• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Charakter...

Nawigacja

Charakterystyka rozwoju w okresie dojrzewania



Charakterystyka rozwoju w okresie dojrzewania




Dojrzewanie jest to całość przemian, jakim podlega organizm dziecka, przeobrażając się w organizm osoby dorosłej. Zmiany te zachodzą jednocześnie w budowie zewnętrznej i wewnętrznej. W przypadku zmian wewnętrznych organizmu, wywołane jest to tzw. grą hormonw, ktre uaktywniają przysadkę mzgową i układ rozrodczy człowieka. Pod wpływem hormonw płciowych gruczoły rozrodcze zaczynają produkować komrki rozrodcze (plemniki i komrki jajowe), człowiek staje się zdolny do podjęcia aktywności seksualnej (dojrzałość seksualna) oraz do rozmnażania (dojrzałość rozrodcza). Osiągniecie tej zdolności jest jednak wyznacznikiem tylko dojrzałości seksualnej i płciowej.



Samo dojrzewanie biologiczne polega na zmianach w budowie zewnętrznej człowieka. Gwałtownemu wzrostowi ciała towarzyszy także powiększenie się narządw wewnętrznych: serca, płuc, nerek. Zostaje zakończone, gdy wszystkie narządy i układy są w pełni rozwinięte i następuje wtedy dojrzałość cielesna.



Okres dojrzewania na ogł bywa dzielony na 3 fazy:

1) przygotowawcza - prepubertalna, czyli przedpokwitaniowa, trwająca 2-3 lata

od ok. 8-9 do 10-12 roku życia,

2) właściwego dojrzewania - pubertalna, czyli pokwitaniowa, trwająca na ogł

4 lata od 11-12 do 15-16 roku życia,

3) pełnej dojrzałości - postpubertalna, czyli popokwitaniowa (dorastania), trwająca u dziewcząt do ok. 16-18 roku życia, u chłopcw do 18-21 roku życia.



W fazie przygotowawczej określonej jako podokres wczesnoszkolny rozwj dziecka jest stabilny i harmonijny. Dziecko poprzez szkołę zaczyna uczyć się obowiązkowości i sumienności. Skończył się czas nieustannej zabawy. Niestety nie każde dziecko potrafi sprostać wymaganiom nauki szkolnej bez uszczerbku dla swego rozwoju i zdrowia. Wiek wczesnoszkolny nazywany bywa okresem głodu ruchowego".



Czas między 7 a 10 rokiem życia to okres przygotowania się organizmu do intensywnych przemian, jakie będą miały miejsce w okresie dojrzewania. Można zaobserwować intensywne wydłużanie się kończyn. Czasami żartuje się mwiąc masz ręce po kolana. Siedmioletnie dziecko osiąga dojrzałość podstawowych funkcji motorycznych, ktre to będzie przez następne trzy lata doskonalić. Efektem tego będzie osiągnięcie harmonii ruchw.

Wraz z wiekiem wzrasta stopniowo w tym okresie zdolność koncentracji uwagi, rozwija się pamięć mechaniczna oraz pamięć logiczna. W tym czasie doskonali się mowa, kształtuje się charakter, kształtuje się rozum emocjonalny.

W okresie od 5 do 14 roku życia następuje wymiana uzębienia mlecznego. Dziewczynki rozwija się generalnie szybciej od chłopcw, to też jest widoczne także w przypadku zębw. U nich wyrzynanie zaczyna się średnio o pł roku wcześniej niż u chłopcw.

Dziewczynki przewyższają chłopcw wzrostem, ruchowo i intelektualnie.



Następnym okresem dojrzewającego dziecka jest podokres pźnoszkolny czyli pokwitanie.

Dzieci wkraczają w dorosłość. Następuje proces przekształcenia dziewczynki w kobietę a chłopca w mężczyznę. W procesie tego rozwoju następują intensywne przemiany fizjologiczne, hormonalne wyrażające się w zmianach morfologicznych. Efektem końcowym tych przemian jest uzyskanie dojrzałości płciowej, a tym samym zdolności do rozrodu.



Aby dziecko stało się dorosłym osobnikiem w parze z rozwojem fizycznym musi iść rozwj psychiczny. Proces dojrzewania determinują czynniki endogenne i egzogenne. Podstawową rzeczą są geny, jakie otrzymaliśmy od naszych rodzicw. Analizując rozwj okresu dojrzewania u rodzicw możemy określić czy dziecko będzie dojrzewało szybciej czy też wolniej. Czynniki endogenne determinują czynniki egzogenne. Na nasz rozwj zaprogramowany w genach ma znaczenie środowisko, w ktrym dojrzewamy, tryb życia, sposb odżywiania się i bardzo wiele innych czynnikw. Duży wpływ na rozwj ma wpływ psychiczny dziecka, depresje mogą spowolnić proces dojrzewania.

Nie można ustalić ścisłych ram czasowych, kiedy następują kolejne fazy dojrzewania. Nastąpi jednak moment, w ktrym to gruczoły zaczną uwalniać do krwioobiegu hormony. Szczeglną rolę w tym procesie pełnią gonady - gruczoły płciowe, nadnercza i tarczyca. Wytwarzany przez przysadkę mzgową hormon wzrostu, aktywizuje produkcję hormonu wątroby, ktry stymuluje wzrost kości. Aktywność gruczołw dokrewnych pozostaje pod kontrolą części mzgu, ktrą nazywamy podwzgrzem.



Zewnętrznym objawem dojrzewania dziewczynki jest pojawienie pierwszej miesiączki (menarche). Jest to wielkie wydarzenie w życiu każdej młodej kobiety. Jednak nie oznacza jeszcze dojrzałości rozrodczej. W wyniku działania żeńskich hormonw płciowych (estrogeny) na narządy rodne dochodzi do cyklicznych krwawień zwanych menstruacja (miesiączka). Z początku są to cykle nieregularne i bezowulacyjne, gdyż poziom hormonw produkowanych przez przysadkę i jajniki jest zbyt niski. Jest to jednak oznaka poważnych zmian zachodzących w organizmie dziewczyny oraz sygnał, ze w przyszłości będzie mogła rodzic dzieci.



U chłopcw objawem dojrzewania jest wytrysk nasienia - polucja (zmazy nocne). Jest to proces naturalny, oznaka zmian zachodzących w organizmie, samoistne oczyszczanie się narządw płciowych. Nastręcza jednak wśrd chłopcw wiele obaw i lękw.



Okres dojrzewania trwa przeciętnie 5-7 lat. Dzieci wcześniej dojrzewające przechodzą ten okres szybciej, u tych, u ktrych rozwj jest spowolniony dojrzewają wolniej. U dzieci dojrzewających wolniej często występują problemy w sferze biologii, motoryczności i osobowości. Czasami dochodzi do depresji spowodowanych niemożnością nadążenia w zmianach biologicznych za rwieśnikami. Dzieci zaczynają przejmować się swoim wyglądem. Dziewczynki wstydzą się piersi a chłopcy np. trądziku oraz mutacji głosu. Jeżeli dojrzewanie przebiega zbyt szybko lub zbyt pźno wymaga to specjalistycznego leczenia.



Dojrzewanie często przeciąga się na wiek młodzieńczy, jednakże za prawidłowe dojrzewanie przyjmiemy okres:

- dziewczynki między 9-16 rokiem życia

- chłopcy między 10-18 rokiem życia



Cechy charakterystyczne dla podokresu pźnoszkolnego:

- obwd i proporcje głowy osiągają wartości bardzo zbliżone do wartości końcowych,

- zacierają się stopniowo rżnice morfologiczne i funkcjonalne układw i narządw w stosunku dziecku a osoba dorosła,

- postępuje proces zrastania się nasad kości długich z trzonami — chrząstek nasadowych,

* u dziewcząt ok. 16 lat,

* u chłopcw ok. 18 lat,

- u chłopcw następuje rozrost pasa barkowego i muskulatury,

- u dziewcząt następuje rozrost obręczy biodrowej i tkanki tłuszczowej,

- wzrastanie nie przebiega harmonijnie,

- problemy wychowawcze,

- u chłopcw występuje tendencja do chwilowych zasłabnięć i omdleń,

- występuje zmienność nastrojw, mogą wystąpić problemy w szkole,

- zwiększona wrażliwość organizmu na wpływy czynnikw zewnętrznych,

- często pogłębiają się lub powstają nowe wady postawy i zaburzenia posturalne.



Okres dojrzewania jest okresem wielu problemw. Dlatego ważne jest zapewnienie optymalnych warunkw życia dziecku. W końcowej fazie popokwitaniowej dojrzały biologicznie młodzieńczy organizm integruje się wewnętrznie i dostraja funkcjonalnie. Okres ten kończy się osiągnięciem dojrzałości biologicznej a tym samym zdolnością do dalszej reprodukcji. Dojrzałość biologiczna nie oznacza jednak, że dziecko stało się już w pełni osobą dorosłą. Umysł pozostaje nadal jako dziecko. Dziecko nie jest gotowe psychicznie do reprodukcji. Nie jest gotowe do samodzielnego życia, nie umie w pełni funkcjonować w społeczności. Znacząca role w przygotowaniu psychicznym dziecka do dorosłości ma rodzina i szkoła. Pomagają oni kształtować osobowość, okiełznać sferę emocjonalną oraz wyjaśniają trudne pytania ze sfery seksualności. Dziecko otrzymuje wskazwki potrzebne do określenia swojego ja – sytemu wartości i celw życiowych.



Dojrzewanie chłopcw



Fizjologia chłopca jest zupełnie rżna do fizjologii dziewczynki, dlatego też dojrzewanie ich wygląda zupełnie inaczej. Dojrzewanie u chłopcw charakteryzuje się tym, iż w tym okresie następuje dużo większy niż u dziewczynek przyrost wysokości ciała. Dziewczynki rozwiały się we wcześniejszych fazach bardziej harmonijnie. Obserwując przedszkolaki można zauważyć, iż chłopcy są niżsi od dziewczynek. Okres dojrzewania dla płci męskiej jest, więc napędzaczem, aby te rżnice w wysokości ciała nadgonić.

Tak jak wspomniałam chłopcy inaczej dojrzewają niż dziewczynki, pźniej wchodzą we wszystkie fazy dojrzewania, pźniejszy jest też szczyt szybkości wrastania. Większa jest też zmienność cech dojrzewania płciowego. Następuje duży przyrost tkanki kostnej, a u dziewczynki tłuszczowej. U chłopcw też większe są zaburzenia emocjonalne związane z tym okresem.

Z początkiem okresu przepokwitaniowego w organizmie zaczyna się prawdziwa burza hormonalna. Zmienia się skład morfologiczny krwi. Wydzielany jest tostesteron, podwyższone są parametry gonadotropiny. Około 11 roku powiększają się jądra, zmienia się struktura i zabarwienie moszny. Około roku pźniej powiększa się prącie, większe jest też we krwi stężenie poziomu męskich hormonw zwanych androgenami. Rok 13 przynosi ze sobą dalsze zmiany, pojawiają się pierwsze włosy na wzgrku łonowym i wokł nasady prącia. Moszyna ciemnieje i staje się bardziej pofałdowana. Może także dojść do przejściowego powiększenia bądź nabrzmienia brodawek piersiowych, oraz do przyrostu tam tkanki tłuszczowej, objawy te nazywa się terminem ginekomastii. Innym znakiem zauważalnym dla otoczenia a świadczącym o wkroczeniu w etap dojrzewania jest pojawienie się zarostu na twarzy dziecka oraz włosw pod pachami.



U chłopcw szczyt skoku pokwitaniowycgo występuje około 14 roku życia. Występuje wwczas mutacja głosu związana z wydłużeniem krtani i strun głosowych. W tym też wieku obserwuje się też pierwsze polucje. Nasienie to jest jednak mało wartościowe, często brak w nim plemnikw.



Dotąd bardzo intensywny rozwj zwalnia swoje tempo około 16-18 roku życia. Narządy płciowe a także cechy somatyczne jak szerokość miednicy, barkw i wysokość ciała uzyskują swoje wartości ostateczne. Kończy się także proces kostnienia szkieletu. Owłosienie przybiera męski charakter.





Struktura okresu dojrzewania u chłopcw:



Wiek 12-14 lat:

1 - - początek przyspieszonego wzrastania,

2 - - opuszczenie się moszny, powiększenie jąder i następnie prącia,

3 - - pojawienie się zarostu wokł części płciowych, początek zarostu na twarzy,

4 - - powiększenie brodawek piersiowych i ściemnienie ich barwy,



Wiek 14-16 lat:

1 - - wydłużanie krtani, mutacja głosu,

2 - - rozwj owłosienia pachowego i wokł brodawek piersiowych,

3 - - pogrubienie rysw twarzy,

4 - - zmazy nocne — polucje,



Wiek 16-18 lat:

1 - - głos męski,

2 -- pełny rozwj i skręcenie owłosienia okolicy pachowej i łonowej,

3 - - rozrost mięśni i wzrost siły mięśniowej,

4 - - wyrazistość rysw twarzy, wyraźnie męski profil szyi (tzw. jabłko Adama).









Dojrzewanie dziewcząt



Tak jak pisałam wcześniej, chłopcy dojrzewają pźniej, u dziewczynek ten proces zaczyna się około dwch lat wcześniej. Dziewczynki są wyższe od chłopcw a spowodowane jest to szybkim wzrastaniem kości długich. Proces dojrzewania u dziewcząt zaczyna się około 10 roku życia. Wraz ze wzrostem kości długich powiększa się miednica, przyrasta tkanka tłuszczowa zaokrąglając ramiona i biodra. Około 11 roku powiększają się u dziewcząt gruczoły piersiowe. Przechodzą one do stadium pączka. Brodawka unosi się i ciemnieje. U dziewcząt pojawiają się pierwsze upławy. Wpływ na nie mają estrogeny. Upławy to wydzielina śluzowata o kwaśnym odczynie i zapachu. Ich wystąpienie świadczy o przejściu w kolejny etap okresu dojrzewania. Zaczyna się faza pokwitania, łączy się ona bezpośrednio z pojawieniem się pierwszej miesiączki - menarchy. Pojawia się ona około 13-14 roku życia. Oczywiście mogą być odchylenia od tego okresu. Dziewczynki żyjące w dużych aglomeracjach dostają ją na ogł wcześniej, a te pochodzące z małych miasteczek bądź też wsi pźniej. W mieście menarcha występuje przeważnie w miesiącach zimowych a na wsi w letnich. Na pierwszą miesiączkę maja zatem duży wpływ czynniki egzogenne. Klimat, tryb życia to wszystko przekłada się na funkcjonowanie młodego organizmu.

Pierwsze miesiączki występują najczęściej bezowulacyjnie. Owulacje zaczynają się wtedy, kiedy jajnik jest zdolny do produkowania i uwalniania komrek jajowych. Często owulacja i miesiączka nie pokrywają się w czasie. Wyrwnanie tych procesw następuje do około 2 lat. Małe jest wobec tego ryzyko zapłodnienia w tym czasie. Nie należy jednak tego wykluczać. Istnieją bowiem przypadki bycia w ciąży przez 13-latki, a nawet jest odnotowany przypadek 5 letniej dziewczynki peruwiańskiej ktra urodziła w ty wieku syna.

Cykle miesiączkowe u dziewcząt rżnią się od miesiączki u dorosłej kobiety. Bywają nieregularne, towarzysza im ble głowy, krzyża, zmęczenie, ble w okolicy brzucha Na jej przebieg mają czynniki endogenne i egzogenne.

Wiek 11-12 lat charakteryzuje się rwnież pojawieniem się włosw wokł warg sromowych. Pojawia się owłosienie pachowe. Zaczynają się formować piersi.



Ostatnia faza okresu dojrzewania to faza dorastania. U dziewczynek zaczyna się około 15-16 roku życia i trwa do 18 roku życia. Cykle miesięczne staja się regularne, pokrywają się one z owulacją. Ma miejsce ostateczny rozwj somatyczny — wzrost szkieletu.

Okres dojrzewania jest szczeglny w życiu każdej kobiety, kiedy powstaje i rozwija się wszystko to, co składa się na jej kobiecość. Jest to proces wieloletni i zrżnicowany. Zrżnicowanie to zależy od czynnikw genetycznych, środowiskowych i stylu życia dziewczynki. Dziewczynka przeistacza się w kobietę.





Struktura okresu dojrzewania u dziewczynek:



Wiek 10-12 lat:

1 - - początek przyspieszonego wzrastania,

2 - - powiększanie się i obrzęk brodawek piersiowych,

3 - - pogrubienie rysw twarzy, rozwj podskrnej tkanki tłuszczowej,



Wiek 12-14 lat:

1 - - wyraźny rozwj bioder (początek formowania sylwetki kobiecej),

2 - - szybki rozwj piersi, aż do typowej dla kobiet dorosłych,

3 — pojawienie się owłosienia łonowego,

4 - - pogrubienie rysw twarzy,

5 - - wystąpienie cykli miesięcznych — menarcha, menstruacje,



Wiek 14-16 lat:

1 - - typowo kobieca budowa ciała,

2 - - pełne owłosienie okolicy łonowej i pachowej,

3 - - rozwj w pełni kobiecych rysw twarzy.





Cały okres dojrzewania płciowego jest procesem wieloetapowym, w ktrym kształtują się odpowiednio cechy fizyczne, zdolność do wytwarzania komrek rozrodczych oraz cechy psychiczne. Dziecko zaczyna rosnąć, pojawiają się drugorzędowe cechy płciowe, zmienia się barwa głosu, cera, sposb poruszania się i gestykulacji. Proces dojrzewania nie przebiega w tym samym tempie u wszystkich i dochodzi do jego odchyleń. Zdarza się, że w jednej klasie są dzieci, ktre już zaczęły dojrzewać jak i takie, ktre jeszcze nie zaczęły. Widać duże dysproporcje we wzroście wśrd osobnikw w jednej klasie. Dzieci dzielą się wtedy na bardziej i mniej dorosłych. Negatywnym skutkiem takiego podziału są waśnie i rywalizacja pomiędzy nieformalnie stworzonymi grupami.



Okres dojrzewania to okres, w ktrym dzieci stają przed trudnymi zadaniami. Muszą zaakceptować zmiany, ktre w nich zachodzą, muszą przyzwyczaić się do nowego wyglądu. Zaczyna kreślić się u dziecka nowy wizerunek jego samego.

Wiek dojrzewania to także wiek buntu. To okres poszukiwań doświadczeń poza domem i rodziną. Większego znaczenia nabiera grupa rwieśnicza. Zaczyna się bardzo ważny okres budowy nowych zasad funkcjonowania rodziny.



Kończąc omawianie okresu dojrzewania należy pamiętać, iż każde dziecko rozwija się zgodnie ze swoim wiekiem biologicznym, ktry nie zawsze jest zgodny z wiekiem kalendarzowym. Jeśli dziecko będzie rozwijało się szybciej i wtedy mwiły o akceleracji, bądź też będzie się opźniać i mwimy wtedy o retardacji dojrzewania.



Do stwierdzenia nieprawidłowości służą np. siatki centylowe. Jeżeli zauważymy nieprawidłowości powinniśmy udać się z dzieckiem do specjalisty. To jak dziecko będzie się rozwijać jest uwarunkowane w genach jednakże olbrzym wpływ maja na to czynniki egzogenne. Trzeba, zatem pamiętać, aby zapewnić dziecku optymalne warunki do rozwoju w jego środowisku poprzez rozwijanie sprawności fizycznej i psychicznej. Podstawa tego jest przebywanie na świeżym powietrzu, ruch i odpowiednie żywienie. Dokładniej o czynnikach wpływających na rozwj dziecka napisałam w trzeciej części mojej pracy poświeconej charakterystyce czynnikw egzogennych.



Pomoc, ktrą damy dziecku zaowocuje w jego zdrowiu biologicznym i fizycznym.






Przykadowe prace

Streszczenie artykułu Gorsze matki T.Butkiewicza i I.Ryciaka

Streszczenie artykułu Gorsze matki T.Butkiewicza i I.Ryciaka W jedenastym numerze Newsweek a z 2002 roku, Tomasz Butkiewicz i Igor Ryciak - w artykule pod tytułem Gorsze matki - zwracają uwagę na problem dzieciobjstwa, ktrych w roku 2001 odnotowano dwadzieścia sześć. Przedstawiają...

Budowa cząsteczki i atomu

Budowa cząsteczki i atomu Atomy są zbudowane z protonw i neutronw zgromadzonych w jądrze atomowym oraz elektronw rozmieszczonych na powłokach. w !919r. Niels Bohr stworzył pierwszy zgodny z obecnymi osiągnięciami nauki model budowy atomu. Oparł się ona na teorii A. Einsteina i ...

Jowian- biografia

Jowian- biografia Po śmierci Juliana (dotychczasowego władcy Rzymu) 26 czerwca 363 roku na pustkowiach za Tygrysem. Oficerowie i dostojnicy zaczęli wwczas szukać nowego cesarza. Wybr padł na człowieka stojącego na czele formacji młodszych oficerw u boku władcy (primicerius domes...

Polityka kolonialna Włoch

Polityka kolonialna Włoch ? Włosi w 1889 roku zdobyli część Somalii, potem port Massauna na Morzu Czerwonym oraz założyli kolonię Erytrea sąsiadującą z niepodległą Abisynią (dzisiejsza Etiopia). ? W 1889 roku tron etiopski objął negus negesti, czyli...

Wapń

Wapń CA (calcium) Wapń ? jest to pierwiastek chemiczny należący do grupy berylowcw, liczba atomowa 20, masa atomowa 40,1. Jest miękkim, srebrzystym metalem, aktywnym chemicznie. Własności atomowe wapnia: * masa atomowa - 40,078 u * promień atomowy - 180 pm * pro...

Psychologia

Psychologia PSYCHOLOGIA Historia psychologii Na początku chciałbym przedstawić pokrtce 3 ważne z historycznych względw sposoby podejścia do psychologii: strukturalizm, funkcjonalizm i ewolucjonizm. Strukturalizm miał swoje początki we wczesnych badaniach labora...

Obrazy i funkcje śmierci w kulturze i literaturze wiekw średnich

Obrazy i funkcje śmierci w kulturze i literaturze wiekw średnich Średniowiecze miało dość abstrakcyjne wyobrażenie śmierci. Istniał ona głwnie jako ostatni etap życia wzorcowych bohaterw i sama w sobie nie budziła lęku. Z czasem jednak Kościł zauwa...

Finanse międzynarodowe

Finanse międzynarodowe Gosp. Zamknięta Y=K+I+G O=I Gosp. Otwarta Y=K+I+G+Ex- Im O+Im = I+Ex BILANS PŁATNICZY 1)BOB: a)Bilans handlowy-płatności z tyt. ex i im towarw.(ex-napływ +; Im-odpływ -) b)Bilans usług - płatności z tyt. Ex i im usług. c)Bilans pr...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry