• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Czę&...

Nawigacja

Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie



Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie


CZĘŚCI ZDANIA



1. Rodzaje zdań



ZDANIE





pojedyncze złożone





nierozwinięte rozwinięte współrzędnie nadrzędnie podrzędne

-wynikowe -z podrzędnym podmiotowym

-łączne -z podrzędnym orzecznikowym

-rozłączne -z podrzędnym okolicznikowym

-przeciwstawne - z podrzędnym dopełniaczowym

- z podrzędnym przydawkowym



2. Orzeczenie

a)

ˇ Bez orzeczenia nie ma zdania

ˇ Orzeczenie określa czynność, stan albo właściwość podmiotu

ˇ Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje? W jakim stanie on się znajduje



b) rodzaje orzeczenia:

ˇ czasownikowe- wyrażone czasownikiem w formie osobowej np. Kasia lubi czytać

ˇ imienne- składa się z łącznika (być, zostać, stać się w formie osobowej) i orzecznika (który może być różnymi częściami mowy)





3. Podmiot

a)

ˇ Podmiot wskazuje na cechę, czynność, stan lub przedmiot o którym mówimy w orzeczeniu.

ˇ Pytania podmiotu to pytania mianownika (kto? co?) i dopełniacza (kogo? czego?)

ˇ jest nadrzędną częścią zdania, pozostaje w związku głównym, z orzeczeniem tworzą tzw. związek zgodny

b) Rodzaje podmiotu:

ˇ gramatyczny- podmiot wyrażony w mianowniku

ˇ logiczny- podmiot w dopełniaczu

ˇ domyślny- domyślamy się go na podstawie kontekstu lub formy orzeczenia)

ˇ szeregowy- np. Kasia i Tomek

ˇ występuje również zdanie bezpodmiotowe np. kłuje mnie w boku, mdli mnie, było mi smutno

c) Przykłady podmiotu:

ˇ Ptaki ćwierkają (mianownik)

ˇ On poszedł po kurtkę (zaimek rzeczowy)

ˇ Sumiennie to dokładnie (przysłówek)

ˇ „Od” jest przyimkiem (przyimek)

ˇ „Cztery” jest liczbą (liczebnik)

ˇ Palący wyszedł z przedziału dla niepalących (imiesłów przymiotnikowy czynny)

ˇ Żyć to pracować (bezokolicznik)

ˇ Ślepy prowadził kulawego

ˇ „A” to spójnik (spójnik)

ˇ „Jeszcze Polska nie zginęła” jest hymnem państwowym (podmiot wyrażony całym wypowiedzeniem)



4. Przydawka- to każde określenie rzeczownika.

ˇ Odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego?

a) rodzaje przydawek:

ˇ przymiotna- oznacza jakość przedmiotu, właściwość, dająca ująć ilościowo, albo przynależność przedmiotu do kogoś lub czegoś. Wyrażona jest przymiotnikiem np. skórzane buty, zaimkiem przymiotnym np. moje pióro, liczebnikiem np. pięć jabłek, imiesłowem przymiotnikowy np. kobieta pracująca

ˇ rzeczowna- oznacza jakość lub odrębność i jest wyrażona rzeczownikiem w tym samym przypadku co rzeczownik określany np. król Batory, rzeka Brda

ˇ dopełniaczowa- określa jakość przedmiotu lub przynależność do posiadacza, jest wyrażona rzeczownikiem w dopełniaczu bez względu na przypadek rzeczownika określanego np. dom brata, powieścią Sienkiewicza

ˇ przyimkowa- określa jakość przedmiotu przez wskazanie materiału, z którego jest on sporządzony przez wskazanie materiału przez wskazanie funkcji lub przeznaczenia materiału i służy wyodrębnieniu przedmiotu określanego np. Indianin z blizną, dojście do zgody





5. Okolicznik- jest to część zdania, która określa czasownik, mówi o okolicznościach, w jakich zachodzi czynność lub stan wyrażony przez ów czasownik. Okoliczniki mogą określać także przymiotnik, przysłówek, liczebnik lub zaimek, nie określa rzeczownika. Okoliczniki są wyrażone:

ˇ przysłówkiem

ˇ wyrażeniem przyimkowym, zaimkiem przysłownym, rzadziej bezokolicznikiem lub rzeczownikiem w przypadku zależnym.



nazwa pytanie co określa przykład

okolicznik czasu kiedy? jak dawno? jak często? odkąd? czas (wykonywanej czynności) Wieczorem wstałem. Od dawna choruję.Do rana czuwałem

okolicznik miejsca gdzie? skąd? dokąd? którędy? miejsce Wyjechali do Paryża.

okolicznik sposobu jak? w jaki sposób? sposób wykonywania czynności Szedł szybko.Mówił szeptem.

okolicznik przyczyny dlaczego? z jakiego powodu? z jakiej przyczyny? przez co? za co? przyczynę czynności lub stanu Umierali z głodu.Umarł wskutek choroby.

okolicznik celu po co? w jakim celu? cel wykonywanej czynności Pójdę po zakupy.Wybrali się na przedstawienie.

okolicznik stopnia i miary jak? jak bardzo? jak długo? ile? o ile? ile razy? stopień natężenia czynności lub stanu albo ich właściwości Pracował cały rok.Pozostało im jeszcze kawał drogi.Kochał ją nad życie.

okolicznik warunku pod jakim warunkiem? w jakim wypadku? warunek konieczny do jakiejś czynności W razie deszczu zostaniemy. Wykonam to na twoje polecenie.

okolicznik przyzwolenia mimo co? mimo czego? wbrew czemu? na przekór czemu? okoliczności, które powinny przeszkodzić jakiejś czynności, ale tego nie uczyniły Festyn odbył się pomimo złej pogody.Wbrew tradycji nie ubierzemy choinki.

okolicznik względu pod jakim względem? ze względu na co? na podstawie czego? według czego? wskazuje dokładnie na zasięg czynności wymienionej w zdaniu Poszedłem ze względu na ciebie.Ukarano go na podstawie regulaminu.

okolicznik akcesoryjny (okoliczności towarzyszącej) wśród jakich okoliczności? uboczne cechy jakiejś czynności lub stanu, niezwiązane z czasem, miejscem i sposobem Znalazłem drzwi po omacku.Szli wśród burzy.



6. Dopełnienie- jest to część mowy, która określa najczęściej czasownik, ale także przymiotnik, przysłówek lub liczebnik porządkowy.

ˇ Odpowiada na pytania przypadków zależnych (wszystkich poza mianownikiem i wołaczem)

ˇ Wyróżniamy dopełnienie bliższe i dalsze:

ˇ Bliższe to np.

Paweł naprawił samochód (strona czynna) Samochód został naprawiony przez Pawła (strona bierna)

Dopełnienie bliższe to takie, które w zdaniu przekształconym ze strony czynnej na

bierną staje się podmiotem.

ˇ Każde inne dopełnienie, które tego warunku nie spełnia , nazywane jest dalszym

Tęsknię za ojczyzną. Cieszę się twym prezentem. Walczy o słuszną sprawę. Marek uniknął nieszczęścia.

ˇ Dopełnienie jest wyrażone: rzeczownikiem lub zaimkiem rzeczownym (także częścią mowy pełniącą funkcję rzeczownika) np. Tęsknię za tobą. Pomóż mi odrobić lekcje. Dostałam piątkę.

ˇ Dopełnienie może oznaczać

narzędzie lub materiał służący do wykonywania czynności np. Piszę piórem. Handluję zbożem

sprawcę czynności lub stanu np. Zostałem zganiony przez przełożonego. Martwię się twym postępowaniem

przedmiot, na który działa dana czynność lub który jest produktem czynności np. Chirurg operuje chorego. Podziwiam jej sylwetkę. Czytam gazetę. Żyję tylko dla ciebie.

ˇ Dopełnienie może wskazywać:

przedmiot towarzyszący czynności lub stanowi np. Idę z Beatą

wspólnika czynności lub stanu np. Pojednał się z wrogiem. Pokłócił się z sąsiadem



ZDANIA ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE I PODRZĘDNIE



1. Zdanie złożone współrzędnie

a) zdanie łączne

Sławek poszedł do sklepu i kupił czekoladę

_______..........._______

b) zdanie przeciwstawne

Sławek poszedł do sklepu, ale nic nie kupił

-------->............. ---------

d) zdanie wynikowe

Sławek poszedł do sklepu, więc kupił czekoladę

-------->..............>---------

e) zdanie włączne (inaczej synonimiczne)- w nim zazwyczaj 2 zdanie składowe inaczej ujmuje treść zawartą w 1 zdaniu

2. Spójniki charakterystyczne dla zdań złożonych współrzędnie:

ˇ zdania łączne: i, oraz, ani, ni, jak, również, tudzież

ˇ zdania przeciwstawne: ale, lecz, jednak, natomiast, a

ˇ rozłączne: albo, lub, bądź, czy

ˇ wynikowe: więc, toteż, zatem, dlatego



3. Zdania złożone podrzędnie

a) Sławek poszedł do sklepu, | żeby kupić cukier

____1 nad

|_____ 2 pod

b) Kiedy zapadł zmrok, | wróciliśmy do domu

____2 nad

1 pod ____|



Ta notatka jest mojego autorstwa, przpisywalam ja z zeszytu, (mam nadzieje ze to nie plagiat) w okoliczniku zrobilam tabelke, wiec tutaj pewnie trudno bedzie sie polapac. Dołączam załącznik ktorym jest ta notatka napisana ladnie w wordzie, wiec polecam ja sobie napisac, poniewaz jest to wszytsko bardziej widoczne



Przykładowe prace

Tradycja i obyczaj w "Panu Tadeuszu".

Tradycja i obyczaj w "Panu Tadeuszu". Mickiewicz w swoim utworze skupił dużą uwagę na przywiązaniu do tradycji i obyczaju narodowego. Słowo tradycja oznacza przekazywanie z pokolenia na pokolenie obyczajów, przekonań, wierzeń, zasad, sposobów myślenia i postępowania. Na...

Tragizm hrabiego Henryka, głównego bohatera "Nie-Boskiej Komedii" Z. Krasińskiego

Tragizm hrabiego Henryka, głównego bohatera "Nie-Boskiej Komedii" Z. Krasińskiego Krasiński jest jednym z trzech wieszczów epoki romantyzmu, a zarazem najbardziej niedoceniany z tego grona. Za sprawą swej ?Nie-Boskiej Komedii? stworzył on nowy typ bohatera, a jego losy przedstawił z punktu widzenia...

Streszczenie - Dżuma

Streszczenie - Dżuma Dżuma Albert Camus – dżuma ma kilka znaczeń. Pierwsze to rzeczywista choroba, która wydarzyła się w Oranie, albo w innym mieście lub jeszcze może się zdarzyć. Drugie znaczenie to wojna, która przez pewien czas odgrywa pierwszoplanową rolę w świecie, niosąc zniszczenie, cierpienie, śmierć, zarażając na swój...

Czy 8 maja 1945 r. to dzień wyzwolenia czy początek zniewolenia narodu polskiego?

Czy 8 maja 1945 r. to dzień wyzwolenia czy początek zniewolenia narodu polskiego? Aby słusznie odpowiedzieć na to pytanie trzeba prześledzić fakty od początku 1945 roku, aż do lipca 1952. Miały wtedy miejsce konferencje oraz inne wydarzenia polityczne ważne dla Polski i Polaków. ...

Właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH JAKO INSTYTUCJA ZUS powstał 24 października 1934 r. w wyniku decyzji prezydenta Ignacego Mościckiego o scaleni...

Czy znasz dobrze Sudety i ich Przedgórze?

Czy znasz dobrze Sudety i ich Przedgórze? 1. W której części Sudetów leżą Góry Suche? Góry Suche to ostatni od wschodu człon Gór Kamiennych w Sudetach Środkowych. Położone są w południowo zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim i w północno-środk...

"Dem Elch eine Gasmaske Verkaufen"

"Dem Elch eine Gasmaske Verkaufen" Kennt ihr das Sprichwort" DEM ELCH EINE GASMASKE VERKAUFEN"?Das sagt man im Norden zu jemandem, der sehr tchtig ist,und ich mchte jetzt erzhlen, wie es zu diesen Sprichwort gekommen ist. Es gab einmal einen Verkufer, der war dafr bermmt,dass er allen alles verkaufen konnte. Er hatte schon eine...

Co oznaczją słowa: Biblia, testament, ewangelia, apokryfy i agrafa? Czas powstanie Biblii.

Co oznaczją słowa: Biblia, testament, ewangelia, apokryfy i agrafa? Czas powstanie Biblii. Biblia- łac. oznacza książka, gre. książki; jest to zbiór ksiąg uznawane przez Żydów i Chrześcijan za księgi natchnione Kanon katolicki czyli Wykaz Ksiąg Pisma Święte...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry