zawiera także org. związki siarki, tlenu, azotu, związki metaloorg. oraz składniki miner.: związki żelaza, krzemu, wanadu, sodu, niklu i innych ...

Reżimy autorytarne w Europie w okresie międzywojennym

Reżimy autorytarne w Europie w okresie międzywojennym ? w obliczu narastających konfliktw pomiędzy mocarstwami europejskimi, w szczeglnie trudnej sytuacji znalazły się małe, często słabe ekonomicznie kraje Europy Środkowowschodniej. Położone między dwoma najwi...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry