• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Cienie i...

Nawigacja

Cienie i blaski odkrycia promieniotwrczości



Cienie i blaski odkrycia promieniotwrczości




Dziś wiemy, ze istnieją trzy rodzaje radioaktywnego promieniowania:

• Promieniowanie a (alfa) - składające się z jąder HELU

• Promieniowanie b (beta) – złożone z ELEKTRONW

• Promieniowanie g (gamma) – pozbawione masy kwanty promieniowania, z jakimi spotykamy się także przy świetle RENTGENA. Kwanty g są znacznie bogatsze w energię niż promieniowanie świetlne czy Rentgena.



Czy promieniotwrczość jest groźna dla człowieka?

To czy promieniotwrczość zagraża życiu człowieka zależy od natężenia promieniowania. Organizmy żywe zawsze miały kontakt z promieniowaniem jonizującym, ktrego naturalnym źrdłem, poza promieniotwrczością naturalną, jest promieniowanie kosmiczne. W związku z tym jesteśmy do tego przystosowani– nasze komrki mają pewne zdolności naprawcze. Dopiero odpowiednio duża dawka promieniowania prowadzi do obumarcia komrki.



POZYTYWNE ZASTOSOWANIE PROMIENIOTWRCZOŚCI:



Energia jądrowa, energia uzyskiwana z rozczepienia bardzo ciężkich jąder (uran, pluton, tor) lub z syntezy lekkich pierwiastkw (hel, lit). W obu przypadkach uwalniana jest energia wiązania jądrowego, ktra ma większą wartość dla jąder o średnich masach np. przy rozszczepieniu 1g uranu uzyskuje się tyle energii, co przy spalaniu ponad dwch ton węgla. Energię jądrową można uzyskiwać w sposb kontrolowany (dotychczas tylko energia z rozszczepienia – w reaktorach węglowych lub niekontrolowanych (broń jądrowa zarwno rozszczepieniowa jak i termojądrowa). Prace nad uzyskaniem energii jądrowej rozpoczęto po odkryciu w 1938 rozszczepienia jądra atomowego, głwnie w ramach militarnych projektw badawczych w czasie II Wojny Światowej (Manhattan Project) i w latach zimnej wojny.



Inżynieria jądrowa, dział techniki przewidujący prowadzenie dużych prac ziemnych metoda wybuchw jądrowych. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych projektowano ( a nawet testowano) wykonanie ta techniką tak ambitnych projektw, jak nowe kanały żeglowne w Ameryce Środkowej, odwrcenie brzegu rzek syberyjskich, wykonywanie

sztucznych jezior itp.



Rozwj techniki- czyli broń jądrowa (atomowa). Jest to broń masowego rażenia, wykorzystująca energię atomową, jej rozszczepienie bądź syntezę. Może być przenoszona przez samoloty bojowe lub rakiety, umieszczana w pociskach artyleryjskich lub stosowane jako miny. Oddziałuje na otoczenie poprzez falę uderzeniową, promieniowanie cieplne, promieniowanie przenikliwe oraz opad promieniotwrczy.



Sztucznie otrzymane promieniotwrcze izotopy jodu stosuje się w diagnostyce i leczeniu chorb tarczycy. Natomiast promieniotwrcze izotopy wodoru, węgla i fosforu wykorzystuje się w badaniach biochemicznych. Ważne biologiczne związki znakuje się, wprowadzając do nich atomy promieniotwrcze, podaje organizmom i śledzi ich losy w przemianach metabolicznych.



Pierwiastek RAD nie daje się rozłożyć na prostsze składniki przy zastosowaniu zwykłych metod chemicznych. Ulega on powolnym zmianom i rozkłada się samorzutnie, przy czym z danej jego ilości w ciągu 1590 pozostaje tylko polowa. Jednocześnie rozkład ten przebiega zupełnie inaczej niż rozkład jakiegokolwiek innego ciała chemicznego. Stwierdzono, że wydziela się przy tym hel.

Rad 226 już w roku 1915 stosowany był jako lek wzmacniający, a także – w postaci kremw-jako środek odmładzający skrę. Dopiero po kilkunastu latach zorientowano się, ze ten promieniotwrczy pierwiastek może wywoływać nowotwory i wycofano się z tych praktyk. Nie trzeba było jednak długo czekać na nowe prby wykorzystania fascynującego wwczas zjawiska, promieniotwrczości.



W roku 1931 po raz pierwszy zastosowano do badania tarczycy jod 131, co dało początek nowej gałęzi diagnostyki medycznej, scyntygrafii. Można ją określić jako przeciwieństwo badań radiologicznych- obraz narządw uzyskuje się, rejestrując promieniowanie wprowadzonych do wewnątrz organizmu izotopw promieniotwrczych. W scyntygrafii stosuje się także gazy szlachetne –ksenon 133, krypton 85 (badania perfuzji mzgu),

gal 67 (w onkologii), selen 75 (w diagnozowaniu przytarczyc i kory nadnerczy).



Możemy też zetknąć się z promieniowaniem sztucznym, najczęściej podczas rżnego rodzaju medycznych zabiegw diagnostycznych, np. prześwietlenia płuc, lub zabiegw leczniczych, głwnie w terapii przeciwnowotworowej.



Przy dzisiejszej technice badań scyntygraficznych negatywne skutki związane z napromieniowaniem są praktycznie wyeliminowane. Dopuszczalna dawka promieniowania wynosi 0.15-1.25 Gy, a podczas badań scyntygraficznych pacjent otrzymuje 0.01-0.1 Gy.

Jeśli badanie powtarza się częściej, lekarz musi ocenić, czy ryzyko nie przekracza korzyści diagnostycznych. Dzieci są bardziej wrażliwe na promieniowanie i dlatego dopuszczalne dawki są dla nich mniejsze.



Promieniowanie rentgenowskie (X)

Jest strumieniem kwantw promieniowania elektromagnetycznego, powstającym w wyniku oddziaływania (hamowania) strumienia elektronw z jądrami atomw materii. Promieniowanie rentgenowskie jest niewidzialne dla oka, przebiega prostolinijnie, ma wybitną zdolność przenikania ciał, wywołuje fluorescencję pewnych substancji, redukuje chemicznie związki srebra, jonizuje gazy i wywiera działanie niszczące na tkankę żywą.



Promieniowanie neutronowe (N)

Jest strumieniem neutronw powstających w wyniku procesu tzw. rozszczepienia jąder atomowych ciężkich pierwiastkw, np. uranu i pierwiastkw transuranowych. Ładunek neutronu rwny jest zero, a masa wynosi g.



Poza tymi rodzajami promieniowania istnieją jeszcze inne rodzaje promieniowania, takie jak np. protony lub tzw. fragmenty rozszczepienia jąder atomowych. Mogą one powstawać w wyniku skomplikowanych reakcji jądrowych i bardzo rzadko stanowią źrdło realnego zagrożenia radiacyjnego



Izotopy promieniotwrcze stanowią paliwo w elektrowniach jądrowych, statkach, łodziach podwodnych, a nawet samolotach. Energia z reaktora jądrowego jest w obecnej chwili jedną z 'czystszych' energii. Nie ma emisji szkodliwych gazw, dymu.













NEGATYWNE ZASTOSOWANIE PROMIENIOTWRCZOŚCI:





Człowiek oraz wszystkie żyjące na Ziemi organizmy są stale narażone na wpływ promieniowania jonizującego. Na skutek oddziaływania promieniowania na tkankę żywą, zachodzą w niej pewne zmiany. Zależą one od rodzaju promieniowania, jego natężenia i energii, a także rodzajw tkanki, położenia źrdła promieniowania i czasu ekspozycji. Promieniowanie jonizujące oddziałując z tkanką żywą powoduje jonizację atomw i zmianę przebiegu biologicznych procesw w komrce. Nie wszystkie zmiany w strukturach biologicznych, zwłaszcza w cząsteczkach kwasw nukleinowych (DNA) i chromosomach ujawniają się w organiźmie od razu po napromieniowaniu, wiele następstw ma miejsce w znacznie pźniejszym czasie, jako tzw. zmiany pźne. I może to być białaczka (w wyniku uszkodzenia szpiku kostnego), nowotwory złośliwe skry, kości, zaćma czy zaburzenia przewodu pokarmowego (w wyniku dysfunkcji jelit). Oglnie, mogą to być zmiany somatyczne, trwałe dla danego organizmu, jak rwnież zmiany genetyczne, przekazywane następnym pokoleniom. Niszczące działanie promieniowania jądrowego jest wykorzystywane w terapii nowotworowej. Skutki biologiczne promieniowania jądrowego można obserwować przy napromieniowaniu zewnętrznym, kiedy źrdło jest na zewnątrz organizmu, lub wewnętrznym, kiedy źrdło jest wewnątrz organizmu. Szczeglnie niebezpieczne jest właśnie to napromieniowanie wewnętrzne, gdyż nawet mało przenikliwe promieniowanie jest bardzo skutecznie jonizujące. Najczęstszymi drogami przedostawania się radioizotopw do wnętrza organizmu człowieka są drogi oddechowe, układ pokarmowy oraz skra. Skażenie powierzchni ciała jest znacznie mniej groźne, bo jest możliwe do usunięcia, np. przez umycie ciała.



Skutki i następstwa promieniowania zależą przede wszystkim od dawki promieniowania, tzn. rodzaju, czasu ekspozycji i natężenia promieniowania. Dla człowieka dopuszczalne dawki są rżne, zależnie od wieku, stanu zdrowia i organu napromieniowanego. Przyjmuje się dawkę 4 siwertw jako dawkę powodującą śmierć w 50% wypadkw przy napromieniowaniu całego ciała.



W ostatnich latach zwrcono uwagę na skutki działania promieniowania elektromagnetycznego niejonizującego, w szczeglności promieniowania o wysokiej częstotliwości. Działanie tego promieniowania na organizmy żywe, a także na organizm ludzki, nie jest dokładnie rozpoznane; uważa się je obecnie za jedno z powszechnych zanieczyszczeń środowiska. Promieniowanie o wysokiej częstotliwości powstaje w wyniku działania zespołw sieci i urządzeń elektrycznych w pracy oraz w domu (np. kuchenki mikrofalowe, żelazka, lodwki, odkurzacze, pralki, telewizory), urządzeń elektromechanicznych do badań diagnostycznych i zabiegw fizykoterapeutycznych, stacji nadawczych, urządzeń energetycznych, telekomunikacyjnych, radiolokacyjnych czy radionawigacyjnych.



Negatywny wpływ energii elektromagnetycznej przejawia się tzw. udarem cieplnym, co może powodować dodatkowe zmiany biologiczne, np. zmianę właściwości koloidalnych w tkankach, a nawet doprowadzić do śmierci termicznej. Szczeglnie szkodliwe oddziaływanie na środowisko mają linie wysokiego napięcia w pobliżu, ktrych wytwarzają się napięcia i prądy niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi. Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez silne źrdło niekorzystnie zmienia warunki bytowania człowieka, wpływa na przebieg procesw życiowych organizmu; mogą wystąpić zaburzenia funkcji ośrodkowego układu krwionośnego oraz narządw słuchu i wzroku. Najbardziej narażeni są ludzie zatrudnieni przy obsłudze urządzeń emitujących tego rodzaju promieniowanie. Przeprowadzone badania lekarskie tej grupy pracownikw ujawniły, że najczęstszymi ich dolegliwościami były: pieczenie pod powiekami i łzawienie, ble głowy, drażliwość nerwowa, wypadanie włosw, suchość skry, oczopląs, arytmia serca, objawy nerwicowe, zaburzenie błędnika. Zespł wymienionych objaww określa się oglnym pojęciem "choroby radiofalowej" lub "choroby mikrofalowej". Biologiczne skutki skażeń elektromagnetycznych nie są możliwe do wykrycia za pomocą zmysłw, nie są też one od razu odczuwalne, a mogą wystąpić dopiero po wielu latach.



Obecnie prawie wszyscy ludzie podlegają ekspozycji promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego ze źrdeł sztucznych. Poziom tej ekspozycji zależy od stopnia uprzemysłowienia danego regionu, koncentracji stacji nadawczych i liczby odbiornikw, liczby lotnisk, portw morskich czy rozwoju sieci energetycznej. Obecność pł elektromagnetycznych o częstotliwości 50Hz ma także degenerujący wpływ na rośliny i zwierzęta. U roślin obserwuje się opźniony wzrost i zmiany w budowie zewnętrznej, u zwierząt natomiast zaburzenia neurologiczne oraz zaburzenia w krążeniu, zakłcenia wzrostu, żywotności i płodności.



Każdy mieszkaniec Ziemi otrzymuje przeciętnie w ciągu roku dawkę 2,4 milisiwertw związaną z naturalnym tłem promieniowania. Za bezpieczną dawkę roczną przyjmuje się 3 milisiwerty. Ludność Polski do 1986 roku otrzymywała od tła naturalnego rwnoważnik dawki promieniowania wynoszący średnio 2 milisiwerty. Wybuchy jądrowe prowadzone przez mocarstwa atomowe w latach 1945-80 spowodowały wprowadzenie do biosfery wielkich ilości radioizotopw. Szczeglne nasilenie eksperymentw atomowych miało miejsce w latach 1962-63, kiedy to w Polsce średnioroczne skażenie opadem całkowitym wynosiło ok. 40 kilobekereli na metr kwadratowy, a skażenie powietrza - 110 milibekereli na metr sześcienny. Dalsze lata ujawniły, że oprcz wybuchw jądrowych rwnie groźne dla środowiska są awarie elektrowni jądrowych.



Szczeglnie groźna, także dla Polski, była katastrofa reaktora jądrowego w Czarnobylu na Ukrainie w 1986 roku. W wyniku wybuchu, w okresie od 26 kwietnia do 6 maja 1986 roku, do środowiska zostały uwolnione jod-131 i cez-137 oraz w niewielkich ilościach stront-90. Łącznie aktywność substancji promieniotwrczych uwolnionych w czasie awarii wynosiła 2 miliardy gigabekereli. Była to największa i najtragiczniejsza awaria reaktora jądrowego, ktra pochłonęła wiele ofiar. Skażenie powietrza w Polsce przed awarią wynosiło ok. 1 milibekerel na metr sześcienny, natomiast po awarii - przeciętnie 100 kilobekereli na metr sześcienny, a wd powierzchniowych ok. 10 bekereli na decymetr sześcienny. Ocenia się, że 25% powierzchni Polski zostało silnie skażonych; największe skażenie dotknęło płnocno-wschodnie oraz częściowo południowe regiony kraju. Skutki tej awarii mają rżnorodny charakter. Skażenie jodem ustąpiło szybko, na skutek krtkotrwałego okresu połowicznego rozpadu tego izotopu. Pozostał problem skażenia izotopami cezu i strontu, ktrych okresy połowicznego rozpadu wynoszą prawie 30 lat.

Ta katastrofa była wynikiem błędw popełnionych podczas eksperymentu. Od tej pory jednak zaczął narastać w Polsce sprzeciw społeczeństwa wobec decyzji zakończenia budowy elektrowni jądrowej w Żarnowcu i projektowanej budowy elektrowni w Klempiczu.



Wszyscy, ktrzy przeżyli, byli i są pod stałą specjalistyczną obserwacją lekarską, mającą na celu zebranie maksimum informacji o skutkach promieniowania, nawet tych, ktre ujawnić się mogą po kilkudziesięciu latach od ekspozycji. Oprcz, tego od wielu lat są prowadzone studia radiobiologiczne nad oddziaływaniem promieniowania na rżne tkanki narządy. Cząstki elementarne przenikają skomplikowaną i delikatną strukturę komrek, ktrą stanowi cytoplazma i jądra komrkowe. Jonizacja atomw, z ktrych te struktury są zbudowane, jest zaburzeniem stanu komrek, ktre, choć trwa niesłychanie krtko, może być brzemienne w skutkach. Gdy takie uszkodzenie nastąpi i nie zostanie odpowiednio naprawione, komrka może stracić zdolność do wykonywania swych zadań i do rozmnażania lub też może powstać i zacząć się rozmnażać komrka o właściwościach niepożądanych dla organizmu. Zmiany te zazwyczaj zaburzają działanie organizmu jako całości. Wiele narządw

i tkanek może wykonywać swe funkcje nawet po utracie znaczącej liczby swych komrek, lecz gdy ta strata jest dostatecznie rozległa, narządy te mogą utracić zdolność funkcjonowania, co ujawnia się w postaci dolegliwości i stanw patologicznych. Wkrtce po dostatecznie dużych dawkach pojawiają się objawy napromienienia. Są to skutki deterministyczne. Ich ostrość wraz z dawką szybko się zwiększa, aż do śmierci organizmu. "Zabicie" komrki przez promieniowanie powoduje stosunkowo jednoznaczne skutki, natomiast modyfikacja jej struktury genetycznej zaczyna bardziej skomplikowane procesy. Modyfikacji mogą ulec komrki ciała, wwczas powstaje ryzyko choroby nowotworowej dla osoby napromienionej, lub komrki rozrodcze, ktre mogą przekazać skłonność do chorb dziedzicznych potomstwu osb napromienionych. Nowotwory i choroby dziedziczne są skutkami stochastycznymi, gdyż występują z pewnym prawdopodobieństwem. Wyniki niektrych badań wskazują, że małe dawki promieniowania mogą działać pobudzająco na wiele funkcji komrek. Promieniowanie może np. wzmocnić immunologiczne zdolności i modyfikować rwnowagę hormonw w organizmie.



W szczeglności promieniowanie może stymulować naprawę uprzednio uszkodzonych przez promieniowanie komrek i zmniejszyć skutki jego działania. Znaleziono kilka obszarw na kuli ziemskiej, na ktrych poziom promieniowania jest wyższy niż przeciętny, a częstość występowania nowotworw jest niższa. Zjawisko to nosi nazwę hormeza. Choć istnienie hormezy nie jest uznawane przez oficjalne organizacje międzynarodowe, warto o niej wspomnieć, gdyż toczą się obecnie poważne dyskusje na jej temat. Narządy rozrodcze i oczy są rwnież bardziej niż średnio wrażliwe. Pojedyncze dawki O, l Sv na jądra powodują okresową bezpłodność, a 2 Sv - trwałą. Jajniki u kobiet dorosłych są mniej promienioczułe, gdyż dopiero pojedyncza dawka 3 Sv powoduje okresową bezpłodność, lecz wytrzymują one znacznie wyższe dawki podane ratami. Pojedyncze dawki ok. 2 Sv na oko mogą powodować zmętnienie, a po 5 Sv pojawia się postępująca zaćma. Szczeglną wrażliwość na promieniowanie wykazuje organizm dziecka. Już niewielkie dawki na chrząstkę mogą zwolnić lub powstrzymać wzrost kości i doprowadzić do deformacji. Napromienienie mzgu w czasie radioterapii powoduje zmiany charakteru, utratę pamięci, a u bardzo małych dzieci demencję. Napromieniowanie kobiet między smym i szesnastym tygodniem ciąży może spowodować poważne uszkodzenia mzgu dzieci nienarodzonych. W tym okresie formuje się kora mzgowa, ktrej rozwj może zostać zahamowany przez dawki promieniowania. Przeważająca część skutkw deterministycznych ujawnia się po przekroczeniu dawki l Sv, dlatego przeciętny człowiek prawie nigdy ich nie doświadczy!!



O procesach przebiegających między inicjującym działaniem promieniowania a ujawniającymi się po latach nowotworami lub wystąpieniem chorb dziedzicznych wiemy, że rozpoczynają od uszkodzenie spirali kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA), ktry znajduje się w jądrach każdej komrki i ma podstawowe znaczenie dla przekazywania cech dziedzicznych. Przerwanie lub uszkodzenie DNA może sprawić, że komrki rozmnożone z uszkodzonej są inne niż macierzysta komrka przed uszkodzeniem. Wszystko wskazuje na to, że przytłaczająca większość uszkodzeń DNA jest naprawiana lub eliminowana za pomocą licznych bardzo sprawnych procesw obronnych organizmu. Jeśli uszkodzenie w komrce somatycznej nie zostanie naprawione lub gdy taka komrka nie zostanie przed rozmnożeniem wyeliminowana, to mogą zaistnieć warunki do jej uwolnienia się spod kontroli organizmu i samoistnego rozmnażania się, co prowadzi do powstania nowotworu w danym narządzie. Podobnie uszkodzenia komrek rozrodczych mogą się ujawnić w następnych pokoleniach w postaci chorb dziedzicznych. Choroby nowotworowe i dziedziczne, jeśli występują, to z pełną ostrością niezależnie od dawki, ktra je zainicjowała. Wiemy dziś z całą pewnością, że przyczyny zarwno nowotworw, jak i chorb dziedzicznych są rżne i promieniowanie jest tylko jedną z nich i to nie najważniejszą. Uważa się dziś, że procesy prowadzące do nowotworw mogą zostać zainicjowane każdą, nawet najmniejszą dawką. Ujawnienie nowotworw następuje jednakże po długim okresie. Najszybciej, bo po pięciu latach po napromienieniu, ujawniają się białaczki, podczas gdy inne nowotwory mają znacznie dłuższy okres latencji. Ten długi okres między otrzymaniem dawki a klinicznym ujawnieniem się nowotworu, w połączeniu ze stochastycznym charakterem występowania ze stosunkowo niewielkim prawdopodobieństwem oraz istnienie wielu innych czynnikw rakotwrczych, powoduje, iż w przypadku choroby nowotworowej nigdy nie było i nie jest wiadomo, czy jej przyczyną było promieniowanie. Jeśli chodzi o rakotwrcze działanie promieniowania, to doświadczenie, jakie zebrano dotychczas, obejmuje osoby, ktre otrzymały dawki l greja lub więcej. Tymczasem w większości przypadkw chodzi właśnie o skutki dawek znacznie niższych niż l grej.



Jak rozwiązały te problemy specjalistyczne organizacje międzynarodowe (m.in. UNSCEAR)? Przyjęto dwa założenia:

1. Nie ma żadnego progu, poniżej ktrego jesteśmy "bezpieczni" przed stochastycznymi skutkami promieniowania.

2. Ryzyko na jednostkę dawki jest takie jak dla dawki l greja i maleje z obniżaniem dawki liniowo, tzn. dawka dwukrotnie niższa powoduje ryzyko będące połową poprzedniego. Jest to hipoteza liniowej, bezprogowej zależności "dawka-skutek", z dawką l greja jako punktem odniesienia. Jest to doktryna powszechnie dziś przyjęta przez specjalistyczne organizacje międzynarodowe.

Ze stochastycznego charakteru skutkw opźnionych wynika, że osoba, ktra została napromieniona, w żadnym wypadku nie jest skazana na rozwj nowotworu czy na choroby dziedziczne potomstwa. Taka osoba znajduje się tylko w obszarze ryzyka nieco wyższego niż w przypadku nieotrzymania dawki. Ryzyko to zwiększa się z dawką, lecz w praktycznie wy stepujących przypadkach nie jest ono duże. Mwią o nim tzw. wspłczynniki ryzyka (prawdopodobieństwa poważnych skutkw), wyliczone przez Międzynarodową Komisję Ochrony Radiologicznej na podstawie wszystkich wiarygodnych wynikw dotychczasowych badań. Wspłczynniki te pozwalają oszacować prawdopodobną liczbę zgonw w dużych grupach ludzi, ktrzy pochłonęli niewielkie dawki. W populacji Hiroszimy i Nagasaki największa liczba zachorowań nowotworowych dotyczyła: nowotworu układu trawiennego (żołądek, okrężnica), raka płuc i białaczki. Inne rodzaje nowotworw wydają się być w mniejszym stopniu wzbudzane przez promieniowanie. Sumaryczne prawdopodobieństwo zgonu na wszystkie nowotwory po pochłonięciu w ciągu całego życia dawki l siwerta oszacowano dziś na 5%. Przyjmując, że przeciętny człowiek w Polsce otrzymuje w ciągu swego 70-letniego życia od źrdeł naturalnych i w wyniku badań radiologicznych O, 17 siwerta, w wyniku napromienienia prawdopodobnie umiera w Polsce ok. 5000 ludzi rocznie.

W następstwie wybuchw jądrowych przeprowadzanych w atmosferze oraz awarii elektrowni jądrowej w Czarnobylu, środowisko Polski zanieczyszczone zostało wieloma radionuklidami pochodzenia sztucznego, z ktrych większość, z uwagi na krtki okres ich połowicznego zaniku, całkowicie się rozpadła i obecnie nie występuje już w środowisku naszego kraju. Natomiast niektre sztuczne pierwiastki promieniotwrcze o długim, wieloletnim okresie połowicznego zaniku (cez-137, stront-90) w dalszym ciągu zanieczyszczają środowisko.



Kolejnym źrdłem podwyższonego poziomu promieniowania są elektrownie... węglowe i budownictwo. Węgiel i materiały używane w budownictwie emitują pewne promieniowanie. Pyły pochodzące ze spalania węgla lądują miedzy innymi w naszych płucach. Materiały używane w budownictwie, wykazujące często podwyższony poziom promieniowania, to np. niektre płytki ceramiczne, a konkretnie barwniki używane do ich zdobienia. Najlepszym sposobem na obniżenie promieniotwrczości w budynkach jest wietrzenie pomieszczeń, gdyż jej źrdłem jest gazowy, promieniotwrczy radon, ktry powstaje w wyniku przemian promieniotwrczych, a jako gaz może się ulatniać ze ścian.



Skażenie promieniotwrcze środowiska:

Głwnymi źrdłami skażenia promieniotwrczego środowiska są: opad promieniotwrczy globalny, powstały w wyniku testw z bronią jądrową (głwnie w latach 1958-1963), katastrofy jądrowe (Czarnobyl, katastrofy w rejonie Czelabińska na Uralu w 1957 i 1967), przerbka paliwa jądrowego (w tym radziecki program produkcji broni jądrowej uchodzący obecnie za największą katastrofę jądrową w dziejach), rutynowe i awaryjne wycieki radioaktywne w trakcie eksploatacji urządzeń jądrowych, wycieki ze składowisk odpadw promieniotwrczych, wypadki rozszczelnień źrdeł promieniotwrczych wykorzystywanych w geologii, medycynie, przemyśle, itp.



Głwnymi sztucznymi długożyciowymi izotopami promieniotwrczymi, znajdującymi się obecnie w środowisku naturalnym na całej kuli ziemskiej, są m.in. (w nawiasach rodzaje emitowanego promieniowania i orientacyjny czas połowicznego zaniku): 137Cs (gamma, beta 30 lat), 90Sr (beta, 28 lat), 239Pu (alfa, 24 tys. lat), 240Pu (alfa, 8 tys. lat).



Wzrost koncentracji naturalnych pierwiastkw promieniotwrczych w środowisku, wywołany działalnością człowieka. Ten rodzaj skażeń związany jest głwnie z eksploatacją kopalin i to nie tylko uranu - rwnież kopalnictwo węgla prowadzi do lokalnych, niekiedy znacznych skażeń radioaktywnych związanych z gromadzeniem się radu w osadach z wd kopalnianych. Do tej klasy zaliczyć należy ok. trzykrotny wzrost stężenia izotopu węgla 14C w całej biosferze, będący wynikiem testw z bronią jądrową.



Pierwotne izotopy promieniotwrcze, posiadające czasy połowicznego zaniku (T1/2) powyżej 0,5 mld lat, ktre powstały wraz ze stabilną materią tworzącą Ziemię (nukleogeneza) i nie zdążyły się jeszcze całkiem rozpaść - najbardziej istotnymi (tj. najbardziej rozpowszechnionymi i mającymi znaczący udział w dawce od tła naturalnego) izotopami w tej klasie są: 40K (1,28 mld lat), 238U (4,5 mld lat), 232Th (14 mld lat), mniej istotne to 235U (0,71 mld lat), 87Rb (48 mld lat) oraz alfa promieniotwrcze pierwiastki ziem rzadkich, np. 147Sm (105 mld lat), a także kilkanaście in.



Wtrne izotopy promieniotwrcze, ktre pochodzą z sekwencyjnych rozpadw niektrych izotopw należących do kategorii pierwszej (szeregi promieniotwrcze) - łącznie jest to grupa ponad trzydziestu izotopw, wśrd nich najistotniejsze są izotopy radu: 226Ra i 228Ra, radonu: 222Rn i 220Rn, polonu: 210Po, i ołowiu: 210Pb.



Kosmogenne pierwiastki promieniotwrcze, czyli grupa ponad dziesięciu izotopw promieniotwrczych lekkich pierwiastkw, powstających ciągle, głwnie w grnych warstwach atmosfery ziemskiej, w reakcjach jądrowych (tzw. reakcje spalacji) wywołanych przez protony promieniowania kosmicznego - najbardziej istotne wśrd nich to: 14C (5,7 tys. lat), 7Be (54 dni), 10Be (1,7 mln lat), 3H (12 lat), mniej istotne to wybrane izotopy siarki, chloru, fosforu, aluminium.



Promieniowanie można mierzyć rżnymi sposobami. Najprostszy z nich to użycie dozymetrw, ktrymi są np. klisze fotograficzne. Nosi się je ze sobą w miejscach, w ktrych może występować podwyższony poziom promieniowania (na przykład dozymetry powinien nosić personel obsługujący lampy rentgenowskie). Po pewnym czasie klisze wywołuje się i na podstawie stopnia ich zaczernienia odczytuje sumaryczną dawkę promieniowania. Drugim prostym sposobem jest użycie licznika Geigera-Millera. Im wyższy poziom promieniowania, tym szybciej tyka miernik. Przy jego pomocy można np. sprawdzić, czy gdzieś w domu nie ma podwyższonego promieniowania. Warto jednak pamiętać, że jeżeli licznik w ogle nie tyka, to albo jest wyłączony, albo popsuty. :-)



Zjawisko promieniotwrczości obrosło w wiele mitw. Przynosi więcej dobrego niż złego, ale nadmiar promieniowania jonizującego może stanowić śmiertelne zagrożenie. Na szczęście niezwykle trudno o taki nadmiar – na pewno bardziej szkodzimy sobie w konwencjonalny sposb, zatruwając nasze środowisko toksynami chemicznymi.







































BIBLIOGRAFIA:



- strony internetowe:

WWW.hep.fuw.edu.pl

WWW.Eduseek.pl

WWW.wiem.onet.pl

WWW.slimak.sciaga.pl

- Blaski i cienie promieniotwrczości- A. Czerwiński






Przykadowe prace

MIasteczko Śląskie

MIasteczko Śląskie Burmistrz: Przewodniczący Rady: Adres: Telefony, faxy: Urząd Miejski: Rada Miejska: Liczba mieszkańcw: Powierzchnia Gminy: Stanisław WIECZOREK Zbigniew WOJTAS 42-610 Miasteczko Śląskie ul. Rynek 8 3938000, 3938001, fax 39...

Pozytywizm - do matury ustnej

Pozytywizm - do matury ustnej 1. Charakterystyka epoki a)nazwa Nazwa pochodzi od tytułu czołowego dzieła, zawierającego program epoki- Augusta Comte'a Wykłady filozofii pozytywnej. Słowo "pozytywny" oznaczało w XIX w. realny praktyczny, pożyteczny. Tym samym symbolizowało ideol...

Biografia - Władysław Gomułka.

Biografia - Władysław Gomułka. Władysław Gomułka, pseudonim „Wiesław” (1905-1982) – jeden z czołowych przywdcw polskich ruchu robotniczego, polityk, mąż stanu, pochodził z rodziny robotniczej i od wczesnej młodości pracował, jako robotnik...

Streszczenie - Szatan z sidmej klasy

Streszczenie - Szatan z sidmej klasy Adama poznajemy podczas lekcji historii prowadzonej przez profesora Gąsowskiego, pod koniec roku szkolnego. Uczniowie wywoływani tego dnia do odpowiedzi są nieprzygotowani. Dotychczas każdy uczeń wywołany do odpowiedzi odpowiadał bardzo dobrze. Profesor j...

Sąd nad Antygoną - mowa oskarżycielska

Sąd nad Antygoną - mowa oskarżycielska Wysoki Sądzie! Szanowni Zgromadzeni! Stoimy przed trudnym zadaniem. Dziś musimy osądzić czy ta kobieta, tu przed nami stojąca jest winna swego czynu, bowiem złamała ona prawo krla Kreona. Pochowała Ona swego brata pomimo zakazu ...

Czy możemy obecnie mwić o istnieniu społeczeństwa obywatelskiego w Polsce?

Czy możemy obecnie mwić o istnieniu społeczeństwa obywatelskiego w Polsce? Czy możemy obecnie mwić o istnieniu społeczeństwa obywatelskiego w Polsce? Jako obywatel Polski ciężko na początku zająć jednoznaczne stanowisko w tej sprawie. Pewien patriotyzm, egoizm i...

Streszczenie - Lilie

Streszczenie - Lilie Młoda kobieta zabija męża bojąc się jego reakcji na to, że go zdradziła. Po jego śmierci zakopuje ciału na łące a na grobie zasiewa lilie. Siejąc kwiaty śpiewa radosną piosenkę o tym, że lilia powinna urosnąć tak wyso...

Drabina bytw - Arystoteles

Drabina bytw - Arystoteles Za jedno z najbardziej znanych dokonań Arystotelesa uważa się klasyfikację wszystkiego w przyrodzie. Przede wszystkim zaproponował podział na rzeczy ożywione i nieożywione. Pierwszą z tych grup charakteryzuje możliwość zmian bez działa...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry