• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Charakte...

Nawigacja

Charakterystyka polskiej bieżącej bibliografii narodowej



Charakterystyka polskiej bieżącej bibliografii narodowej


Temat: Charakterystyka polskiej bieżącej bibliografii narodowej



Początki bieżącej biblioteki na ziemiach polskich sięgają XVIII wieku. Pierwsze czasopismo informacyjno-bibliograficzne Polnishe Bibliotheck na ziemiach polskich, podając jako fikcyjne miejsce wydania Dannenberg (pol. Grunwald), publikował w latach 1718-1719 gdański historyk i wydawca, Gotfryd Lengnich.

Na rozwj zainteresowań bibliograficznych duży wpływ miał wzrost produkcji wydawniczej, spowodowany postępem technologii drukarskiej. Poważny kłopot sprawiła dystrybucja publikacji, toteż konieczna stała się organizacja komisowej wspłpracy księgarzy. Jedynie międzynarodowe targi książki były okazją do szerszej wymiany handlowej. Dlatego musiało dojść do informowania potencjalnych klientw o tytułach oferowanych drukw. Te względy przyczyniły się do rozwoju bibliografii księgarskiej. Bibliografia księgarska to odmiana bibliografii oglnej – jej celem jest powiadamianie o drukach znajdujących się aktualnie w handlu księgarskim w wielu placwkach.

Poszczeglne firmy wydawnicze, księgarnie lub wypożyczalnie powstałe przy księgarniach publikowały natomiast katalogi księgarskie (antykwarskie, aukcyjne, składowe i wydawnicze). Katalogi zestawiały piśmiennictwo z dłuższego okresu chronologii wydawniczej (nawet 20 lat), choć rejestry książek wznawiano często w każdym roku. Forma wydawnicza takich katalogw była ciągła, ale zawartość bibliograficzna miała charakter retrospektywny.

Z inicjatywy środowiska księgarzy powstawały wykazy i czasopisma bibliograficzne. Do ich wydawcw należeli: Ignacy Klukowski i Walenty Rafalski (Bibliografia Krajowa, Warszawa 1856), Jakub Żegota Wywiałkowski (Ruch Literatury polskiej w Roku 1862, Krakw 1862), Mieczysław Antoni Leitgeber (Przegląd Bibliograficzny Piśmiennictwa Polskiego, Poznań 1867 – 1874, 10 numerw rocznie), znany prasoznawca Stanisław Jan Czarnowski (Rocznik Literacki Warszawski 1871 – 1880) i wielu innych. Bieżąca bibliografia księgarska stała się podstawową potrzebą. Zaspokajano tę potrzebę rozproszoną, zindywidualizowaną pracą w rżnych ośrodkach.

Warto też przypomnieć, że jeden ze znanych publicystw, Julian Bartoszewicz, historyk i bibliotekarz oraz wydawca czasopisma Kronika Wiadomości Krajowych I Zagranicznych (Warszawa 1856 – 1860) propagował sprawę bibliografii zawartości czasopism, a przede wszystkim zachęcał do publikowania rocznych spisw treści czasopism przez poszczeglne redakcje.

Najważniejszym wydarzeniem w dziejach polskiej bieżącej bibliografii oglnej było założenie w 1878 roku przez Władysława Wisłockiego (1841 – 1900) periodyku noszącego tytuł Przewodnik Bibliograficzny. Miesięcznik dla wydawcw, księgarzy, jako też czytających i kupujących książki. Wisłocki był historykiem literatury, bibliotekarzem i bibliografem. Przez 22 lata aż do śmierci redagował Przewodnik Bibliograficzny, ktry drukowano u Władysława Ludwika Anczyca w Krakowie. Czasopismo ukazywało się co miesiąc nakładem autora. Notowało druki zwarte, czasopisma naukowe i popularnonaukowe, nuty, serie wydawnicze i tytuły tomw podserii. Opisy dopełniane były adnotacjami o zawartości czasopism. Do bieżącego rejestru dodawano roczny skorowidz alfabetyczny. Ponieważ konieczne było wprowadzenie uzupełnień , to poza zrębem głwnym tworzono dział Kurierek z nowościami , w ktrym zamieszczano uproszczoną informację o drukach. Od 1882 r. Wisłocki prowadził też – w obrębie Przewodnika Bibliograficznego – Kronikę poświęconą informacjom z zakresu księgoznawstwa.

Po śmierci Władysława Wisłockiego w 1901 r. Przewodnik Bibliograficzny przejęła Księgarnia Gebethnera i Spłki w Krakowie. W tym samym czasie Przewodnik Bibliograficzny stał się bibliografią łączącą cechy oglnej bibliografii narodowej i księgarskiej. Ważne miejsce zajmowały w czasopiśmie ogłoszenia reklamujące druki Gebethnera, ale czasem też na pośrednictwem Przewodnika Bibliograficznego przeprowadzano poszukiwania antykwaryczne, np. na zlecenie firmy Brockhausa z Lipska i in. Przewodnik… obsługiwał jednak głwnie firmę Gebethnera, reklamując nowości zapowiadając wyprzedasz po zniżonych cenach, umieszczając listę dubletw do wymiany. Gdy zabrakło Wisłockiego, kolejnymi redaktorami byli: Jan Ferdynand Świszczewski, Juliusz Gerter, Kornel Heckm, Jan Czubek. Bibliografię subsydiowała Akademia Umiejętności w Krakowie. Czasopismo wychodziło nieprzerwanie do wybuchu wojny w 1914 roku.

Od 1901 r. do rozpoczęcia wojny w Warszawie ukazywał się miesięcznik Książka, ktry bywa wymieniany jako źrdło informacji komplementarne do Przewodnika Bibliograficznego, gdyż w kraju podzielonym zaborami, bez stosowania prawa do egzemplarza obowiązkowego trudne było osiągniecie kompletności rejestracji bibliograficznej. Wydawcą Książki była księgarska firma E.Wende i Spłka, założona przez Edwarda Wendego i Ferdynanda Hoesicka.

Książka. Miesięcznik poświecony krytyce i bibliografii polskiej (1901 – 1914) prezentowała swą zawartość w działach: Krytyka, Nekrologi ,Z życia księgarskiego oraz Bibliografia (spis drukw w układzie działowym). Po zamknięciu rocznika Książki dodawano doń dwa alfabetyczne skorowidze, pomocne w poszukiwaniu recenzji oraz ułatwiające orientację w rejestrze bibliograficznym.

Po wybuchu wojny kontynuacją Przewodnika Bibliograficznego była bieżąca Bibliografia Polska (1914 – 1919) redagowana przez Jana Czubka. Wydawnictwo to było nadal związane z firmą Gebethnera i Akademią Umiejętności, ktre finansowały przedsięwzięcie. Bibliografia Polska. Miesięcznik dla wydawcw, księgarzy, antykwarzy, jako też czytających i kupujących książki, rejestrowała druki zwarte, tytuły czasopism naukowych i popularnonaukowych oraz informowała o ich zawartości, nawiązywała zatem do koncepcji bibliografii Wisłockiego i modyfikowała jej koncepcję.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 aż do 1928 r. w Rzeczypospolitej Polskiej brakowało polityki państwa , ktra wspierałaby z urzędu prace bibliograficzne. Z tego powodu – podobnie jak w czasach zaborw – sprawa rejestracji bibliograficznej pozostawała ważnym problemem dla wybitnych przedstawicieli społeczeństwa oraz dla stowarzyszeń kulturalno-oświatowych. Zachowały urzędową moc ustawy prasowe i prawa konstytucyjne byłych państw zaborczych , co powodowało, że istniały 3 systemy prawne odnoszące się do aktywności wydawniczej i zrzeszeń, uniemożliwiając podjęcie jednolitej działalności w skali całego kraju.

Mimo rozproszenia organizacyjnego, bibliofile oraz bibliotekarze- miłośnicy książki wykonali w pierwszym dziesięcioleciu wiele cennych zadań bibliograficznych. W 1922 r. zainicjowano Serię II Przewodnika Bibliograficznego za rok 1920 i kontynuowaną ją do 1928 r. włącznie. Redaktorem tego rejestru był Władysław Tadeusz Wisłocki (1887- 1941), bratanek Władysława Wisłockiego, założyciela pierwszego Przewodnika. Władysław Tadeusz Wisłocki rozpoczął prace bibliograficzne od dopełnienia spisw bibliograficznych z lat wojny, ogłoszonych przez J. Czubka. Do jego osiągnięć należy Bibliografia Polska. Uzupełnienia za lata 1914 – 1917 (Krakw 1918). Jako kustosz Biblioteki Zakładu Narodowego Im. Ossolińskich redagował od 1920 r. Przewodnik Bibliograficzny, wydawany we Lwowie nakładem Księgarni Gubrynowicza i Syna. Aby zapewnić Serii II odpowiedni poziom, Władysław Tadeusz Wisłocki nawiązał wspłpracę z wieloma przedstawicielami rżnych polskich ośrodkw kulturalnych i naukowych, m.in.w Wilnie, Warszawie i Poznaniu. We Lwowie pomoc swą ofiarował Stefan Vrtel-Wierczyński. Ponieważ w 1920 r. Polska Akademia Umiejętności odmwiła dotacji, Przewodnik Bibliograficzny wychodził w trudnych warunkach. Ograniczono więc jego zawartość do spisu bibliograficznego z indeksem rzeczowym w układzie działowym. Z braku funduszw opracowane przez Wisłockiego roczniki 1922 i 1923 pozostały w formie manuskryptw przechowywanych w Bibliotece Narodowej. Od 1924 r. Przewodnik Bibliograficzny był wydawnictwem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W tym czasie dodano do niego dział artykułw. Ogłaszano w nim rozprawy z historii książki, projekty prac bibliograficznych. Działania bibliograficzne związane z publikacją Przewodnika Bibliograficznego zawieszono w 1928 r., gdyż rozpoczęła się wwczas rejestracja urzędowa. Dalsza część przewodnika (1928 – 1933) stanowiła periodyk środowiska księgarzy i wydawcw.

Zasadnicza bieżąca rejestracja urzędowa polskiej produkcji wydawniczej rozpoczęła się dopiero w 1928 r., gdyż zaczął działać Instytut Bibliograficzny. Dzięki staraniom Stefana Dembego, wczesnego naczelnika Wydziału Bibliotek w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, w 1927 r. wprowadzono prawo o egzemplarzu obowiązkowym. Na podstawie dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej, Instytut Bibliograficzny stał się częścią Biblioteki Narodowej. Od 1928 do 1939 r. ukazywał się staraniem IB BN Urzędowy Wykaz Drukw Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej i Drukw Polskich lub Polski Dotyczących Wydania za Granicą. Bibliografia ta nie miała układu rzeczowego; stosowano w niej układ alfabetyczny, co utrudniało korzystanie z niej przez użytkownikw. Pierwotnie ukazywała się z częstotliwością kwartalną. Uwzględniała druki polskie i polonika, co zostało uwidocznione w tytule. Do 1939 r. rejestrowała wyłącznie druki zwarte, gdyż osobno publikowano Urzędowy Wykaz Czasopism Wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. W jego miejsce zaczęto od 1931 roku wydawać Urzędowy Wykaz Czasopism Nowych, Wznowionych i Zawieszonych, Wydawanych w Rzeczypospolitej Polskiej.Z tej odrębnej formy rejestracji książek w jednym spisie, a prasy w drugim, zrezygnowano w 1936 r. Stan ten utrzymał się do wybuchu II wojny światowej.

Jak wynika z przedstawionego zestawienia tytułw, bieżąca bibliografia narodowa rozwinęła się z bibliografii niezbędnej wydawcom i księgarzom, stając się rejestrem o znacznie szerszych funkcjach.

Na system oglnej bieżącej bibliografii narodowej, realizowanej po II wojnie światowej, złożyły się cztery podstawowe człony, z ktrych każdy rejestruje wybrany tym dokumentw, pełniąc określoną funkcję dokumentacyjną. Nowelizacji podlegał zbir uzupełniających dodatkw i wkładek, weryfikowano rwnież kryteria doboru dokumentw.

Podstawowym członem polskiej oglnej bieżącej bibliografii narodowej jest Przewodnik Bibliograficz

d958

ny. Do 1952 roku Przewodnik Bibliograficzny ukazywał się z podtytułem Urzędowy wykaz drukw wydawanych w Rzeczypospolitej Polskiej, następnie jako Urzędowy wykaz drukw wydawanych w Rzeczypospolitej Polskiej Ludowej, a od momentu oficjalnej zmiany nazwy państwa jest to ponownie Urzędowy wykaz drukw wydawanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Jako bibliografia prymarna Przewodnik Bibliograficzny został wznowiony przez Instytut Bibliograficzny w 1946 r. i najpierw wychodził nieregularnie, a od 1948 r. ukazuje się systematycznie jako tygodnik. Luki dokumentacyjne uzupełniono wstecznie, wydając tom za lata 1944 – 1947.

Przewodnik Bibliograficzny powstaje w zasadniczej części na podstawie egzemplarzy obowiązkowych i sygnalnych, przesyłanych przez wydawcw na podstawie specjalnych przepisw prawnych. Jego zdaniem jest dostarczenie informacji bibliograficznej o publikacjach, ktre ukazały się jako druki zwarte, dokumenty życia społecznego, pojedyncze zeszyty lub tomy wydawnictw ciągłych. Kwalifikacja materiałw przeprowadzona jest na podstawie kryteriw formalnych. Nie stosuje się kryteriw wartościujących.

Do rejestrowanych drukw należą książki i broszury samoistne wydawniczo z tekstem słownym, zapisem muzycznym, w postaci albumw grafiki bądź atlasw geograficznych. Przewodnik Bibliograficzny stanowi wykaz produkcji wydawniczej powstałej w granicach Polski oraz poza granicami Polski, o ile publikacja ukazała się we wspłpracy instytucji krajowych z zagranicznymi lub z inicjatywy placwek zagranicznych, będących agencjami instytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Spośrd dokumentw życia społecznego uwzględnia się wyłącznie druki o trwałej wartości kulturowej, związane z ważnymi wydarzeniami o znaczeniu oglnopolskim lub wartości naukowej. Rejestracja dokumentw życia społecznego odbywa się od 1959 roku. Pojedyncze zeszyty lub tomy wydawnictw ciągłych o częstotliwości wyższej od płrocznika podlegają rejestracji w Przewodniku Bibliograficznym wyłącznie wwczas, gdy zawierają indywidualne prace autorskie lub materiały z konferencji, sympozjw i zjazdw naukowych. Muszą one ponadto mieć indywidualną tytulaturę. Uwzględnia się też dokumenty kartograficzne (mapy i atlasy z wyjątkiem map konturowych), druki muzyczne (wydawnictwa nutowe, nuty z tekstem czyli śpiewniki i partytury), grafikę (z wyłączeniem pojedynczych grafik), materiały konferencyjne niezależnie od nakładu i postaci (np. skoroszyty i materiały zbindowane), rozprawy doktorskie i habilitacyjne niezależnie od nakładu, postaci edycyjnej oraz przeznaczenia (np. do użytku wewnętrznego), spisy bibliograficzne, wydawnictwa sporządzone alfabetem Braille`a.

Przewiduje się wydawanie odrębnych wkładek do Przewodnika Bibliograficznego dla rejestracji:

• wydawnictw kartograficznych;

• drukw muzycznych;

• książek wydanych wyłącznie na nośniku elektronicznym (rejestrowane są tylko te publikacje, ktre uzyskały rwnoległą postać elektroniczną obok drukowanej, lub ktre stanowią uzupełnienie publikacji drukowanej).

Przewodnik Bibliograficzny nie rejestruje:

• wydawnictw zwartych o objętości poniżej 17 stron (do 1998 r. nie rejestrowano wydawnictw o objętości poniżej 4 stron);

• wydawnictw zwartych o nakładzie poniżej 100 egzemplarzy (do 1998 r. wydawnictwa tego rodzaju były rejestrowane);

• odbitek i nadbitek;

• pojedynczych rycin, nut i map, bez względu na wysokość nakładu;

• dokumentw życia społecznego o charakterze lokalnym czy informacji doraźnej, ani dokumentw przydatnych jednej lub kilku gałąziom życia gospodarczego, materiałw do użytku wewnętrznego;

• norm i dokumentw normalizacyjnych;

• dokumentw patentowych

• książek bez podania w tytulaturze przewidzianych normą danych wydawniczych, tj. takich, na ktrych jest wskazany tylko autor i tytuł, a brak jest adresu wydawniczego;

• dydaktycznych zeszytw ćwiczeń do uzupełnienia, przewidzianych w programie szkolnym powyżej czwartej klasy szkoły podstawowej, a także dydaktycznych materiałw ilustracyjnych w postaci plansz, przewidzianych do ćwiczeń i wykładw;

• programw nauczania, spisw lektur, ksiąg adresowych, informatorw na studia;

• statutw, regulaminw, sprawozdań okresowych rżnych instytucji i organizacji, dokumentw do użytku służbowego;

• instrukcji obsługi lub naprawy urządzeń i sprzętu technicznego;

• ofert, cennikw, informatorw, afiszy, katalogw, folderw, ofert turystycznych, ksiąg adresowych, prospektw, raportw giełdowych lub bankowych, rozkładw jazdy;

• programw imprez artystycznych, sportowych, naukowych, politycznych, materiałw programowych olimpiad szkolnych, konkursw muzycznych.

• wydawnictw powielanych (fotokopiowanych)

• katalogw księgarskich, składowych i innych.

Porządkowanie opisw w Przewodniku Bibliograficznym realizowano pierwotnie z zastosowaniem układu systematycznego, ktrego strukturę tworzyły trzy działy nadrzędne (społeczeństwo, przyroda, kultura), a w ich obrębie 26 działw. System ten był wzorowany na sposobie porządkowania dokumentacji radzieckiej, przyjętym przez Wszechzwiązkową Izbę Książki w Moskwie. Stosowano go do 1985 r., tj. do momentu wydania zeszytu prbnego uporządkowanego w 62 działach i poddziałach Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej, a w 1986 r. rozpoczęto systematyczny druk Przewodnika w tej nowej postaci według Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej 546 z 1978 roku, a następnie kilkakrotnie dostosowanej do nowelizacji tablic Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej. Opis poszczeglnych dokumentw sporządzany jest z autopsji zgodnie z normą obowiązującą w danym okresie historycznym. Obecni stosowana jest norma PN-82/N-01152.01 Opis bibliograficzny. Książki oraz jej nowelizacja, spowodowana zaleceniami ISBD(M) z 1987 roku.

Od 1 stycznia 1986 r. Przewodnik Bibliograficzny opracowywany jest w systemie zautomatyzowanym. Pierwotnie dane bibliograficzne zapisywano w formacie MARC-BN autorstwa Zofii Moszczyńskiej-Pętkowskiej. W pierwszym okresie automatyzacji (lata 1986 – 1992) opisy bibliograficzne przygotowywano na formularzach przedmaszynowych, z nich zaś operatorzy wprowadzali dane do dużego komputera z zastosowaniem programu SKRYBA. Od 1993 r. prace prowadzono z zastosowaniem komputerw klasy PC oraz programu MAK. Od 1 stycznia 1998 roku trwa rejestracja danych w formacie USMARC.

Poszczeglne pozycje w działach Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej bibliografii szeregowane są alfabetycznie. W tym samym ciągu alfabetycznym ujmowane są także odsyłacze. Od 1998 r. każdy pojedynczy tom wydawnictwa wielotomowego otrzymuje w Przewodniku samodzielny zapis i opatrywany jest własnym numerem, stanowiąc samoistną pozycją zbioru bibliograficznego. Na pojedynczy zapis w bibliografii składa się hasło autorskie(osobowe lub korporatywne). Bez hasła rejestruje się antologie, prace zbiorowe, zbiory źrdeł historycznych, wypisy tekstw dla szkł. W takim przypadku pierwszy wyraz tytułu uznaje się za jednoznaczny z hasłem tytułowym. Pod hasłem autorskim lub tytułowym umieszczony jest opis bibliograficzny a pod nim figurują hasła przedmiotowe, tworzone zgodnie ze Słownikiem języka haseł Biblioteki Narodowej (Warszawa 1989) i pźniejszymi nowelizacjami. Umieszczone w Przewodniku Bibliograficznym pod opisami drukw symbole Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej charakteryzują treść, formę piśmienniczą i poziom czytelniczy głębiej, niż tytulatura dokumentu i przynależność do działu bibliografii. Symbole te stanowią pomoc w pracy bibliotek rżnych typw, służąc zwłaszcza bibliotekom publicznym za wzorzec poprawnej klasyfikacji lub umożliwiając kształtowanie się katalogu rzeczowego. Mogę też być podstawą poszukiwania w zautomatyzowanym zbiorze publikacji na szczegłowy temat. Pod opisem umieszczany jest numer pozycji w rocznej rejestracji. W ogłaszanych drukiem zeszytach, za pomocą symbolu trjkąta było sygnalizowanie do stycznia 1996 r. spźnione podanie opisu. Następnie przyjęto zasadę, by publikacje, ktrych data wydania jest wcześniejsza o dwa lata od rocznika bieżącej bibliografii, ogłaszać w zeszytach dodatkowych, oznaczonych literą A. Zatem w zeszytach rocznika 1999 wykazywane są publikacje z lat 1997, 1998 i 1999, a starsze dokumenty wykazuje się w ciągu roku w 4-6 specjalnych uzupełniających zeszytach o charakterze retrospektywnym.

Każdy tygodniowy zeszyt Przewodnika Bibliograficznego zaopatrzony jest w indeks alfabetyczny. Do 1 stycznia 1987 r. publikowano miesięczne indeksy alfabetyczne oprcz indeksw rocznych, następnie od 1 stycznia 1987 do 1 stycznia 1990 r. wychodziły trzy indeksy kwartalne i ostateczny indeks roczny. Dodatkowym instrumentem aparatu pomocniczego jest roczny indeks przedmiotowy.

W przeszłości ukazywał się Przewodnik Bibliograficzny. Seria Uzupełniająca. Druki do użytku wewnętrznego. Był to polski wariant narodowego rejestru drukw zwartych typu B, tj. udostępnianych poza handlem księgarskim. Jego przedmiotem były publikacje wydane poza cenzurą, zatem w dozwolonym, niskim zakładzie do 100 egzemplarzy, o treści zgodnej z oficjalną polityką wczesnego ustroju i zasięgiem rozpowszechniania według rozdzielnika, najczęściej w obrębie danej instytucji sprawczej lub wspłpracującego z nią środowiska. Seria ta, rejestrująca druki wydane po 1 października 1968 r., publikowana była od 1969 r. do momentu likwidacji Urzędu Cenzury w 1988 roku.

Do końca 1989 r. oprcz Przewodnika publikowanie centralnie drukowane karty katalogowe, zaznaczając ich wykonanie gwiazdką * przy odpowiednich opisach w Przewodniku. Tę formę uznano za zbędną.

W roku 1994 Biblioteka Narodowa podjęła decyzję o przeniesieniu danych Przewodnika na CD-ROM i jego zawartość informacyjną stale rozszerza o kolejne lata. Można zatem kopiować z nich potrzebne dla lokalnych zasobw opisy lub tworzyć zasb elektronicznych źrdeł informacji dla użytkownikw. Od 1987 r. w Zakładzie Przewodnika Bibliograficznego IB BN realizuje się program CIP.Należy spodziewać się, że wydawcy zainteresują się w najbliższym, czasie tym pomysłem, zwłaszcza że regulujące realizacje programu CIP Zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki nr 9 z 18 maja 1988 r., ktre obliguje do jego wdrożenia, ma być przedmiotem dalszych zarządzeń wykonawczych w tej sprawie.

Podstawowe uzupełnienie Przewodnika stanowi dodatek, ktrego celem jest rejestracja zmian na rynku wydawnictw ciągłych. Do jego zadań nie należy każdorazowe podawanie wszystkich tytułw gazet, czasopism, magazynw, biuletynw wydawanych mniej lub bardziej regularnie, lecz jego rola na rejestrowaniu wyłącznie danych o publikacjach nowych, zawieszonych i zmieniających tytuł. Taka zasada uwidoczniona została w tytule serwisu, ktry na początku, a więc od 1976 r., brzmiał Bibliografia Czasopism i Wydawnictw Zbiorowych. Wykaz czasopism nowych, zawieszonych i zmieniających tytuł, a od 1983 r. ukazuje się jako jego kontynuacja Bibliografia Wydawnictw Ciągłych Nowych, Zawieszonych i Zmieniających Tytuł. Do 1993 r. owa wkładka do Przewodnika była dostępna wyłącznie w formie wydrukw. Dołączono ją do numerw 13, 26,39 i 52 każdego rocznika. Od początku 1993 r. przystąpiono do automatyzacji procesu przygotowania rejestru. Podstawą unifikacji formatu tego serwisu jest tekst międzynarodowych zaleceń ISBD(S) International bibliographic description for serials (London 1997) Na podstawie rejestru bieżącego powstała skumulowana wersja retrospektywna za lata 1984 – 1995 na CD_ROM oraz wersja wydana drukiem – Bibliografia Wydawnictw Ciągłych Nowych, Zawieszonych i Zmieniających Tytuł 1984 – 1995 (Warszawa 1996). Zaopatrzono ją w indeksy: tytułowy, instytucji sprawczych, osobowy i słw kluczowych.

Drugi z członw polskiej bieżącej bibliografii narodowej pełni funkcję rejestru wydawnictw ciągłych. Pierwotnie, tj. od spisu za rok 1958, ukazywał się on jako Bibliografia Czasopism i Wydawnictw Zbiorowych z regularną częstotliwością roczną tylko po rok 1960 włącznie. Następnie zaniechano ogłaszania spisw rocznych. Kolejny rocznik zawierał dopiero dokumentację z roku 1971. Wykazano w nim wszelkie tytuły dziennikw, pism o innej częstotliwości, cykliczne seriale, sprawozdania i zeszyty naukowe. Ogłoszona za następny okres Bibliografia Czasopism i Wydawnictw Zbiorowych. Czasopisma nowe, zawieszone i zmieniające tytuły 1972 – 1974 rejestrowała zmiany wyłącznie na ryku wydawniczym, czyli tytuły wydawnictw nowych, zawieszonych i zmieniających tytuł. Po konferencji paryskiej z 1977 r. – po kolejnej przerwie w cyklu wydawniczym rejestracji czasopism i wydawnictw zbiorowych – dostosowano się do konferencyjnych zaleceń, wprowadzając do powszechnego użycia termin wydawnictwo ciągłe na oznaczenie cykliczności, przyjmując większy format (A4) oraz zmieniając tytuł. Tak więc roczniki od 1981 do 1984 r. wyłącznie opublikowano pod tytułem Bibliografia Wydawnictw Ciągłych (druk 1984 – 1992). W 1995 r. poinformowano, że rozważa się możliwość uzupełniającego opracowania rocznikw 1984 – 1994.

W ogłoszonych drukiem rocznikach Bibliografii Wydawnictw Ciągłych (1981 – 1984) selekcji podlegały:

• gazety zakładowe i szkolne;

• katalogi wydawnicze i katalogi firmowe;

• wykazy nabytkw sporządzone przez biblioteki;

• dokumenty życia społecznego, książki adresowe, telefoniczne, kosztorysy firm, informatory użytkowania sprzętu, oferty kupna i sprzedaży, informatory kulturalne;

• biuletyny partyjne instytucji wojewdzkich i niższego szczebla;

• serie wydawnicze;

• bieżące sprawozdania ze zjazdw, kolejnych konferencji;

• sprawozdania i raporty instytucji innych niż naukowe, biuletyny parafialne;

• wydawnictwa pornograficzne.

W systemie zautomatyzowanym powstaje baza wydawnictw ciągłych, w ktrej utworzono kilka przedziałw czasowych: lat 1958 – 1970, dalej dla każdego okresu pięcioletniego po rok 1995. Trudność prac nad bibliografią tytułw wydawnictw ciągłych spowodowana jest wielkimi lukami w posiadanych przez Bibliotekę Narodową zasobach.

Od rocznika 1996ponowiono ogłaszanie bieżących tomw Bibliografii Wydawnictw Ciągłych (druk 1998). Kolejny tom za rok 1997, opracowany przez Grażynę Federowicz i Annę Rg, opublikowano w 1999 roku. Opis bibliograficzny zgodny jest z polską normą PN-N-01152-2 wydaną w 1997 roku. Uwzględniono czasopisma o częstotliwości od dziennika do rocznika, ukazujące się regularnie oraz czasopisma nieregularne, wydawnictwa zbiorowe, kalendarze, sprawozdania cykliczne, także biuletyny związkw zawodowych zasięgu regionalnym lub międzyzakładowym. Wykluczono gazety zakładowe, szkolne, parafialne, dzielnicowe, osiedlowe, biuletyny partii i organizacji politycznych instancji szczebla podstawowego, sprawozdania oddziałw wojewdzkich i niższego szczebla.

Bibliografia Zawartości Czasopism (BZCz) jest trzecim członem polskiej bieżącej oglnej bibliografii narodowej. Jej wydawanie zostało zainicjowane w 1947r., tj. w rok po uruchomieniu prac nad Przewodnikiem Bibliograficznym. Od 1951 r. BZCz ukazuje się systematycznie jako miesięcznik. Dostarcza informacji o artykułach z wydawnictw ciągłych, rejestrowanych głwnie na podstawie dostarczonych egzemplarzy obowiązkowych. BZCz umożliwia przegląd zawartości prasy społeczno-kulturalnej, politycznej, ekonomicznej, czasopism o adresacie oglnopolskim, z każdej dziedziny życia społeczeństwa, a także dostarczała danych o zawartości dwch dziennikw Trybuny Ludu oraz Życia Warszawy. Uwzględniała też zawartość periodykw naukowych ze wszystkich dziedzin wiedzy, a nawet zawartość czasopism o zasięgu regionalnym, oprcz organw wojewdzkich i niższych władz

Partyjnych. BZCz posiadała układ systematyczny (działy i poddziały, w ich obrębie układ alfabetyczny). Do 1985 r. był on analogiczny do układu przyjętego dla Przewodnika Bibliograficznego. Następnie parokrotnie modyfikowano ten układ.

BZCz jest bibliografią selekcyjną. Autorzy od początku publikowania tego serwisu musieli rozstrzygnąć dylemat: czy dążyć do kompletności materiału informacyjnego, czy też kłaść nacisk na rzeczową stronę informacji i dbać o rytmiczność publikacji kolejnych zeszytw. Selekcja dotyczyć musiała dwch spraw: właściwego wyboru tytułw czasopism objętych kwerendą i kwalifikacji samych artykułw. Potrzebę selekcji odczuwano jako merytoryczną kolejność: zamiast bibliografia musiałby ją przeprowadzać użytkownik, aby wybrać najbardziej wartościowy materiał. W przypadku publikacji niesamoistnych wydawniczo koniczne było więc zastosowanie kryterium formalnego oraz kryterium wartościującego. Ponadto należało wziąć pod uwagę wielkość produkcji czasopiśmienniczej w kraju, ukazywanie się bibliografii dziedzinowych oraz warunki organizacyjne narodowej centrali bibliograficznej. Najpierw zrezygnowano z rejestrowania tekstw z czasopism młodzieżowych, sportowych i regionalnych. Od 1986 r. nie uwzględniano zawartości fachowych czasopism medycznych i wojskowych. Z początkiem 1990 r. wyłączono zawartość fachowych czasopism rolniczych. Mimo selekcji wskazanych źrdeł, w obrębie BZCz nadal zachowano działy: Wojsko, Rolnictwo, Nauki lekarskie. Wypełniają je artykuły publicystyczne o poziomie popularnym, kierowane do szerokiego grona czytelnikw. Wykluczone są też specjalistyczne artykuły z czasopism technicznych, wydawanych przez Naczelną Organizację Techniczną.

Poddaje się kwerendzie naukowe wydawnictwa ciągłe, zeszyty wyższych uczelni, nie mające charakteru serii prace instytutw naukowych (oprcz medycznych, rolniczych i wojskowych), a także czasopisma społeczno-kulturalne, polityczne, ekonomiczne i literackie. Lista czasopism jest rozszerzana, jednakże w obrębie poszczeglnych czasopism przyjmuje się także kryteria kwalifikacji formalnej, opisując wszystkie artykuły naukowe oraz teksty literacki, a pomija akty prawne i felietony. Stosuje się selekcję wartościującą.

Rejestrowana jest zawartość tygodnikw i dwutygodnikw o zasięgu oglnopolskim. Poddaje się rejestracji zawartość czasopism regionalnych o częstotliwości kwartalnika lub większej oraz wydawnictwa ukazujące się nieregularnie.

W latach osiemdziesiątych uwzględniano trzy gazety o zasięgu oglnopolskim: Trybunę Ludu, Rzeczpospolitą i Życie Warszawy. W 1988 r. przerwano rejestrację artykułw z prasy oglnopolskiej. Od 1996 r. BZCz zaczęła zwiększać objętość. Od tego roku rejestruje się artykuły z dziennika Rzeczpospolita. Od 1997 r. włączany jest materiał z Gazety Wyborczej (bez mutacji regionalnych).

W każdym zeszycie BZCz znajdują się cztery indeksy: autorski, kompozytorw, autorw recenzowanych książek oraz przedmiotowy (ważniejszych osb, nazw geograficznych oraz instytucji).

W 1995 r. zmieniono zasady opisu artykułw, zgodnie z projektem i powstałą następnie normą opisu wydawnictw ciągłych. Uwzględnia się następujące rodzaje i gatunki niesamoistnych wydawniczo gatunkw piśmiennictwa: teksty literackie (mniejsze formy epickie, dramatyczne i liryczne), teksty publicystyczne (m.in. recenzje, wywiady, artykuły), teksty naukowe (rozprawy, przyczynki, komunikaty, sprawozdania), teksty popularnonaukowe (w popularnej redakcji bez przypisw). W 1996 r. rozszerzono indeks przedmiotowy w wersji drukowanej. Jednocześnie od 1996 r. BZCz dostępna jest też na nośnikach elektronicznych – dyskietkach oraz na CD-ROM. Dokumentacja na nośniku elektronicznym systematycznie rozszerza zasięg chronologiczny.

Polonica Zagraniczne stanowią czwarty człon polskiego systemu oglnej bieżącej bibliografii narodowej; jego funkcją jest cykliczne dostarczanie danych o publikacjach eksterytorialnych. Ponieważ najczęściej dominującym warunkiem doboru materiałw do bibliografii narodowych jest kryterium terytorialne, to w efekcie powstaje bibliografia państwowa, a nie rejestr akceptujący kryteria językowe, etniczne (narodowość autora) czy przedmiotowe. Poza zbiorem informacji pozostają więc publikacje tych samych autorw wydane zagranicą w języku obcym, publikacje w języku narodowym ( w tym przypadku polskim) oraz treścią związane z narodem.

Termin exterioricum użyto po raz pierwszy w IB BN w 1957 r. w związku z zorganizowaną w Warszawie konferencją. Alodia Kawecka-Gryczowa zaproponowała w tym czasie wprowadzenie gradacji znaczeniowej dla słowa polonicum, wedle ktrej Rozrżniamy […] polonicum sensu stricto – właściwe: druki wydane na ziemiach polskich, autorw Polakw, drukowane gdziekolwiek, druki w języku polskim i książki obce, w całości poświęcone Polsce, obok nich zaś polonika uboczne, jako to dzieła autorw obcych (i piszących w obcych językach), działających w Polsce oraz książki w luźny sposb związane ze sprawami Polski (rozdziały jej poświęcone, z wyłączeniem wydawnictw typu encyklopedyczno-bibliograficznego o zasięgu uniwersalnym), dedykacje dla Polakw w drukach obcych itp.

Poszczeglne kraje rozwiązały problem drukw eksterytorialnych bardzo rżnie, np. Szwecja, Norwegia, Islandia, Dania, Holandia, Niemcy (RFN i NRD), Hiszpania, Australia włączały tego typu opisy dokumentw do oglnego materiału bibliograficznego. W osobnym spisie, ale w obrębie zasadniczego zeszytu miesięcznego czy rocznego, informowały o tych publikacjach Belgia, Białoruś, Czech, Estonia, Litwa, Słowacja, Słowenia.

Pierwszy rocznik spisu Polonica Zagraniczne zawierał opisy bibliograficzne publikacji eksterytorialnych z roku1956, a wydano go drukiem w 1960 roku. Uwzględniono następujące zasady metodyczne:

• kryterium językowe ( aby spisać wszystkie publikacje w języku polskim, rwnież te, w ktrych polski tekst występuje obok innych językw);

• kryterium narodowościowe (by uwzględnić publikacje napisane przez polakw, tj. gdy autor, wspłautor, tłumacz lub redaktor był Polakiem; za Polaka uznano osobę, ktra pisze, mw po polsku lub utrzymuje kontakt z kulturą polską);

• kryterium treściowe, pozwalające na włączanie prac tematycznie dotyczących Polski lub Polakw.

W roczniku zastosowano układ działowy. W porwnaniu z innymi członami bieżącej bibliografii narodowej nie stosuje się niemal selekcji. Uwzględniane są nawet odbitki i nadbitki, druki wydawane z okazji uroczystości polonijnych i jubileuszy, jednodniwki, specjalne numery czasopism obcych(w języku polskim lub w całości poświęcone Polsce).Wyklucza się powtarzalne, drobne teksty encyklopedyczne oraz teksty oglne, poświęcone historii państw ościennych. Przedmiotem dokumentowania są teksty będące polonikami w całości, a także fragmenty w publikacji obcej, np. utwory i rozprawy zamieszczone w obcych dziełach zbiorowych oraz znaczniejsze fragmenty publikacji zwartych.

Zbiory Biblioteki Narodowej stanowią tylko w połowie podstawę opisu dokumentw. Pozostałe dane pochodzą z obcych źrdeł bibliograficznych. Kartoteka wyłonionych opisw jest podstawą procesu uzupełniania zbiorw Biblioteki Narodowej. Poddaje się kwerendzie około 30 bibliografii narodowych, a także bibliografie specjalne, w ty, m.in. Index Translationum, katalog nabytkw Biblioteki Polskiej w Londynie noszący tytuł Book in Polish or relating to Poland, katalogi największych bibliotek na świecie, w tym katalog Library of Congress w Waszyngtonie.







Przykadowe prace

Imiesłowy (ściąga)

Imiesłowy (ściąga) Imiesłw przymiotnikowy jest nieosobową formą czasownika. Ma znaczenie zbliżone do przymiotnika i odmienia się podobnie jak przymiotnik przez przypadki, liczby i rodzaje. Imiesłowy przymiotnikowe dzielimy na: imiesłowy przymiotnikowy czynne- nazywają...

Biografia - Stanisław Wyspiański

Biografia - Stanisław Wyspiański Stanisław Wyspiański - żył w latach 1868-1907, dramatopisarz, poeta, malarz, projektant, reformator teatru. Wybitny artysta młodopolski. Studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a także filozofię na Uniwersyteci...

Technologia budowy maszyn

Technologia budowy maszyn Technologia budowy maszyn to dziedzina wiedzy inżynierskiej, część inżynierii mechanicznej, zajmująca się metodami i technikami wytwarzania części maszyn, mechanizmw, instalacji przemysłowych, urządzeń i konstrukcji oraz środkami realizow...

Dokonaj analizy i interpretacji podanego fragmentu Krla Edypa Sofoklesa oraz w kontekście całego utworu określ przyczyny klęski tytułowego bohatera. (na podstawie: Sofokles -

Dokonaj analizy i interpretacji podanego fragmentu Krla Edypa Sofoklesa oraz w kontekście całego utworu określ przyczyny klęski tytułowego bohatera. (na podstawie: Sofokles - "Krl Edyp", fragment - Epeisodion I) Od zarania dziejw ludzie prbują znajdować racjonalne uzasadnienia rżnych ...

Charakterystyka Kreski (Janiny Krechowicz) z powieści M. Musierowicz "Opium w rosole"

Charakterystyka Kreski (Janiny Krechowicz) z powieści M. Musierowicz "Opium w rosole" Janina Krechowicz, potocznie zwana Kreską, to jedna z głwnych postaci powieści Małgorzaty Musierowicz "Opium w rosole". Dziewczyna mieszkała razem z dziadkiem - profesorem Dmuchawcem w Poznaniu, a jej rodzi...

Problemy wspłczesnego świata

Problemy wspłczesnego świata Problemy wspłczesnego świata Jak długo istnieje świat istniały rżne problemy, jednak w XX i XXI w. są one szczeglnie ostre. Niektrzy nazwali wiek XX cywilizacją śmierci ,inni nie chcą się z tym zgodzić. Kto zna histori...

Blokers czy globalny nastolatek – kim jest wspłczesny młody człowiek w Polsce?

Blokers czy globalny nastolatek – kim jest wspłczesny młody człowiek w Polsce? BLOKERS - to termin ktry stosunkowo niedawno pojawił się w języku polskim. W znaczeniu bardzo potocznym i oglnym blokers to człowiek, ktry mieszka najczęściej na osiedlu, na ktrym znajdują...

Romantyczność

Romantyczność Romantyczność jest typową balladą romantyczną. Na taki stan rzeczy wskazuje występowanie w niej wzorcowych, dla epoki w ktrej powstała, cech. Już sam gatunek, jakim jest ballada, wskazuje iż wywodzi się ona z wierzeń ludowych. Utwr ma także w s...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry