• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Budowa t...

Nawigacja

Budowa tkanek



Budowa tkanek




Tkanki roślin naczyniowych wykazują wysoki stopień specjalizacji i zrżnicowania. Wykształcenie tkanki chłonnej w korzeniu i tkanek okrywających w pędzie oraz wytworzenie tkanek przewodzących i mechanicznych umożliwiło tym roślinom opanowanie środowiska lądowego i osiągnięcie znacznych rozmiarw ciała.



Tkanki roślin naczyniowych powstają w strefach merystematycznych w ściśle określonych rejonach ciała. W strefach tych odbywa się produkcją wciąż nowych komrek jako skutek intensywnych podziałw komrkowych. W miarę jak zwiększa się odległość komrek od merystymatycznego centrum, zaczynają się one rżnicować.



Rżnicowanie doprowadza do powstania rżnego typu komrek dojrzałych, ale zaczyna się z reguły od wzrostu objętościowego komrek i ich stopniowej wakuolizacji. Dalsze zmiany i rżnice dotyczą wykształcenia rżnych organelli komrkowych (chloroplastw, leukoplastw, amyloplastw), gromadzenia produktw przemiany materii oraz przekształcenia ściany komrkowej. Ściana komrkowa może ulec znacznemu pogrubieniu dzięki odkładaniu kolejnych warstw ściany celulozowej lub większej ilości zapasowych hemicelulozy. Zgrubienia ścian mogą być nierwnomierne, w związku z czym po wewnętrznej stronie ścian powstają jamki lub zgrubienia rżnego typu. Niektre skupienia małych otworkw w niezgrubiałych miejscach ścian, przez ktre przechodziły plazmodesmy, przekształciły się w skupienia większych otworw- sita. W ścianach mogą odkładać się substancje, takie jak: lignina lub suberyna, powodujące drewnienie lub korkowacenie ścian. Pociąga to za sobą śmierć protoplastu, tak że komrki zdrewniałe i skorkowaciałe są najczęściej komrkami martwymi.



Tkanki roślinne można podzielić przede wszystkim na twrcze i stałe. Tkanki twrcze to rżnego rodzaju merystemy, tkanki o charakterze embrionalnym, w ktrych odbywają się regularne podziały komrkowe.







Tkankami stałymi są wszystkie tkanki dojrzałe, w ktrych podziały komrkowe nie zachodzą lub zdarzają się tylko wyjątkowo. Tkankę stałą może stanowić zespł komrek o podobnej budowie- tkanka jednorodna. Niektre tkanki roślinne są zespołem rżnych komrek, ktry jednak stanowi rozwojową całość i jest przystosowany do pełnienia określonej funkcji w organizmie. Przykładem takich tkanek niejednorodnych jest drewno lub łyko. Niekiedy występują w tkankach pojedyncze komrki, nie będące normalnym składnikiem danej tkanki- idioblasty.



Tkanki stałe:



parenchyma (miękisz)

kolenchyma (zwarcica)

sklerenchyma (twardnica)

ksylem (drewno)

floem (łyko)

epiderma (sorka)

peryderma (korkowica)

utwory wydzielnicze

tkanka kalusowa (tkanka przyranna).









TKANKI MERYSTEMATYCZNE



Merystemy są to tkanki utworzone z komrek zdolnych do regularnych podziałw. Są to komrki o cienkich wyłącznie pierwotnych ścianach komrkowych, ze stosunkowo dużymi jądrami i o niewielkim na ogł stopniu wakuolizacji. Komrki te dzieląc się produkują nowe partie tkanki, ktre po zrżnicowaniu powodują wzrost organw już istniejących lub tworzą nowe.



Wzrost może się odbywać rwnocześnie we wszystkich komrkach rozwijającego się organu, aby po osiągnięciu przezeń określonej wielkości i kształtu rwnocześnie we wszystkich miejscach zakończyć się- wzrost dyfuzyjny i ograniczony (tak rosną niektre organy: liście, kwiaty, owoce). Przy tym typie wzrostu młody, rozwijający się organ roślinny jest cały zbudowany z tkanki merystematycznej. Po zakończeniu wzrostu mersytem ten rżnicuje się w odpowiednie tkanki stałe.



Wzrost zlokalizowany i nieograniczony . Odbywa się on w ściśle określonych miejscach ciała (wzrost na długość pędw i korzeni tylko na ich wierzchołkach) i rwnocześnie w tych rejonach odbywa się on przez całe życie rośliny. Merystemy funkcjonujące przez całe życie rośliny czy organu nazywamy merystemami wzrostu nieograniczonego.











Ze względu na umiejscowienie wyrżniamy tu merystemy: wierzchołkowe i boczne. Wierzchołkowe stanowią szczytowe zakończenie organw osiowych, takich jak łodyga i korzeń, i powodują ich wzrost na długość- stożki wzrostu. U niektrych roślin (traw) wzrost na długość odbywa się także z udziałem merystemw wstawowych- interkalarnych. Są to partie tkanki merystematycznej umiejscowione w łodydze ponad nasadami liści, a więc u podstawy międzywęźli.



Merystemy boczne tworzą wewnątrz organw osiowych cylinder tkanki merystematycznej, ktra odkłada nowe komrki do wnętrz i na zewnątrz oraz powoduje wzrost łodygi lub korzenia na grubość.



Merystemami bocznymi są: kambium, produkujące wciąż nowe tkanki przewodzące łodygi i korzenia, oraz miazga korkorodna (felogen), wytwarzająca korek.



Merystemy pierwotne to niektre merystemy funkcjonujące w roślinie jako grupy komrek embrionalnych w sposb ciągły od stadium zarodkowego. Są to np.stożki wzrostu pędu i korzenia.



Merystemy wtrne powstają z żywych komrek tkanek stałych przez odrżnicowanie i powrt do stanu embrionalnego, np. miazga korkorodna, kambium między wiązkowe w łodydze, merystemy wierzchołkowe korzeni bocznych oraz korzeni i pędw przybyszowych.



Pewne cechy wsplne z tkankami merystematycznymi ma tkanka kalusowa, przyranna tworząca się w miejscu zranienia rośliny. Na powierzchni rany powstaje wwczas biaława narośl, ktra zasklepia uszkodzone miejsce.



Tkanka kalusowa odgrywa też dużą rolę przy zrastaniu się fragmentw dwu roślin podczas szczepienia, zabiegu powszechnie stosowanego w praktyce ogrodniczej.



PARENCHYMA



Tkanka parenchymatyczna (miękiszowa) jest najbardziej rozpowszechnionym typem tkanki roślinnej.



Występowała już u glonw i mszakw. Komrki miękiszowe są żywe, a ich protoplast jest zwykle silnie zwakuolizowany. W cytoplazmie zawarte są wśrd innych organelli plastydy, ktre na świetle przekształcają się jako chloroplasty. Ściana komrkowa zbudowana jest głwnie z celulozy, pektyn i hemiceluloz. Najczęściej jest ona cienka i złożona tylko ze ściany pierwotnej, choć może także wykształcać się ściana wtrna z jamkami prostymi. Pomiędzy komrkami znajdują się mniejsze lub większe przestwory międzykomrkowe. Parenchyma jest tkanką stałą, ktra jednak nie utraciła całkowicie zdolności do podziałw komrkowych. Stosunkowo łatwo ulega ona odrżnicowaniu i daje początek merystemom wtrnym.



U roślin naczyniowych parenchyma może spełniać rżne funkcje:



miękisz zasadniczy

zbudowany jest z cienkościennych, rwnomiarowych komrek. Miękisz ten wypełnia przestrzenie między innymi tkankami w rżnych organach (kora pierwotna i rdzeń w młodych łodygach i korzeniach, miękisz owocw).



miękisz zieleniowy (miękisz asymilacyjny, chlorenchyma)

składa się z komrek wyposażonych w bardzo liczne chloroplasty. Typowy miękisz asymilayjny wystepuje w liściach.



miękisz spichrzowy





Składa się z komrek wypełnionych materiałami zapasowymi w postaci skrobi, tłuszczw lub białek. Odmianą miękiszu spichrzowego jest miękisz wodny , zbudowany z komrek dużych, zawierających olbrzymie wodniczki. Pełni funkcje magazynowania wody, występuje w większych ilościach u roślin gruboszowatych (kaktusw).



miękisz powietrzny (aerenchyma)

Pełni funkcję tkanki przewietrzającej. Jego cechą charakterystyczną jest silny rozwj przestworw międzykomrkowych, ktre często zajmują w tkance więcej miejsca niż same komrki. Przestwory te tworzą ciągły system kanałw powietrznych, stanowiących wewnętrzną atmosferę rośliny. W typowej postaci tkanka ta występuje u roślin podwodnych. Ułatwia ona unoszenie się wypełnionych powietrzem organw roślinnych w wodzie, a poza tym stanowi wewnętrzny rezerwuar gazw(tlenku i dwutlenku węgla), biorących udział w procesach fizjologicznych rośliny związanych z wymianą gazową (fotosyntezą i oddychaniem).



KOLENCHYMA (ZWARCICA)



To tkanka wzmacniająca, złożona z komrek żywych i wydłużonych, otoczonych niezdrewniałą celulozowo- pektynową ścianą mającą charakterystyczne zgrubienia.- zwykle są one nierwnomierne.



Najczęściej występują w postaci pasw wzdłuż kątw komrki, w miejscach, gdzie trzy lub więcej komrek graniczy ze sobą kolenchyma kątowa.



Zgrubieniu mogą też ulegać tylko ściany wzajemnie rwnoległe i styczne względem obwodu organu- kolenchyma płatowa.







Komrki kolenchymy zazwyczaj ściśle do siebie przylegają i tworzą zwartą tkankę. Tkanka ta występuje przede wszystkim w ogonkach liściowych i młodych partiach łodyg, ktrym nadaje niezbędną odporność mechaniczną. Jej ściany choć zgrubiałe to jednak elastyczne- możliwy wzrost organu na długość.



SKLERENCHYMA (TWARDZICA)



Jest także tkanką wzmacniającą. Dojrzałe komrki sklerenchymatyczne mają mocno zgrubiałe i na ogł silnie zdrewniałe ściany wtrne. W czasie rozwoju tych komrek ich protoplasty najczęściej zamierają i zanikają- są to więc komrki martwe.



Występuje w dwch formach:



włkna

Są to bardzo silnie wydłużone. Ich przeciętna średnica wynosi około 20 m m, zaś długość 1-2mm, a w niektrych przypadkach, u takich roślin jak len i konopie, długość włkien może dojść do 10 cm.



Ograniczone grubą ścianą puste wnętrze komrki, tzw. światło komrkowe, tworzy w niektrych włknach jedynie wąski kanalik. W ścianie występują jamki proste lub zredukowane jamki lejkowate. Włkna występują najczęściej w zespołach tworzących wiązki lub pasma sklerenchymatyczne, albo też pochwy otaczające wewnętrzną częś organu lub jego wiązki przewodzące. Końce włkien są zazwyczaj silnie zwężone a komrki wciskają się nimi jedynie między drugie, tworząc zwartą tkankę o właściwościach wybitnie wzmacniających.



Sklereidy (komrki kamienne)





Są komrkami o bardzo rżnych kształtach: rwnomiarowym, podłużnych, nieregularnie rozgałęzionych. Mogą występować pojedynczo jako idioblasty lub w małych grupach w rżnych tkankach (grupy komrek kamiennych w miąższu owocu gruszy). Mogą też tworzyć zwartą, twardą tkankę, z ktrej zbudowane są zewnętrzne części pestek, łupiny orzechw oraz niektrych nasion.







KSYLEM (DREWNO)



Jest to tkanka przewodząca, rozprowadzająca po całej roślinie wodę i sole mineralne pobrane z gleby przez korzenie. Ksylem jest tkanką niejednorodną, ktra osiąga najwyższy stopień zrżnicowania u okrytozalążkowych. W jej skład wchodzi kilka elementw:



cewki





Są to komrki wydłużone, na końcach zwężone lub o ukośnych ścianach poprzecznych. Ich ściany są zdrewniałe, a nierwnomiernie odkładanie się ścian wtrnych doprowadza do powstania rżnego rodzaju zgrubień (pierścieniowych, spiralnych, siatkowatych) lub jamek.Dojrzałe cewki są komrkami martwymi, pozbawionymi protoplastw, przystosowanymi do przewodzenia wody i nadawania roślinom sztywności i mechanicznej wytrzymałości.



naczynia





Stanowią element drewna charakterystyczny dla okrytozalążkowych. Są to długie rury utworzone ze specjalnych komrek, ktre przekształciły się w człony naczyniowe. Są one lepiej niż cewki przystosowane do transportu wody ze względu na częściowy lub zupełny zanik ścian poprzecznych.



Człony naczyniowe rozwinęły się prawdopodobnie z cewek, świadczy o tym istnienie form przejściowych pomiędzy nimi a cewkami. Podobnie jak w cewkach człony naczyniowe mają liczne jamki lejkowate lub rżnego kształtu zgrubienia wytworzone w wyniku nierwnomiernego odkładania się ściany wtrnej.



U paprotnikw i nagozalążkowych naczynia występują tylko wyjątkowo. Cewki są u tych roślin jedynymi elementami przewodzącymi wodę.



włkna drzewne

Rozmieszczone są w drewnie pojedynczo lub grupami pomiędzy innymi komrkami tkanki. W scianach ich występują zredukowane jamki lejkowate. Obecność tych jamek wskazuje na to, że one prawdopodobnie rwnież rozwinęły się z cewek. Typowe włkna stanowią martwy i wyłącznie mechaniczny element drewna.



miękisz drzewny

Występuje w postaci pasm komrek miękiszowych pomiędzy innymi elementami drewna. Miękisz drzewny jest jedynym żywym elementem drewna i pełni rolę tkanki spichrzowej oraz zapewnia łączność drewna z innymi tkankami organu.











FLOEM (ŁYKO)



To tkanka w ktrej odbywa się przewodzenie na dalsze odległości organicznych substancji pokarmowych., przede wszystkim cukrw. Głwnym miejscem produkcji tych substancji są liście. To tkanka niejednorodna. Najwyższy stopień specjalizacji i zrżnicowania tej tkanki występuje u okrytozalążkowych:











rurki sitowe





Są to pionowe szeregi specjalnych komrek, nazywanych członami rur sitowych. Są to komrki żywe, o wydłużonym kształcie i celulozowej ścianie. Wnętrze ich wypełnia duża wodniczka, otoczona cienkim cytoplazmatycznym płaszczem. W dojrzałych członach rurki sitowej jądro przeważnie zanika. W ścianach komrkowych występują charakterystyczne perforacje sita. Poprzez pory sit przechodzą pasma cytoplazmy grubsze od plazmodesm, łączące ze sobą poszczeglne człony rurki sitowej. Pory wyścielone są pochewką z kalozy, ktra jest wielocukrem o śluzowatej, kleistej konsystencji. W okresie jesienno- zimowym zawartość kalozy na terenie sit wzrasta i może nastąpić całkowite ich zamknięcie zasklepkami z kalozy.



U niższych roślin naczyniowych (paprotniki, nagozalążkowe) występują komrki sitowe. W komrkach tych sita rozmieszczone są w ścianie komrkowej mniej lub bardziej nieregularnie, a ich pory mają mniejszą średnicę.



komrki towarzyszące

Występują w łyku roślin okrytozalążkowych. Są to komrki żywe, wydłużone, mniejsze od sitowych i ściśle do nich przylegające.



miękisz łykowy

Składa się z komrek mniej lub bardziej wydłużonych, występujących w postaci pasm wśrd innych elementw łyka. W niektrych organach może być w łyku bardzo dużo miękiszu i wtedy pełni on funkcje tkanki spichrzowej.



włkna łykowe

Są zwykle dłuższe od włkien drzewnych i rżnią się od nich jamkami prostymi. Włkna nie występują w łyku niższych roslin naczyniowych. U paprotnikw i wielu nagozalążkowcyh łyko składa się tylko z komrek sitowych i miękiszu łykowego.



EPIDERMA (SKRKA)



To najczęściej pojedyncza warstwa komrek na powierzchni młodych organw lub młodych części organw. Zbudowana jest z komrek żywych, otoczonych celulozową ścianką, ściśle do siebie przylegających i zwykle pozbawionych typowo wykształconych chloroplastw.



Skrka to graniczna warstwa pomiędzy rośliną a środowiskiem zewnętrznym. Skrka wykształca się w rżny sposb.



W środowisku lądowym problem polega na ograniczeniu transpiracji: zewnętrzne ściany komrkowe są zwykle grubsze, a ich warstwy podpowierzchniowe często zawierają kutynę. Ponadto na powierzchni komrek występuje dodatkowo kutyna w postaci warstwy zwanej kutykulą (może także występować wosk- owoce śliwy lub winorośli). Dyfuzja pary wodnej przez skutynizowane i okryte kutykulą ściany komrkowe skrki rwna się praktycznie zeru. Transpiracja oraz wymian innych gazw,a także regulacja tego procesu są możliwe dzięki istnieniu w skrce specjalnych urządzeń, zwanych aparatami szparkowymi



Skrka może być gładka, zwłaszca gdy pokryta jest grubszą kutykulą. Może jednak wytwarzać na powierzchni specjalne wyrostki, włoski lub kolce.



włoski

Mogą być jednokomrkowe, wwczas są po prostu wystającymi ponad powierzchnię przedłużeniami komrek skrki o rozmaitej długości, prostymi lub rozgałęzionymi.



Często są to jednak utwory wielokomrkowe, o rozmaitych kształtach. Włoski są niekiedy żywe, wwczas zwiększają powierzchnię parowania rosliny, Najczęściej jednak są martwe, wypełnione powietrzem i wwczas tworzą na powierzchni srebrzystą powłokę, stanowiącą ochronę przed nadmierną transpiracją. Powłoka z włoskw może być bardzo gęsta, wełnista- kutner.



kolce





To wyrostki na powierzchni rosliny, w ktrych powstaniu bierze udział skrka oraz leżący pod skrką miękisz. Są to wytwory sztywne, ostro zakończone i nie połączone z wnętrzem organu tkankami przewodzącymi.



ciernie





To przekształcone organy boczne rośliny, na łodydze występują zawsze w węzłach i połączone są z tkankami przewodzącymi z systemem przewodzącym roślin.



Głwną funkcją skrki w korzeniu jest pobieranie wody i soli mineralnych z roztworu glebowego. Podobnie jak w organach pędu, składa się ona z żywych ściśle do siebie przylegających komrek. Ich ściany są jednak jednolicie cienkie, a na powierzchni występują tylko ślady kutykuli. Nie ma aparatw szparkowych.



Liczne komrki skrki w młodszej strefie korzenia tworzą długie wypustki- włośniki. Komrka włośnikowa wypełniona jest wielką wodniczką, a cytoplazma tworzy wzdłuż ściany cienką wyściłkę. Jądro znajduje się w szczytowej partii włośnika. Wytwarzanie włośnikw ogromnie zwiększa powierzchnię kontaktu skrki ze środowiskiem glebowym, co ma wielkie znaczenie dla funkcji chłonnych tej tkanki. Włośniki nie tworzą się na korzeniach rosnących w środowisku wodnym.



PERYDERMA (KORKOWICA)



Okrywa starsze organy lub starsze części organw roślinnych.Jest to tkanka wtrna. Zbudowana jest z:



wtrrnego merystemu felogenu

felem

feloderma.





Felogen czyli miazga korkorodna, powstaje w obwodowych partiach organu (łodygi i korzenia) z odrżnicowania żywych tkanek stałych (miękiszu lub łyka).



Felem kore, powstaje przez zrżnicowanie komrek odkładanych przez felogen na zewnątrz . Składa się z komrek martwych, wypełnionych powietrzem (ściany zawierające suberynę). Ścian może być rwnież zdrewniała i wtedy tkanka korkowa jest sztywna i twarda. Korek to tkanka nieprzepuszczalna dla powietrza i wody i stanowi warstwę chroniącą wnętrze organu przed utratą wody oraz uszkodzeniami mechanicznymi i temperaturowymi. Kontakt wnętrza organu ze środowiskiem i wymianę gazową umożliwiają przetchlinki (są to miejsca ułożone luźno, z pozostawieniem przestworw międzykomrkowych, ktrymi para wodna i inne gazy mogą dyfundować na zewnątrz i do wnętrza rosliny.






Przykadowe prace

Co to znaczy być patriotą we wspłczesnej, wolnej i demokratycznej Polsce?

Co to znaczy być patriotą we wspłczesnej, wolnej i demokratycznej Polsce? DRODZY OBYWATELE RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nadszedł czas, według mnie by poruszyć pewien ważny temat a mianowicie: Co to znaczy być patriotą we wspłczesnej, wolnej i demokratycznej Polsce. Temat ten wyd...

Gruczoły

Gruczoły Gruczoły potowe (łac. glandulae sudoriferae) - gruczoły cewkowate ssakw. Uchodzą wprost na powierzchni ciała lub do mieszka włosowego. Ich wydzieliną jest pot, ktry jest bezbarwny lub zabarwiony (czerwony u hipopotama i kangura, niebieskawy u antylopy dujkera). Gruczoły te ...

Biografia - Aleksander Fredro

Biografia - Aleksander Fredro Jest to postać - symbol polskiego komediopisarstwa i symbol Polski szlacheckiej, krainy dworkw, brzz, wierzb płaczących. Dowcipny, błyskotliwy i cięty polemizował z romantycznymi koncepcjami, czym narażał się na dotkliwą krytykę (np. Seweryn...

Cmentarz Łyczakowski

Cmentarz Łyczakowski Cmentarz Łyczakowski - najstarsza zabytkowa nekropolia Lwowa, położona we wschodniej części miasta na malowniczych wzgrzach wśrd pięknego, specjalnie zaprojektowanego, starego drzewostanu tworzącego szereg alei. Jest miejscem pochwku wielu wybitnych, zasł...

Makroekonomia

Makroekonomia MAKROEKONOMIA 1 Wolność gospodarcza. Jest to część wolności człowieka czy społeczeństwa i jako taka niesie wartość samą w sobie. Wpływa na możliwość działalności gospodarczej oraz na jej rezultaty; wpływa pozytywnie na...

Wpływ wytwarzania energii na środowisko naturalne

Wpływ wytwarzania energii na środowisko naturalne Wpływ wytwarzania energii na środowisko naturalne Energia jest niezbędna w życiu człowieka. Pozwala zaspokoić podstawowe potrzeby, osiągać coraz wyższy poziom życia, realizować nasze pragnienia. ...

Popyt, Podaż, Rwnowaga rynkowa

Popyt, Podaż, Rwnowaga rynkowa Popyt Popyt ? ilość dobra, jaką nabywcy gotowi są zakupić przy rżnym poziomie ceny. Rodzaje popytu: ? popyt na dane dobro (indywidualny) - jest to całkowity popyt efektywny na dobro przy rżnych jego cenach, ? popyt globalny (rynkowy) - jest to ...

Fotosynteza i chemosynteza - charakterystyka.

Fotosynteza i chemosynteza - charakterystyka. FOTOSYNTEZA to złożone reakcje syntezy związkw organicznych z prostych substancji nieorganicznych ( CO2, H2O ), ktre odbywają się poprzez wykorzystanie energii świetlnej. W procesie tym powstają związki mniej utlenione, a tym samym bogatsze w...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry