• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Biografia...

Nawigacja

Biografia - Miron Białoszewski.



Biografia - Miron Białoszewski.


Miron Białoszewski (1922-1983)

Urodził się w 1922 r. w Warszawie. W czasie okupacji studiował filologię polską na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1946-1951 pracował jako dziennikarz. pierwszy tomik poetycki - "Obroty rzeczy" - wydał w 1956 r. Książka ta wzbudziła ogromne zainteresowanie krytyki i czytelnikw. Opublikował następnie zbiory wierszy: "Rachunek zachciankowy" (1959), "Mylne wzruszenia" (1961), "Było i było" (1965), "Odczepić się" (1978), oraz wybory, zawierające także teksty wcześniej nie drukowane: "Wiersze" (1976), "Poezje wybrane" (1976) i tomik w serii "Poeci Polscy" (1977). Był wspłtwrcą, jednym z wykonawcw i autorw słynnego Teatru Osobnego, działającego w latach 1955-1963. Zbir programw tego teatru został wydany w roku 1971 ("Teatr Osobny"). Opublikował też tomy prozy: "Donosy rzeczywistości" (1973), "Szumy, zlepy, ciągi" (1976) i "Zawał" (1977). W "Pamiętniku z powstania warszawskiego" stworzył nowy, odbiegający od dotychczasowych relacji obraz tragicznych wydarzeń powstania. Za tę książkę otrzymał w roku 1971 nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia.

1

Twrczość

Jego poezja, uważana przez nieprzyzwyczajonych czytelnikw za dziwactwo, da się wytłumaczyć na tle szeroko podjętych eksperymentw i poszukiwań językowych. Warto jednak pamiętać, że zabawa ze słowem, jaką uprawia Białoszewski, kryje w sobie ciekawe treści światopoglądowe, rejestruje sporo trudnych do nazwania przeżyć psychicznych. Doskonali więc poeata język nie tylko przez wprowadzanie nowych słw, lecz także przez demaskowanie, parafrazowanie, a niekiedy parodiowanie jego ułomności.



Przeżywanie świata przez jednostkę bywa zwykle bogatsze niż możliwości nazwania samych przeżyć. Jakaż jest więc relacja między rzeczami i słowami? Rozwijanie wyobraźni językowej społeczeństwa okazuje się drogą do usprawnienia środkw porozumiewania się między ludźmi. poetycka zabawa ze słowem u Białoszewskiego godna jest uwagi nawet wwczas, jeśli nie dla wszystkich pomysłw zyska on naszą aprobatę. Warto rwnież pamiętać, że znaczna część zaskakujących rozwiązań w warstwie językowej jego poezji zmierza do groteski, staje się często dobrym żartem, choć kryć się mogą za nim sprawy całkiem poważne.



Białoszewski, badając język, ktrym się posługujemy, dostrzega jego ułomności. Stąd też zdania w wierszach bywają niepełne, urwane, eliptyczne. Miejsca te w codziennej rozmowie wypełnia gestykulacja. poeta twierdzi zresztą, że wiersze powinny być do słuchania, nie do czytania, to znaczy powinny być wygłaszane do słuchaczy, wymagają bezpośredniego kontaktu poety z odbiorcą. W istocie więc chodzi tu o stworzenie takiej sytuacji, jak w bezpośredniej rozmowie. Odwoływanie się do jezyka mwionego, a nie pisanego, warunkuje w wierszach Białoszewskiego zarwno rytm wypowiedzi poetyckiej, jak i dobr słownictwa. Parafrazowanie właściwości języka mwionego zapisuje się także w używaniu rżnego typu powiedzeń i porzekadeł, podsłuchanych na peryferiach miasta, w kolejkach podmiejskich.Z żargonu i gwary podmiejskiej pochodzi także skłonność do zabawnego przekształcania brzmień i znaczeń. Tak na przykład w wierszu Taniec na błędach ubezdźwięcznionych przez analogię do liczebnika "miliony" tworzy Białoszewski wyraz "małpiliony".



Obok załamania frazy jako podstawowej cząstki składniowej ważną rolę odgrywa w tej poezji także rozbicie wyrazu na cząstki morfologiczne. Wyodrębnienie rdzenia, przedrostkw i przyrostkw, swobodne operowanie nimi, łączenie w nowe całości lub też pozostawianie cząstek niesamodzielnych jako osobnych wyrazw w wierszu - są to stałe praktyki w poezji Białoszewskiego. Wydawać by się mogło, że zburzenie logicznej struktury wypowiedzi językowej doprowadzić musi do zatraty jakiegokolwiek sensu. Tak jednak nie jest. Manipulowanie formami gramatycznymi języka, swoista analiza jego cząstek, jest tylko częścią przedsięwzięć Białoszewskiego. W burzeniu naszych przyzwyczajeń językowych Białoszewski nie zapomina bowiem o tworzeniu nowego porządku. Owo "odejmowanie słw od rzeczy" jest tylko wstępną częścią skomplikowanej operacji. Słowa oddzielone od desygnatw zachowują przecież swoje brzmienie. Mozna więc łączyć je w większe całości na tej właśnie zasadzie. W wierszu Nadwołkowyjskiej nocy liczba pojedyncza na tej zasadzie zestawiane są obok siebie "szło" i "szkło". We wspomnianym już wierszu Taniec na błędach ubezdźwięcznionych podobieństwa brzmieniowe łączą ze sobą takie słowa, jak "humor" i "rumor", "spokj" i "niepokj", "miliony", "małpiliony", "pilonych" itp. Taka zasada brzmieniowo-skojarzeniowego wywoływania słw z pamięci prowadzi do powstawania swoistych napięć znaczeniowych między wyrazami. Nawet bowiem mechaniczne i przypadkowe zestawienie dwch wyrazw zarysowuje możliwość nowego sensu. Aby to sprawdzić, powrćmy do wcześniejszego przykładu. Teraz jednak przytoczymy cały fragment wiersza w jego autentycznej szacie graficznej:



Uspokj się, Białoszewski

byłeś dziś pierwszy szczęśliwy

(humor jak rumor

spadł! o

spokj

niepokj),

nie jesteś pierwszy nieszczęśliwy(...)



Sprawdźmy najpierw wszystkie zabiegi językowe, istniejące w tym fragmencie. Można więc mwić o instrumentacji brzmieniowej (powtarzanie grup spłgłoskowych "sp" w wersie 1, 4 i 5; sylab lub grup sylabowych w wersie 2, 3, 5, 6, 7), o uporządkowaniu graficznym (w wersie 3 ostatnie słowo "spadło" do następnego, wydając przy tej okazji westchnienie "o". Zapisane to zostało kształtem graficznym wiersza), a wreszcie o uporządkowaniu znaczeniowym. Wiersz bowiem wyraża postawę wobec świata, nazwijmy ją postawą stoicką, choć w wydaniu popularnym, przypominającym znane powiedzenie: "tylko spokj może nas uratować". Szczęścia i nieszczęścia następują szybko po sobie. Stąd też humor, będący zewnętrznym objawem wewnętrznej szczęśliwości, spada jak rumor, to znaczy nagle, głośno, zaskakuje nas, wnet też przemija. porządek słw w tym fragmencie ma więc swe logiczne znaczenie, stara się nazwać pewne przeżycia i stany psychiczne.



Podobnej analizy wymaga wiersz Nadwołkowyjskiej nocy liczba pojedyncza. W obu tytułach podkreślony został "gramatyczny" charakter wierszy. W drugim utworze chodzi oczywiście o gramatykę językw słowiańskich. Wołkowyja (miejscowość w Bieszczadach) etymologicznie pochodzi od dwch słw: wołk w języku Rusinw Podkarpackich oznacza wilka. W nazwie miejscowości jest także rdzeń słowa "wyć". Zakończenie wiersza wyodrębnia rdzeń pierwszego słowa w formie archaicznej "włk" i stosuje do niego wspłczesną odmianę polską ("włka"), ale ta forma brzmieniowo kojarzy się ze słowem "łka" (płacze). W ten sposb docieramy do warstwy znaczeniowj utworu: jest to po prostu zapis wrażeń z pobytu w Bieszczadach. Wycie wilkw przypomina o grasujących tu po wojnie bandach, wywołuje trwogę, jest także zapisem cierpienia i płaczu. Fakty te nie zostały nazwane bezpośrednio, lecz tylko przypomniane, zasygnalizowane w językowej konstrukcji utworu.



Poetycka zabawa z językiem znana była i wcześniej w naszej poezji. Uprawiali ją (trochę na innych zasadach) futuryści, skamandryci, a także poeci krakowskiej awangardy. Nigdy jednak nie była to dążność tak konsekwentna jak u Białoszewskiego. Wtobraźnia poety buduje świat własny trochę na przekr tradycji literackiej. Bunt przeciwko niej zapisuje się w wyborze poetyckich rekwizytw: świat domowych sprzętw, czynszowych kamienic, starych uliczek, bez kolorw, bez zieleni, wyraża przeżycia człowieka zagubionego w wielkim mieście, uciekającego przed zyciem, ktry gotw w każdej chwili pisać poetyckie traktaty o urokach i niebezpieczeństwach leniwego leżenia w łżku (por. wiersz Leżenia).



Białoszewski debiutował najpźniej z całej grupy swoich rwieśnikw, stąd też dość często zalicza się go do następnej generacji poetyckiej, ktra wkroczyła do literatury po 1956 roku. Z Rżewiczem łączy go jednak przekorne odrzucenie tradycyjnego typu poetyzowania, niechęć do "pięknych" słw w poezji, z Szymborską - skłonność do budowania wierszy z anegdotą, fabułą. Białoszewski opowiada zawsze swoje dziwne przygody z rzeczami, ktrych często nie umie nazwać. Autor Obrotw rzeczy i Rachunku zachciankowego inspirował wielu młodszych poetw, ktrych krytyka literacka zaliczyła do grupy czy kierunku "słowiarzy". Zwracają oni uwagę na właściwości samego języka, sprawdzają jego możliwości, jego sprawność i przydatność w poznawaniu świata







Przykadowe prace

Biografia - Hochimin

Biografia - Hochimin HOCHIMIN żył w latach 1890 – 1969. Był politykiem i rewolucjonistą, twrca komunistycznego Wietnamu. Urodził sit: w rodzinie chłopskiej pod nazwiskiem Nguyen Ta! Tan. Początkowo pracował jako nauczyciel, a pźniej jako kelner na statku. co umożliwi...

Teatr grecki

Teatr grecki Początki wsłczesnego teatru siegają starożytnej Grecji.Powstał z obrzędw wiejskich ku czci boga Dionizosa.W Atenach obrzędy te przekształcily sie w bardziej formalna coroczną ceremonię zwaną "Dionizjami".Co roku na święto komponowano nowe pie&...

Czasy Saskie

Czasy Saskie Czasy Saskie Za czasw panowania Augusta II Sasa oraz Augusta III Sasa w Polsce panował nieład i nieporządek. Polska wzięła udział niepotrzebnie w Wojnie płnocnej i stanęła po stronie Rosji, co niestety z początku owocowało samymi niepowodzeniami. Sz...

GPS w życiu codziennym

GPS w życiu codziennym Co to jest GPS Global Positioning System (GPS) został opracowany na potrzeby wojska przez Departament Obrony USA i składa się z 24 satelitw krążących po ściśle wyznaczonych orbitach. Na podstawie sygnałw przez nie wysyłanych, odbiornik GPS po...

Rżne postawy religijne na podstawie tekstw średniowiecza

Rżne postawy religijne na podstawie tekstw średniowiecza Historia i kultura średniowiecznej Europy była uważana za dorobek ciemnych ludzi, nie doceniających dokonań swoich przodkw. Jednak patrzenie na średniowiecze, przez pryzmat czasu, odkrywa przed nami prawdziwe piękno tej epoki...

Recenzja "Pana Tadeusza"

Recenzja "Pana Tadeusza" Kilka dni temu miałem okazję "zaliczyć" kolejne, drugie już po "Ogniem i mieczem" święto narodowe. Chodzi oczywiście o "Pana Tadeusza", film , o ktrym było niemal tak głośno jak o ekranizacji dzieła Sienkiewicza. Otoczony zewsząd plakat...

Interpretacja zakończenia Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego

Interpretacja zakończenia Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego Żeromski, zgodnie z założeniami młodopolskimi, nadał wielu fragmentom swojej powieści sens symboliczny. Niewątpliwie jednym z takich fragmentw jest zakończenie książki. Dowiadujemy się z niego wiele na...

Funkcje języka na wybranych przykładach tekstw naukowych, publicystycznych i literackich.

Funkcje języka na wybranych przykładach tekstw naukowych, publicystycznych i literackich. Funkcje języka na wybranych przykładach tekstw naukowych, publicystycznych i literackich. Podstawową funkcją tekstw językowych, mwionych lub pisa-nych, jest porozumiewanie się lud...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry