• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Charakte...

Nawigacja

Charakterystyka modeli gospodarek oraz struktur gospodarczych



Charakterystyka modeli gospodarek oraz struktur gospodarczych




Gospodarka rynkowa - to taka, w ktrej sterowanie procesami gospodarczymi odbywa się poprzez rynek. Gospodarka rynkowa zwana rwnież systemem wolnej przedsiębiorczości, nie jest uzależniona od tradycji czy planu centralnego, lecz bezpośrednio od woli konsumentw. Ważnym elementem tego systemu jest własność prywatna, ktra daje ludziom motywacje do wykorzystania tego, co posiadają w celu produkcji tych wyrobw, ktrych sprzedaż może przynieść im zysk. Czynnik ten nazywamy często motywem zysku, stanowi on motor napędowy działań ludzkich i sprawia, ze produkują oni rzeczy, ktrych pragną kupujący.

Gospodarka rynkowa jest to system gospodarczy, w ktrym alokacja zasobw czynnikw wytwrczych (pracy, ziemi i kapitału) pomiędzy alternatywne możliwości ich wykorzystania (dziedziny wytwarzania, konkretne produkty), a także podział wytworzonych produktw pomiędzy poszczeglne jednostki dokonuje się głwnie za pośrednictwem rynku, przy niewielkim wpływie państwa.

W gospodarce rynkowej decyzje dotyczące tego, co i w jakich ilościach będzie produkowane, w jaki sposb, tzn. przy użyciu jakich metod technicznych, oraz dla kogo (tak zwane kardynalne pytania ekonomii), podejmowane są przez suwerenne podmioty gospodarcze, kierujące się własnym interesem i postępujące zgodnie z zasadami racjonalności gospodarowania. Podstawą podejmowania tych decyzji są informacje płynące z rynku: m.in. ceny dbr i usług, ceny czynnikw wytwrczych, płace, stopy procentowe, stopy zysku, kursy papierw wartościowych, walut oraz oczekiwania podmiotw gospodarczych, co do ich kształtowania się w przyszłości

Decyzje te mogą być w pewnym stopniu modyfikowane przez państwo w związku z ustalaniem przez nie np. stp podatkowych, nakładaniem (lub zmianą) ceł, ustalaniem minimalnych lub maksymalnych cen, minimalnych płac, ograniczaniem wahań kursw walutowych, kształtowaniem systemu ubezpieczeń, zakresu opieki socjalnej itp.

Skrajną postacią gospodarki rynkowej byłaby gospodarka wolnorynkowa, pozbawiona całkowicie wpływu państwa - taka jednak wspłcześnie nie istnieje. Podstawą gospodarki rynkowej jest prywatna własność czynnikw wytwrczych.

Cechy gospodarki rynkowej:

1. Podstawą jej funkcjonowania jest prywatna własność (środkw produkcji, przedsiębiorstw itp.)

2. Wolność wyboru: •- w podejmowaniu wszelkich decyzji gospodarczych,

- rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej,

3. Prawo do kierowania się własnym interesem podczas podejmowania decyzji gospodarczych,

- posiadania kapitału i zakładania podmiotw gospodarczych - swobodnego kształtowania ceny - do swobodnego przepływu kapitału

- do swobodnego przepływu siły roboczej- do swobodnego obrotu walutami i środkami produkcji,

4. Brak lub tylko minimalna ingerencja rządu w procesy gospodarcze.







Widzimy, więc, że rynek jest najważniejszym mechanizmem w gospodarce rynkowej. Bardzo ważne jest podkreślenie, że jedynie w gospodarce rynkowej, ponieważ wytworzyły się inne systemy ekonomiczne. System ekonomiczny to spł mechanizmw koordynujących proces podejmowania decyzji ekonomicznych.

Społeczna gospodarka rynkowa, forma gospodarki, ktra rozwinęła się w Niemczech Zachodnich, stanowi połączenie gospodarki rynkowej (gospodarka) i dużego zabezpieczenia

socjalnego pracownikw.



Do najważniejszych zasad społecznej gospodarki rynkowej należą takie działania polityki gospodarczej, ktre nie zagrażają celom o charakterze oglnospołecznym, takie zabezpieczenia socjalne, aby zmniejszyć ryzyko utraty środkw do życia przez obywateli oraz taka polityka społeczna, ktra w trakcie realizacji celw społecznych dba o wydajność

w gospodarce.

Bezpośrednim celem społecznej gospodarki rynkowej jest zapewnienie pełnego zatrudnienia siły roboczej, wspieranie regionalnej mobilności siły roboczej (walka z bezrobociem strukturalnym), ochrona pracy przez regulacje stosunku pracy między pracodawcą a pracownikiem, poprawa na rzecz podziału dochodu narodowego.

Aby zrealizować te cele, państwo podejmuje następujące działania: ustala płacę minimalną, wysokie podatki przy zapewnieniu całościowej ochrony socjalnej (ubezpieczenie społ., zwrot kosztw leczenia itd.), niskie ceny na artykuły pierwszej potrzeby (polityka subwencji wobec producenta), wspiera kupowanie przez pracownikw udziałw w przedsiębiorstwach, w ktrych pracują, a także rozwija szkolnictwo publiczne na wysokim poziomie itd.

Niemcy Zachodnie prowadząc przez lata taką politykę, doprowadziły do szybkiego rozwoju gospodarczego, zachowując dużą ochronę socjalną. System, ten zaczął się jednak załamywać po zjednoczeniu ze względu na rżnice w rozwoju gospodarczym obu części Niemiec.

III. Gospodarka centralnie planowana.

Nierynkowym systemem jest gospodarka centralnie sterowana. Jest to gospodarka oparta na dominacji państwowej własności czynnikw produkcji i kierowana przez biurokrację państwową głownie za pomocą rżnego typu wskaźnikw wynikających z planu centralnego. Ten system był wprowadzany w życie na terenie bloku państw socjalistycznych i wg niego gospodarowano w Polsce w latach 1944-1989. Jest to system, w ktrym zespoły inżynierw, ekonomistw i specjalistw rżnych dziedzin gospodarki na podstawie określonej procedury i w ramach pewnego systemu organizacji przygotowują, zgodnie z wytycznymi partii komunistycznej, plan dla całej gospodarki. To właśnie planiści ustalają, jakie dobra i usługi należy wyprodukować, jak będą one produkowane, a co więcej decydują, kto te dobra i usługi otrzyma, ustalając poziom płac oraz wprowadzając skomplikowany system rozdzielnictwa. System ten jest charakterystyczny dla krajw byłego Związku Radzieckiego, Kuby czy Korei Płnocnej.



Charakteryzował się on:



• publiczna własność środkw produkcji, państwo jest właścicielem, bądź wszystkim bądź dużych i średnich, przedsiębiorstw produkcyjnych i usługowych oraz zasobw naturalnych,

• skoro państwo posiada środki produkcji może przystąpić do planowania, ktre odbywa się centralnie przez ośrodek rządowy i decyduje o strukturze produkcji, jej podziale i organizacji. Poprzez plan następuje podział dbr konsumpcyjnych wśrd członkw społeczeństwa.



Cechy podstawowe gospodarki centralnie planowanej

• monocentryczny ład społeczny

• dominacja państwowej własności czynnikw produkcji

• entralne planowanie i zarządzanie gospodarką

• nierynkowa alokacja zasobw gospodarczych

• występowanie niedoborw



System centralnie sterowy, ktrego synonimem jest gospodarka socjalistyczna okazał się niewydolny i nie zaspakajał potrzeb ludzi. Prywatna inicjatywa była w nim niemile widziana, a wręcz zwalczana. Skoro, więc ekonomia mwi, że to właśnie ta inicjatywa jest motorem zmian, nie dziwi upadek systemu socjalistycznego. Zawsze dzieje się tak, że "państwowy" kierownik będzie gorzej zarządzał od prywatnego managera. W socjalizmie zarządzający i pracownicy nie mieli motywacji do lepszej pracy, więc występowało zjawisko olbrzymiego marnotrawstwa zasobw i do chronicznego niedoboru produktw. Centralnie sterowanie jest zawsze mniej efektywne od "niewidzialnej ręki rynku". Ta niewidzialna ręka to abstrakcyjny mechanizm mwiący, że na rynku samoistnie dojdzie do stabilizacji na najwłaściwszym poziomie. Ingerencja państwa w rynek destabilizuje go, utrudnia dojście do rwnowagi i w konsekwencji mimo początkowej iluzji sukcesu, często osiągnie efekt przeciwny od zamierzonego.



Słabości systemu nakazowo-rozdzielczego:



1. Nie zapewniał prawidłowej alokacji zasobw gospodarczych, tzn. nie skłaniał do racjonalnego wykorzystania czynnikw wytwrczych i obniżki kosztw, a wręcz przeciwnie sprzyjał marnotrawstwu.

2. System ten okazał się całkowicie nieelastyczny z punktu widzenia dostosowania struktury produkcji do struktury potrzeb odbiorcw, i to zarwno w zakresie dbr inwestycyjnych jak i konsumpcyjnych

3. System nie był zdolny do absorbowania innowacji.

4. Nie sprzyjał osiąganiu rwnowagi gospodarczej (brak samoczynnego mechanizmu przywracania rwnowagi, jaki istniej w gospodarce rynkowej)

5. System hamował w sposb widoczny oddolna inicjatywę i kreatywne siły tkwiące w społeczeństwie.

6. Wywoływał tendencje do ukrywania rezerw przez podmioty gospodarcze. Towarzyszyło temu zjawisko zniekształcania lub wręcz fałszowania informacji gospodarczych.

7. Prowadził do nadmiernego wzrostu administracji gospodarczej i biurokracji partyjno-państwowej.

8. Uniemożliwiał w praktyce jakąkolwiek demokrację, w tym rozwj rżnych form



Jedynym walorem, jaki możemy dostrzec w systemie nakazowo-rozdzielczym jest tzw. wysoka selektywność, tj. zdolność do koncentracji ograniczonych zasobw na szczeblu centralnym, a następnie ich rozdział między cele uznane za najważniejsze. Pomogło to w realizacji programw szybkich zmian struktury gospodarczej w krajach socjalistycznych, jednak obecnie kraje te odstają daleko pod względem nowoczesności struktur gospodarczych.

IV. Porwnanie cech charakterystycznych rżnych struktur rynkowych.

Struktura rynku jest opisem zachowań kupujących i sprzedających na tym rynku. Skrajnymi rodzajami rynkw są konkurencja i monopol. Te dwa rodzaje rynkw są przeciwieństwami. Na jednym prowadzi działalność gospodarczą wielu producentw oferujących identyczne produkty, a na drugim funkcjonuje tylko jeden producent sprzedający produkty nie mające bliskich substytutw. Przestrzeń między tymi dwoma rynkami wypełniają rynki niedoskonałe konkurencyjnie. . • .;a ;,,.

Rynki mogą być podzielone na cztery podstawowe kategorie w zależności od intensywności konkurencji panującej na nich - to znaczy od intensywności wysiłkw podejmowanych przez uczestnikw konkurencji dla ubiegnięcia rywali. Najbardziej konkurencyjną formą rynku jest konkurencja doskonała.

Konkurencja doskonała. • - -. ; .-. -:.-ni i

Rynek doskonale konkurencyjny to taki, gdzie zarwno sprzedający, jak i kupujący uznają, że ich decyzje dotyczące kupna i sprzedaży nie wpływają na poziom ceny tynkowej. Konkurencja doskonała posiada następujące cechy:

1. Na rynku występuje wielu producentw, z ktrych żaden nie jest na tyle wielki, by wpływać na bieżącą cenę rynkową produktw. Wszyscy producenci należą do kategorii cenobiorcw, tzn. nie należą oni do cenodawcw czy cenotwrcw. Cenobiorca jest to konsument lub producent na tyle mały w stosunku do całego rynku, iż jego sprzedaż i zakupy nie mogą wpływać na ceny tynkowe. Cenobiorca jest zmuszony zaakceptować lub odrzucić cenę rynkową, decydując się na określoną wielkość zakupu lub sprzedaży przy założeniu, że cena rynkowa nie ulegnie zmianie. Cenotwrca to konsument lub producent na tyle znaczący w stosunku do całości rynku, iż jego sprzedaż i zakupy wpływają na cenę rynkową. Poprzez swoje decyzje, dotyczące konsumpcji i produkcji, cenodawca wspłokreśla ceny rynkowe. Z wielu możliwych kombinacji cen wytworzonych dbr, wybiera kombinację maksymalizująca użyteczność lub zysk.

2. Wszyscy producenci sprzedają wyroby homogeniczne, co oznacza, iż dobra jednego wytwrcy są nie do odrżnienia od dbr wszystkich pozostałych producentw. Konsumenci są w pełni zorientowani, co do cen rżnych producentw i jest im obojętne, u ktrych z nich dokonują zakupu.

3. Producenci cieszą się pełną wolnością wejścia i opuszczenia rynku - to znaczy, iż koszty wejścia i wycofania z rynku są minimalne, aczkolwiek istnieją.

4. Na rynku występuje wielu konsumentw, żaden z nich nie jest na tyle silny, by : wpływać na rynkową cenę produktu. Tak jak producenci, konsumenci należą do kategorii cenobiorcw.






Przykadowe prace

Interpretacja reklamy TOP SECRET

Interpretacja reklamy TOP SECRET W większości przypadkw reklamy, przerywające film, na ktry długo czekaliśmy lub szczeglnie interesujący program, bardzo nas denerwują. Jednak są wśrd nich i takie, ktre, świadomie lub nie, chcemy zobaczyć ponownie. Cechują się...

Kobiecość - dar czy przekleństwo? Przedstaw sposoby ukazywania kobiet w literaturze.

Kobiecość - dar czy przekleństwo? Przedstaw sposoby ukazywania kobiet w literaturze. Model płci pięknej i jej kobiecości ewoluował przez wieki, coraz śmielej ukazując naturę niewiast. Jednak pomimo upływu czasu kobiecość nadal, pozostając tajemniczą...

Region/Land/Reisen

Region/Land/Reisen In Polen gibt es so viele schne und sehenswerte Regionen, die schwer aufzuzhlen sind. Das sind unter anderem: Gebirge, Ostsee, Masuren und interessante Stdte wie: Krakau, Warschau, Posen, Danzig oder Zakopane mit den wunderschnen Sehenswrdigkeiten und der reichen Kultur. Alle Regionen zeichen sich durch ...

Ropa naftowa i produkty naftowe

Ropa naftowa i produkty naftowe Ropa naftowa, czyli olej skalny, jest najważniejszym surowcem węglowodorowym do otrzymywania cennych produktw przemysłowych, np. benzyny, nafty, olejw smarowych, parafiny. Mimo że źrdła jej znane były już w starożytności, to jednak rozwj pr...

Magnes

Magnes Magnes, ciało będące źrdłem dwubiegunowego pola magnetycznego. Wyrżnia się: magnesy trwałe (bryły ciał stałych wykazujących własności ferromagnetyczne, ferryty), magnesy proszkowe (wykonane z materiałw sypkich, rozdrobnionych magnesw trwał...

Osiągnięcia gospodarcze II Rzeczpospolitej

Osiągnięcia gospodarcze II Rzeczpospolitej Okresy: 1920 – 1926 – trudności w odbudowie gosp. wszystkich porozbiorowych terenw Polski (hiperinflacja (rząd Witosa) i naprawa skarbu państwa przez Wł. Grabskiego, początek wojny celnej z Niemcami (1925)) 1926 – 1929 –...

Sprawozdanie z koncertu

Sprawozdanie z koncertu Dnia 30.XI.2003 w Lesznie w auli Szkoły Muzycznej im. Stanisława Moniuszki o godzinie 1830 odbył się koncert fortepianowy zatytułowany Twrczość polskich kompozytorw w okresie renesansu . Pianistą, a zarazem najważniejszą postacią tego wiecz...

Prby zjednoczenia Państwa Polskiego w II połowie XII/XIV wieku

Prby zjednoczenia Państwa Polskiego w II połowie XII/XIV wieku Prby zjednoczenia państwa polskiego w II połowie XII/XIV wieku. Po śmierci ostatniego Przemyślimy, Wacława III, pozwoliła Władysławowi Łokietkowi przyspieszyć połączenie ziem polskich. W j...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry