• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Czę&...

Nawigacja

Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie



Części zdania i zdania złożone wspólrzędnie


CZĘŚCI ZDANIA



1. Rodzaje zdań



ZDANIE





pojedyncze złożone





nierozwinięte rozwinięte współrzędnie nadrzędnie podrzędne

-wynikowe -z podrzędnym podmiotowym

-łączne -z podrzędnym orzecznikowym

-rozłączne -z podrzędnym okolicznikowym

-przeciwstawne - z podrzędnym dopełniaczowym

- z podrzędnym przydawkowym



2. Orzeczenie

a)

ˇ Bez orzeczenia nie ma zdania

ˇ Orzeczenie określa czynność, stan albo właściwość podmiotu

ˇ Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje? W jakim stanie on się znajduje



b) rodzaje orzeczenia:

ˇ czasownikowe- wyrażone czasownikiem w formie osobowej np. Kasia lubi czytać

ˇ imienne- składa się z łącznika (być, zostać, stać się w formie osobowej) i orzecznika (który może być różnymi częściami mowy)





3. Podmiot

a)

ˇ Podmiot wskazuje na cechę, czynność, stan lub przedmiot o którym mówimy w orzeczeniu.

ˇ Pytania podmiotu to pytania mianownika (kto? co?) i dopełniacza (kogo? czego?)

ˇ jest nadrzędną częścią zdania, pozostaje w związku głównym, z orzeczeniem tworzą tzw. związek zgodny

b) Rodzaje podmiotu:

ˇ gramatyczny- podmiot wyrażony w mianowniku

ˇ logiczny- podmiot w dopełniaczu

ˇ domyślny- domyślamy się go na podstawie kontekstu lub formy orzeczenia)

ˇ szeregowy- np. Kasia i Tomek

ˇ występuje również zdanie bezpodmiotowe np. kłuje mnie w boku, mdli mnie, było mi smutno

c) Przykłady podmiotu:

ˇ Ptaki ćwierkają (mianownik)

ˇ On poszedł po kurtkę (zaimek rzeczowy)

ˇ Sumiennie to dokładnie (przysłówek)

ˇ „Od” jest przyimkiem (przyimek)

ˇ „Cztery” jest liczbą (liczebnik)

ˇ Palący wyszedł z przedziału dla niepalących (imiesłów przymiotnikowy czynny)

ˇ Żyć to pracować (bezokolicznik)

ˇ Ślepy prowadził kulawego

ˇ „A” to spójnik (spójnik)

ˇ „Jeszcze Polska nie zginęła” jest hymnem państwowym (podmiot wyrażony całym wypowiedzeniem)



4. Przydawka- to każde określenie rzeczownika.

ˇ Odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego?

a) rodzaje przydawek:

ˇ przymiotna- oznacza jakość przedmiotu, właściwość, dająca ująć ilościowo, albo przynależność przedmiotu do kogoś lub czegoś. Wyrażona jest przymiotnikiem np. skórzane buty, zaimkiem przymiotnym np. moje pióro, liczebnikiem np. pięć jabłek, imiesłowem przymiotnikowy np. kobieta pracująca

ˇ rzeczowna- oznacza jakość lub odrębność i jest wyrażona rzeczownikiem w tym samym przypadku co rzeczownik określany np. król Batory, rzeka Brda

ˇ dopełniaczowa- określa jakość przedmiotu lub przynależność do posiadacza, jest wyrażona rzeczownikiem w dopełniaczu bez względu na przypadek rzeczownika określanego np. dom brata, powieścią Sienkiewicza

ˇ przyimkowa- określa jakość przedmiotu przez wskazanie materiału, z którego jest on sporządzony przez wskazanie materiału przez wskazanie funkcji lub przeznaczenia materiału i służy wyodrębnieniu przedmiotu określanego np. Indianin z blizną, dojście do zgody





5. Okolicznik- jest to część zdania, która określa czasownik, mówi o okolicznościach, w jakich zachodzi czynność lub stan wyrażony przez ów czasownik. Okoliczniki mogą określać także przymiotnik, przysłówek, liczebnik lub zaimek, nie określa rzeczownika. Okoliczniki są wyrażone:

ˇ przysłówkiem

ˇ wyrażeniem przyimkowym, zaimkiem przysłownym, rzadziej bezokolicznikiem lub rzeczownikiem w przypadku zależnym.



nazwa pytanie co określa przykład

okolicznik czasu kiedy? jak dawno? jak często? odkąd? czas (wykonywanej czynności) Wieczorem wstałem. Od dawna choruję.Do rana czuwałem

okolicznik miejsca gdzie? skąd? dokąd? którędy? miejsce Wyjechali do Paryża.

okolicznik sposobu jak? w jaki sposób? sposób wykonywania czynności Szedł szybko.Mówił szeptem.

okolicznik przyczyny dlaczego? z jakiego powodu? z jakiej przyczyny? przez co? za co? przyczynę czynności lub stanu Umierali z głodu.Umarł wskutek choroby.

okolicznik celu po co? w jakim celu? cel wykonywanej czynności Pójdę po zakupy.Wybrali się na przedstawienie.

okolicznik stopnia i miary jak? jak bardzo? jak długo? ile? o ile? ile razy? stopień natężenia czynności lub stanu albo ich właściwości Pracował cały rok.Pozostało im jeszcze kawał drogi.Kochał ją nad życie.

okolicznik warunku pod jakim warunkiem? w jakim wypadku? warunek konieczny do jakiejś czynności W razie deszczu zostaniemy. Wykonam to na twoje polecenie.

okolicznik przyzwolenia mimo co? mimo czego? wbrew czemu? na przekór czemu? okoliczności, które powinny przeszkodzić jakiejś czynności, ale tego nie uczyniły Festyn odbył się pomimo złej pogody.Wbrew tradycji nie ubierzemy choinki.

okolicznik względu pod jakim względem? ze względu na co? na podstawie czego? według czego? wskazuje dokładnie na zasięg czynności wymienionej w zdaniu Poszedłem ze względu na ciebie.Ukarano go na podstawie regulaminu.

okolicznik akcesoryjny (okoliczności towarzyszącej) wśród jakich okoliczności? uboczne cechy jakiejś czynności lub stanu, niezwiązane z czasem, miejscem i sposobem Znalazłem drzwi po omacku.Szli wśród burzy.



6. Dopełnienie- jest to część mowy, która określa najczęściej czasownik, ale także przymiotnik, przysłówek lub liczebnik porządkowy.

ˇ Odpowiada na pytania przypadków zależnych (wszystkich poza mianownikiem i wołaczem)

ˇ Wyróżniamy dopełnienie bliższe i dalsze:

ˇ Bliższe to np.

Paweł naprawił samochód (strona czynna) Samochód został naprawiony przez Pawła (strona bierna)

Dopełnienie bliższe to takie, które w zdaniu przekształconym ze strony czynnej na

bierną staje się podmiotem.

ˇ Każde inne dopełnienie, które tego warunku nie spełnia , nazywane jest dalszym

Tęsknię za ojczyzną. Cieszę się twym prezentem. Walczy o słuszną sprawę. Marek uniknął nieszczęścia.

ˇ Dopełnienie jest wyrażone: rzeczownikiem lub zaimkiem rzeczownym (także częścią mowy pełniącą funkcję rzeczownika) np. Tęsknię za tobą. Pomóż mi odrobić lekcje. Dostałam piątkę.

ˇ Dopełnienie może oznaczać

narzędzie lub materiał służący do wykonywania czynności np. Piszę piórem. Handluję zbożem

sprawcę czynności lub stanu np. Zostałem zganiony przez przełożonego. Martwię się twym postępowaniem

przedmiot, na który działa dana czynność lub który jest produktem czynności np. Chirurg operuje chorego. Podziwiam jej sylwetkę. Czytam gazetę. Żyję tylko dla ciebie.

ˇ Dopełnienie może wskazywać:

przedmiot towarzyszący czynności lub stanowi np. Idę z Beatą

wspólnika czynności lub stanu np. Pojednał się z wrogiem. Pokłócił się z sąsiadem



ZDANIA ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE I PODRZĘDNIE



1. Zdanie złożone współrzędnie

a) zdanie łączne

Sławek poszedł do sklepu i kupił czekoladę

_______..........._______

b) zdanie przeciwstawne

Sławek poszedł do sklepu, ale nic nie kupił

-------->............. ---------

d) zdanie wynikowe

Sławek poszedł do sklepu, więc kupił czekoladę

-------->..............>---------

e) zdanie włączne (inaczej synonimiczne)- w nim zazwyczaj 2 zdanie składowe inaczej ujmuje treść zawartą w 1 zdaniu

2. Spójniki charakterystyczne dla zdań złożonych współrzędnie:

ˇ zdania łączne: i, oraz, ani, ni, jak, również, tudzież

ˇ zdania przeciwstawne: ale, lecz, jednak, natomiast, a

ˇ rozłączne: albo, lub, bądź, czy

ˇ wynikowe: więc, toteż, zatem, dlatego



3. Zdania złożone podrzędnie

a) Sławek poszedł do sklepu, | żeby kupić cukier

____1 nad

|_____ 2 pod

b) Kiedy zapadł zmrok, | wróciliśmy do domu

____2 nad

1 pod ____|



Ta notatka jest mojego autorstwa, przpisywalam ja z zeszytu, (mam nadzieje ze to nie plagiat) w okoliczniku zrobilam tabelke, wiec tutaj pewnie trudno bedzie sie polapac. Dołączam załącznik ktorym jest ta notatka napisana ladnie w wordzie, wiec polecam ja sobie napisac, poniewaz jest to wszytsko bardziej widoczne



Przykładowe prace

Streszczenie - Eragon - streszczenie z punktu widzenia Saphiry

Streszczenie - Eragon - streszczenie z punktu widzenia Saphiry Saphira to smoczyca. Wykluła się na początku zimy w sypialni Eragona. Aby nikt nie do- wiedział się o jej istnieniu chłopak zbudował jej chatkę na drzewie, gdzie codziennie ją odwiedzał. Odkryli, że mogą rozmawiać ze sobą w myślach i porozumiewać się za pomocą prze...

Imperium Karola Wielkiego i jego rozpad - notatka

Imperium Karola Wielkiego i jego rozpad - notatka 1.) Dynastia Karolingów panowała w państwie Franków od 751 r. (Pepin Mały) 2.) Największym władcą z tej dynastii był Karol Wielki (syn Pepina) - w ciągu 30 lat(772-804) zbudował imperium od Hiszpanii po Łabę i środ...

Norwegia- charakterystyka państwa.

Norwegia- charakterystyka państwa. Norwegia Dane statystyczne. Królestwo Norwegii obejmuje zachodnie i północne części Półwyspu Skandynawskiego oraz północne terytoria archipelagu Jan Mayen i Svalbard, a na półkuli południowej również Wyspę Bouveta, Wyspę P...

Dziura ozonowa, efekt cieplarniany

Dziura ozonowa, efekt cieplarniany Efekt cieplarniany, wzrost temperatury planety spowodowany zwiększoną koncentracją dwutlenku węgla (lub innych gazów nieprzezroczystych dla podczerwonego promieniowania – tzw. gazów cieplarnianych), jeden z negatywnych skutków skażenia środowiska naturalnego...

Biografia -Podróże Mickiewicza po Europie ze szczególnym uwzględnieniem Wielkopolski

Biografia -Podróże Mickiewicza po Europie ze szczególnym uwzględnieniem Wielkopolski W roku 1819 Adam Mickiewicz rozpoczął pracę jako nauczyciel w Kownie, gdzie mieszkał do roku 1823. W 1823r. został aresztowany i uwięziony w klasztorze bazylianów w Wilnie, a następnie s...

Przedstaw funkcjonowanie motywu fascynacji światem i życiem w poezji Juliana Tuwima, Bolesława Leśmiana i Leopolda Staffa.

Przedstaw funkcjonowanie motywu fascynacji światem i życiem w poezji Juliana Tuwima, Bolesława Leśmiana i Leopolda Staffa. Plan: 1.Wprowadzenia a)fascynacja dla ludzi światem i życiem to -beztoskie życie -licznie imprezy -lekceważenie wielu spraw b)prawdziwa fascynacja &...

Narkotyki - dobra praca o narkotykach

Narkotyki - dobra praca o narkotykach Narkotyki są to środki odurzające pochodzenia roślinnego lub syntetycznego, powodujące - w zależności od dawki - uspokojenie, zniesienie bólu, odurzenie, euforię lub sen; wielokrotne stosowanie powoduje przyzwyczajenie i tzw. głód narkotyczny, a ...

Akademia Krakowska

Akademia Krakowska Akademia Krakowska Państwo Polskie w latach panowania Kazimierza Wielkiego (1333 – 1370) stawało się w szybkim tempie państwem dobrze rozwiniętym gospodarczo i kulturalnie. Dla jeszcze lepszego jej funkcjonowania potrzebne były kadry wykształconych prawnik...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry