• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Czynniki...

Nawigacja

Czynniki produkcji w gospodarce rolnej



Czynniki produkcji w gospodarce rolnej




Rolnictwo jest działem gospodarki narodowej, ktry produkuje zarwno środki konsumpcji, jak i środki produkcji, bowiem część produktw rolnictwa przeznacza się na potrzeby przemysłu przetwrczego. Zagospodarowuje i użytkuje obszary rolne w celu produkowania artykułw roślinnych i zwierzęcych. Jest podstawowym działem naszej gospodarki zajmując dość szczeglną pozycję w gospodarce Polski, gdyż jest jedynym tak dużym działem, w ktrym jako forma dominująca występuje własność indywidualna i wciąż drobnotowarowy sposb produkcji. Głwny cel to uzyskanie jak największych efektw produkcyjnych, aby w pełni zaspokajać wzrastające potrzeby społeczeństwa i potrzeby surowcowe przemysłu. Procesy produkcyjne w rolnictwie, polegające na procesach biologicznych, rżnią się od procesw produkcyjnych w przemyśle, polegających głwnie na procesach mechanicznych i chemicznych. W produkcji rolniczej materiał wyjściowy do produkcji (nasiona, roślina, zwierzę) nie zawiera tej samej masy, ktrą w przyszłości stanowić będzie producent końcowy. Masa produktu rolnego powstaje pod wpływem działania czynnikw przyrody oraz pracy człowieka. W przemyśle masa materiału wyjściowego nie zwiększa się w procesie produkcyjnym. Część produktw używana jest ponownie w procesie produkcyjnym, np. zboże siewne. Własna produkcja stanowi więc podstawę dalszego rozwoju produkcji rolnej. Rozmiar produkcji w przemyśle – z teoretycznego punktu widzenia – nie jest uzależniony od czynnikw nie kontrolowanych przez człowieka, natomiast rozmiar produkcji w rolnictwie jest ograniczony zdolnością wzrostu i rozmnażania się świata roślinnego i zwierzęcego, żyznością gleby, jej obszarem oraz warunkami klimatu. Pewne zmiany w tym zakresie może spowodować rozwj nauki.



Konkretne zasoby, jakie służą producentowi do wytwarzania określonych produktw nazywane są czynnikami produkcji lub nakładami, a proces ich łączenia w celu tworzenia nowego dobra określany jest produkcją (procesem produkcji), czyli wytwarzaniem. Słowo produkcja ma znaczenie podwjne – oznacza zarwno proces wytwarzania, jak i sam wynik, czyli wytworzone produkty rolne, ktre mają wartość użytkową i wartość społeczną. Proces produkcji stanowi więc zespł celowych działań człowieka w naturalnym środowisku rolnictwa, w ktrym człowiek wyposażony w odpowiednie środki produkcji (biologiczne i techniczne) przetwarza materię w produkty rolne. Do zrealizowania procesu wytwrczego niezbędny jest określony potencjał produkcyjny (niezbędny zasb sił wytwrczych). Jego składnikami są rzeczowe i osobowe czynniki wytwrcze, stanowiące określony układ zasilania produkcyjnego. Wielkość tego układu jest wypadkową ilości i jakości czynnikw produkcji.



Czynniki produkcji dzieli się na zmienne i stałe, a kryterium takiego podziału jest czas niezbędny do zmiany wielkości produkcji (w ramach danej technologii) nazywane są zmiennymi, natomiast nakłady, ktre w tych samych warunkach wytwrczych nie ulegają zmianie wraz ze zmianami wielkości produkcji, nazywamy stałymi. Rolnik rozpoczynając działalność rolniczą musi ponieść pewne nakłady na zakup lub wydzierżawienie gospodarstwa i przystosowanie do określonej produkcji – np. założenie odpowiedniej instalacji wodociągowej, elektrycznej czy też zakup urządzeń specjalistycznych. Są to stałe czynniki produkcji ponieważ nie zmieniają się w momencie zwiększenia lub modyfikacji produkcji rolniczej. W takiej sytuacji zmieniają lub zwiększają się jedynie nakłady na materiał siewny lub paszę, czyli zmienne czynniki produkcji. Gdy rolnik zauważy, że jego produkcja cieszy się dużym i nadal rosnącym zainteresowaniem kontrahentw na rynku (rośnie na nią popyt), to może podjąć decyzję o powiększeniu swojego aparatu wytwrczego (majątku) poprzez wydzierżawienie dodatkowych gruntw oraz zakupienie nowocześniejszych w sensie wydajności i oszczędności maszyn rolniczych. Wwczas ulegną rwnież zmianie dotychczas stałe czynniki produkcji, ale będzie to zmiana długookresowa. W ekonomii długość okresu czasu wyznaczana jest przez zmianę technologii wytwarzania. Okres krtki to taki, w ktrym nie zmienia się technologia produkcji, a jedynie ulegają zmianie tzw. zmienne czynniki produkcji. Z kolei okres długi to taki, w ktrym zmienia się technologia produkcji, a więc zmieniają się wszystkie czynniki wytwrcze. Wzrost nakładw na zmienne czynniki produkcji przy utrzymaniu na dotychczasowym poziomie nakładw na czynniki stałe, wywołuje wzrost wielkości produkcji. Na przykład zwiększamy nakłady na prace, czyli zwiększamy zatrudnienie pracownikw w gospodarstwie, ktrzy jednakowo wydajnie pracują (zmienny czynnik produkcji), natomiast nie zmieniamy nakładw na czynniki stałe. Z poniesionych nakładw na zmienne czynniki produkcji (np. przez określoną liczbę pracownikw w ciągu 10 godzin pracy) wytwarzamy produkt całkowity – całkowitą ilość dbr i usług. Produkt krańcowy to przyrost produkcji całkowitej spowodowany dodatkowym nakładem na jednostkę zmiennego czynnika produkcji.



Ekonomika rolnictwa jest specjalistycznym branżowym odgałęzieniem ekonomiki, to nauka o funkcjonowaniu gospodarki rolnej na określonej przestrzeni i w określonym czasie. Gospodarka rolna dysponuje czynnikami produkcji (ktrych ilość i jakość tworzy wypadkową wielkości układu zasilania produkcyjnego) w układzie przestrzennym i w poszczeglnych społeczno-ekonomicznych typach gospodarstw, zarwno w postaci zasobu (czynniki stałe), jak w i postaci strumienia (czynniki zmienne). Zasb tych czynnikw wytwrczych to siła robocza, trwały majątek produkcyjny i ziemia użytkowana rolniczo. Strumień to zużycie obrotowych środkw produkcji i usług w rolnictwie. Rżnica między zasobem a strumieniem omwiona została przy oglnym opisie czynnikw produkcji powyżej.



Przyrodniczy charakter produkcji rolnej uniemożliwia regulowanie czasu trwania procesw wytwrczych, jak to ma miejsce w przemyśle. Zanim roślina czy zwierzę uzyska dojrzałość techniczną i stanie się przydatne do celw gospodarczych musi przejść fazy rozwojowe, ktrych czas trwania jest na ogł stały i właściwy dla określonych roślin i zwierząt. Ponadto charakteryzuje się zazwyczaj długim cyklem produkcyjnym oraz sezonowością produkcji, czego następstwem jest brak ciągłości w otrzymywaniu produktw roślinnych i zwierzęcych. Naturalny charakter produkcji rolnej oraz to, że człowiek w małym tylko stopniu może wpływać na kształtowanie się czynnikw przyrody, jest przyczyna znacznych trudności planowania działalności w rolnictwie. Szczeglnie trudne jest przewidywanie przyszłych wynikw produkcji roślinnej czy zwierzęcej.



Wielkość opadw atmosferycznych i ich rozkład w czasie, kierunek i siła wiatrw, ciśnienie i wilgotność powietrza, grubość i okres utrzymywania się pokrywy śnieżnej, stopień nasłonecznienia, światło itp. tworzą klimatyczne czynniki produkcji w gospodarce rolnej. Niezależnie od całokształtu działań człowieka w procesie wytwrczym, czynniki te w mniejszym lub większym stopniu wywierają bezpośrednio i pośrednio istotny wpływ na przebieg procesu wytwrczego w rolnictwie. Warunki przyrodnicze wyznaczają jego specyficzny charakter i mają znaczny wpływ na wyniki produkcyjne. Jeżeli układ czynnikw klimatycznych jest dla rolnictwa korzystny, wzmagają one tempo i zakres procesu wytwrczego – w przeciwnym wypadku powodują zakłcenia i zmuszają rolnika do podejmowania działań zaradczych. Rolnik decydując się na rozpoczęcie produkcji przeprowadza analizę urodzajności (bonitacji) gleby, usytuowania wd gruntowych w podglebiu (zasoby wody naturalnej) i fizjografii terenu. Ośrodki doradcze opracowują regionalne oceny jakości rolniczych przestrzeni produkcyjnych, ktre są bardzo pomocne przy decyzjach inwestycyjnych.



Klimat Polski zaliczamy do typu przejściowego wśrd klimatw ciepłych strefy umiarkowanej.

Do głwnych czynnikw kształtujących klimat Polski należą położenie w średnich szerokościach geograficznych, usytuowanie w centrum Europy między jej częścią zachodnią a wielką masą lądową Azji, rwnoleżnikowy przebieg większości łańcuchw grskich na obszarze Europy sprzyjający strefowej wymianie mas powietrza i nizinny charakter przeważającej części Polski. Klimat Polski charakteryzuje się dużą rżnorodnością i zmiennością typw pogody z dnia na dzień. Występuje 6 pr roku (przedwiośnia, wczesnej jesieni, zimy, lata, jesieni, wiosny) ktrych przebieg jest nieregularny. Przeważają wiatry zachodnie, płnocno-zachodnie latem i lokalnie halny w Tatrach oraz bryza nad morzem. Cechy klimatu kontynentalnego narastają z zachodu na wschd. Średnie temperatury stycznia na zachodzie i nad morzem wynoszą około -1C, natomiast na wschodzie -5C. W lipcu 17C nad morzem i 19C na południu. Średnia roczna amplituda temperatur na zachodzie 19C i 23C na wschodzie. Suma opadw średnio 600 mm (Kujawy poniżej 500 mm, Tatry i Sudety ok. 1700 mm).



Czynniki przyrodnicze warunkują długość okresu wegetacji roślin, czyli okres temperatur powyżej 5C niezbędnych do rozwoju roślin, ktry wynosi 220 dni na Śląsku i 180 dni na Pojezierzu Suwalskim - średnio 200 dni, lecz najmniej w grach, około 100 dni. Średnie roczne zachmurzenie wynosi 77% przy około 1400-1900 godzinach nasłonecznienia rocznie. Dni wegetacyjne są istotnym czynnikiem produkcji, gdyż pozwalają na osiągnięcie wyższych plonw, na kształtowanie bardziej urozmaiconej strukturę upraw, staranniejsze wykonywanie zabiegw agrotechnicznych i pozwalają na uprawę międzyplonw (np. rośliny pastewne). Nizinność sprzyja rolnictwu, ułatwia transport i wsiąkanie wilgoci. Urozmaicona rzeźba Polski w przewadze rwninna, falista przeciwdziała spływowi powierzchniowemu zatrzymując wodę. Powoduje to rwnomierne nagrzanie i naświetlanie powierzchni uprawnej. Na terenach wyżynnych 40% terenw rolniczych jest zagrożonych erozją. Reasumując czynniki klimatyczne możemy uznać, że nasz klimat sprzyja rolnictwu.



Czynniki ekonomiczne możemy uznać jako poza rolnicze lub poza przyrodnicze. Niemniej wszystkie te czynniki wspłistniejąc i wywierając konkretny wpływ na produkcję rolniczą powinny być rozpatrywane razem. Do warunkw ekonomicznych wywierających wpływ na funkcjonowanie i rozwj gospodarki rolnej zaliczamy:

1. Poziom uprzemysłowienia kraju i jego poszczeglnych regionw.



2. Wielkość gospodarstw rolnych i sposb gospodarowania wraz z nakładami finansowymi. Tymczasem obecnie około 50% gospodarstw w Polsce nie ma charakteru towarowego i produkuje żywność głwnie na własne potrzeby. Dochody rolnikw indywidualnych są wyłączone spod podatku dochodowego co pociąga za sobą zmniejszenie dochodw budżetowych.



3. Forma własności ziemi. Większe gospodarstwa przy większych nakładach kapitału łatwiej wprowadzają mechanizację więc coraz częściej mniejsze gospodarstwa rolne zakładają spłki kapitałowe i łączą się w tzw. "spłdzielnie" mające na celu zwiększenie wydajności produkcji. Taka forma własności ziemi stosowana jest już w Polsce, choć do niedawna była spotykana głwnie w państwach Europy Zachodniej, gdzie są nieduże gospodarstwa (średnio 10-50 ha), ale o bardzo wysokim poziomie mechanizacji oraz wydajności produkcji. Inną formą własności ziemi (oprcz spłdzielni) może być forma wsplna (np. plemienna), prywatna (indywidualna), państwowa (skolektywizowana). Forma indywidualna stosowana jest głwnie w dużych państwach amerykańskich (Stany Zjednoczone, Kanada, Argentyna) gdzie gospodarstwa rolne są duże (od 5 do 200 ha) i rolnicy nie muszą łączyć się w spłdzielnie.



4. Charakterystyczna dla polskiego rolnictwa jest także rozdrobniona struktura agrarna. Rolnictwo zatrudnia około 26% ogłu zatrudnionych, ktrzy wytwarzają około 6% dochodu narodowego. Wydajność zatrudnionych w rolnictwie jest zatem mała w porwnaniu z UE. Jednocześnie jednak w Polsce trwa proces przekształceń własnościowych sektora państwowego, zmierzających do poprawy struktury agrarnej. Ponadto wejście do Unii Europejskiej wymusiło potrzebę zrzeszania, aby sprostać konkurencyjności zachodnich rynkw rolnych. Na Podkarpaciu, gdzie struktura agrarna jest znacznie rozdrobniona jest już zarejestrowanych osiem rolniczych grup producenckich (hodowcw trzody, owczarska, sadownicza i producentw zbż). Ostatnio zarejestrowaną spłką jest Ovores z siedzibą w Boguchwale będąca zajmować się produkcją jaj. Zrzesza ona 14 rolnikw hodowcw drobiu, ktrych planowana produkować 250 tys. sztuk jaj dziennie powinna niebawem pojawić się na rynku. Na trudnym rynku podkarpackim około 80% jaj w sklepach pochodzi z dużych ferm Wielkopolski i Pomorza.



5. Zagęszczenie sieci i rodzaju drg komunikacji i łączności jest czynnikiem ekonomicznym ktrego znaczenie jest bardzo istotne m.in. przy transporcie produktw rolnych, a przy wspomnianej wyżej rozdrobnionej strukturze agrarnej pozwala zminimalizować czasy przejazdw co redukuje czas i koszty użycia maszyn specjalistycznych.

6. Poziom rozwoju przedsiębiorstw budowlanych i sieci handlowej. Odnośnie zagadnień ekonomicznych procesu integracji pod uwagę należy wziąć wynikające z procesu transformacji gospodarki zmiany w poziomie i strukturze popytu na produkty rolne i konieczność wzrostu powiązań polskiego rolnictwa z rynkiem.



7. Istotnym czynnikiem efektywności rolnictwa jest poziom zaopatrzenia w środki produkcji i usługi. Polskie rolnictwo zużywa mniej nawozw sztucznych i pestycydw niż rolnictwo UE. Może stać się to naszym atutem eksportowym a także przyczynić się do lepszego stanu środowiska naturalnego. Reforma rolnictwa nie może bowiem przebiegać bez poszanowania zasad zrwnoważonego rozwoju.

8. Rozmieszczenie zakładw przemysłu maszynowego i przetwrstwa rolniczego oraz ich poziom rozwoju technologicznego. Na uwagę zasługują także zmiany w polskim przemyśle rolno-spożywczym, jakie dokonały się po roku 1989. Zmiany te są istotnym czynnikiem podniesienia konkurencyjności polskiego eksportu produktw rolno-spożywczych, przy czym istotną rolę odgrywa duże zainteresowanie firm zagranicznych inwestycjami w tą gałąź przemysłu.



9. Poziom kultury rolnej i dostęp do oświaty rolniczej.



10. Bardzo ważnym czynnikiem ekonomicznym gospodarki rolnej są determinanty popytu na żywność

Popyt na żywność w otwartej gospodarce rynkowej kształtowany jest głwnie przez dochd na osobę,

ceny żywności i produktw rolniczych, ich estetyczne opakowanie, ceny innych artykułw konsumpcyjnych oraz ich oglnej dostępności (zjawisko substytucyjności), ceny produktw importowanych, preferencji konsumentw oraz zmian zachodzących w strukturze konsumpcji i w popycie na towary przetworzone. Wpływ tych czynnikw obrazują wskaźniki elastyczności popytu na produkty rolnicze, w tym elastyczności krzyżowej (mieszanej), a więc związanej z towarami substytucyjnymi.



11. Wsparcie ze strony Państwa, obowiązujące w kraju zasady polityki rolnej, w tym zwłaszcza polityki zaopatrywania przedsiębiorstw rolniczych w środki produkcji rolniczej, polityki skupu produktw rolnych i polityki finansowej – dostępność dla rolnictwa kredytw bankowych, dotacje pieniężne, podatki, itp.

12. Unia Europejska w pełnym zakresie jej uregulowań prawnych. Szczeglny nacisk na kwestie ochrony środowiska rolnego i inne procesy dostosowawcze obejmują nie tylko sferę produkcji rolniczej, ale także regulacje rynku rolnego.



13. Czynnik ludzki. Prawie 60% mieszkańcw polskiej wsi żyje w gospodarstwach domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego, ale ich związek z rolnictwem, jako źrdłem utrzymania, jest bardzo zrżnicowany. W latach 90-tych znacznie zmniejszył się w rodzinach wiejskich udział dochodw z pracy w rolnictwie, głwnie na rzecz dochodw ze świadczeń socjalnych. Tylko 18,5% ludności wiejskiej utrzymuje się z produkcji rolniczej. W latach 1996-2002 liczba gospodarstw rolnych, ktrych użytkownicy lub członkowie ich rodzin prowadzili działalność pozarolniczą wzrosła o 46%.






Przykadowe prace

Oskarżenie Zenona Ziembiewicza bohatera powieści Zofii Naukowskiej pt. "Granica"

Oskarżenie Zenona Ziembiewicza bohatera powieści Zofii Naukowskiej pt. "Granica" Szanowni zebrani, podczas tej rozprawy pragnę pokazać, iż oskarżony Zenon Ziembiewicz jest człowiekiem nieodpowiedzialnym, oraz pozbawionym jakiejkolwiek moralności. Chciałbym przybliżyć wam syl...

"Pianista" - recenzja filmu

"Pianista" - recenzja filmu Film "Pianista" jest fabularyzowaną biografią wielkiego muzyka - Władysława Szpilmana, ktry, będąc Żydem, przeżył prawdziwe piekło podczas II wojny światowej. Jego historia jest nam o tyle bliska, że akcja filmu rozgrywała si...

Rafael Santi

Rafael Santi Rafael Santi, urodzony w Urbinie w 1483 roku. Słynny i wibitny malarz i architekt pochodzenia włoskiego. Jeden z czołowych przedstawicieli renesansu włoskiego, zarwno w malarstwie jak i w architekturze. Był to piekny czarnooki młodzieniec o przyjemnym wyrazie twarzy i o zniewal...

Biografia - Stefan Czarniecki.

Biografia - Stefan Czarniecki. Stefan Czarniecki urodził się w 1599 roku w licznej rodzinie, wśrd dziewięciorga rodzeństwa. Wychowany był w duchu miłości do ojczyzny i krla. Jako młody chłopiec zaciągnął się lisowszczykw, do chorągwi Idziego Kalinows...

Stres

Stres Temat 2: STRES ? ŹRDŁA, KONSEKWENCJE, PROFILAKTYKA W literaturze przedmiotu można zauważyć trzy odmienne podejścia w ujmowaniu problematyki stresu. Pierwsze traktuje go w kategoriach odpowiedzi na szkodliwe bodźce albo reakcji organizmu na fizyczne lub psychiczne wymagania. Dr...

Wpływ wytwarzania energii na środowisko naturalne

Wpływ wytwarzania energii na środowisko naturalne Wpływ wytwarzania energii na środowisko naturalne Energia jest niezbędna w życiu człowieka. Pozwala zaspokoić podstawowe potrzeby, osiągać coraz wyższy poziom życia, realizować nasze pragnienia. ...

DNA, budowa i replikacja DNA, cechy kodu genetycznego.

DNA, budowa i replikacja DNA, cechy kodu genetycznego. GENETYKA to nauka badająca dziedziczność i wynikające z tego zmienianie się organizmw.Nośnikiem inf.genetycznej jest dwuniciowe DNA,a model struktury przestrzennej wstalili w 1953 raki Watson i Crick. BUDOWA CHEMICZNA DNA:Zbudowane jest ...

Opis architektoniczny Zamku Leśnickiego

Opis architektoniczny Zamku Leśnickiego Leśnica- osiedle w zachodniej części Wrocławia nad rzeka Bystrzycą, lewym dopływem Odry. Jedną z głwnych atrakcji turystycznych tej okolicy jest Zamek Leśnicki na pl.Świętojańskim wchodzący w skład zespołu pa...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry