• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Etyczne ...

Nawigacja

Etyczne aspekty zarządzania zasobami ludzkimi.



Etyczne aspekty zarządzania zasobami ludzkimi.




ETYKA [gr.]:



1) ogł ocen i norm moralnych przyjętych w danej zbiorowości społecznej (społeczeń-stwie, klasie lub grupie społecznej, środowisku) w określonej epoce historycznej;



2) nauka o moralności, według tradycji filozoficznej dyscyplina naukowa rozpatrywana w aspekcie normatywnym i opisowo-wyjaśniającym.



Etyka w aspekcie normatywnym zajmuje się ustalaniem, co jest moralnie dobre, a co złe, oraz – na podstawie przyjętych ocen i związanych z nimi powinności – wytyczaniem dy-rektyw, tj. norm moralnie pozytywnego postępowania i wskazywaniem sposobw takiego przekształcania obiegowej moralności, by dostosować ją do przyjętego ideału moralnego.

Zakres badań etyki pojętej normatywnie dzieli się na:

• Aksjologię – teorię wartości.

• Deontologię – naukę o powinnościach.



Etyka w aspekcie opisowym zajmuje się analizą, opisem i wyjaśnianiem moralności rzeczywiście przyjmowanej (obiegowej) w rżnych epokach i środowiskach społecznych, wskazywaniem źrdeł, struktury, funkcji moralności jako formy świadomości społecznej

i wykrywaniem prawidłowości jej rozwoju. W tym rozumieniu etyka obejmuje socjologię moralności, psychologię moralności oraz metaetykę .



I. Prawa człowieka jako podstawowe normy etyczne



Prawa pracownicze wywodzą się z oglniejszych praw, jakimi są prawa człowieka. Każdy człowiek ma swoją godność i może żądać, aby była ona szanowana i respektowana.

W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawa obywatela określone zostały

w Rozdziale II – Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela . Zaliczane są one do tzw. praw podstawowych, ktre dzielą się na prawa naturalne, niewymagające nowego for-mułowania, oraz prawa elementarne, zwane też obywatelskimi, ktrych zasięg określony jest przez ustawodawcę .

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 38-56 reguluje wolności i prawa osobi-ste, oraz w art. 64-68 wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne. Z zapisw tych wynikają prawa pracownicze tj.:



• wolność wyboru i wykonywania zawodu,

• wolność wyboru miejsca pracy,

• minimalna wysokość wynagrodzenia,

• bezpieczne i higieniczne warunki pracy,

• dni wolne od pracy i coroczne płatne urlopy,

• maksymalne normy czasu pracy.



Wiele z tych praw określonych jest szczegłowo w odpowiednich ustawach, jako ak-tach prawnych niższego rzędu, a uchwalanych na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Na arenie międzynarodowej prawami człowieka zajęła się Organizacja Narodw Zjednoczonych. W 1948r. Zgromadzenie Oglne uchwaliło Powszechną Deklarację Praw Człowieka. Jest to dokument mający charakter zaleceń, nie posiadający mechanizmw gwa-rantujących ich funkcjonowanie.



Cechą charakterystyczną praw człowieka są ich przymioty. Są one:



• wrodzone,

• nienaruszalne,

• niezbywalne i trwałe,

• powszechne,

• dynamiczne,

• obiektywne i integralne.



Prawa człowieka mają charakter wrodzony, wypływający z faktu bycia człowiekiem

i wynikające z natury człowieka. Nienaruszalność praw człowieka polega na tym, że żadna władza nie może tych praw odebrać, chociaż zdarza się, że czasowo może zawiesić ich wyko-nywanie. Człowiek nie może zrezygnować ze swoich praw, lub je odstąpić. Trwałość praw człowieka polega na tym, że niezależnie od pozycji w społeczeństwie, płci, koloru skry, miejsca i czasu, w jakim żyje, są one niezmienne.

Powszechność tych praw polega na tym, że przysługują one wszystkim ludziom. Rozwj (dynamiczność) praw człowieka polega na coraz lepszym ich rozpoznawaniu i od-krywaniu. Fundamentem praw człowieka jest prawo naturalne. Są one zatem obiektywne czy-li niezależne od subiektywnych poglądw poszczeglnych jednostek. Integralność praw człowieka oznacza, że są one niepodzielne i wszystkie tak samo ważne .



II. Prawa pracownicze jako normy etyczne wynikające z praw człowieka



Praca jest towarem szczeglnym, ze względu na podmiot, czyli

człowieka-pracownika, ktry ma niezbywalne prawa do godności. Z praw tych wynikają normy etyczne w sferze zarządzania kapitałem ludzkim. Etyka zajmuje się określaniem

co powinno się zrobić, jak powinien postąpić przełożony w danej sytuacji. Często okre-ślenie właściwego sposobu postępowania jest bardzo trudne.



W sferze zarządzania zasobami ludzkimi występuje pięć głwnych wymiarw etycz-nych:

• szerokie konsekwencje – decyzje etyczne często mają wpływ nie tylko na pracowni-kw, ale i na ich rodziny,

• możliwość wyboru rżnych rozwiązań – większość problemw można rozwiązać na wiele sposobw, co może prowadzić do łamania zasad,

• rozwiązania mieszane – decyzje etyczne wymagają rozważenia skutkw korzystnych

i negatywnych,

• nieznane konsekwencje – często skutki decyzji związanych z problemem etycznym są niemożliwe do przewidzenia,

• skutki osobiste – decyzje o charakterze etycznym mogą mieć wpływ na sytuację oso-bistą i rodzinną pracownikw .



Aby zminimalizować negatywne skutki podejmowania decyzji i mieć pewność, że są one etyczne, należałoby przeanalizować, czy są one zgodne z prawem, obowiązującymi zasa-dami, standardami i wartościami organizacyjnymi.



PRAWA I OBOWIĄZKI PRACOWNIKW



Prawo do pracy

Prawo do sprawiedliwego wypowiedzenia

Prawo do wolnego zrzeszania się i strajku

Prawo do prywatności i normalnego życia rodzin-nego

Prawo do wolności sumienia i wolności wypo-wiedzi

Prawo do należytego procesu

Prawo do partycypacji

Prawo do zdrowych i bezpiecznych warunkw pracy

Prawo do satysfakcji z pracy

Obowiązek dostosowania się do warunkw kon-traktu

Lojalność wobec firmy

Przestrzeganie obowiązujących norm prawa i norm etycznych



PRAWA I OBOWIĄZKI PRACODAWCW



Niedyskryminowanie w procesie przyjmowania i zwalniania pracownikw

Obowiązek godziwego wynagrodzenia

Respektowanie obecności i działalności związko-wej

Zorientowany na pracę kodeks kierowania

Przyjmowanie uwag krytycznych bez stosowania represji

Akceptacja zasad i wyrokw wydawanych przez sądy pracy w sytuacjach konfliktowych

Obowiązek informowania i konsultowania pra-cownikw

Obowiązek jakiejś gwarancji

Obowiązek poprawy jakości pracy

Prawo żądania od pracownikw minimalnej wy-dajności

Prawo do lojalnej kooperacji ze strony pracowni-kw

Prawo do wymagania prawidłowego zachowania się pracownikw w miejscu pracy





Prawa pracownicze przedstawione są często w kontekście obowiązkw pracodawcw i odwrotnie – prawa pracodawcw występują w zestawieniu z obowiązkami pracownikw.

Jak wynika z powyższego zestawienia, niektre z praw i obowiązkw są wzajemnie uwarun-kowane, inne zaś nie są wobec siebie proporcjonalne. Zabezpieczenie wszystkich praw pra-cowniczych wymaga zatem wysiłku nie tylko pojedynczego pracodawcy, ale rwnież władz państwowych, samorządowych, sektora publicznego i prywatnego. Prawo do pracy

jest realizowane poprzez wprowadzenie polityki rządu, zmierzającej do tworzenia

nowych miejsc pracy. W pojęciu tym mieszczą się rwnież takie aspekty jak:



• zapewnienie odpowiedniego dziennego i tygodniowego czasu pracy, biorąc pod uwa-gę pracę w warunkach szkodliwych i niebezpiecznych,

• zapewnienie prawa do corocznych płatnych urlopw,

• udzielanie dni wolnych w zamian za przepracowane niedziele lub święta.



W procesie przyjmowania do pracy pracodawca powinien posługiwać się kryterium obiektywności, a więc oceną zdolności kandydata do wykonywania określonej pracy.

Praktyka często dostarcza przykładw łamania prawa do rwnego traktowania kandy-datw do pracy. Nierzadko kryteria pozamerytoryczne decydują o przyjęciu do pracy. Są to np.: pokrewieństwo, znajomości, wiek, płeć czy kolor skry.

W okresie zatrudnienia pracownikowi przysługuje prawo do pisemnej umowy, co nie zawsze jest realizowane, szczeglnie w firmach prywatnych, gdzie bez umowy zatrudniani są członkowie rodziny, przyjaciele czy znajomi.

Prawo do właściwego wynagrodzenia jest podstawą bezpieczeństwa ekonomicznego. Płaca jest wyrazem prawa pracownika do efektw swojej pracy. Powinna też stanowić zachę-tę do pracy. W praktyce dla ustalenia płacy sprawiedliwej stosowane są określone kryteria

tj. ustawowo regulowana płaca minimalna, średnia płaca w danej branży, możliwości finan-sowe firmy, porozumienia lub układy zbiorowe pracy, zasada rwnej płacy za taką samą pra-cę. Prawo do należytych warunkw pracy obejmuje czas pracy, wypoczynek, minimalizowa-nie szkodliwych czynnikw w procesie pracy, bezpieczeństwo pracy. Podstawy w tym zakre-sie są określone przez akty prawne rangi ustawowej czy rozporządzeń. Szczegłowo kwestie te są regulowane w regulaminach pracy i innych wewnętrznych aktach obowiązujących

w danej firmie. Te wewnętrzne przepisy ustalane są przy dużym udziale związkw zawodo-wych, ktre na zasadzie dobrowolności mogą być tworzone przez pracownikw praktycznie w każdej firmie. Ważnym elementem w procesie pracy jest ochrona danych osobowych,

a więc danych personalnych osb pozostających w zatrudnieniu. Dane te mogą być groma-dzone i przetwarzane zgodnie z prawem w ściśle sprecyzowanym celu i w żadnym razie nie mogą być wykorzystywane w innym celu.

W procesie zwalniania pracownikw uregulowane są prawa pracownikw do:

• długości okresu wypowiedzenia,

• zasady i procedury rozwiązywania stosunkw pracy,

• zasady przyznawania odpraw .



Powszechnym i często stosowanym regulatorem w zarządzaniu zasobami ludzkimi jest kodeks etyki dla danej grupy zawodowej, czy pracownikw firmy lub urzędu. Przykła-dem są:

• Kodeks etyki służby cywilnej,

• Kodeks etyki lekarskiej,

• Kodeks etyki pracownika samorządowego.



Pojęcie etyki zawodowej odnosi się przede wszystkim do norm postępowania danej grupy zawodowej (np.: lekarzy, nauczycieli, pracownikw samorządowych). W tym sensie etyka zawodowa, opisana w kodeksie etyki zawodowej, jest etyką normatywną, starającą się opisać wzr osobowy pracownika, cele etyczne zawodu, normy postępowania i typowe kon-flikty etyczne mogące pojawiać się w praktyce zawodowej.

Etyka działalności człowieka, a więc także etyka danego zawodu składa się z tzw. ko-deksu moralnego dotyczącego kwestii działań wewnętrznych oraz kodeksu moralnego doty-czącego społecznej odpowiedzialności w związku z wykonywaną pracą. Przez kodeks moral-ny rozumie się katalog norm etycznych, jakich należy przestrzegać wykonując dany zawd czy działalność.

Szeroko stosowane są systematyczne szkolenia z zakresu etyki biznesu. Postępowanie etyczne nie może być obce biznesmenom i menedżerom . W interesie firm i ich własnym po-winna leżeć świadomość potrzeby działania w sposb, ktry społeczeństwo i pracownicy fir-my czy urzędu uznają za odpowiedzialny.

Ludzie – pracownicy reagują na pojęcie dobra lub zła wtedy, gdy te pojęcia wiążą się

z osobistymi konsekwencjami takimi jak kara, nagroda, degradacja czy utrata pracy. W cen-trum każdej decyzji kierowniczej powinien być człowiek i traktowanie pracownika nie in-strumentalnie, jako narzędzie do pomnażania zyskw, lecz partnerskie traktowanie, uznanie jego interesw za pełnoprawne, a jego oczekiwań za ważne.





III. Wnioski





Zmiany w dziedzinie zarządzania spowodowały zmiany w zarządzaniu kapitałem ludzkim. Wobec nowych wyzwań spowodowanych potrzebą innowacji etyka stała się para-metrem kreującym nowe metody organizacji pracy. Funkcjonowanie firmy może być znako-micie napędzane etyką, tak jak dawniej napędzane było dyscypliną .

Sukces gospodarczy w znakomitej mierze opiera się na traktowaniu ludzi jako głw-nego atutu w zarządzaniu firmą. Sposoby zarządzania oparte na poszanowaniu i dowarto-ściowaniu człowieka, podziale odpowiedzialności, udziale w rezultatach, możliwościach

dokształcania się, dają wymierne, efektywne korzyści dla właścicieli firm, kadry

zarządzającej, otoczenia firmy, a także samych pracownikw. Zasady uczciwego i etycznego postępowania wobec pracownikw służą tworzeniu pozytywnego publicznego wizerunku firmy i budowania jej dobrej reputacji. Może to wzmocnić skuteczność reklamy produktw czy usług danej firmy, co przełoży się na zwiększenie konkurencyjności, większe zyski, za-dowolenie klientw, tworzenie nowych miejsc pracy.

Coraz prężniej rozwijający się sektor prywatny nie zawsze stwarza warunki do prze-strzegania norm etycznych zarwno tych opisanych jak i oglnie przyjętych w praktyce za-rządzania kapitałem ludzkim. Normy te często nie są realizowane w takich sprawach jak:



• stwarzanie rwnych warunkw dostępu do pracy – często osoby nie mające znajomo-ści pozostają bez szans na zatrudnienie. Niemożliwe w praktyce jest znalezienie pracy przez osoby po 40 lub 50 roku życia, a szczeglnie kobiety w tym wieku,

• zapewnienie odpowiednich warunkw pracy i płacy – pracodawcy często łamią prze-pisy dotyczące czasu pracy. Najczęściej w firmach brak jest systemw świadczeń

socjalnych dla pracownikw i ich rodzin, realizacja przepisw BHP w wielu firmach pozostawia wiele do życzenia.



Obecnie stosowane formy zatrudniania to głwnie praca na umowę-zlecenie, lub umowę o dzieło. Rzadko stosowaną formą zatrudnienia jest umowa o pracę.

Unikanie zatrudniania na podstawie umowy o pracę stwarza pracodawcom sytuację korzystną z wielu powodw m.in. dowolnego ustalania czasu pracy, brak obciążeń finansowych zwią-zanych z ubezpieczeniem pracownika, brak odpowiedzialności za wypadki przy pracy, nie-przestrzeganie prawa do urlopw (w tym macierzyńskich i wychowawczych), pomijanie spraw związanych z opieką socjalną nad pracownikami. Odrębnym zagadnieniem jest zapew-nienie godziwego wynagrodzenia za pracę. Umowy cywilno-prawne, na podstawie ktrych zatrudniani są pracownicy, dają dużą swobodę pracodawcom w zakresie proponowania wyso-kości wynagrodzenia. Najczęściej stosowane obecnie stawki kształtują się na poziomie naj-niższego wynagrodzenia ustalanego przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

Opisane wyżej zagadnienia pozostają niewątpliwie w zasadniczej sprzeczności

z etycznymi zasadami, ktre powinny obowiązywać w stosunkach pracy.



Zasady te to m.in.:

• możliwość zrzeszania się pracownikw w organizacjach związkowych. W wielu pry-watnych firmach, pracownicy z rżnych powodw nie mają możliwości tworzenia związkw zawodowych. Brak tych organizacji, jako istotnych partnerw społecznych w kontaktach między pracodawcami a pracobiorcami w zasadniczym stopniu obniża pozycję tych drugich ,

• prawo do stabilnego zatrudnienia, a w przypadku zwolnienia prawo do regulaminowe-go okresu wypowiedzenia oraz odpraw wypłacanych zwalnianym pracownikom.



Pracodawcy wybierając te formy zatrudnienia, przy ktrych nie występuje ochrona stosunku pracy, pozbawiają pracownikw pewności zatrudnienia (pracownik może być zwol-niony z dnia na dzień). Pracownicy często stawiani są w sytuacji nagłej utraty pracy bez ja-kiegokolwiek zabezpieczenia finansowego.

Wiele rżnych czynnikw decyduje o zachowaniu ludzi zaangażowanych w działal-ność gospodarczą w szczeglności w sytuacji wyboru między działaniem etycznym a opłacal-nym. W związku z tym rola etyki w zarządzaniu zasobami ludzkimi powinna polegać na kształtowaniu hierarchii wartości, budzeniu wrażliwości etycznej, wskazywaniu na pewne wartości takie jak uczciwość, dobro, wolność jako wartości zasadnicze, a nie jako środki pro-wadzące do celu, ktrym jest maksymalizacja zysku.



Bibliografia:



1. Encyklopedia powszechna, PWN, Warszawa 1983, t. 1, s. 741, pod hasłem Etyka.

2. Gasparski W., Programy etyczne firm i ich projektowanie, Master of Business Administra-tion, 2000, nr 3, s. 14-15.

3. Jodczyk M., Etyka w zarządzaniu zasobami ludzkimi – Internet: www.mabor.com.pl/maborekzin/

4. Kietliński K., Reyes V., Aleksyn T., Etyka w biznesie i zarządzaniu, Oficyna ekonomiczna, Krakw 2005.

5. Kodeks Pracy – ustawa z 26 czerwca 1974r. (Dz. U. Nr 24, poz. 141 z pźn. zmianami).

6. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r., (Dz. U. Nr 78 poz. 483).

7. Kulik G., Prawa człowieka – Internet: www.kns.gower.pl/filozofia/prawa.htm

8. Lipovetsky G., Zarządzanie i etyka odpowiedzialności – Internet: www.opoka.org.pl/biblioteka/I/IK/etyka_odpowiedzialnosci.html

9. Penc J., Aspekty etyczne w zarządzaniu – Internet: www.placet.pl/?mod=Artykuly&id=53

10. Wojciechowska D., Związki zawodowe w firmie, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2004.

11. Zasoby ludzkie w firmie, pod red. A. Sajkiewicz, Poltext, Warszawa 1999.






Przykadowe prace

Oglne zasady przekazywania informacji zwrotnej partnerowi rozmowy

Oglne zasady przekazywania informacji zwrotnej partnerowi rozmowy W toku rozmowy partnerzy nie tylko przekazują sobie informację, ale rwnież obserwują swoje zachowanie (gesty, mimika itp.). Te zachowania u partnera mogą być przez nas akceptowane bądź też powodować negat...

Umweltschutz

Umweltschutz Heutzutage gibt es eine lange Liste von Umweltproblemen. Obwohl viel den Umweltschutz gesprochen wird, wird aber die Umwelt immer mehr gefhrdet. Deshalb stellt sich die Frage, ob sich die Umweltgefahren begrenzen lassen. Die Klimaerwrmung hat nach Einschtzung der Klimaforscher weltweit reichende Folgen. Um sie ...

Jak założyć przedsiębiorstwo?

Jak założyć przedsiębiorstwo? Założenie przedsiębiorstwa usługowego (koncesjowana działalność gospodarcza) W obliczu nadchodzącego wzrostu popytu na prace wydobywcze, postanowiłem założyć przedsiębiorstwo świadczące takie właś...

I rozbir polski , II rozbir polski , III rozbir polski

I rozbir polski , II rozbir polski , III rozbir polski I rozbir Polski-Zabr ziem Rzeczypospolitej dokonany przez Rosję, Prusy i Austrię na mocy traktatu podpisanego 5 VIII 1772 r w ktrym zaborcy powoływali się na rozkład państwa polskiego oraz swe rzekome historyczne prawa do zajmowanych obsza...

Jedna przygoda Adama Cisowskego

Jedna przygoda Adama Cisowskego Gdy nasz bohater Adaś Cisowski przyjechał do Bejgoły był troszkę zakłopotany nie znał okolicy, mieszkańcw domu wiedział tylko, że jest tu w sprawie drzwi. - Adasiu przyjdź zaraz do pokoju poznasz wszystkich i całą sprawę &#...

Stan wojenny - Początek

Stan wojenny - Początek Może ta praca komuś pomoże....mnie dała dobra ocenę z histori Stan Wojenny-początki Gabriel Meretik, francuski publicysta, nazwał 13 grudnia 1981 r Nocą generałw (taki tytuł nosiła jego książka, pierwsza o polskim ...

Prezydenci Europy

Prezydenci Europy Albania-Głowa: Rexhep Mejdani Szef rządu: Fatos Nano Andora-Głowa: Jacques Chirac, Joan Alanis Mart Szef rządu: Moln Forn Austria-Głowa: Thomas Klestil Szef rządu: Wolfgang Schssel Belgia-Głowa: Albert II Szef rządu: Guy Verhofstadt Boś...

Ozon

Ozon Największy spadek, powiększający się z roku na rok, obserwuje się na płkuli pd., w rejonie bieguna pd. (nad Antarktydą) w okresie wczesnowiosennym (przełom września i października); w okresie 1987–92 całkowita zawartość ozonu spadała tam o ponad 5...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry