• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Czę&...

Nawigacja

Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie



Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie


CZĘŚCI ZDANIA



1. Rodzaje zdań



ZDANIE





pojedyncze złożone





nierozwinięte rozwinięte współrzędnie nadrzędnie podrzędne

-wynikowe -z podrzędnym podmiotowym

-łączne -z podrzędnym orzecznikowym

-rozłączne -z podrzędnym okolicznikowym

-przeciwstawne - z podrzędnym dopełniaczowym

- z podrzędnym przydawkowym



2. Orzeczenie

a)

ˇ Bez orzeczenia nie ma zdania

ˇ Orzeczenie określa czynność, stan albo właściwość podmiotu

ˇ Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje? W jakim stanie on się znajduje



b) rodzaje orzeczenia:

ˇ czasownikowe- wyrażone czasownikiem w formie osobowej np. Kasia lubi czytać

ˇ imienne- składa się z łącznika (być, zostać, stać się w formie osobowej) i orzecznika (który może być różnymi częściami mowy)





3. Podmiot

a)

ˇ Podmiot wskazuje na cechę, czynność, stan lub przedmiot o którym mówimy w orzeczeniu.

ˇ Pytania podmiotu to pytania mianownika (kto? co?) i dopełniacza (kogo? czego?)

ˇ jest nadrzędną częścią zdania, pozostaje w związku głównym, z orzeczeniem tworzą tzw. związek zgodny

b) Rodzaje podmiotu:

ˇ gramatyczny- podmiot wyrażony w mianowniku

ˇ logiczny- podmiot w dopełniaczu

ˇ domyślny- domyślamy się go na podstawie kontekstu lub formy orzeczenia)

ˇ szeregowy- np. Kasia i Tomek

ˇ występuje również zdanie bezpodmiotowe np. kłuje mnie w boku, mdli mnie, było mi smutno

c) Przykłady podmiotu:

ˇ Ptaki ćwierkają (mianownik)

ˇ On poszedł po kurtkę (zaimek rzeczowy)

ˇ Sumiennie to dokładnie (przysłówek)

ˇ „Od” jest przyimkiem (przyimek)

ˇ „Cztery” jest liczbą (liczebnik)

ˇ Palący wyszedł z przedziału dla niepalących (imiesłów przymiotnikowy czynny)

ˇ Żyć to pracować (bezokolicznik)

ˇ Ślepy prowadził kulawego

ˇ „A” to spójnik (spójnik)

ˇ „Jeszcze Polska nie zginęła” jest hymnem państwowym (podmiot wyrażony całym wypowiedzeniem)



4. Przydawka- to każde określenie rzeczownika.

ˇ Odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego?

a) rodzaje przydawek:

ˇ przymiotna- oznacza jakość przedmiotu, właściwość, dająca ująć ilościowo, albo przynależność przedmiotu do kogoś lub czegoś. Wyrażona jest przymiotnikiem np. skórzane buty, zaimkiem przymiotnym np. moje pióro, liczebnikiem np. pięć jabłek, imiesłowem przymiotnikowy np. kobieta pracująca

ˇ rzeczowna- oznacza jakość lub odrębność i jest wyrażona rzeczownikiem w tym samym przypadku co rzeczownik określany np. król Batory, rzeka Brda

ˇ dopełniaczowa- określa jakość przedmiotu lub przynależność do posiadacza, jest wyrażona rzeczownikiem w dopełniaczu bez względu na przypadek rzeczownika określanego np. dom brata, powieścią Sienkiewicza

ˇ przyimkowa- określa jakość przedmiotu przez wskazanie materiału, z którego jest on sporządzony przez wskazanie materiału przez wskazanie funkcji lub przeznaczenia materiału i służy wyodrębnieniu przedmiotu określanego np. Indianin z blizną, dojście do zgody





5. Okolicznik- jest to część zdania, która określa czasownik, mówi o okolicznościach, w jakich zachodzi czynność lub stan wyrażony przez ów czasownik. Okoliczniki mogą określać także przymiotnik, przysłówek, liczebnik lub zaimek, nie określa rzeczownika. Okoliczniki są wyrażone:

ˇ przysłówkiem

ˇ wyrażeniem przyimkowym, zaimkiem przysłownym, rzadziej bezokolicznikiem lub rzeczownikiem w przypadku zależnym.



nazwa pytanie co określa przykład

okolicznik czasu kiedy? jak dawno? jak często? odkąd? czas (wykonywanej czynności) Wieczorem wstałem. Od dawna choruję.Do rana czuwałem

okolicznik miejsca gdzie? skąd? dokąd? którędy? miejsce Wyjechali do Paryża.

okolicznik sposobu jak? w jaki sposób? sposób wykonywania czynności Szedł szybko.Mówił szeptem.

okolicznik przyczyny dlaczego? z jakiego powodu? z jakiej przyczyny? przez co? za co? przyczynę czynności lub stanu Umierali z głodu.Umarł wskutek choroby.

okolicznik celu po co? w jakim celu? cel wykonywanej czynności Pójdę po zakupy.Wybrali się na przedstawienie.

okolicznik stopnia i miary jak? jak bardzo? jak długo? ile? o ile? ile razy? stopień natężenia czynności lub stanu albo ich właściwości Pracował cały rok.Pozostało im jeszcze kawał drogi.Kochał ją nad życie.

okolicznik warunku pod jakim warunkiem? w jakim wypadku? warunek konieczny do jakiejś czynności W razie deszczu zostaniemy. Wykonam to na twoje polecenie.

okolicznik przyzwolenia mimo co? mimo czego? wbrew czemu? na przekór czemu? okoliczności, które powinny przeszkodzić jakiejś czynności, ale tego nie uczyniły Festyn odbył się pomimo złej pogody.Wbrew tradycji nie ubierzemy choinki.

okolicznik względu pod jakim względem? ze względu na co? na podstawie czego? według czego? wskazuje dokładnie na zasięg czynności wymienionej w zdaniu Poszedłem ze względu na ciebie.Ukarano go na podstawie regulaminu.

okolicznik akcesoryjny (okoliczności towarzyszącej) wśród jakich okoliczności? uboczne cechy jakiejś czynności lub stanu, niezwiązane z czasem, miejscem i sposobem Znalazłem drzwi po omacku.Szli wśród burzy.



6. Dopełnienie- jest to część mowy, która określa najczęściej czasownik, ale także przymiotnik, przysłówek lub liczebnik porządkowy.

ˇ Odpowiada na pytania przypadków zależnych (wszystkich poza mianownikiem i wołaczem)

ˇ Wyróżniamy dopełnienie bliższe i dalsze:

ˇ Bliższe to np.

Paweł naprawił samochód (strona czynna) Samochód został naprawiony przez Pawła (strona bierna)

Dopełnienie bliższe to takie, które w zdaniu przekształconym ze strony czynnej na

bierną staje się podmiotem.

ˇ Każde inne dopełnienie, które tego warunku nie spełnia , nazywane jest dalszym

Tęsknię za ojczyzną. Cieszę się twym prezentem. Walczy o słuszną sprawę. Marek uniknął nieszczęścia.

ˇ Dopełnienie jest wyrażone: rzeczownikiem lub zaimkiem rzeczownym (także częścią mowy pełniącą funkcję rzeczownika) np. Tęsknię za tobą. Pomóż mi odrobić lekcje. Dostałam piątkę.

ˇ Dopełnienie może oznaczać

narzędzie lub materiał służący do wykonywania czynności np. Piszę piórem. Handluję zbożem

sprawcę czynności lub stanu np. Zostałem zganiony przez przełożonego. Martwię się twym postępowaniem

przedmiot, na który działa dana czynność lub który jest produktem czynności np. Chirurg operuje chorego. Podziwiam jej sylwetkę. Czytam gazetę. Żyję tylko dla ciebie.

ˇ Dopełnienie może wskazywać:

przedmiot towarzyszący czynności lub stanowi np. Idę z Beatą

wspólnika czynności lub stanu np. Pojednał się z wrogiem. Pokłócił się z sąsiadem



ZDANIA ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE I PODRZĘDNIE



1. Zdanie złożone współrzędnie

a) zdanie łączne

Sławek poszedł do sklepu i kupił czekoladę

_______..........._______

b) zdanie przeciwstawne

Sławek poszedł do sklepu, ale nic nie kupił

-------->............. ---------

d) zdanie wynikowe

Sławek poszedł do sklepu, więc kupił czekoladę

-------->..............>---------

e) zdanie włączne (inaczej synonimiczne)- w nim zazwyczaj 2 zdanie składowe inaczej ujmuje treść zawartą w 1 zdaniu

2. Spójniki charakterystyczne dla zdań złożonych współrzędnie:

ˇ zdania łączne: i, oraz, ani, ni, jak, również, tudzież

ˇ zdania przeciwstawne: ale, lecz, jednak, natomiast, a

ˇ rozłączne: albo, lub, bądź, czy

ˇ wynikowe: więc, toteż, zatem, dlatego



3. Zdania złożone podrzędnie

a) Sławek poszedł do sklepu, | żeby kupić cukier

____1 nad

|_____ 2 pod

b) Kiedy zapadł zmrok, | wróciliśmy do domu

____2 nad

1 pod ____|



Ta notatka jest mojego autorstwa, przpisywalam ja z zeszytu, (mam nadzieje ze to nie plagiat) w okoliczniku zrobilam tabelke, wiec tutaj pewnie trudno bedzie sie polapac. Dołączam załącznik ktorym jest ta notatka napisana ladnie w wordzie, wiec polecam ja sobie napisac, poniewaz jest to wszytsko bardziej widoczne



Przykładowe prace

Dlaczego Kościół jest: jeden, święty, powszechny i apostolski?

Dlaczego Kościół jest: jeden, święty, powszechny i apostolski? Dlaczego Kościół jest Jeden, święty, powszechny i Apostolski? Kościół katolicki posiada następujące cechy: jest Jeden, święty, powszechny, (czyli katolicki) i Apostolski. Są to znaki p...

Kozacy

Kozacy Kozacy, grupa społeczna zamieszkująca Ukrainę i południowo-wschodnią Rosję. Utworzona w ciągu XV i XVI w. z różnych klas społecznych, głównie chłopów. Kozacy tworzyli swoisty wolny stan w Rzeczpospolitej i w państwie moskiewskim. Dużą ich częś...

Ekonomia cz 2

Ekonomia cz 2 Rynek-kategoria ekonomiczna o charakterze dynamicznym związanym z produkcją towarową i oznaczającą ogół kupujących i sprzedających , których decyzje uzależnione są od siebie. Kształtują je popyt i podaż. Elementy rynku : podmioty rynkowe (sprzedaj&#...

Recenzja artykułu pt. Kobieta liderem"

Recenzja artykułu pt. Kobieta liderem" Temat: Recenzja artykułu pt. Kobieta liderem. Teoria wiary we własne zdolności Doroty Gaworskiej, Forum psychologiczne nr 4 (13) 2003r. Do niedawna Polka była tylko i wyłącznie kapłanką domowego ogniska. Polski styl &#...

Mistrz i Małgorzata jako parabola.

Mistrz i Małgorzata jako parabola. Parabola, nazywana również przypowieścią, jest gatunkiem literatury moralistyczno - dydaktycznej, posługującej się narracją, w której postacie i zdarzenia pełnią rolę nosicieli i przykładów prawd oraz prawideł uniwersalnych. Fabu&...

Biografia - Witold Gombrowicz.

Biografia - Witold Gombrowicz. Witold Gombrowicz urodził się 4 sierpnia 1904 roku we wsi Małoszyce koło Opatowa, na Ziemi Sandomierskiej, jako najmłodszy z czworga dzieci Jana i Antoniny z Kotkowskich Gombrowiczów. Obie gałęzie rodu Witolda miały swą dawną, udokumen...

Lasery w kosmetyce.

Lasery w kosmetyce. LASER - nazwa utworzona jako akronim od Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation - wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję promieniowania. Jest to generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej. Otrzymywane światło ma charakterysty...

Kalendarium Rewolucji Francuskiej do 1793r

Kalendarium Rewolucji Francuskiej do 1793r 05.05.1789. – Otwarcie obrad Stanów Generalnych 09.07.1789. – Przekształcenie się połączonych stanów w Zgromadzenie Narodowe Konstytucyjne (Konstytuanta) 14.07.1789. – Wzburzona ludność mieszczańska atakuje Bastylię i nis...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry