• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Doping w...

Nawigacja

Doping w sporcie



Doping w sporcie




DOPING [ang.]:

1) Zachęcanie zawodnikw do aktywniejszej walki sport. oklaskami, okrzykami, śpiewem;

2) podwyższenie wydolności psychofiz. zawodnika za pomocą metod isubstancji farm., uznanych przez Komisję Med. MKOl za dopingowe; formuła definicyjna dopingu pozwala utrzymać otwarty charakter listy środkw dopingowych, mogą się na niej znaleźć rwnież substancje farm. specjalnie stworzone do celw dopingowych. Lista środkw imetod dopingu obejmuje:

1) środki pobudzające — m.in. amfetamina, efedryna, kofeina;

2) narkotyczne środki przeciwblowe — morfina, kodeina, kokaina iin.;

3) steroidy anaboliczno-androgenne — substancje zbliżone pod względem struktury iaktywności do męskiego hormonu — testosteronu (metanabol, 19-nortestosteron, stanazolol), atakże sam testosteron;

4) środki moczopędne (furosemid, hydrochlorotiazyd, acetazolamid, amiloryd iin.) stosowane przez sportowcw do sztucznego, szybkiego obniżenia masy ciała, zwiększają także wytwarzanie moczu, co prowadzi do obniżenia stężenia zawartych wnim substancji iutrudnia ich wykrycie;

5) hormony peptydowe iich analogi (gonadotropina łożyskowa, kortykotropina, somatotropina, erytropoetyna).



Na liście środkw dopingujących znajdują się rwnież środki, ktrych stosowanie nie jest zabronione, ale podlega pewnym ograniczeniom:

1) alkohol — na żądanie międzynar. federacji sport. może być oznaczony poziom alkoholu wpowietrzu wydechowym iwe krwi zawodnika;

2) marihuana — jak wyżej;

3) środki miejscowego znieczulenia — wuzasadnionych względami leczn. przypadkach można podawać miejscowo lub dostawowo prokainę, lidokainę (ksylokainę), karbokainę, nie wolno — kokainy; kortykosteroidy — można podawać tylko miejscowo wchorobach uszu, oczu, skry oraz wterapii inhalacyjnej (astma, katar alergiczny);

4) beta-adrenolityki (betablokery — propranolol iin.).



Za metody dopingowe uznaje się:

1. DOPING KRWIĄ — autotransfuzję (przetaczanie krwi własnej), transfuzję krwi obcej (heterotransfuzja), także preparatw zawierających erytrocyty (z krwi własnej lub obcej);

2. MANIPULACJE., chem., fiz. polegające na zmianie składu prbki moczu.





Od początku istnienia sportu poszukiwano pozatreningowych sposobw podwyższenia sprawności fizycznej. Era nowożytnego dopingu rozpoczęła się pod koniec XIXw., kiedy to kofeinę, alkohol, eter, strychninę inarkotyczne leki przeciwblowe (opioidy) zaczęto wykorzystywać wsportach wymagających długotrwałego wysiłku (kolarstwo). Pierwsze badania antydopingowe przeprowadzono (na początku XXw.) ukoni wyścigowych na torach wWarszawie, Budapeszcie iWiedniu; pionierem tych badań był pol. farmaceuta A. Bukowski (1850–1921). W 1950–65 środki farm. zaczęto stosować wsporcie na szeroką skalę; pierwszy wypadek śmiertelny podczas Igrzysk Olimpijskich wydarzył się wRzymie 1960 — na skutek nadużycia amfetaminy iwysiłku wwysokiej temperaturze zmarł duń. kolarz K. Jensen. W 1964 lekarze sport., zgromadzeni na Olimpiadzie wTokio, wystąpili do świat. władz sportu (MKOl imiędzynar. federacji sport.) zżądaniem podjęcia energicznej walki zdopingiem; 1967 MKOl powołał Komisję Med., ktra ustala przepisy kontroli dopingowej. Kontrolę dopingową prowadzi się podczas zawodw oraz poza nimi (tj. wokresie treningowym). Obecność wprbce moczu substancji uznanej za dopingową lub jej metabolitw jest podstawą do dyskwalifikacji zawodnika; wyjątkami są tu kofeina itestosteron — za pozytywną prbę przyjmuje się stężenie kofeiny wmoczu powyżej 12 mg/l, aw przypadku testosteronu — stosunek jego stężenia do stężenia epitestosteronu wyższy od 6; udowodnienie stosowania niedozwolonej metody dopingu powoduje rwnież dyskwalifikację zawodnika. W Polsce badania antydopingowe prowadzi Laboratorium Kontroli Dopingu Inst. Sportu, aprzy prezesie UKFiT działa Komisja do Zwalczania Dopingu wSporcie. Podczas 94 sesji MKOl (Seul 1988) przyjęto tekst Międzynar. Olimpijskiej Karty Antydopingowej — określa ona zasady walki zdopingiem, rolę izadania organizacji sport. iczynnikw rządowych; 1990 Polska ratyfikowała Konwencję Antydopingową przyjętą 1989 przez Radę Europy.







Klasy środkw dopingujących

Środki pobudzające ("stymulanty")

Środki zaliczone do tej klasy dopingu farmakologicznego, określane jako środki pobudzające psychomotorycznie, działają pobudzająco na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy.

Działanie tych środkw jest krtkotrwałe. Klasycznym przykładem jest tu amfetamina i jej pochodne. Należy do nich rwnież kokaina. Leki te nie figurują już w oficjalnych wykazach lekw dopuszczonych do obrotu w naszych aptekach, ale są nadal dostępne na czarnym rynku.

Do lekw pobudzających zaliczone zostały rwnież tzw. aminy sympatykornimetyczne, ktre pobudzają układ wspłczulny. Należą do nich m.in.: efedryna, pseudoefedryna i fenylopropanolamina. Związki te często są składnikami złożonych lekw powszechnie używanych w leczeniu przeziębień, kaszlu lub kataru.

Najczęściej używanym stymulantem jest kofeina (uznawane przez Komisję Medyczną MKOI dopuszczalne stężenie kofeiny nie może przekraczać 12 mg/ml).

Środki te stosowane nawet w małych dawkach, ale w warunkach maksymalnego wysiłku fizycznego, mogą prowadzić do poważnych niekorzystnych następstw zdrowotnych. Są to m.in.:

wzrost ciśnienia krwi i przyśpieszenie akcji serca,

agresywność i brak kontroli zachowań,

uzależnienie - nałg (nieodparta konieczność ich stałego stosowania),

zaburzenie termoregułacji i udar cieplny (podczas wyczerpującego wysiłku przy wysokiej temperaturze otoczenia) prowadzący do zapaści i śmierci (przypadki nagłych zgonw kolarzy w czasie wyścigw),

bezsenność i utrata łaknienia,

zaburzenia psychiczne - po amfetaminie mogą rozwijać się psychozy przypominające groźne choroby psychiczne.





Narkotyczne środki przeciwblowe - "narkotyki"

Narkotyczne środki przeciwblowe zmniejszają odczuwanie blu niezależnie od rodzaju jego pochodzenia i przyczyny. Klasycznym przykładem tej klasy środkw jest morfina i jej pochodne. Niekiedy nadużywa się tych lekw w celu skrcenia czasu rekonwalescencji po kontuzjach i urazach, aby umożliwić zawodnikowi jak najwcześniejszy udział w zawodach.



Środki narkotyczne, poza zniesieniem uczucia blu, mogą powodować:

uzależnienie (jedna z najcięższych postaci zależności, prowadząca często do degradacji psychicznej),

osłabienie czynności ośrodka oddechowego,

zaburzenie koordynacji ruchw i koncentracji,

obniżenie ciśnienia krwi,

nudności i wymioty.

Środki anaboliczne

STEROIDY ANABOLICZNO-ANDROGENNE

Steroidy anaboliczno-androgenne są syntetycznymi związkami pochodnymi naturalnego hormonu męskiego testosteronu. Wywierają one dwojaki efekt zarwno na organizm kobiet, jak i mężczyzn:

androgenny, tzn. nasilający cechy męskie (maskulinizacja), jak np. pogrubienie brzmienia głosu, porost włosw na ciele i twarzy, oraz u mężczyzn - rozwj wewnętrznych i zewnętrznych narządw płciowych i hamowanie rozwoju cech kobiecych;

anaboliczny, tzn. stymulujący przyswajanie białka i przyrost masy mięśniowej i męską budowę ciała.

Obu tych efektw nie można od siebie oddzielić. Dlatego każdy lek z tej klasy środkw wykazuje w mniejszym lub większym stopniu oba te działania.

Nadużywanie steroidw anaboliczno-androgennych powoduje bardzo niekorzystne konsekwencje zdrowotne zarwno u kobiet, jak i mężczyzn. Do objaww chorobowych występujących u osb długotrwale stosujących te leki należą:

zaburzenia psychiczne prowadzące do napadw agresji, zaburzeń osobowości, depresji (prby samobjcze),

choroby wątroby,

przyśpieszenie zmian miażdżycowych w naczyniach serca i mzgu (zawały serca i zatory mzgowe),

zmiany skrne (trądzik),

częstsze zerwania ścięgien,

nowotwory wątroby i płuc,

przerost gruczołu krokowego,

zmiany zakrzepowe żył.

Ponadto wywierają one (niekiedy trwały) ogromny wpływ na funkcje narządw płciowych:

U KOBIET

zanik gruczołw sutkowych,

zaburzenie lub brak miesiączki,

brak owulacji,

bezpłodność ,

maskulinizacja: obniżenie brzmienia głosu, owłosienie męskie, przerost łechtaczki, męska budowa ciała.

U MĘŻCZYZN

powiększenie gruczołw sutkowych,

zaburzenia spermatogenezy - tworzenia plemnikw (oligospermia lub azo-ospermia, tzn. sperma zawiera mało plemnikw lub są one martwe)

zanik jąder,

bezpłodność ,

impotencja.







INNE ŚRODKI ANABOLICZNE

Należą do nich beta-2 adrenomimetyki (beta-2agoniści), np. klenbuterol, salbuta-mol. Są to środki stosowane w leczeniu dychawicy oskrzelowej. Przyjmowane w dużych dawkach mają działanie anaboliczne i lipolityczne (zmniejszanie tkanki tłuszczowej). Sportowcy chorzy na astmę mogą używać wymienione leki wyłącznie w formie inhalacji (aerozolu).

Jakie niekorzystne następstwa zdrowotne mogą spowodować

Do najpoważniejszych skutkw ubocznych, ktre mogą wywołać beta-2 adrenomimetyki, należy zaburzenie rytmu serca i pojawienie się nagłych skurczw komorowych powodujących utratę przytomności, a niekiedy, po większych dawkach, nawet zgon.

Środki moczopędne - "diuretyki"

Środki moczopędne zwiększają wydalanie wody i sodu z organizmu. Dlatego znajdują zastosowanie w terapii rżnych stanw chorobowych przebiegających z zatrzymaniem płynw w ustroju. Obniżają rwnież ciśnienie tętnicze krwi.

W sporcie środki te stosuje się głwnie z trzech powodw:

w celu szybkiego zmniejszenia masy ciała (w dyscyplinach, w ktrych obowiązują kategorie wagowe);

w celu uzyskania pożądanej "rzeźby mięśni";

w celu szybkiego wydalenia z moczem innych środkw dopingujących.

Niekontrolowane stosowanie środkw moczopędnych prowadzi do zaburzenia rwnowagi elektrolitowej (obniżenie poziomu sodu, potasu, magnezu) i objętości krwi w organizmie oraz powoduje następujące objawy chorobowe:

o nagły spadek ciśnienia tętniczego krwi,

zaburzenia rytmu serca,

zawroty głowy i omdlenia,

kurcze mięśniowe,

ble głowy i nudności,

nagły zgon (przedawkowanie diuretyku przez kulturystw).





Doping krwią i erytropoetyną(EPO)

Doping krwia polega podaniu zawodnikowi krwi w określonym czasie przed startem w zawodach. Jest to albo jego własna krew pobrana od niego wcześniej, albo krew innych osb. Transfuzja dodatkowej krwi zwiększa wydolność fizyczną zawodnikw, zwłaszcza startujących w dyscyplinach wytrzymałościowych, jak biegi długodystansowe - maraton, wyścigi kolarskie, biegi narciarskie.

Do groźnych następstw zdrowotnych, ktre mogą wystąpić po przetoczeniach krwi, należą:

rekacje gorączkowe, żłtaczka,

przeniesienie chorb zakaźnych, jak HIV, malaria, wirus B (zapalenie wątroby),

ostre infekcje bakteryjne ze wstrząsem.

Erytropoetyna jest hormonem wytwarzanym przez nerki. Stymuluje ona wytwarzanie i dojrzewanie krwinek czerwonych w szpiku kostnym. Preparaty tego hormonu są stosowane w terapii ciężkich niedokrwistości (np. w przebiegu AIDS) i w niewydolności nerek (u chorych leczonych sztuczną nerką). Podawanie erytropoetyny sportowcom ma zastąpić kłopotliwy i niebezpieczny zabieg transfuzji krwi.

Przyjmowanie erytropoetyny niesie ze sobą bardzo groźne konsekwencje zdrowotne, może bowiem spowodować:

zagęszczenie krwi i wzrost jej lepkości,

powstawanie zakrzepw wewnątrznaczyniowych,

zawały serca i mzgu,

nagłe zgony. Odnotowano nagłe zgony kolarzy (przeważnie nocą), ktre wiąże się ze stosowaniem przez nich erytropoetyny.



Beta-adrenolityki - beta-blokery

Beta-adrenolityki zmniejszają częstość pracy serca, obniżają jego pobudliwość oraz siłę skurczu mięśnia sercowego. Zmniejszają też kurczliwość mięśni szkieletowych. Są często stosowane w terapii chorb serca, zaburzeniach rytmu serca i nadciśnieniu tętniczym.

Bezwzględny zakaz ich stosowania obowiązuje w następujących dyscyplinach: strze-lectwie, łucznictwie, biathlonie, saneczkarstwie, skokach narciarskich, pięcioboju nowoczesnym oraz skokach narciarskich.

Leki z grupy beta-adrenolitykw obniżają zdolność wysiłkową sportowcw. Nadmierne ich dawki mogą powodować:

obniżenie ciśnienia krwi,

zwolnienie akcji serca,

nasilenie stanw duszności u sportowcw cierpiących na astmę wysiłkową,

nagłe zatrzymanie akcji serca

Beta-adrenolityki mogą rwnież wywołać:

o bezsennośćo ,

o depresje,

o uczucie zmęczenia.

Leki te działają niekorzystnie na przebieg cukrzycy.

Przykłady niektrych lekw beta-adrenolitycznych

acebutolol

metoprolol

propranolol







Ze względu na stosowane metody doping wydolnościowy można podzielić oglnie na:

1.farmakologiczny, polegający na podawaniu biologicznie czynnych związkw chemicznych, ktrych użycie nie jest uzasadnione leczeniem zawodnika

2.fizjologiczny - polegający na wymianie płynw ustrojowych, zwłaszcza krwi, przeszczepach tkanek (mięśni i ścięgien), stosowanie szkodliwych dla zdrowia zabiegw takich jak zbijanie masy poprzez chirurgiczne usuwanie tkanki tłuszczowej

3.genetyczny - polegający na modyfikacji kodu genetycznego zawodnika, np. poprzez stosowanie wirusw; obecnie jest on niemożliwy do wykrycia, ale rzadko stosowany ze względu na wysokie koszty.

Ze względu na głwny cel dopingu można go podzielić na:

1.doping siłowy - ktrego celem jest osiągnięcie jak największego przyrostu masy mięśniowej zawodnika

2.doping wytrzymałościowy - ktrego celem jest trwałe zwiększenie zdolności organizmu do znoszenia długotrwałego, intensywnego wysiłku fizycznego.

3.doping stymulujący - ktrego celem jest czasowe zwiększenie odporności na bl i wysiłek poprzez stosowanie technik zapobiegających odczuwanie blu i zmęczenia.

Doping siłowy i wytrzymałościowy stoją z sobą w pewnej sprzeczności. Za szybki wzrost masy mięśniowej powoduje zwykle obniżenie wytrzymałości na długotrwały wysiłek, z kolei wzrost wytrzymałości, można osiągnąć przez oglne zmniejszanie masy zawodnika. Doping stymulujący jest skuteczny na bardzo krtką metę, gdyż szybko powoduje nadmierne wycieńczenie organizmu zawodnika.

Ben Johnson i Carl Lewis w finałowym biegu na 100 m, w trakcie Igrzysk w Seoulu - pźniej okazało się, że obaj stosowali doping







Bibliografia:

.Mauro Di Pasquale, Nandrolone Positive Drug Tests, What Do They Mean?

Encyklopedia zdrowia

Artykuły zamieszczone w gazetach

Hendershott J. Steroids: Breakfast of Champions. Track and Field News, 1969r.

Internet






Przykadowe prace

Detektory promieniowania jonizującego- czyli sposb ich rejestrowania

Detektory promieniowania jonizującego- czyli sposb ich rejestrowania DETEKTORY PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO- czyli sposb ich rejestrowania Detektory cząstek to urządzenia do rejestracji cząstek elementarnych i jonw, pomiaru ich pozycji przejścia, prędkości, energii oraz do ich id...

Wartości.

Wartości. WARTOŚCI: Kiedy dorastamy prbujemy zbudować swj własny system wartości i ideałw, wraz z ktrymi będziemy podążać przez całe życie. Niektre wynieśliśmy z domu rodzinnego, bo wpajane nam były już w dzieciństwie, i częś...

Imparfait

Imparfait Czasu Imparfait używamy gdy mwimy o przeszłosci ale niedokonanej tzn. takiej ktra zaczęła się w przeszłości ale trwa do dziś, w przeszłości trwała przez dłuższy czas lub opowiada o czyności, ktra się powtarza. Przykład Zwi...

Charakterystyka porwnawcza Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka

Charakterystyka porwnawcza Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka Co łączy, a co dzieli Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka; bohaterw komedii Aleksandra Fredry pt. "Zemsta"? Na to pytanie postaram się odpowiedzieć w mojej pracy. By przybliżyć Wam osobliwości wy&...

Zagadnienia na egzamina z prawa administracyjnego

Zagadnienia na egzamina z prawa administracyjnego Zagadnienia na egzamin z części szczeglnej prawa administracyjnego dla magisterskich studiw uzupełniających administracji 1. Prawo administracyjne ? część szczeglna: pojęcie, zakres, dziedziny. Prawo administracyjne: cz&...

Społeczeństwo obywatelskie

Społeczeństwo obywatelskie W tradycji myśli politycznej społeczeństwo obywatelskie było rozumiane jako pewien ideał porządku społecznego. Pojęcie to nie jest samoistne ani jednoznaczne. W myśli Arystotelesa s.o. było obecne jako “koinonia politike (rzym....

Schemat blokowy odbiornika radiowego

Schemat blokowy odbiornika radiowego Zadaniem odbiornika radiowego jest odbir energii wybranej fali elektromagnetycznej, wzmocnienie jej i odtworzenie informacji niesionych przez falę. Na rysunku przedstawiono schemat blokowy odbiornika radiowego. Jest to odbiornik superheterodynowy, czyli z tzw. przemianą cz&#...

"Bo to nie rozum – działać ponad siły". Czy słowa Ismeny są słuszne?

"Bo to nie rozum – działać ponad siły". Czy słowa Ismeny są słuszne? Moim zdaniem nie. Trzeba mierzyć siły na zamiary a nie zamiary podług sił. Przecież nie możemy, działać zgodnie z prawem minimum. Dla mnie działanie zgodnie z własnymi ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry