• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Charakter...

Nawigacja

Charakterystyka Baroku



Charakterystyka Baroku


Nazwa barok, jak wiadomo, pochodzi z włoskiego barocco, co znaczy: dziwaczny. Skąd zaś się wzięło owo barocco? Było wiele prb znalezienia genezy słowa. Ostatecznie ustaliło się mniemanie, iż wywodzi się ono z portugalskiego barrueca, nazwy pewnego gatunku pereł o nieregularnych, dziwacznych kształtach.

Niektrzy z historykw mają jednak wątpliwości co do takiego właśnie rodowodu. Istnieją także podejrzenia, że nazwa pochodzi raczej od sylogistycznego trybu baroco. Sugestię tę podsunął już Jean Jacques Rousseau. Rzeczywiście, pomijając kwestię podobnej pisowni wyrazu (baroco – barocco), przemawiałaby za tym przede wszystkim odpowiedniość nazwy, nie mniejsza od tej, ktra określała dziwaczność kształtw portugalskich pereł. Ten sylogistyczny tryb drugiej figury charakteryzuje się tym, że sposb jego dowodzenia jest sposobem nie wprost, polegającym na sprowadzeniu do absurdu. Nazwa trybu dowodzonego w tak skomplikowany sposb mogła wydawać się odpowiednia dla sztuki, ktra nie zabiegała o naturalność.

Nazwa barok została wprowadzona dla oznaczenia dzieł sztuki plastycznej Europy XVII wieku. Po raz pierwszy stało się to ponoć w połowie wieku XVIII. Początkowo wszystko było jasne, termin miał tylko jedno znaczenie. Jednoznaczność opierała się na powszechniej przyjętej ujemnej ocenie estetycznej. Ludzie, ktrzy pierwsi – w Encyklopedii i innych historycznych rozważaniach – użyli nazwy barok, byli ludźmi oświecenia, a więc zwolennikami klasycystycznej teorii sztuk. Ze stanowiska tej właśnie teorii ocenili barokową sztukę: wydawała się im dziwaczna, ekstrawagancka: traktowali ją jako rezultat degeneracji i zepsucia smaku.

Przekonanie to podziela jeszcze w 1929 roku Benedetto Croce, pisząc:

Historyk nie może traktować baroku pozytywnie, lecz negatywne, a więc jako negację lub granicę tego, czym jest właściwie sztuka i poezja. Niechże się mwi – wiek baroku i sztuka baroku, lecz niechajże się nigdy nie traci świadomości tego, iż we właściwym rozumieniu słowa, to, co jest naprawdę sztuką, nie jest nigdy barokowe, to zaś, co jest barokiem, nie jest sztuką. Barok to zły smak.

Z barokiem stało się więc podobnie, jak przez długi czas było z gotykiem, ktry wydawał się czymś barbarzyńskim, a z czasem oddano mu przecież sprawiedliwość i zyskał wiernych entuzjastw. Z biegiem czasu zrozumiano to, co pźniej powie Julian Krzyżanowski: że mianowicie smak inny nie musi wcale oznaczać smaku zepsutego.

Ojczyzną baroku, podobnie jak renesansu, były Włoch, a ściślej mwiąc Rzym. Pierwsze cechy baroku widzą niektrzy historycy sztuki już u Michała Anioła (kopuła katedry św. Piotra), przede wszystkim zaś u Giacomo Barozziego da Vignola i Federigo Barocciego, od ktrych gotowi są wywodzić samo słowo barok.

Badacz Węgierski Klaniczay interpretując barok z punktu widzenia marksistowskiego, stwierdził, że:, podczas, gdy renesans wiązał się z gospodarczym i społecznym awansem miast i burżuazji, to barok wyrastał ze stagnacji, ktra od końca XVI wieku cechowała sporą część Europy. Kultura renesansu miała pierwotnie charakter miejski, mieszczański, barok zaś odpowiadał przede wszystkim potrzebom szlachty posiadającej. Dlatego barokowa sztuka i literatura rozwinęły się najpełniej w tych krajach, ktre ogarnęła gospodarcza stagnacja, względnie tam, gdzie najmocniejsza i najtrwalsza była pozycja arystokracji, a więc w Hiszpanii, w Italii, w Niemczech, w Europie Wschodniej. Te kraje natomiast, ktrym szybciej udało się wejść ponownie na drogę gospodarczego i społecznego rozwoju, takie jak Niderlandy, Anglia czy Francja, szybciej przeszły przez etap baroku.

Pierwszym, ktry sprbował określić odrębność barokowej sztuki, był Heinrich Wlfflin. W słynnych jego dziełach: Renaissance und Barock oraz w Kunstgeschichtliche Grundbegriffe sztuka barokowa potraktowana jest jako przeciwieństwo renesansowej. Przeciwieństwo to jest pięciorakie: 1) linearności i barwności, 2) płaszczyzny i głębi, 3) formy zamkniętej i formy otwartej, 4) wielości i jedności, 5) jasności i niejasności. Renesansowa dostojna, statyczna, harmonijna i klasyczna piękność zastąpiona została nowym pięknem, niezharmonizowanym i może częstokroć nierozsądnym, ale za to dynamicznym, ruchliwym i żarliwym.

Wlfflin pierwszy spostrzegł, że barok, w sztuce zwłaszcza, stwarza opozycję wobec wszystkiego, co stabilne, wyraźnie określone, ściśle ograniczone. Faworyzuje formę otwartą, atektoniczną, ktra jest przeciwieństwem klasycznej kompozycji odtwarzającej rzeczywistość jako zamkniętą całość, składającą się ze ściśle powiązanych ze sobą elementw, rzeczywistość, w ktrej nie ma zbędnych szczegłw, ale także żadnego szczegłu nie brak.

Barok dążył do efektu malarskiego nie tylko w przeciwieństwie do architektury renesansowej. Także w pewnym sensie – w przeciwieństwie do architektury gotyckiej. W kościele gotyckim bowiem konstrukcja budowli jest przejrzysta i ukazana oczom widza, a jej elementy spełniają funkcje estetyczną. W kościele barokowym inaczej: nie widać konstrukcji budowli, jest ukrywana, a nawet rozmyślnie fałszowana – rwnież gdy chodzi o szczegły wnętrza. Np. baldachim nad konfesją w Bazylice Św. Piotra w Rzymie, jedno z najbardziej barokowych dzieł Berniniego. Konstrukcja jego jest pionowa, tymczasem przebieg linii sił stytycznych zafałszowany został przez kręcone kolumny. Normalnie linie sił bywają przez architekturę podkreślane (jak w architekturze wspłczesnej, jak w gotyku), bądź tylko ukazane (jak w architekturze antycznej i klasycystycznej). W baroku inaczej: chce się przebieg linii sił ukryć, zafałszować je dla tym większego oszołomienia widza. Antyk, gotyk, architektura klasycystyczna i wspłczesna wyzyskują linie sił statecznych dla celw estetycznych – barok dla tych samych celw ukrywa je. W miejsce przejrzystości wprowadza zamaskowanie.

Sztuka barokowa wywodziła się z całkiem nowych założeń. Najpierw dążyła do wolności, w przeciwieństwie do regularnego stylu odrodzenia. Chciała dać budowlom wyraz dynamiczny, ujawnić działające w nich siły, a więc przede wszystkim ciężar i opr, ktre w stylu odrodzenia były doprowadzone do rwnowagi. Ujawniając je architekci baroku dawali budowlom ruch i życie. W tym celu usiłowali rozbić masę, odebrać jej naturalną sztywność i twardość; dlatego wyrzekli się linii prostej, bo jest sztywna, i płaszczyzny gładkiej, bo wydaje się twarda; pomnożyli rozczłonkowanie ściany, aż osiągnęli wrażenie, że jest giętka i płynna. Z tym łączyło się w architekturze barokowej dążenie do efektu malarskiego, podczas gdy w statycznej architekturze odrodzenia zamierzona była przejrzystość geometryczna. Z owymi znw dążeniami krzyżowała się i niekiedy brała nad nimi grę dążność zupełnie inna: do wielkości i ogromu. Maniera grande jak ją nazywali Włosi – usunięta na drugi plan przez renesansowy umiar i upodobanie do organicznej artykulacji – przeważyła znw w baroku. Wreszcie rozwinęło się upodobanie w bogactwie. Dla bogactwa i przepychu wyrzekano się prostoty i ekonomii dzieła, w ktrym lubowało się odrodzenie. Ze wszystkich własności baroku ta stała się z czasem najbardziej popularna.

Istotne nieporozumienie w pojęciu założeń baroku polega na rozumieniu wolności baroku jako swobody od przepisw. Bo nawet przy stwierdzeniu, że istniały jakieś przepisy, wolność baroku polegała na porzuceniu regularności, ktra była ideałem sztuki renesansowej. Barok przejął po renesansie stałe porządki architektoniczne, pilastry, kolumny, łuki, gzymsy. Ale czerpiąc te motywy z renesansu przekształcił je zgodnie ze swymi celami, wzmacniał, urozmaicał, rozmnażał, komplikował. Jeżeli stosował porządki, to kolosalne, jeśli słupy, to podwjne, jeśli kolumny, to najchętniej kręcone, jeśli szczyty, to wyginane i przerywane.

I to jest właśnie wolność baroku. Z tak szeroko pojętej wolności zrodził się w charakterystyczny dla baroku wariabilizm, ktry sprawia, że każda budowla barokowa – mimo wsplnoty podstawowych cech stylu – jest w jakiś sposb inna. Miciński pisał o kościele barokowym, że mwi własnym, indywidualnym językiem, a także dodał, że człowieka nie można zrozumieć poprzez innego człowieka, poprzez inną jednostkę. Podobnie kościł barokowy: nie można go zrozumieć poprzez styl, poprzez inny kościł. Trzeba odnaleźć jego własny, jednostkowy, niepowtarzalny język, jego szyfr.

Rozpatrując zasadnicze cechy odrżniające nowy styl od renesansu musimy zacząć od manieryzmu, tj. od kierunku w sztuce występującego między pełnym renesansem a pełnym barokiem. Da wielu historykw, w tym rwnież historykw sztuki, manieryzm w ogle nie istniał, nie tylko jako epoka, ale nawet jako kierunek w ramach renesansu czy baroku. Ale o manieryzmie pisał już wyraźnie wybitny włoski teoretyk sztuki Bellori w XVII w., Dzisiaj o tym kierunku mwi się coraz więcej. Arnold Hauser uważa manieryzm, ktrego pozycję wysoko podnosi, za artystyczny wyraz kryzysu ideowego, religijnego, politycznego i gospodarczego, ktry ogarnął cały Zachd w XVI w. Manieryzm w swej pźniejszej fazie był, według tego badacza, jednolitym, oglnoeuropejskim ruchem, pierwszym wielkim od czasw gotyku stylem międzynarodowym.

W połowie XVI w nie brakowało sztuce włoskiej artystycznych tradycji. Pracowało tam wielu uczniw i następcw wielkich mistrzw renesansu, ktrzy przede wszystkim starali się opanować sposb malowania swych nauczycieli, ich manierę. Stąd przyjęto określać ten kierunek jako manieryzm. Przekształcenie żywych wrażeń w artystyczną Jego formę stało się niezwykle ważne. Zaczęto naśladować Michała Anioła.. W Rzymie powstała szkoła Rafaela, ktrej podstawą były wykonane pod kierunkiem tego artysty ścienne malowidła w loggiach Watykanu i ostatnie jego dzieło Przemienienie. W płnocnych Włoszech, śladami kolejnych znakomitych artystw, czyli Leonarda i Coreggia rozwijano problemy światłocienia. Tradycje renesansu najsilniej przetrwały w Wenecji, ale i tam dochodziły do głosu nowe tendencje. Życie na dworach coraz bardziej pozbyte było treści. Artysta Bronzino dał temu wyraz na licznych portretach, ktrymi książęta ozdabiali galerie swych przodkw. Architektura w tle wydaje się pusta, zimna i niezamieszkała. Jeszcze bardziej wyraźnie przejawia się nowy styl w malarstwie historycznym u artystw takich jak wspomniany już wcześniej Bronzino i Rosso. Podsunięte na pierwszy plan figury w jego dziele Alegoria miłości są spłaszczone i splecione w dekoracyjnym układzie. Manieryści w przeciwieństwie do artystw renesansu wysuwają na pierwszy plan arabeskę i ornament. W dziełach artystw renesansu fałdy szat uwydatniają kształty ludzkiego ciała, podczas gdy w połowie wieku XVI ciało jest pod fałdami ukryte. Manieryzm okazał się szczeglnie owocny w dziedzinie sztuki dekoracyjnej, gdzie najrżniejsze groteskowe, na pł fantastyczne wyobrażenia powstawały z wyszukanych kombinacji motyww ludzkich i zwierzęcych. Często spotykają się ze sobą formy realistyczne z nieprawdopodobnymi wytworami. W świecie tym dominuje żart, wyobraźnia i ironia. Przejawiająca się w tego rodzaju dziełach siła wyobraźni przypomina fantastykę świata starożytnego.

W XVII w., zresztą jak zawsze, prądy artystyczne i umysłowe wyrażały głwną problematykę nurtującą ludzi tej epoki. Kwestie wiary straciły w ciągu XVII w swą ostrość, a preteksty religijne coraz rzadziej służyły do maskowania celw politycznych. Punkt ciężkości problematyki religijnej w wczesnych prądach umysłowych przesunął się raczej z kwestii czysto teologicznych czy społecznych ku zagadnieniom filozoficznym. Widać to w pewnym stopniu nawet w tak wyraźnie religijnym i społecznym ruchu, jakim był jansenizm, ktrego teoretycy skłaniali się, acz nie bezkrytycznie, ku systemowi filozoficznemu Kartezjusza.

Jednym z charakterystycznych zjawisk kultury europejskiej, głwnie francuskiej, tej epoki był prąd umysłowy zwany libertynizmem (łac. Libertinus – wyzwolony), jak najsilniej związany z problemami życia religijnego epoki. Stanowił on intelektualny protest przeciw wszechwładnej roli religii i Kościoła w życiu wczesnego społeczeństwa. Libertyni, tj. zwolennicy tego prądu umysłowego, najostrzej występowali przeciw wielu przejawom kontrreformacji, przeciw wciąż jeszcze niewygasłemu myśleniu scholastycznemu, w ogle przeciw ideom życia społecznego i prywatnego głoszonym przez Kościł katolicki.

Ten na wskroś laicki i wolnomyślicielski pogląd na świat swe źrdła ideologiczne czerpał w poważnym stopniu z myśli filozoficznej wspłczesnego filozo

ce6b

fa francuskiego Pierre Gassendiego, a w negacji katolickich ideałw życia posunął się libertynizm tak daleko, że aprobował wiele momentw hedonizmu, ktry cel życia widział w osiągnięciu przyjemności i rozkoszy a także dążył do wyzwolenia nauki spod wpływw religii

Dorobek filozoficzny epoki baroku polega przede wszystkim na porządkowaniu myśli europejskiej. Wielkie znaczenie dla nowego spojrzenia na rzeczywistość i miejsce w niej jednostki miało odkrycie Kopernika. Teraz człowiek odarty z mitologicznych sfer niebiańskich stanął sam na sam z otchłanią nieskończoności. Zaowocowało to ponowną refleksją nad własną istotą, ktra zrodziła z jednej strony racjonalizm: (“myślę, więc jestem Kartezjusza) - przekonanie, że przy pomocy własnego rozumu można określić sens własnego istnienia, a z drugiej: mistycyzm, skoro ten sam rozum uzasadnia i wzmacnia poczucie osobistej więzi z Bogiem (poglądy Pascala).

Barokowa teoria wartości sprbowała odtworzyć hierarchiczny, neoplatoński system wartości, na ktrego szczycie jako ostateczny cel i punkt dojścia mieściła się wartość

absolutna - Bg. Człowiek - zawieszony pomiędzy “państwem Bożym a “państwem diabelskim (wzorzec rzeczywistości sformułowany przez św. Augustyna) uciekał się do aktu woli, ktry poprzedzał decyzje posługiwania się rozumem, aby zrozumieć i przedstawić sobie skomplikowaną rzeczywistość. Jeżeli ufał zmysłom wybierał wartości ziemskie, przemijające, a więc nietrwałe. Kierował się wwczas Pożądaniem. Kiedy zaś pragnienia swe opierał na wierze Słowu Objawionemu - wybierał wartości nieprzemijające i przepełniała go Miłość.

Tak jak humanizm renesansowy uczynił człowieka ośrodkiem kosmosu; prezentował harmonijny antropocentryzm, akcentujący niezależność osobowości człowieka wpisanego w prawa natury, uwalniającego się w rżnym stopniu od rygorw narzuconych mu przez Kościł i państwo, tak humanizm barokowy ośrodkiem myśli uczynił dramatyczny los jednostki obdarzonej wolną wolą, zdanej na własne rozeznanie i wybr w wewnętrznym dialogu z Bogiem. Zaznaczył się wyraźny nawrt do średniowiecznego teocentryzmu. Akcentował on rwnież godność i niezależność osobowości człowieka, upatrując jednak jej źrdło w naturze i Bogu.

Obserwacja rzeczywistości sprawiła, że człowiek przestał ufać zmysłom. Uświadomił bowiem sobie, że to, czym dotąd się rozkoszował jest przemijające, podlega niszczącemu działania Czasu i rozkładowi Śmierci. Jeden ze wspłczesnych filozofw nazwał wiek XVII "epoką zegarw", przyrząd ten bowiem nie tylko upowszechnił się w życiu codziennym, ale występował jako częsty motyw: albo pod postacią “klepsydry, tj. alegorycznego piaskowego zegara - atrybutu postaci Czasu, albo jako zegar słoneczny, czyli “kompas, prześladujący człowieka przypominaniem o upływającym czasie jego życia.

Według Fritza Stricha podstawową podstawą tej epoki jest z jednej strony poczucie vanitas – znikomości i prżności świata, z drugiej – kompensujące to poczucie pragnienie zmysłowego użycia. Według zaś Hansa Bartha to samo poczucie vanitas – kompensowane jest przez żądzę reprezentacji i okazałości.

Rwnież zmieniła się koncepcja życia człowieka barokowego. Jedna była optymistyczna: wyraz pogodnego humanizmu chrześcijańskiego. Jej inicjatorem był św. Franciszek Salezy. Koncepcja salezjańska miała trzy tezy podstawowe: 1) nie odrywać religii od życia; 2) nie pomijać życia doczesnego dla wywyższenia wiecznego; 3) życie doczesne nie powinno być cierpieniem, lecz radością.

Właściwymi kontynuatorami i propagatorami koncepcji salezjańskiej byli w wieku XVII jezuici: odpowiadała ich aktywności i dynamizmowi. Odpowiadała także gustom większości. Ale nie wszystkim – ta sama epoka wydaje wręcz przeciwne koncepcje i hasła: właśnie oparte na umartwieniach i ucieczce od doczesności (mistycy: Św. Jan od Krzyża i św. Teresa), właśnie rygorystyczne (janseniści) i pesymistyczne (Blaise Pascal).

Wydaje się, że najlepsze określenie istoty konfliktu epoki baroku dał Tadeusz Milewski twierdząc, że jest to konflikt między hasłami renesansu: uwielbieniem świata i użycia, a ideałami średniowiecza: umiłowaniem Boga i ascezy.

Jeżeli zaś chodzi o głwnych myślicieli epoki baroku, niewątpliwie możemy wymienić tu nazwisko Blaise’a Pascala. Jest on uważany za największego filozofa epoki baroku

Urodzony w 1623 r. we Włoszech. Był filozofem, matematykiem, publicystą, fizykiem. Propagował zasadę rozdzielania nauki od religii i rozumu od wiary. Jego prace spowodowały rozwinięcie logiki, czyli nauki o formach poprawnego myślenia, ustalającą zasady, ktrych naruszenie prowadzi do błędw w zakresie poznania, oraz metodologii, czyli nauki o metodach badań naukowych, o skutecznych sposobach dociekania ich wartości poznawczej. Przekonanie Pascala o nieprzydatności rozumu w procesie poznawczym doprowadziło do sformułowania tezy, że człowiek może poznać rzeczy nadprzyrodzone przez serce i wiarę. Porządek serca, twierdził, jest rżny od porządku rozumu. Sceptycyzm poznawczy stał się podstawą mistycyzmu i fideizmu Pascala.

Dowodząc istnienia Boga stanął jednak na gruncie sądw racjonalnych, znanych pod nazwą "zakładu Pascala". Stawiając, jego zdaniem, na istnienie Boga, ryzykujemy niewiele, bo tylko jedno doczesne życie. Jeśli okaże się, iż mamy rację, to zyskamy wieczne istnienie i szczęście. Stąd też należy żyć tak, jakby Bg istniał, taka bowiem postawa jest zyskowniejsza niż niewiara.

Jego koncepcje zawarte w Myślach są wyrazem zmagań wewnętrznych wiodących od sceptycyzmu, przez racjonalizm, do mistyki. Myśl filozoficzna Pascala stała się inspiracją dla egzystencjalistw XIX i XX w. nie interesujących się bytem w ogle, lecz tylko ludzką egzystencją, i postrzegających, jak Pascal, tragizm losu człowieka, jego zagubienie wśrd nieskończoności. Pascal z niechęcią odnosił się do całkowitego oddania bezwzględnej uczciwości we wszystkich swoich czynach i wierności sumienia, ktrego nie wolno naginać do własnych potrzeb. Zdawał sobie doskonale sprawę z tego, że człowiek w swoim poznaniu jest ograniczony z tej racji, iż stanowi tylko znikomy punkt w ogromie wszechświata i niepojętej wieczności, jednak podkreślał godność człowieka i jego zdolność myślenia, określając go mianem myślącej trzciny.

Świat według Pascala to wielka niewiadoma, jest niepoznawalny, tajemniczy, skryty. Nie można go poznać jedynie z pomocą uczuć. Wobec ogromu tego wszechświata człowiek jest małoznaczącą istotą, ktra żyje w ciągłej niepewności. Nie może poznać go całego, co jeszcze bardziej potęguje jego przerażenie. Jedynym ratunkiem dla niego jest pomoc od Boga.

Pascal przedstawił trzy tezy:

Zakładamy, że Bg jest- i On jest. Wygraliśmy

Zakładamy, że Boga nie ma- a On jest. Przegraliśmy wszystko

Zakładamy, że Bg jest- a Go nie ma. Nie straciliśmy nic



Kolejnym wybitnym filozofem epoki baroku jest Kartezjusz (właściwie Rene Descartes). Francuski filozof, matematyk, jeden z najwybitniejszych filozofw XVII w. Twrca racjonalizmu. Racjonalizm był to pogląd filozoficzny uznający rozum za głwne źrdło poznania.

Kartezjusz odrzucił wiedzę opartą na zmysłach, a zastąpił je rozumem. Uważał, iż w procesie poznania najważniejszy jest rozum. Przyznał mu naczelne źrdło poznania i kryterium prawdy. Kartezjusz doszedł do wniosku, iż myślenie jest dowodem na istnienie. Skoro człowiek myśli, to znaczy że jest że istnieje. Jego słynną sentencją jest: Cogito ergo sum (Myślę więc jestem). Kartezjusz określił człowieka jako istotę myślącą, w przeciwieństwie do zwierząt, ktre uważał za maszyny. Jego poglądy (kartezjanizm) szybko rozpowszechniły się w innych krajach europy i stały się podstawą światopoglądu następnej epoki.



Benedykt Spinoza - Niderlandzki filozof i racjonalista. Spinoza głosił, że wolność polega na zrozumieniu zasad funkcjonowania przyrody, do ktrej rwnież należy istniejący we wszystkim Bg, a bez Boga człowiek nie może istnieć. Był wyznawcą panteizmu, czyli kierunku filozoficzno-religijnego odrzucającego istnienie Boga osobowego i utożsamiający go z przyrodą, pojmujący jako Naturę. Za swoje poglądy został wyklęty z gminy żydowskiej i obłożony klątwą. Jego najważniejszym dziełem jest Etyka.



Francis Bacon - Angielski filozof prawnik, eseista, mąż stanu, wielokrotny członek parlamentu. Był prekursorem empiryzmu, czyli kierunku filozoficznego przeciwstawiającego się racjonalizmowi, uznający, że głwnym źrdłem poznania świata jest doświadczenie. Bacon odrzucał bezkrytyczną wiarę w autorytet, podchodził z niechęcią do rozumu, a wiedzę zalecał czerpać z doświadczenia.



W dziedzinie sztuk plastycznych i literatury pięknej dał barok dzieła tak wspaniałe, że nie może być mowy o jakimkolwiek deprecjonowaniu go w porwnaniu z renesansem. W dziedzinie myśli filozoficznej, politycznej i naukowej XVII w. to poważny krok naprzd, to stworzenie wielu wartości posiadających trwałą i niezniszczalną pozycję w historii intelektu ludzkiego. Dla badacza epoki myśl siedemnastowieczna ma jeszcze jedno doniosłe znaczenie – odzwierciedla ona w sposb pełny wszystkie sprzeczności tego stulecia, jest odbiciem walki miedzy idealistycznym a materialistycznym poglądem na świat, miedzy zachowawczymi tendencjami i postępowymi dążeniami, jest znakomitym zwierciadłem, w ktrym utrwaliły się konflikty wielkiej epoki.





Zbigniew Wjcik, Historia powszechna wiek XVI – XVII, Warszawa 2006

Olgierd Narbutt Nauka dla wszystkich; nr 260 ; Barok – Literatura – Filozofia, Krakw 1976

Historia powszechna tom V, Akademia Nauk ZSRR, Warszawa 1968



Przykadowe prace

Finanse Unii Europejskiej

Finanse Unii Europejskiej *Charakterystyka ważniejszych kierunkw strukturze i dynamice wydatkw budżetowych. Zgodnie z obowiązującą w Unii zasadą dotyczącą zachowania rwnowagi w budżecie oglnym wydatki muszą być kształtowane w taki sposb, aby możliwe było...

Przyimki z biernikiem

Przyimki z biernikiem Do przyimkw łączących się z biernikiem (Akkusativ) należą: *bis- aż, do, aż do np. Der Zug fhrt bis Berlin/ Ich arbeite hier bis Ende April/ Die Ferien dauert bis zum ersten September. *durch- przez np. Wir gehen durch den Park. *entlang- wzdłuż np....

Thomas Gordon "Wychowanie bez porażek"

Thomas Gordon "Wychowanie bez porażek" Thomas Gordon Wychowanie bez porażek Książka Thomasa Gordona "Wychowanie bez porażek" wydana w 1970r. w USA, potem w krajach Europy Zachodniej stała się bestsellerem. Wydanie drugie, z ktrego korzystałam, ukazało się w Polsce...

Średniowiecze - charakterystyka epoki

Średniowiecze - charakterystyka epoki Nazwa epoki Średniowiecze - z łac. medium aevum, media aetas - wieki średnie. Nazwa epoki powstała w XV – XVI wieku, kiedy to (błędnie) sądzono, iż epoka ta jest tylko okresem przejściowym pomiędzy dwiema wielkimi epokami –...

Najważniejsze zabytki i ciekawostki o Tarnowie

Najważniejsze zabytki i ciekawostki o Tarnowie PS. owa treść o wiele lepiej prezentuje się, jeśli otworzy się ją z dokumentu ;) TARNW Mieści się w płnocnej części Polski, w wojewdztwie małopolskim; leży ad rzeką Biała. Obszar miasta wyno...

Socjologia - definicja

Socjologia - definicja Socjologia pochodzi od dwch słw: - łac. SOCIETAS - społeczny. dotyczący ludzi - grec. LOGOS - nauka, mądrość, słowo Socjologia to nauka o społeczeństwie, zajmuje się grupami społecznymi oraz tym jaki jest człowiek, jakie s&...

Biografia Sofoklesa

Biografia Sofoklesa Sofokles - biografia, twrczość Sofokles to obok Ajschylosa i Eurypidesa największy tragik starożytnej Grecji. Urodzony w 495 roku p.n.e. w Attyce w bogatej rodzinie kupieckiej. W wieku 16 lat wybrany do chru chłopcw opiewającego zwyciestwo pod Salaminą. By&#...

Stosunki Kościł-Państwo w latach 1945-1956

Stosunki Kościł-Państwo w latach 1945-1956 Stosunki Kościł-Państwo w latach 1945-1956. Ustalenia Jałty, potwierdzone w Poczdamie w 1945 r., utrwaliły na dziesięciolecia sowiecką dominację w Polsce, ktrej strżami stali się członkowie PPR/PZPR i funkcjona...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry