• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Choroby ...

Nawigacja

Choroby układu rozrodczego



Choroby układu rozrodczego




Choroby układu rozrodczego



Najczęstszymi chorobami żeńskiego układu rozrodczego są stany zapalne drg rodnych (sromu, pochwy, szyjki macicy), nowotwory złośliwe (sutka, szyjki macicy, trzonu macicy, jajnika), mięśniaki, nadżerki, endometrioza, a także zespł napięcia przedmiesiączkowego oraz nietrzymanie moczu.



U mężczyzn najczęściej występują choroby zapalne (cewki moczowej, stercza), nowotwory (jąder, stercza), a także łagodny rozrost stercza.





Żeński układ rozrodczy



Objawy ze strony narządw żeńskiego układu rozrodczego stanowią częstą przyczynę wizyt w gabinecie lekarza. Przypomnijmy, że tą grupą schorzeń zajmują się specjaliści ginekolodzy.



Jednymi z najczęstszych są stany zapalne drg rodnych.



Stany zapalne drg rodnych



* Zapalenie sromu (tą oglną nazwą określa się żeńskie narządy płciowe zewnętrzne) powstaje najczęściej na skutek zaniedbań higienicznych, urazw mechanicznych lub zakażeń (gronkowcowych, grzybiczych, rzęsistkiem pochwowym, krętkiem kiły i innymi). Pewna grupa tych zapaleń występuje też na podłożu alergicznym (uczulenie na środki czystości).



Chore skarżą się na obecność nadmiernej ilości wydzieliny, świąd i pieczenie.



Oprcz oceny w badaniu ginekologicznym ważne jest w tych przypadkach pobranie wymazu ze sromu, cewki moczowej, pochwy i szyjki macicy. Uzyskany materiał (wydzielina) rozsmarowywuje się na szkiełku i ocenia pod mikroskopem, szukając "winowajcy". Można rwnież sprbować wyhodować (na specjalnym podłożu) odpowiedzialne za chorobę bakterie czy grzyby. Ważne jest także zbadanie partnera seksualnego (są to często choroby przenoszone drogą płciową!) oraz badania w kierunku cukrzycy (jest to stan sprzyjający zakażeniom i zapaleniom drg rodnych).



W leczeniu zapalenia sromu, podobnie jak innych chorb zapalnych drg rodnych, podstawą jest dbałość o higienę osobistą i stosowanie bawełnianej bielizny. Pomocne będzie ograniczenie kontaktw seksualnych. Antybiotyk stosowany doustnie, domięśniowo lub dożylnie stosuje się tylko w ciężkich przypadkach (oczywiście w przypadku zakażenia drobnoustrojami, na ktre ten antybiotyk podziała). Zazwyczaj wystarcza leczenie miejscowe: nasiadwki (z roztworu kory dębowej, rumianku), kremy i maści ze środkiem antybakteryjnym.



* W zapaleniu pochwy dużą rolę odgrywa zmiana środowiska tego narządu (czyli w tym wypadku podwyższenie pH), uszkodzenie nabłonka oraz zakażenia chorobotwrczymi drobnoustrojami (bakteriami, grzybami, rzęsistkiem pochwowym, wirusami). Charakterystyczne jest to, że większość zapaleń bakteryjnych wywoływanych jest przez składniki naturalnej, prawidłowej flory pochwy. Ważną grupę zakażeń stanowią infekcje przenoszone drogą płciową: rzeżączka, rzęsistkowica, pleśniawka, chlamydioza i inne. Podstawowym objawem są upławy, czyli patologiczna wydzielina często o określonym przez rodzaj drobnoustroju zapachu, konsystencji i barwie.



W większości wypadkw do prawidłowej diagnozy i zastosowania skutecznego leczenia wystarczy samo badanie ginekologiczne. W przypadkach trudniejszych, nie reagujących na standardowe leczenie bądź nawracających, dokładna identyfikacja "winowajcw" jest już koniecznością.



W leczeniu ważna jest wstrzemięźliwość seksualna i rwnoczesne leczenie partnera seksualnego. Podobnie jak w zapaleniu sromu wystarcza zwykle leczenie miejscowe, w tym przypadku za pomocą tabletek dopochwowych, żelw lub kremw (przez 1 do 2 tygodni).



* Do zapalenia szyjki macicy przyczyniają się uszkodzenia szyjki i częsta zmiana partnerw seksualnych. Bezpośrednimi sprawcami choroby są jednak bakterie (m.in. dwoinki rzeżączki) oraz chlamydie. Takie zakażenie może rozprzestrzenić się na dalsze odcinki drg rodnych czy na partnera seksualnego (jest to częste źrdło zakażeń przenoszonych drogą płciową).



W rozpoznaniu, podobnie jak w przypadku innych zakażeń, podstawową rolę odgrywa badanie ginekologiczne i mikrobiologiczne, pozwalające na identyfikację szkodliwych drobnoustrojw.



W leczeniu stosuje się antybiotyki (miejscowo i oglnie), środki koagulujące nabłonek szyjki (azotan srebra), niekiedy preparaty hormonalne (blokada nadmiernego wydzielania śluzu przez szyjkę). W niektrych przypadkach będzie konieczne postępowanie chirurgiczne.



* Zakażenia narządw miednicy mniejszej. Zakażenia dolnych części układu rozrodczego, szczeglnie te przenoszone drogą płciową, mogą rozszerzyć się na narządy miednicy mniejszej (macica, jajowd, jajniki), będąc przyczyną poważnych ze względu na swoje następstwa (niepłodność) chorb.



Czynnikami przyczyniającymi się są w tym wypadku liczni partnerzy seksualni, młody wiek i używanie wkładek wewnątrzmacicznych. Najczęstszymi "winowajcami" są bakterie i chlamydie oraz mykoplazmy.



Chore skarżą się na ble w dole brzucha i bolesność w tym miejscu w trakcie badania brzucha. Charakterystyczna jest rwnież bolesność przy poruszaniu szyjką macicy oraz bolesność przydatkw - obserwowane w czasie badania ginekologicznego. Często pojawia się także gorączka, podwyższenie OB oraz inne nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych wskazujące na obecność stanu zapalnego.



W leczeniu prowadzonym w szpitalu bądź ambulatoryjnie jest konieczne powstrzymanie się od wspłżycia płciowego (czasem rwnież wykorzystanie hormonalnych środkw antykoncepcyjnych) oraz stosowanie antybiotykw. Skuteczne leczenie zapobiegnie głwnemu powikłaniu zapaleń narządw miednicy mniejszej, czyli niepłodności.



Nowotwory złośliwe



Drugą bardzo ważną grupą chorb związanych z żeńskim układem rozrodczym są nowotwory złośliwe.



* Najczęściej występującym z tych nowotworw jest rak sutka. Choroba ta stanowi w krajach wysoko rozwiniętych najbardziej rozpowszechniony nowotwr złośliwy u kobiet.



Zazwyczaj pierwszym objawem jest wykrycie przez kobietę bądź lekarza nieprawidłowego oporu w trakcie badania (guzka). Takie systematyczne sprawdzanie stanu swoich piersi oraz badanie mammograficzne po 40. roku życia jest kluczowym elementem w walce z tą chorobą. Im wcześniej wykryje się chorobę i im mniejszy jest guzek, tym większe są pźniej szanse wyleczenia. Chora może rwnież zauważyć wciąganie lub tzw. sterczenie brodawki, objaw tzw. skrki pomarańczowej (czyli przypominającej pomarszczoną skrkę tego owocu), krwistą, jednostronną wydzielinę z brodawki. Są to jednak zazwyczaj objawy pojawiające się pźniej w przebiegu choroby.



Oprcz miejscowego, niszczącego wzrostu rak sutka, podobnie jak inne nowotwory złośliwe, daje przerzuty. Najpierw do węzłw chłonnych (pachowych, nad- i podobojczykowych), pźniej do płuc, kości, mzgu i wątroby.



W rozpoznaniu, oprcz mammografii i badania klinicznego ważną metodą jest biopsja cienkoigłowa. Badanie to polega na pobraniu za pomocą strzykawki i cienkiej igły komrek z "podejrzanej" zmiany. Obecność komrek nowotworowych przemawia za jak najszybszym zabiegiem operacyjnym. Dopiero badanie histopatologiczne w trakcie tego zabiegu potwierdza ostatecznie diagnozę raka.



Leczenie jest oczywiście operacyjne. W zależności od wielkości nowotworu i innych jego cech można usunąć albo część sutka, albo całość tego gruczołu. Leczenie uzupełnia się chemioterapią (tzw. chemia) i hormonoterapią. Czasami stosuje się rwnież radioterapię.



* Drugim pod względem rozpowszechnienia nowotworem złośliwym u kobiet jest rak szyjki macicy. W jego powstawaniu istotną rolę odgrywa zakażenie wirusem ludzkiego brodawczaka (znanego pod angielskim skrtem - HPV). Do rozwoju przyczynia się wczesne rozpoczęcie życia płciowego, duża aktywność seksualna, młody wiek w chwili zajścia w pierwszą ciążę, liczne ciąże przy krtkich przerwach oraz palenie tytoniu i gorszy status socjoekonomiczny.



Choroba dotyczy głwnie kobiet od 40. do 60. roku życia, choć może wystąpić zarwno wcześniej, jak i pźniej.



Przez dłuższy czas rak szyjki jest bezobjawowy, pierwszymi symptomami mogą być: krwawienia po stosunku i pozamiesiączkowe oraz upławy. Ble w dole brzucha pojawiają się już pźniej. Przy znacznym zaawansowaniu nowotworu występują rwnież zaburzenia w oddawaniu moczu, bolesne parcia na stolec, krwawienia z odbytu. Rak szyjki, podobnie jak inne nowotwory złośliwe, daje też przerzuty, w tym przypadku: do płuc, układu moczowego, wątroby i do innych narządw.



W rozpoznaniu kluczową sprawą jest pobranie wycinka podejrzanej tkanki do badania mikroskopowego.



Leczenie jest chirurgiczne, z coraz częściej stosowaną pomocniczą chemioterapią i rwnoczesną radioterapią.



Jednak najważniejsza jest profilaktyka, ktra polega na corocznym pobieraniu wymazu na badanie cytologiczne. Dzięki temu badaniu "wyłapuje" się nowotwory we wczesnym stadium, dzięki czemu są one w zupełności uleczalne.



* Rak trzonu macicy to kolejny nowotwr o wzrastającym wskaźniku zachorowalności, szczeglnie w krajach wysoko rozwiniętych. Jest to głwnie choroba starszych kobiet, występuje przede wszystkim po 50. roku życia. Do jego wystąpienia przyczynia się otyłość, nadciśnienie i cukrzyca oraz stosowanie estrogenw bez uzupełnieniających progestagenw w hormonalnej terapii zastępczej. Znaczenie mają rwnież pźne wystąpienie menopauzy, niepłodność lub małodzietność, a także czynniki genetyczne.



Nowotwr daje przerzuty drogą krwi (płuca, wątroba, jelito grube, kości) i chłonki (kolejne "piętra" węzłw chłonnych).



Początkowo nowotwr może nie dawać żadnych objaww. Pźniej pojawia się nieregularne krwawienie i zabarwione krwią upławy. Jest to szczeglnie alarmujące, jeśli pojawia się po menopauzie. Pźniej, podobnie jak w raku szyjki macicy, pojawiają się ble, zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca.



Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie nowotworu w tkankach pobranych w trakcie zabiegu zwanego wyłyżeczkowaniem jamy macicy. Podobnie jak w przypadku innych nowotworw wykonuje się także szereg badań obrazowych (USG, rtg klatki piersiowej, tomografia, badania kontrastowe drg moczowych) w celu określenia zaawansowania choroby (np. obecności przerzutw).



Podstawą leczenia jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu macicy wraz z guzem oraz przydatkw, a często rwnież węzłw chłonnych miednicy mniejszej. Uzupełnieniem zabiegu jest radioterapia, hormonoterapia oraz chemioterapia, stosowane w rżnych kombinacjach w zależności od stopnia zaawansowania choroby.



* Jednym z najgorzej rokujących nowotworw złośliwych narządu rodnego jest rak jajnika. Charakteryzuje się podstępnym, bezobjawowym przebiegiem i wzrastającą częstością występowania. Niestety, wzrastają rwnież wskaźniki umieralności, głwnie ze względu na zbyt pźne "wychwycenie" tej choroby. Do czynnikw zwiększających ryzyko jego wystąpienia należą: wiek 55-65 lat, niepłodność lub małodzietność, poronienia, zaburzenia miesiączkowania, dieta bogata w tłuszcze, przebycie niektrych zakażeń wirusowych (np. świnki), wpływ szkodliwych substancji chemicznych (np. azbest, środki ochrony roślin). Jak widać, niektre z tych czynnikw są wsplne dla raka jajnika i raka trzonu macicy.



Jak wspomnieliśmy, przez długi czas nowotwr przebiega bez objaww. Kobiety zgłaszają się do lekarza pźno z powiększeniem obwodu brzucha (wodobrzuszem), spadkiem masy ciała i oglnym złym samopoczuciem. Niekiedy głwnymi dolegliwościami są objawy ze strony przewodu pokarmowego. Nowotwr szerzy się głwnie naczyniami chłonnymi do węzłw chłonnych, dając przerzuty do drugiego jajnika. Pźniej spotykamy przerzuty w wątrobie, płucach i kości.



W rozpoznaniu dużo zależy od doświadczenia, podejrzliwości i czujności ginekologa. W czasie badania może on wyczuć guz, jego wielkość i konsystencję. Może rwnież ustalić obecność płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze). Ostateczne rozpoznanie możliwe jest dopiero w trakcie zabiegu operacyjnego, kiedy pobiera się prbkę tkanki do zbadania pod mikroskopem. Tak jak w przypadku innych nowotworw, do określenia stopnia zaawansowania i obecności przerzutw niezbędne są często badania obrazowe (tomografia, ultrasonografia).



W przypadku raka jajnika dysponujemy rwnież możliwością oznaczania tzw. markerw nowotworowych (w tym przypadku są to CA 125, AFP, CEA, CA 19,3). Takie oznaczenia pomagają w postawieniu diagnozy i są niezbędne w kontroli pooperacyjnej.



Zasadniczym leczeniem jest zabieg operacyjny, w ktrym usuwa się macicę z przydatkami oraz (często) dużą grupę węzłw chłonnych i sieć większą. Leczenie uzupełniające stanowi radioterapia i chemioterapia. Jednak nie u wszystkich chorych możliwe jest doszczętne usunięcie nowotworu (ze względu na duże zaawansowanie choroby). Wtedy usuwa się jak największą masę guza i stosuje wspomniane już leczenie uzupełniające.



Niesłychanie ważna (rwnież w przypadku innych nowotworw) jest trwająca często do końca życia kontrola pooperacyjna. Ma ono na celu wczesne wychwycenie nawrotu procesu nowotworowego. Niestety większość chorych zgłasza się w bardzo zaawansowanym stadium, gdzie tylko kilka procent z nich przeżywa 5 lat.



Mięśniaki macicy



Z nowotworw łagodnych narządu rodnego (czyli nie niszczących okolicznych tkanek i nie dających przerzutw) wymienić należy przede wszystkim włkniakomięśniaki macicy, zwane często po prostu mięśniakami. Położone są w warstwie mięśniowej tego narządu albo bliżej śluzwki (podśluzwkowo), albo śrdściennie, albo bliżej warstwy zewnętrznej (podsurowicwkowo). Nowotwory te są zależne od działania estrogenw, dlatego rzadko występują przez okresem pokwitania, a po okresie menopauzy samoistnie się zmniejszają.



Tylko 20-50% mięśniakw jest przyczyną dolegliwości; zwykle są to obfite i przedłużające się krwawienia miesiączkowe, bl i ucisk na pęcherz moczowy. Wtedy, zwłaszcza przy ich dużych rozmiarach, powinno się je chirurgicznie usunąć. W leczeniu można rwnież stosować środki farmakologiczne - progestageny, zmniejszające często bardzo obfite krwawienia. Guzy bezobjawowe należy kontrolować co roku. Mięśniaki mogą być rwnież przyczyną zaburzeń miesiączkowania i niepłodności.



Guzy te można rozpoznać już podczas badania ginekologicznego. Pomocna może być ultrasonografia i wziernikowanie jamy macicy za pomocą specjalnych przyrządw.



Nadżerka części pochwowej szyjki macicy



Nadżerka części pochwowej szyjki macicy może usposabiać do występowania raka. Nie jest to jednak choroba sama w sobie, ale dosyć często obserwowana zmiana w narządach płciowych kobiety. Najczęściej powstaje na tle zaburzeń hormonalnych (nadmiar estrogenw) i zakażeń (bakterie, chlamydie, rzęsistek, wirusy).



Nadżerka najczęściej nie daje żadnych objaww, rzadziej pojawiają się ble w podbrzuszu lub upławy. Zmiana ta wykrywana jest w trakcie badania ginekologicznego, jako żywoczerwony obszar ostro odgraniczony od otoczenia, krwawiący przy dotyku. Przy długotrwałym gojeniu się takiej nadżerki może dojść (na szczęście rzadko) do zaburzeń, ktre prowadzą ostatecznie do rozwoju raka. Dlatego mwimy, że częściowo wygojona nadżerka jest stanem przednowotworowym.



Leczenie zależy od przyczyny wywołującej nadżerkę. Najczęściej wystarczy terapia miejscowa przeciwzapalna i zwalczająca zakażenie.



Zespł napięcia przedmiesiączkowego



Jedną z najczęstszych chorb kobiecych związanych z drogami rodnymi jest tzw. zespł napięcia przedmiesiączkowego. Szacuje się, że u kobiet pomiędzy 30. a 40. rokiem życia występuje on w 20-40%. Charakterystyczne jest występowanie objaww w drugiej fazie cyklu (fazie lutealnej) i całkowite ustąpienie wraz z krwawieniem miesiączkowym. W wyjaśnianiu powstania tego zespołu bierze się pod uwagę zaburzenia rwnowagi hormonalnej oraz niedobory witaminowe.



Chore skarżą się na wzdęcia, obrzmienie i tkliwość sutkw, obrzęki kończyn, ble w podbrzuszu oraz ble głowy, częste oddawanie moczu, zaparcia. Pojawiają się zmiany nastroju: płaczliwość, uczucie zmęczenia, rozdrażnienie, czasami lęk i depresja.



W rozpoznaniu ważne jest głwnie dokładne zebranie wywiadu i wykluczenie przez ginekologa innych przyczyn wspomnianych objaww.



W drugiej połowie cyklu kobiety powinny wystrzegać się spożywania kawy i herbaty, ograniczyć spożycie soli i płynw, a zwiększyć pobr witamin (B, A, E) oraz sokw owocowych. Zaleca się też ograniczenie ciężkich wysiłkw fizycznych i unikanie sytuacji konfliktowych.



Z lekw stosuje się najczęściej preparaty witaminy B6, środki moczopędne (spironolakton), niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz ewentualnie środki uspokajające i przeciwdepresyjne. W przypadku nasilonych dolegliwości w grę wchodzi terapia hormonalna.



Nietrzymanie moczu



Jednym z najbardziej wstydliwych objaww dotyczących kobiet jest nietrzymanie moczu. Najczęściej mamy do czynienia z tzw. wysiłkowym nietrzymaniem moczu, polegającym na niezależnym od naszej woli oddawaniu moczu w trakcie wzrostu ciśnienia w pęcherzu moczowym. Dzieje się tak np. w trakcie kaszlu, kichania czy śmiechu. W zaawansowanych przypadkach jest to ciągłe nietrzymanie w pozycji stojącej.



Przyczyną upośledzenia mechanizmw normalnie kontrolujących oddawanie moczu są: liczne porody (szczeglnie przedłużone i porody dużych płodw oraz porody z zabiegami położniczymi), okres menopauzy, choroby neurologiczne, zakażenia i inne przewlekłe choroby oglnoustrojowe. Nietrzymanie moczu występujące u 30-50% ciężarnych jest traktowane jako zjawisko normalne, fizjologiczne.



W rozpoznaniu wysiłkowego nietrzymania moczu bierze się pod uwagę wywiad, badanie ginekologiczne, testy diagnostyczne (np. test podpaskowy czy kaszlowy), ultrasonografię, badania rentgenowskie i badania laboratoryjne oraz tzw. badanie urodynamiczne oceniające czynność dolnego odcinka układu moczowego.



Podstawową metodą leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu jest zabieg operacyjny. Jeśli z rżnych przyczyn nie można go wykonać, to stosuje się inne metody: ćwiczenia mięśni przepony miednicy, elektrostymulację (prądem stałym lub prądem o wysokim woltażu), terapię hormonalną (estrogenową) lub wkładki dopochwowe. Ważna jest także redukcja masy ciała oraz zaprzestanie palenia papierosw.



Endometrioza



Endometrioza to niegdyś rzadki, a obecnie coraz częściej rozpoznawany stan, w ktrym wykrywa się obecność tkanki podobnej do błony śluzowej macicy, ale znajdującej się poza tym narządem. Jeśli ten stan jest przyczyną dolegliwości, to endometriozę rozpatrujemy jako chorobę. Jest ona częstą przyczyną niepłodności i przewlekłych blw w dole brzucha. Takie "wyspy" błony śluzowej macicy mogą pojawić się w wielu narządach, choć najczęściej występują na otrzewnej i w jajnikach (jako torbiele). Jedną z najbardziej rozpowszechnionych teorii tłumaczącej powstawanie endometriozy jest wsteczne "zarzucanie" krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnej.



Oprcz wspomnianych blw w dole brzucha, występujących w związku z miesiączką, chore skarżą się też na bolesne wspłżycie płciowe. Jednym z najważniejszych powikłań endometriozy jest niepłodność. Ta choroba jest przyczyną prawie 1/3 wszystkich przypadkw trudności w zajściu w ciążę.



Oprcz wywiadu i badania ginekologicznego w rozpoznaniu wykorzystuje się nowoczesne metody z użyciem laparoskopii (wziernikowania jamy brzusznej). Laparoskopię wykorzystuje się także podczas chirurgicznego leczenia endometriozy. W terapii korzysta się także ze środkw farmakologicznych, głwnie hormonalnych (progestageny i androgeny).



Męski układ rozrodczy



Jedna z najbardziej rozpowszechnionych grup chorb męskich narządw płciowych są choroby zapalne.



Choroby zapalne



* Ostre zapalenie cewki moczowej powstaje w dużym odsetku przypadkw na skutek zakażenia dwoinką rzeżączki, czyli jest chorobą przenoszoną drogą płciową. Przyczyny mogą być rwnież odmienne: inne bakterie, wirusy czy rzęsistek pochwowy, uszkodzenia mechaniczne czy drażniące związki chemiczne.



Chorzy skarżą się na bl i pieczenie szczeglnie podczas oddawania moczu. Ujście cewki moczowej jest obrzęknięte i zaczerwienione, wydobywa się z niego ropna wydzielina. Rozpoznanie jest przeprowadzane przez lekarza na podstawie wywiadu i badania lekarskiego oraz badania wydzieliny w kierunku podejrzanych drobnoustrojw. Leczenie zależy od rodzaju "winowajcy" - zwykle stosuje się antybiotyk. Ważne jest okresowe powstrzymanie się od stosunkw płciowych.



* Ostre zapalenie stercza (prostaty) ma rwnież tło infekcyjne. Zakażenie może pochodzić z odległego narządu (np. zatok przynosowych). W przebiegu choroby pojawiają się ble w kroczu, częste oddawanie moczu, pieczenie w cewce moczowej, parcie na mocz i ropny, śluzowy bądź krwisty wyciek z cewki.



Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu i badania pacjenta przez odbytnice (per rectum), w czasie ktrego wyczuwa się bolesny i powiększony gruczoł. Wykonuje się rwnież badanie moczu i krwi.



W leczeniu stosuje się antybiotyki, środki rozkurczowe i przeciwblowe. Bl łagodzi też nagrzewanie krocza.



* Przewlekłe zapalenie stercza. Ostre zapalenie stercza przechodzi niekiedy w postać przewlekłą, ktra rozwija się też w przebiegu rzeżączki. Objawy są podobne jak w zapaleniu ostrym (ble w kroczu, pieczenie i wyciek z cewki, częste oddawanie moczu), choć słabiej wyrażone. W postawieniu diagnozy ponownie pomocne jest badanie przez odbytnicę. Terapia, podobnie jak w postaci ostrej, obejmuje podawanie antybiotykw, środkw przeciwblowych oraz nagrzewanie.



* Zapalenie najądrza i zapalenie jądra. Zapalenie cewki lub stercza przenosi się niekiedy na najądrze, a nawet jądro. Pojawia się wtedy bardzo silny bl, połączony z gorączką i miejscową bolesnością tych narządw. Skra moszny jest obrzęknięta i zaczerwieniona.



Z zapaleniem jądra spotykamy się także w przebiegu świnki (jako jej powikłanie). Jest to groźny ze względu na następstwa (niepłodność) stan wymagający szybkiego rozpoznania i leczenia. W leczeniu stosuje się środki przeciwblowe, a mosznę unosi się podpaską mosznową. Jeśli winowajcami są bakterie czy pierwotniaki, to stosuje się chemioterapeutyki (antybiotyki).



Skręcenie jądra



U młodych chłopcw i niemowląt zapalenie jądra należy odrżnić od jego skręcenia. Pojawiające się wtedy zadzierzgnięcie naczyń krwionośnych doprowadza w ciągu kilku godzin do martwicy tego narządu i pźniejszej niepłodności. Objawy są podobne jak w zapaleniu jądra: silny bl, zaczerwienienie, obrzmienie, podwyższona temperatura. Mogą pojawiać się nudności i wymioty. Takie dziecko musi bardzo szybko trafić na oddział urologiczny, gdzie dokonuje się tzw. derotację, ratującą często narząd przed martwicą.



Chociaż skręcenie jądra występuje w przeważającej mierze u nastolatkw, to stan ten należy podejrzewać rwnież w pźniejszym i wcześniejszym wieku.



Nowotwory jąder



Inną ważną grupą chorb jąder są nowotwory tego narządu. Prawie zawsze są one złośliwe i - co charakterystyczne - występują u młodych mężczyzn (między 25. a 35. rokiem życia). Najważniejszą kwestią jest tutaj wczesne rozpoznanie. Dlatego każde powiększenie zawartości moszny powinno stanowić sygnał alarmowy, szczeglnie dla młodych mężczyzn. Przy wczesnym rozpoznaniu szanse wyleczenia sięgają prawie 100%. Wychwycenie nowotworu jest tym trudniejsze, że guzy są często niebolesne i traktowane przez chorych jako niegroźne. Jądro jest powiększone, twarde, gładkie lub nierwne.



Przerzuty szerzą się drogą naczyń chłonnych do węzłw chłonnych oraz drogą krwionośną do płuc i wątroby (najczęściej). Rozpoznanie należy oczywiście do lekarza.



W razie podejrzenia nowotworu, jądro należy odsłonić, a przy wstępnym potwierdzeniu podejrzeń w całości usunąć i dokładnie zbadać pod mikroskopem. Dalszy sposb postępowania zależy od typu nowotworu. Metody obejmują: chirurgiczne usunięcie rżnej liczby węzłw chłonnych, radioterapię i chemioterapię; w niektrych typach nowotworw te ostatnie metody są bardzo skuteczne.



Rak stercza



Innym nowotworem jest często występujący rak stercza. Zajmuje trzecie miejsce pod względem zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn (po raku płuc i żołądka). Jest to choroba starszych mężczyzn (po 50. r.ż.). W jego powstawaniu ważny jest wpływ męskich hormonw płciowych (androgenw). Charakteryzuje się dosyć długotrwałym przebiegiem. Kiedy wystąpią już przerzuty, to umiejscawiają się głwnie w kościach (miednicy, żebrach, trzonach kręgw, w kościach udowych). Często zdarza się tak, że objawy związane z przerzutami (ble kości) są pierwszymi symptomami choroby.



Zazwyczaj jednak rak stercza daje o sobie znać częstym i bolesnym oddawaniem moczu, parciem na mocz. Dopiero pźniej pojawia się bl w kroczu, a rzadziej krwiomocz (krwisty mocz).



Rozpoznanie ustala urolog na podstawie wywiadw, badania palcem przez odbytnicę, biopsji cienkoigłowej i ultrasnonografii. Wykonuje się rwnież badania laboratoryjne (m.in. poziom kwaśnej fosfatazy czy specyficznego antygenu sterczowego). Szuka się przerzutw i ocenia stopień zaawansowania nowotworu na podstawie badań rentgenowskich (często z podaniem kontrastu), tomografii, ultrasonografii. W rozpoznaniu ważne jest też rozrżnienie pomiędzy rakiem a jeszcze częściej występującym rozrostem stercza.



W leczeniu stosuje się metody operacyjne (wycięcie stercza i okolicznych tkanek, radioterapię, hormonoterapię i chemioterapię. Kiedy rak jest na tyle zaawansowany, że nie można już go całkowicie usunąć, wykonuje się tzw. zabiegi paliatywne, czyli łagodzące objawy związane z rozrośniętym nowotworem, np. przezcewkową resekcję stercza (tzw. TUR) czy usunięcie jąder, ktre są źrdłem androgenw pobudzających nowotwr do wzrostu.



Łagodny rozrost stercza



Łagodny rozrost stercza (albo gruczolak stercza) to bardzo rozpowszechniona choroba występującą rwnież głwnie po 50. r.ż. W jego rozwoju, podobnie jak w raku stercza, odgrywają rolę męskie hormony płciowe, a szczeglnie pochodna testosteronu określana skrtem DHT.



Łagodny rozrost stercza objawia się na początku częstym oddawaniem moczu i trudnościami w jego oddawaniu (cienki strumień moczu) oraz parciem na mocz. Pźniej dochodzi do częściowego i całkowitego zatrzymania moczu. Na szczęście dzieje się tak rzadko, ponieważ wcześniej wdraża się już odpowiednie leczenie.



W rozpoznaniu bardzo ważny jest wywiad i badanie palcem przez odbytnicę (per rectum). Gruczoł jest tutaj powiększony, gładki, elastyczny i niebolesny. W ocenie rozwoju choroby ważne jest także określenie stopnia zalegania moczu. Istotne jest też rozrżnienie (na podstawie tych i ewentualnie innych badań) pomiędzy łagodnym rozrostem stercza a rakiem tego gruczołu (dającym podobne objawy).



W leczeniu stosuje się środki zmniejszające produkcję niepożądanych androgenw oraz leki ziołowe, blokery receptorw alfa-adrenergicznych i inne. W bardziej zaawansowanych stadiach stosuje się metody operacyjne.






Przykadowe prace

Ciało obce w jamie ustnej

Ciało obce w jamie ustnej Ciała obce w jamie ustnej mogą w dwojaki sposb zagrozić życiu człowieka. Pierwszy sposb to, gdy trafią do drg oddechowych drugi, gdy utkwią w przewodzie pokarmowym. DROGI ODDECHOWE: Najbardziej niebezpieczne dla człowieka jest, gdy ciał...

Wymyślona historia Izoldy Jasnowłosej - opowiadanie.

Wymyślona historia Izoldy Jasnowłosej - opowiadanie. Morska przygoda Izoldy Jasnowłosej Panowie miłościwi, czy wola wasza usłyszeć zdumiewającą historię, jaka miała miejsce razu pewnego, przy brzegach krainy bogatej i pięknej zwanej Irlandią? Otż...

Sprawa polska w czasie II wojny światowej

Sprawa polska w czasie II wojny światowej Termin sprawa polska na przestrzeni ostatnich dwustu lat wielokrotnie pojawiał się w międzynarodowej polityce. W czasie I wojny światowej Polacy domagali się uznania własnego państwa, a w Wersalu oficjalnie uznano istnienie Rzeczypospolitej. W czas...

Interpretacja wiersza "Potęga smaku" Zbigniewa Herberta

Interpretacja wiersza "Potęga smaku" Zbigniewa Herberta Zbigniew Herbert był wybitnym poetą, eseistą i dramaturgiem żyjącym w latach 1924- 1998. Często zalicza się go do nurtu klasycyzującego wspłczesnej liryki, ponieważ w swoich dziełach, odwołuje się on do...

Analiza i interpretacja utworu Jana Kasprowicza pt. Krzak dzikiej rży.

Analiza i interpretacja utworu Jana Kasprowicza pt. Krzak dzikiej rży. Podobnie jak pozostałe wielkie utwory okresu Młodej Polski, rwnież cykl czterech sonetw autorstwa Jana Kasprowicza pt. Krzak dzikiej rży posiada bardzo wiele możliwości interpretacji. Cykl ten to typowy przykład poe...

Izotopy i zjawisko promieniotwrczości

Izotopy i zjawisko promieniotwrczości Izotopy są to zbiory poszczeglnych nuklidw, czyli atomw o tej samej liczbie atomowej. Atomy izotopw, mając tę samą liczbę atomową, rżnią się między sobą liczbą masową (mają rżną liczbę neutronw...

Rozmnażanie roślin w akwarium

Rozmnażanie roślin w akwarium Dla każdego akwarysty ważne jest, aby posiadać odpowiednio wiele egzemplarzy roślin. Dopiero wtedy bowiem jest możliwe gustowne urządzenie akwarium. Zakup większej liczby roślin jest jednak przedsięwzięciem kosztownym, szczeglnie w przypad...

Ile kasy za nadgodziny

Ile kasy za nadgodziny Jeśli pracodawca nie wyznaczy pracownikowi czasu wolnego za nadgodziny, musi wziąć do ręki kalkulator i obliczyć ile kosztować go będzie zlecanie pracy ponad wymiar. O ile rekompensata nadgodzin czasem wolnym nie nastręcza pracodawcom wiele problemw, o tyle n...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry