• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Biografia...

Nawigacja

Biografia - Miron Białoszewski.



Biografia - Miron Białoszewski.


Miron Białoszewski (1922-1983)

Urodził się w 1922 r. w Warszawie. W czasie okupacji studiował filologię polską na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1946-1951 pracował jako dziennikarz. pierwszy tomik poetycki - "Obroty rzeczy" - wydał w 1956 r. Książka ta wzbudziła ogromne zainteresowanie krytyki i czytelnikw. Opublikował następnie zbiory wierszy: "Rachunek zachciankowy" (1959), "Mylne wzruszenia" (1961), "Było i było" (1965), "Odczepić się" (1978), oraz wybory, zawierające także teksty wcześniej nie drukowane: "Wiersze" (1976), "Poezje wybrane" (1976) i tomik w serii "Poeci Polscy" (1977). Był wspłtwrcą, jednym z wykonawcw i autorw słynnego Teatru Osobnego, działającego w latach 1955-1963. Zbir programw tego teatru został wydany w roku 1971 ("Teatr Osobny"). Opublikował też tomy prozy: "Donosy rzeczywistości" (1973), "Szumy, zlepy, ciągi" (1976) i "Zawał" (1977). W "Pamiętniku z powstania warszawskiego" stworzył nowy, odbiegający od dotychczasowych relacji obraz tragicznych wydarzeń powstania. Za tę książkę otrzymał w roku 1971 nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia.

1

Twrczość

Jego poezja, uważana przez nieprzyzwyczajonych czytelnikw za dziwactwo, da się wytłumaczyć na tle szeroko podjętych eksperymentw i poszukiwań językowych. Warto jednak pamiętać, że zabawa ze słowem, jaką uprawia Białoszewski, kryje w sobie ciekawe treści światopoglądowe, rejestruje sporo trudnych do nazwania przeżyć psychicznych. Doskonali więc poeata język nie tylko przez wprowadzanie nowych słw, lecz także przez demaskowanie, parafrazowanie, a niekiedy parodiowanie jego ułomności.



Przeżywanie świata przez jednostkę bywa zwykle bogatsze niż możliwości nazwania samych przeżyć. Jakaż jest więc relacja między rzeczami i słowami? Rozwijanie wyobraźni językowej społeczeństwa okazuje się drogą do usprawnienia środkw porozumiewania się między ludźmi. poetycka zabawa ze słowem u Białoszewskiego godna jest uwagi nawet wwczas, jeśli nie dla wszystkich pomysłw zyska on naszą aprobatę. Warto rwnież pamiętać, że znaczna część zaskakujących rozwiązań w warstwie językowej jego poezji zmierza do groteski, staje się często dobrym żartem, choć kryć się mogą za nim sprawy całkiem poważne.



Białoszewski, badając język, ktrym się posługujemy, dostrzega jego ułomności. Stąd też zdania w wierszach bywają niepełne, urwane, eliptyczne. Miejsca te w codziennej rozmowie wypełnia gestykulacja. poeta twierdzi zresztą, że wiersze powinny być do słuchania, nie do czytania, to znaczy powinny być wygłaszane do słuchaczy, wymagają bezpośredniego kontaktu poety z odbiorcą. W istocie więc chodzi tu o stworzenie takiej sytuacji, jak w bezpośredniej rozmowie. Odwoływanie się do jezyka mwionego, a nie pisanego, warunkuje w wierszach Białoszewskiego zarwno rytm wypowiedzi poetyckiej, jak i dobr słownictwa. Parafrazowanie właściwości języka mwionego zapisuje się także w używaniu rżnego typu powiedzeń i porzekadeł, podsłuchanych na peryferiach miasta, w kolejkach podmiejskich.Z żargonu i gwary podmiejskiej pochodzi także skłonność do zabawnego przekształcania brzmień i znaczeń. Tak na przykład w wierszu Taniec na błędach ubezdźwięcznionych przez analogię do liczebnika "miliony" tworzy Białoszewski wyraz "małpiliony".



Obok załamania frazy jako podstawowej cząstki składniowej ważną rolę odgrywa w tej poezji także rozbicie wyrazu na cząstki morfologiczne. Wyodrębnienie rdzenia, przedrostkw i przyrostkw, swobodne operowanie nimi, łączenie w nowe całości lub też pozostawianie cząstek niesamodzielnych jako osobnych wyrazw w wierszu - są to stałe praktyki w poezji Białoszewskiego. Wydawać by się mogło, że zburzenie logicznej struktury wypowiedzi językowej doprowadzić musi do zatraty jakiegokolwiek sensu. Tak jednak nie jest. Manipulowanie formami gramatycznymi języka, swoista analiza jego cząstek, jest tylko częścią przedsięwzięć Białoszewskiego. W burzeniu naszych przyzwyczajeń językowych Białoszewski nie zapomina bowiem o tworzeniu nowego porządku. Owo "odejmowanie słw od rzeczy" jest tylko wstępną częścią skomplikowanej operacji. Słowa oddzielone od desygnatw zachowują przecież swoje brzmienie. Mozna więc łączyć je w większe całości na tej właśnie zasadzie. W wierszu Nadwołkowyjskiej nocy liczba pojedyncza na tej zasadzie zestawiane są obok siebie "szło" i "szkło". We wspomnianym już wierszu Taniec na błędach ubezdźwięcznionych podobieństwa brzmieniowe łączą ze sobą takie słowa, jak "humor" i "rumor", "spokj" i "niepokj", "miliony", "małpiliony", "pilonych" itp. Taka zasada brzmieniowo-skojarzeniowego wywoływania słw z pamięci prowadzi do powstawania swoistych napięć znaczeniowych między wyrazami. Nawet bowiem mechaniczne i przypadkowe zestawienie dwch wyrazw zarysowuje możliwość nowego sensu. Aby to sprawdzić, powrćmy do wcześniejszego przykładu. Teraz jednak przytoczymy cały fragment wiersza w jego autentycznej szacie graficznej:



Uspokj się, Białoszewski

byłeś dziś pierwszy szczęśliwy

(humor jak rumor

spadł! o

spokj

niepokj),

nie jesteś pierwszy nieszczęśliwy(...)



Sprawdźmy najpierw wszystkie zabiegi językowe, istniejące w tym fragmencie. Można więc mwić o instrumentacji brzmieniowej (powtarzanie grup spłgłoskowych "sp" w wersie 1, 4 i 5; sylab lub grup sylabowych w wersie 2, 3, 5, 6, 7), o uporządkowaniu graficznym (w wersie 3 ostatnie słowo "spadło" do następnego, wydając przy tej okazji westchnienie "o". Zapisane to zostało kształtem graficznym wiersza), a wreszcie o uporządkowaniu znaczeniowym. Wiersz bowiem wyraża postawę wobec świata, nazwijmy ją postawą stoicką, choć w wydaniu popularnym, przypominającym znane powiedzenie: "tylko spokj może nas uratować". Szczęścia i nieszczęścia następują szybko po sobie. Stąd też humor, będący zewnętrznym objawem wewnętrznej szczęśliwości, spada jak rumor, to znaczy nagle, głośno, zaskakuje nas, wnet też przemija. porządek słw w tym fragmencie ma więc swe logiczne znaczenie, stara się nazwać pewne przeżycia i stany psychiczne.



Podobnej analizy wymaga wiersz Nadwołkowyjskiej nocy liczba pojedyncza. W obu tytułach podkreślony został "gramatyczny" charakter wierszy. W drugim utworze chodzi oczywiście o gramatykę językw słowiańskich. Wołkowyja (miejscowość w Bieszczadach) etymologicznie pochodzi od dwch słw: wołk w języku Rusinw Podkarpackich oznacza wilka. W nazwie miejscowości jest także rdzeń słowa "wyć". Zakończenie wiersza wyodrębnia rdzeń pierwszego słowa w formie archaicznej "włk" i stosuje do niego wspłczesną odmianę polską ("włka"), ale ta forma brzmieniowo kojarzy się ze słowem "łka" (płacze). W ten sposb docieramy do warstwy znaczeniowj utworu: jest to po prostu zapis wrażeń z pobytu w Bieszczadach. Wycie wilkw przypomina o grasujących tu po wojnie bandach, wywołuje trwogę, jest także zapisem cierpienia i płaczu. Fakty te nie zostały nazwane bezpośrednio, lecz tylko przypomniane, zasygnalizowane w językowej konstrukcji utworu.



Poetycka zabawa z językiem znana była i wcześniej w naszej poezji. Uprawiali ją (trochę na innych zasadach) futuryści, skamandryci, a także poeci krakowskiej awangardy. Nigdy jednak nie była to dążność tak konsekwentna jak u Białoszewskiego. Wtobraźnia poety buduje świat własny trochę na przekr tradycji literackiej. Bunt przeciwko niej zapisuje się w wyborze poetyckich rekwizytw: świat domowych sprzętw, czynszowych kamienic, starych uliczek, bez kolorw, bez zieleni, wyraża przeżycia człowieka zagubionego w wielkim mieście, uciekającego przed zyciem, ktry gotw w każdej chwili pisać poetyckie traktaty o urokach i niebezpieczeństwach leniwego leżenia w łżku (por. wiersz Leżenia).



Białoszewski debiutował najpźniej z całej grupy swoich rwieśnikw, stąd też dość często zalicza się go do następnej generacji poetyckiej, ktra wkroczyła do literatury po 1956 roku. Z Rżewiczem łączy go jednak przekorne odrzucenie tradycyjnego typu poetyzowania, niechęć do "pięknych" słw w poezji, z Szymborską - skłonność do budowania wierszy z anegdotą, fabułą. Białoszewski opowiada zawsze swoje dziwne przygody z rzeczami, ktrych często nie umie nazwać. Autor Obrotw rzeczy i Rachunku zachciankowego inspirował wielu młodszych poetw, ktrych krytyka literacka zaliczyła do grupy czy kierunku "słowiarzy". Zwracają oni uwagę na właściwości samego języka, sprawdzają jego możliwości, jego sprawność i przydatność w poznawaniu świata







Przykadowe prace

Meine Winterferien

Meine Winterferien Am erstern Ferientag verstauchte ich mich meinen Knchel. Deshalb war die erste Woche tragisch. Ich durfte nicht ausgehen. Die ganze Woche verbrachte ich zu Hause, aber ich hatte interessante Ferienplne. Ich und meine Familie wollten die Ferien im Gebirge verbringen. Wir buchten schon einen Berghtten. Wir woll...

Kartka z dziennika - "Dzień po końcu świata"

Kartka z dziennika - "Dzień po końcu świata" 7.06.6666 Roku Jestem w swoim niebiańskim pokoju. Jest tu tak rżowo, tak…tak…tak puszysto. Mam ochotę opisać, Mj Kochany Dzienniczku, co mnie wczoraj spotkało. Była to godzina 6.66. Każdy wie, że jest tylko 59...

Organy Wsplnot Europejskich

Organy Wsplnot Europejskich Instytucje Unii Europejskiej to: Rada Europejska Rada Unii Europejskiej Komisja Europejska Parlament Europejski Europejski Trybunał Sprawiedliwości Europejski Trybunał Obrachunkowy Komitet Ekonomiczno-Społeczny Komitet Stałych Przedstawicieli Ko...

Zdefiniuj gospodarkę światową, omw prawidłowości jej działania oraz jej strukturę.

Zdefiniuj gospodarkę światową, omw prawidłowości jej działania oraz jej strukturę. Podejmując prby zdefiniowania gospodarki światowej trzeba na wstępie zaznaczyć, że nie ma jednego, bezwzględnie obowiązującego pojęcia dla niej. Pojęcie gospodarki...

"Pan Cogito-powrot'. Zbigniew Herbert

"Pan Cogito-powrot'. Zbigniew Herbert Podmiot liryczny opisuje postac Pana Cogito,ktory postanawia wrocic do swego ojczystego kraju. Przedstawia decyzje,jaka Pan Cogito podjal mimo,iz nie znal dokladnej sytuacji kraju,do ktorego pragnie powrocic. Podmiot liryczny jest zaopatrzony w o wiele wieksza wiedze,dlatego tez stwierdza,z...

Media czwartą władzą

Media czwartą władzą Czy media można nazwać Czwartą władzą? W dzisiejszych czasach przekaz informacji do większej grupy odbiorcw oparty jest głownie na mediach. Ale czy media są na tyle znaczące aby mc je nazwać Czwartą władzą? Czy s...

Dydaktyczny charakter bajek Krasickiego

Dydaktyczny charakter bajek Krasickiego Bajki Krasickiego są dla niego tym, czym dla Kochanowskiego fraszki. Mają one charakter dydaktyczny. Krasicki wyśmiewa ludzkie wady: głupotę i pychę. Służą mu do tego maski, czyli zwierzęta, pod ktrych postaciami kryją się...

Rewolucja - katastrofa czy szansa? Na podstawie "Przedwiośnia" S. Żeromskiego (i nie tylko).

Rewolucja - katastrofa czy szansa? Na podstawie "Przedwiośnia" S. Żeromskiego (i nie tylko). Rewolucja według słownika języka polskiego to gwałtowny przewrt w życiu społeczeństwa i państwa, najwyższa forma walki klas, ukazująca się jako obalenie przeżytego us...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry