• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Faszyzm i...

Nawigacja

Faszyzm i Komunizm - charakterystyka



Faszyzm i Komunizm - charakterystyka




WSTĘP

W XX wieku zaistniały dwa nowe systemy polityczne, oba wywodzące się ze skrajnych odłamw - odpowiednio prawicy dla faszyzmu i lewicy dla komunizmu. Można śmiało stwierdzić, że jednym ze skutkw I wojny światowej była eksplozja totalitaryzmu w Europie. Ogarnięte nim zostały od 1917 roku Rosja oraz od 1919 roku Włochy. W latach dwudziestych tendencjami nacjo-socjalistycznymi zostały ogarnięte Niemcy a w latach trzydziestych po system totalitarny sięgnęła też Hiszpania. Nawet w Polsce, kraju o historycznych wręcz tradycjach parlamentarnych, zaistniały formy rządw totalitarnych w postaci Sanacji. Dlaczego w tym samym momencie historycznym tak popularne okazały się ruchy polityczne o zgoła niemoralnych i niebezpiecznych nurtach ? Pytanie to można uoglnić do następującego: kiedy społeczeństwo staje się podatne na skrajne poglądy, populizm i demagogię ? Można odpowiedzieć na to właśnie pytanie poprzez analizę przyczyn wybuchu totalitaryzmu w Europie tuż po I wojnie światowej.

Już Cycero stwierdził, iż ?tyran wyrasta z ludu?. Kryzys ekonomiczny objawiający się w szczeglności spiralą inflacyjną to tragedia dla całego społeczeństwa. Kraj staje się biedny a dodatkowo ludzie tracą oszczędności całego życia. Zawsze podczas sytuacji ekstremalnych pojawiają się skrajne nastroje w społeczeństwie, ktre padają na podatny wwczas grunt. Do tego dochodzą dodatkowe czynniki: kryzys moralny i upadek autorytetw, wysokie bezrobocie będące skutkiem niskiego wskaźnika rozwoju gospodarczego oraz wewnętrzna słabość danej klasy politycznej ? wewnętrznie skorumpowanej i zwyczajnie słabej. W Niemczech faszyzm pod swojską postacią nazizmu a w Rosji komunizm jako stalinizm wynikły dodatkowo z jeszcze jednego powodu: oba te kraje przeżyły swoje upadki jako wieloletnie potęgi. Podczas I wojny światowej Rosja doznała ciężkich strat i w praktyce przegrała wojnę o front wschodni z armią niemiecką. Straty w ludziach sięgnęły 1 700 000 zabitych oraz 495 000 rannych ( w tym 145 000 inwalidw). Liczba zaginionych Rosjan lub wziętych do niewoli wyniosła 2 500 000. W przeciągu czterech lat wojny mocarstwo regionalne jakim była Rosja zostało upokorzone a społeczeństwo cierpiało niesamowitą biedę. Niemcy w wyniku Traktatu Wersalskiego utraciły dominującą pozycję w Europie. Olbrzymie straty w ludziach ( 1 773 000 zabitych, 4 216 058 rannych oraz 1 152 800 wziętych do niewoli) i ogromny kryzys ekonomiczny pogłębiły nastroje rewolucyjne w społeczeństwie. Wniosek może płynąć tylko jeden: niektre kraje stały się niezwykle podatne na totalitarne nurty polityczne w wyniku kryzysu państwowo ? ekonomicznego po I wojnie światowej.

Jednakże osobiście uważam, iż powyższy akapit nie jest dostatecznym wytłumaczeniem. Pamiętajmy, że faszyzm i komunizm to chyba najbardziej skrajne formy rządw jakie poznała ludzkość, ponieważ oba głosiły hasła wręcz mordercze (?Uczynimy świat atlasem ZSRR? - Lenin oraz ?Pokj można wywalczyć tylko mieczem? - Hitler). Społeczeństwo musi być podatne na dany system totalitarny nie w wyniku przejściowych kryzysw ale długotrwałego, historycznego kształtowania się jego mentalności. Rosjanie tak szybko zaufali nowej władzy, gdyż od zarania dziejw żyli pod panowaniem bojarw lub Cara. Teraz w zamian dostali partię a więc jedną opcję polityczną w dodatku oferującą załatwianie wielu spraw niejako ?za obywateli?. Niemcy zaś od zawsze byli karnym i zdyscyplinowanym społeczeństwem ale jednocześnie świadomym swej... wyższości. Wystarczy, że zaistnieje w takim modelu potężny kryzys państwowości w połączeniu z krachem ekonomicznym oraz upadkiem moralnym obywateli a mamy przekroczoną swoistą cienką, czerwoną linię za ktrą jest już tylko tyran wywodzący się z rządw totalitarnych. Tak, to lud wybiera z siebie tyrana. Już Alan Bullock napisał w swej książce ?Hitler Studium Tyranii?, że ?Nazizm nie spadł na nard niemiecki jak grom z jasnego nieba. Był zakorzeniony w jego historii?.





Data

Wartość dolara amerykańskiego

Lato 1922 r

400 marek

Styczeń 1923 r

7000 marek

1 lipiec 1923 r

160 000 marek

1 sierpień 1923 r

1 000 000 marek

1 listopada 1923 r

130 000 000 000 marek

Załamanie się wartości pieniądza w Niemczech

















FASZYZM

ideologia

wzr modelu państwowego

wzr modelu gospodarczego

społeczeństwo



Ideologia



?Nasz ruch jest antyparlamentarny? - Hitler



Faszyzm to cały zespł doktryn i poglądw z dziedziny rasizmu, elitaryzmu i autarkizmu. Sam nurt jest nacjonalistyczny, czyli głosi przede wszystkim dobro swego narodu a wszelkie jego klęski lub niepowodzenia widzi w czynnikach zewnętrznych bądź też w zdrajcach i niszczycielach państwa. Faszyści nie wybierali starannie i swj ruch kierowali właściwie przeciw wszystkim, przeciw ktrym mogli się zwrcić. Byli antydemokratami, antyliberałami i antykomunistami. Jednocześnie w zależności od kraju w ktrym rozwinął się faszyzm, głwny wrg rżnił się; we Włoszech był to ?zgniły liberalizm?, powstały w wyniku obciążenia odpowiedzialności za fatalną sytuację ekonomiczną kraju czołwki przemysłowo-politycznej. W hitlerowskich Niemczech na celowniku znaleźli się Żydzi wraz ze swym rzekomym ?oglnoświatowym spiskiem?: ?Kiedy wytępimy żydowską zarazę, dokonamy dobrego uczynku dla całej ludzkości? - Hitler. Wsplnym wrogiem wszystkich odłamw faszyzmu stał się komunizm, gdyż widziano w nim ? nie bez racji ? zagrożenie dla jedności i stabilności państwa, za ktrego potęgę stawiali sobie wyznawcy idei faszyzmu. Dodatkowo w programie tego nurtu znajdziemy szereg teoretycznych założeń nad wyższością niektrych ludzi nad innymi. Słynna ?teoria rasowa? Adolfa Hitlera zakładała wyższość rasy aryjskiej nad resztą świata. Aryjczycy to (wg. owej teorii) mieszkańcy środkowej Europy, jednakże na samym szczycie wewnętrznej hierarchii znajdowali się oczywiście Niemcy (wg. Hitlera). Sam faszyzm zakładał wyższość silnych nad słabymi i jak każdy system totalitarny wzywał do ciągłej walki o przestrzeń życiową, czystość rasową lub... nawet z ramienia Wszechmogącego. Na dowd kolejny cytat: ?Tak więc zdaje mi się, że działam po myśli wszechmogącego Stwrcy; broniąc się przed Żydami, walczę o dzieło Pana? - Hitler. Spjność w walce całego społeczeństwa miało zagwarantować absolutnie posłuszeństwo wobec wodza, zarwno tego niższego jak i wyższego szczebla. Faszystowski kodeks moralny zakładał absolutnie podporządkowanie się wszystkich obywateli woli wodza, on wyznaczał granicę norm etycznych i prawnych. Sposb w jaki ludzie byli zależni od naczelnego przywdcy i niejakie ?przesiąknięcie? jego osobą całego życia kulturalnego kraju może być uznawane za swoisty i obecny w wielu totalitarnych systemach ?kult wodza?.

Za sposb dotarcia do obywateli faszyści wyznaczali masowe akcje propagandowe. Produkowali całe masy pisemek, ulotek lub nawet książek (?Mein Kampf? Adolfa Hitlera), ktre miały w naukowy sposb wyjaśniać prawdomwność głoszonych teorii. Faszyzm odznacza się brakiem jakiejkolwiek analitycznego i obiektywnego spojrzenia na toczące się wokł wydarzenia. Głosi hasła demagogiczne, nijak mające się z rzeczywistością. Nic zresztą dziwnego; to rzeczywistość ma być podporządkowana teoretycznym założeniom ideologii o wyższości ?rasy panw? oraz dominacji siły. W kwestii kultury dominującą rolę odgrywają narody wybrane. ?Podmiotami formowania kultur są wyłącznie Aryjczycy? - Hitler. Nie wolno tu zapominać o roli jaką dla reszty ludzi przypisuje Faszyzm. Głwni przeciwnicy polityczni i rasowi powinni być wyeliminowani, stąd powszechna konieczność utrzymywania w duchu ideologicznym całego społeczeństwa, poczynając od najmłodszych obywateli ? dzieci.

Walka będąc nieodłącznym aspektem Faszyzmu miała nie tylko praktyczne zadania (poszerzanie granic, zdobywanie zasobw mineralnych i siły roboczej) ale rwnież cele edukacyjne. ?Dla dobra narodu niemieckiego musimy co 15-20 lat dążyć do wojny? - Hitler. Za wzr obywatela stawiano nieugiętą postawę wojowniczą, stąd dominacja w kulturze i sztuce motyww militarystycznych, surowego aczkolwiek pompatyczno-monumentalnego budownictwa i portretowego malarstwa i rzeźby, przedstawiających... głwnych politykw, wielkie postaci historyczne, itp. We Włoszech było to odwoływanie się do tradycji Imperium Rzymskiego, w Niemczech zaś dawnych germańskich władcw, mitw i bogw. Odrzuciwszy przynajmniej oficjalnie religię katolicką faszyści kierowali swą uwagę na wybranych elementach historii swych narodw w ktrych wynajdowali kult siły, wojny i własnej wyższości nad innymi ? a więc elementy zbieżne z ich ideologią.

Głwnym celem ideologii faszystowskiej było stworzenie jednolitego monumentu państwowego z silnym aparatem wewnętrznym i zewnętrznym w postaci armii. Całe społeczeństwo miało stanowić jedność moralną, kulturalną i polityczną. Nie tolerowano opozycji ani krytyki. Dobro państwa było dobrem partii i dobrem całego narodu. Owe doskonałe państwo było oczywiście rządzone przez elitę, przez najwyższą na świecie ?aryjską rasę panw?.



Wzr modelu państwowego



?Państwo faszystowskie, najwyższa i najpotężniejsza forma osobowości, jest siłą, ale siłą duchową?. - Benito Mussolini



Państwo faszystowskie charakteryzuje się dyktatorskim sprawowaniem władzy, ktrego podprorą jest monopartyjny system parlamentarny. Funkcje ustawodawcze i wykonawcze przejmował wdz: we Włoszech Duce ? Mussolini a w Niemczech Fhrer ? Adlof Hitler, ktry łączył rżnorakie stanowiska znane z państw demokratycznych: prezydenta, premiera, zwierzchnika sił zbrojnych oraz głwnodowodzącego. Bezpośrednio jemu podlegał szeroki aparat policyjno-kontrolny, ktry miał cały szereg zadań z dziedziny kontrwywiadowczo-inwigilacyjnych. Dodatkowo eliminował faktycznych opozycyjnych jak i domniemanych przeciwnikw politycznych (sieć obozw koncentracyjnych). W III Rzeszy był to cały szereg organizacji, z ktrych najbardziej znaną jest ?Gestapo?, ale oprcz tego Kryminalna Policja Obyczajowa (?Sittenpolizei?), Policja Bezpieczeństwa i Służba Bezpieczeństwa (ta ostatnia funkcjonowała jedynie na terenach wcielanych do Rzeszy). Ponadto za elementy walki rasowej lub politycznej odpowiadały SA i po rozwiązaniu tej struktury SS jako elitarne formacje bojowe partii. Mussolini dysponował potężnym urzędem ?OVRA?, ktry łączył zadania policyjne, kontrwywiadowcze i oglnonarodową walkę propagandową.

W państwie wszystkie stanowiska, zarwno te najniższego jak i najwyższego szczebla, obsadzane były członkami zaplecza politycznego wodza, czyli jedynej partii sprawującej władzę: w Niemczech była to NSDAP, czyli Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotnicza a w przypadku Włoch ? Narodowa Partia Faszystkowska. Jeszcze przed przejęciem władzy w skład elektoratu tych ugrupowań wchodziły w zasadzie wszystkie warstwy społeczne, choć uoglniając można przyjąć iż wywodziły się one przede wszystkim z tzw. ?klasy średniej? (w latach dwudziestych XX wieku było to bardzo szerokie pojęcie; od średniej burżuazji miejskiej i wiejskiej, po drobnomieszczaństwo i małych i średnich przedsiębiorcw) ale rwnież i niższe klasy społeczne, takie jak np. robotnicy. W dodatku faszyzm niemiecki został w znacznej mierze poparty przez... przemysłowcw wysokiego szczebla, ktrzy widzieli w osobie Adolfa Hitlera człowieka zdolnego do opanowania nasilających się ruchw komunistycznych w państwie. Faszyzm nigdy nie był popierany przez klasę inteligencką.

Zachowywano jednak pewne pozory parlamentaryzmu. Posłw obywatele wybierali z jednej listy wyborczej. Jednakże o wszystkim decydował w praktyce dyktator. Parlament odgrywał rolę propagandowo-edukacyjną dla społeczeństwa. To w nim członkowie partii wyrażali postanowienia wodza, cele polityczne i metody ich uzyskiwania. Niemiecki Reichstag stał się w latach 30-tych areną oddziaływania demagogicznej myśli faszystowskiej na wszystkich obywateli; dziesiątki przemwień, deklaracji, mało głosowań, gdyż wdz rządził poprzez dekrety. Jednakże najważniejsze projekty poddawał pod głosowanie, ktrego wynik był z gry przesądzony. W partii obowiązywało bezwzględne posłuszeństwo wobec ideologii i wodza faszystowskiego.

Sądownictwo stanowiło niezależną władzę, jednakże tworzono specjalne sądy partyjne, obyczajowe oraz dążono do obsadzania stanowisk sędziw oraz prokuratorw przez ludzi związanych ze sprawującą opcją polityczną. Docelowo program państwa faszystowskiego zakładał całkowite przejęcie sądownictwa przez odpowiednie organy partii.



Wzr modelu gospodarczego



?Kapitaliści wysunęli się na czoło dzięki swoim zdolnościom i na zasadzie selekcji, co jeszcze raz dowodzi tylko wyższości ich rasy; mają prawo do kierowania innymi?. - Adolf Hitler



Gospodarka państwa faszystowskiego była przykładem silnego modelu etatystycznej gospodarki rynkowej, tzn. iż państwo respektowało istnienie własności prywatnej i nie zakazywało funkcjonowania prywatnej przedsiębiorczości to jednak prowadziło bardzo silny interwencjonizm gospodarczy a powiązania z wielkimi koncernami lub zakładami nie odbywały się na zasadzie procentowego udziału państwa w danej spłce lecz zwyczajnych zleceń-kontraktw desygnowanych przez państwo do poszczeglnych przedsiębiorstw (nawet prywatnych). Podsumowując w państwie faszystowskim własność była dwojakiego rodzaju; albo całkowicie państwowa (np. zakłady Kriegsmarine w Bremie czy zespł stoczni remontowych w Bremerhaven) albo całkowicie prywatna, wszystko jedno czy na zasadzie konsorcjum czy pojedynczego właściciela (np. rywalizujące ze sobą podczas wojny biura projektowe ?Heinkel? i ?Messerschmit?). Majątki ?wrogw narodu?, Żydw lub działaczy opozycyjnych, były jednak przejmowane przez państwo. Podawanie przykładw z zakresu sektora zbrojeniowego ma zasadnicze znaczenie, gdyż gospodarka państwa faszystowskiego była nastawiona na dostarczanie olbrzymich ilości broni. Stąd dominacja przemysłu ciężkiego w gospodarce i wysoki stopień interwencjonizmu państwa. Zarazem polityka ekonomiczna ukierunkowana głwnie na duże zakłady produkcyjne skutkowała zupełnym upadkiem małej i średniej przedsiębiorczości ? głwnej siły napędowej gospodarki rynkowej. W czasie rządw faszystw we Włoszech i w Niemczech mamy do czynienia z upadkiem średnich prywatnych zakładw o charakterze wytwrczym (zwykle rodzinne przedsiębiorstwa). Oglnie cały sektor średniej gospodarki przeżywał trudności związane z brakiem środkw kredytowych. Fakt ten związany był ze słynnym ?efektem wysysania?. Wspieranie przez państwo przemysłu ciężkiego i militaryzacja gospodarki pochłaniała większą część finansw do sektorw: a) budżetowego (wysokie podatki, pozwalające sfinansować szereg państwowych inwestycji, b) przemysłu ciężkiego powiązanego z państwem.

Pomimo szeregu czynnikw etatystycznych gospodarka państwa faszystowskiego zachowywała jednak praktycznie wszystkie założenia gospodarki wolnorynkowej. Państwo respektowało prywatną własność ziemi, nie stosowano ani centralizacji ani systemw rozporządzeniowo-planowych. Stopień fiskalizmu był wysoki ale obywatele nie byli zmuszani do oddawania wypracowanych przez siebie dbr na rzecz państwa, choć podczas wojny obowiązywał rolnikw podatek w postaci płodw rolnych na rzecz armii. W gospodarce funkcjonowała (choć w ograniczonym stopniu) zasada konkurencyjności, wynikająca często z ideologicznych przesłanek systemu: wygrywa ten, ktry jest najlepszy. Stąd stosowanie wolnorynkowych rozwiązań na zamwienia publiczne. Wybr producenta nowych broni odbywał się dość często na zasadzie przetargu. Nie stosowano wreszcie odgrnego sterowania cenami, jak miało to miejsce w systemie komunistycznym, zachowując przez to fundamentalną zasadę gospodarki rynkowej: kreowania cen przez rynek na zasadzie korelacji między popytem a podażą. Zarazem w tej materii funkcjonowały elementy etatystyczne: w celu przeciwdziałania zjawisku inflacji państwo interweniowało w gospodarkę, odpowiednio zawyżając lub zaniżając popyt na określone artykuły. Dzięki takiej polityce III Rzesza uporała się z wielką inflacją z lat dwudziestych ale ? z drugiej strony, kosztem posiadania i tak względnie słabej waluty w porwnaniu z walutami obcymi. Jednak faszyści zdawali się nie być zbytnio przejętymi sytuacją; model gospodarki państwa faszystowskiego zakładał bowiem przede wszystkim gospodarowanie na rynku wewnętrznym. Totalitaryzm odrzuca gospodarcze wspłdziałanie z innymi a więc wspomożenie własnego przemysłu poprzez nałożenie wysokich ceł na artykuły importowane wiązało się z identyczną polityką innych państw, ktre uczestniczyły w wymianie handlowej z państwem faszystowskim a w konsekwencji oznaczało to swoistą alienację gospodarczą państwa totalitarnego.

W państwie faszystowskim bank emisyjny był powiązany z rządem, ktry dodatkowo posiadał pełnię instrumentw w kreowaniu polityki pieniężnej państwa.

W kwestii walki z bezrobociem faszyści wybierali wybitnie etatystyczną metodę walki z nim ? szeroko zakrojone działania państwa finansowane z budżetu. Organizowano roboty publiczne (budowa autostrad, portw, lotnisk, oglnie rzecz biorąc konstrukcja i modernizacja infrastruktury), ponadto stosowano masowe zatrudnianie w przemyśle ciężkim, tym zarwno państwowym jak i prywatnym. Zwiększano liczebność armii oraz powoływano masę organizacji paramilitarnych, skupiających młodzież szkolną jak i tą tuż po ukończeniu nauki. Należy przy tym pamiętać, iż walka z bezrobociem poprzez model interwencyjny wiązała się z bardzo niskimi wynagrodzeniami dla pracownikw (niejednokrotnie otrzymywali oni wypłatę w postaci dbr, jak np. żywność), z drugiej jednak strony bezrobocie przestało być problemem palącym a ludzie nie przymierali głodem. W połączeniu z państwową-darmową służbą zdrowia, oświatą i sprawnym aparatem policyjno-sądowym (nadzwyczaj sprawnym) dawało to poczucie względnej stabilizacji szerokim masom obywateli.

Faszyści w ciekawy sposb rozwiązali ewentualną kwestię opozycji związanej z kierunkiem polityki ekonomicznej państwa. Zwykle sprzeciw obywateli nie zadowolonych ze stanu gospodarki oraz kierunku w jakim ona zmierza a także sytuacji zatrudnionych wyrażają związki zawodowe. Wolny rynek zakłada posiadanie wolnych, niezależnych związkw zawodowych pracownikw, z tym że w rżnych krajach organizacje te posiadają odpowiednio mniejsze lub większe uprawnienia i wpływ na podejmowanie decyzji ekonomicznych w państwie. Państwo faszystowskie jako państwo totalitarne nie mogło tolerować niezależnych od siebie organizacji, dlatego też ustanawiano tzw. ?korporacyjne? związki dla każdego przedsiębiorstwa lub całej korporacji, do ktrych przynależność była obowiązkowa. Związki te z jednej strony nigdy nie stanowiły jedności i siły, gdyż zwyczajnie była ich cała masa (jeden związek na jedno przedsiębiorstwo), z drugiej szybko przemieniły się one w drogę indoktrynacji ich członkw przez państwo a po trzecie takie rozwiązanie było na rękę samym pracodawcom, ktrych przynależność do tych że związkw była obowiązkowa (!). Zwykle zajmowali tam oni stanowiska decydenckie. Był to wyraźny ukłon politykw faszystowskich dla establishmentu przemysłowcw, ktrzy w ten sposb nie musieli obawiać się ideologii komunistycznej, skupiającej swoją propagandę właśnie na robotnikach. Zarazem faszyści nie chcieli niszczyć potęg gospodarczych swych państw; wielkich molochw przemysłowych, potrzebnych im przecież do produkcji broni na przyszły podbj nowych ziem.

W rozmowie z Otto Strasserem:

?Pan chciałby jakiejś nieudolnej rady zarządzającej czy też rady robotniczej, ktra na niczym się nie zna i nie ma nic do powiedzenia; żaden kierownik życia gospodarczego na to by się nie zgodził.? - Hitler.



Społeczeństwo



?Szerokie masy są ślepe i głupie?. - Adolf Hitler



Faszyzm szybko oplata całe społeczeństwo, niczym macki gigantycznej ośmiornicy. Rodzina poddana jest masowej propagandzie; w miejscu pracy, na obowiązkowych zebraniach partyjnych, licznych wiecach ulicznych. Pewnego dnia dziecko wraca do domu i ogłasza zdumionym rodzicom, że Żyd z targu, ktry cerował im ubrania w czasie kryzysu jest złodziejem i podczłowiekiem a znajomy ojca, prawnik-liberał, popierał republikański rząd ?sługusw zachodu? i należy go ?reedukować? w obozie koncentracyjnym. Crka pragnie jak najszybciej zajść w ciążę ? nieważne z kim ? aby dać F?hrerowi zdrowego i silnego chłopca. Informacje docierają z faszystowskich gazet, ulotek, radia. Wkrtce rodzice akceptują słuszność głoszonych idei; przecież ojciec posiada wreszcie pracę w fabryce, matka nie musi obawiać się pźnych powrotw do domu od znajomej, gdyż na ulicy pełno jest oficerw ?Sittenpolizei?. W drodze mija jedynie szyby sklepw, z czego na co poniektrych wymalowano białą farbą gwiazdy davida w białych okręgach. Tylko ich właściciele gdzieś zniknęli i ten stary, znajomy Żyd. Pewnie wyjechał... na Madagaskar.

Od obywateli wymaga się bezwzględnego posłuszeństwa w dążeniu do wytyczonych przez państwo celw. Całe życie staje się podporządkowane idei totalitarnej, wobec czego religia nie jest już potrzebna. We Włoszech zawarto układ między władzą a Kościołem, jednak wszędzie starano się propagować idee materializmu. Nawet etyka i moralność zostaje podporządkowana partii. To ona uznaje co jest moralne. Podludzie i przeciwnicy polityczni nie mają żadnych praw. Opornych zamyka się w obozach koncentracyjnych, na początku faktycznie tylko w charakterze obozw pracy, pźniej jednak szybko przeistaczają się one w obozy śmierci (idealnym przykładem jest Dachau).

Życie kulturalne i obyczajowe staje się całkowicie podporządkowane faszyzmowi. Celem indoktrynacji społeczeństwa urządza się masowe pokazy, spotkania: propagandowo-polityczne (wystąpienia wodza), defilady wojskowe jak rwnież zawody sportowe, propagujące kult mężczyzny-wojownika, doskonale zbudowanego i silnego fizycznie, zawsze gotowego do wykonania rozkazu. Obywatele muszą choć raz w tygodniu uczęszczać do kina, lecz nie na filmy fabularne lecz... propagandowe (autentyczny przepis z III Rzeszy, prowadzono ewidencję). Od dojścia Adolfa Hitlera do władzy 30 stycznia 1933 roku do 1945 roku nakręcono w Niemczech tylko jeden (!) znany film: idiotyczną komedyjkę ?Trzynaście krzeseł?. Fałszowano historię a książki nie będące w zgodności z linią partii wpisywano ? jak w średniowieczu ? na listę zakazaną i publicznie palono. Oszukiwano społeczeństwo, stworzono nawet przepisy uzasadniające taką postawę, oglnie znanych w III Rzeszy pod nazwą ?języka zamierzonego kłamstwa?. A przywdcy w zaciszu bawili się niewiedzą społeczeństwa: ?Jakie to szczęście dla rządzących, że ludzie nie myślą? - Hitler. Do tego wszystkiego dochodziła jeszcze absolutna cenzura.

Terror jednak należało cały czas podtrzymywać. We Włoszech atmosferę zagrożenia wytwarzano strasząc spiskiem komunistw i masonw, w Niemczech przede wszystkim Żydw, liberałw, socjaldemokratw oraz także komunistw. Co jakiś czas nagonka przechodziła w czyny; słynna ?noc kryształowa? z 1938 roku, podczas ktrej bojwki faszystowskie zamordowały we wszystkich większych niemieckich miastach kilka tysięcy Żydw (w samym Berlinie około 900 osb) oraz spalono synagogi i żydowskie mieszkania. Mordowano też przeciwnikw politycznych, także w partii. W Niemczech do końca 1935 roku przestała istnieć potężna organizacja SA, ktrą zastąpiono absolutnie wierną Hitlerowi SS. Przywdca SA Ernst Rhm ? znany faszysta z lat dwudziestych i twrca Freikorpsw ? został zgładzony, bez sądu. Parlament ratyfikował przepisy prawne legalizujące taki stan rzeczy: ?Ustawa o ochronie krwi? zakładała przesiedlenia Żydw do wydzielonych terenw w miastach ? gettach. Dodatkowo ludzie ci musieli być oznakowani, tak samo jak ich mieszkania, sklepy, zakłady.

Młodzież podlegała od 1935 roku obowiązkowemu wstępowaniu do ?Hitlerjugend? lub też innych organizacji paramilitarnych. W programie przeznaczonym dla dzieci 8-12 lat znajdziemy: strzelanie z karabinka małokalibrowego, walka na bagnety, ćwiczenia sportowe i nauka orientacji w terenie (z wypowiedzi Hansa Fr?hwirta, ur. 1918). Dziewczęta przechodziły przeszkolenia w zakresie podstawowej opieki medycznej, mogły też uczęszczać do specjalnych domw partii, gdzie stawały się kobietami do towarzystwa np. dla działaczy lub zwyczajnych oficerw powracających z frontu. Wszystko zalegalizowane, w zamian otrzymywały nagrody i pochwały. W zasadzie kobiecie system faszystowski przypisywał niezwykle ?atrakcyjną? rolę w społeczeństwie: ?Jeśli dziewczyna nie urodzi dziecka, staje się histeryczką lub choruje.? - Adolf Hitler. Model prawidłowej rodziny propagował patriachalizm: ?Światem kobiety jest mężczyzna. O czym innym myśli ona tylko od czasu do czasu.? - Hitler. O ile kobieta miała zajmować się domem i rodzić dzieci o tyle jej synowie z gry przeznaczeni byli do służby wojskowej. Z wypowiedzi J?rgena Stroopa, generała SS (?Rozmowy z Katem?, PWN, 1997, str. 300): ?Mj synek, Olaf. Miał co prawda tylko osiem lat, ale był bojowy i żołnierski. Pamiętam, jak przechadzał się w pełnym uniformie SS wokł pracujących chłopw i ogrodnikw luksemburskich. [...] Mj Olaf, dozorując więźniw, miał sztylet SS-mański oraz prawdziwy karabinek włoski. [...] Karabinek był nabity.?.

Najbardziej przerażającym jest fakt, iż faszyzm, widząc jedność pomiędzy swoją ideologią, państwem i społeczeństwem, tak naprawdę nie szanuje tego ostatniego. W mniemaniu faszystw koniec ich epoki powinien rwnać się końcowi całego narodu: ?Jeśli nard niemiecki okaże się nie dość silny i ofiarny w przelewaniu krwi za swoje istnienie, niechaj zginie.? - Hitler . W praktyce okazało się, iż to faszyzm powodował ofiarę z krwi dla danego społeczeństwa. O wiele lepiej żyje się bez niego.















KOMUNIZM

ideologia

wzr modelu państwowego

wzr modelu gospodarczego

społeczeństwo



Ideologia



?Historia wszelkiego społeczeństwa dotychczasowego jest historią walk klasowych? - K. Marks i F. Engels ?Manifest Komunistyczny?



Wielki filozof grecki Platon stwierdził: ?W każdym mieście są dwa miasta. Jedno bogaczy a drugie biedoty?. Jest prawdą, iż w każdym społeczeństwie, od zarania dziejw ludzkości, żyją ludzie o rżnym statusie. Generalnie taki stan rzeczy wywodzi się z ilości posiadanych dbr; im zamożniejszy jest człowiek tym w rzeczywistości posiada większe pole oddziaływań na innych. Dużo mniej jest ludzi, ktrzy swj wysoki status społeczny osiągnęli dzięki własnym wypracowanym osiągnięciom intelektualnym ale i tak nie cierpią oni takiego niedostatku jak najbiedniejsi obywatele. Wspomniany już Platon, ktry nie posiadał w rzeczywistości nigdy potężnego majątku, żył tak naprawdę w luksusie dzięki kontaktom z elitą aystokratyczną starożytnych Aten.

Istnieją dwa zasadniczo rżne poglądy co do istoty kapitału. Droga liberalna dowodzi, że dobra wypracowują jednostki dzięki własnym zdolnościom jedynie przy udziale innych ludzi. Szanse stwarza życie i jedynie najwybitniejsze jednostki są w stanie je wykorzystać i zbudować swj kapitał. Komunizm wywodził się od zawsze z poglądu, iż dobra danego człowieka są wynikiem wyzysku innych ludzi. ?Kapitał nie jest więc potęgą osobistą, lecz społeczną? - Marks i Engels, ?Manifest Komunistyczny?.

Ideologia komunistyczna ma szereg odłamw i rozwijała się tak naprawdę aż od XV wieku. Prekursorami byli: T. Morus, C.H. Saint-Simon, CH. Fourier. Na początku XIX wieku Paweł Kropotkin głosił na wcześniejszych podstawach zupełnie anarchistyczną wizję; brak państw, pełna wolność obywateli do zrzeszania się i produkowania na bazie własności kolektywnej. W połowie XIX wieku Marks i Engels stworzyli spjny, polityczny nurt komunizmu marksistowskiego. Na przełomie XIX / XX wieku Lenin przedstawił praktyczne metody stworzenia gospodarki nacjonalistycznej, planowej, bez własności prywatnej. To rozwinięcie komunizmu zwie się ?marksizmem-leninizmem? i jest obecnie najpopularniejszą i najpełniejszą polityczną wizją idei komunizmu. ?Stalinizm? bazował na ?marksizmie-leninizmie? dodając państwowe metody kontroli obywateli (masowy terror oraz ? w gospodarce ? głwny kierunek na uprzemysłowienie kraju).

Tak naprawdę wsplnym elementem programowym wszystkich nurtw było stworzenie państwa bezklasowego, w zamyśle o całkowitej rwności obywateli. Minister zarabiający tyle samo co robotnik i wsplnie jadący z nimi tramwajem do pracy. Jeden bank, jedna, państwowa służba zdrowia, darmowa oświata. Komuniści traktowali robotnikw z całego świata jako swoje zaplecze i dążyli ? zawsze ? do oglnoświatowej rewolucji robotniczo-chłopskiej. Z innymi państwami wspłpracowali na zasadzie czasowych, polityczno-ekonomicznych korzyści. Wojciech Roszkowski w książce ?Płwiecze? niezwykle trafnie zauważył: ?Kreml traktował cały świat niekomunistyczny jako wroga, z ktrym można zawierać jedynie porozumienia taktyczne, podlegające reinterpretacji w zależności do doraźnego interesu?.

Cała władza w przyszłym państwie komunistycznym miała być oparta na obywatelach, skupionych w radach zarządzających. Docelowo mieli znaleźć się w nich przedstawiciele wszystkich... klas: chłopi, robotnicy, przedstawiciele armii. Tyle założeń programowych, w praktyce komunizm jest systemem totalitarnym i monopartyjność, ktrą zakłada, rodzi dyktatora. W państwie komunistycznym był to I sekretarz partii. Okrzyk Lenina?: ?Cała władza w ręce rad !? był więc jedynie swoistym kamuflażem wobec rzeczywistej metody pźniejszego stylu sprawowania władzy.



Wzr modelu państwowego



?Komunizm to władza radziecka? - Lenin



W rzeczywistości system rządw komunistycznych jest wyjątkowy i zarazem trudny do przedstawienia. Rozpatrując prawne zasady funkcjonowania komunistycznego państwa należy pamiętać o dwch rzeczach. Po pierwsze metodą sprawowania władzy była absolutna tajność. Wspłczesne badania archiww byłego ZSRR dowodzą, iż praktycznie nie istniały dokumenty bez adnotacji: ?ściśle tajne?, ?szczeglnie ważne?, ?teczka specjalna?. Nie ma najmniejszego znaczenia czy na posiedzeniu rządu omawiano doktrynę wojskową czy wyniki zbioru zboża. Oto fragment protokołu ?Zasady korzystania wyciągw z Sekretariatu KC KPZR? (Władimir Bukowski, ?Moskiewski Proces?, Politeja, 1999): ?Zabrania się kategorycznie kopiowania, robienia wyciągw z protokołw Sekretariatu KC KPZR?. Co ciekawe identyczne zasady obowiązywały także w obwodowych sekretariatach partii ! Ponadto rząd z pobudek ideologicznych zastrzegał sobie prawo do reinterpretacji praktycznie każdych powziętych wcześniej decyzji. Po drugie ? państwo kłamało. To co było wyraźnie widoczne w jego strukturach, nijak zgadzało się z faktami. Teoretycznie to obywatele w postaci rad robotniczych i chłopskich wybierali delegatw na Zjazd Rad, ktry wybierał Wszechzwiązkowy Centralny Komitet Wykonawczy, ktry to z kolei wyłaniał Radę Komisarzy Ludowych (rząd). W praktyce jednak o wszystkim decydowała partia a z głosem obywateli nie liczono się w ogle. Państwo komunistyczne jest przykładem swoistego nowożytnego despotyzmu, na przykładzie ?stalinizmu? w ZSRR w latach 1922-1953. To państwo dyktatorskie i nawet nie monopartyjne, gdyż pojęcie to zakłada przynajmniej niewielką rolę w sprawowaniu władzy komitetw partii, czy jej delegatw (np. niższego szczebla). W przypadku komunizmu, na każdym szczeblu, gigantyczne wprost kompetencje posiadał zawsze I sekretarz. Nie można też stwierdzić, że zostały zachowane nawet pozory parlamentaryzmu, gdyż z jednej strony ideologicznie instytucja ta kojarzona była jako burżuazyjna a więc wroga linii partii, a po drugie w praktyce mogła jedynie oceniać działalność rządu, czyli biura politycznego... partii. Wybory były fałszowane i realizowane z jednej listy wyborczej.

W kwestii prawnej komuniści uchwalili konstytucję w 1918 roku realizującą pełnię założeń marksistowskich: pozbawiono praw burżuazję i wprowadzono pełnię władzy dla proletariatu. W praktyce jednak nikt nie badał zgodności uchwalanych aktw prawnych z konstytucją. W dodatku Jzef Stalin w latach dwudziestych, w momencie kiedy posiadał już absolutną władzę w ZSRR, wprowadzał co pewien czas do ustawy zasadniczej szereg poprawek, mających dostosować ją do aktualnego kursu polityczno-gospodarczego państwa. W kodeksie karnym ustanowiono pojęcie odpowiedzialności zbiorowej. Państwo cały czas miało opierać się na rewolucji. W tym celu powołano szereg organizacji wewnętrznych o charakterze masowego terroru rewolucyjnego: np. ?Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych? (NKWD), ktry w praktyce zastępował milicję i żandarmerię wojskową oraz ?Wszechrosyjską Nadzwyczajną Komisję do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem? (?Czeka?) skupiającą kontrwywiad i wewnętrzną służbę bezpieczeństwa. Masowy terror był podstawą w celu osiągnięcia pełnej kontroli nad społeczeństwem. Opozycję likwidowano a terror obejmował jednocześnie wszystkich obywateli: domniemanych ?wrogw ludu?, ?sabotażystw?, itp. Czystki w społeczeństwie jak i nawet w samej partii odbywały się średnio co kilka lat, oddzielone czasem tzw. ?odwilży?, tak aby ludzie mogli niejako powrcić do normalności ? w tym też czasie przywracano podstawowe wolności obywatelskie (np. podrż z miasta do miasta mogła odbywać się bez przepustek). Od lipca 1937 roku w Rosji zaczynają działać tzw. ?trjki?. Składały się one z miejscowego szefa NKWD, miejscowego przewodniczącego partii i miejscowego prokuratora. Troje ludzi miało prawo wydawać wyroki śmierci (!) z pominięciem procedury prawnej i bez możliwości odwołania się od wyroku. Ponadto podczas rozpraw oskarżony nie dysponował adwokatem a sądy działały na zasadach doraźnych. Komunizm zakłada wprowadzenie całkowitej cenzury i przejęcia kontroli nad wszystkimi środkami masowego przekazu.

Największe w historii państwo komunistyczne ? Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich był ciałem federacyjnym. Stalinowska konstytucja z 1936 roku podkreślała otwartość państwa na nowe republiki. Założenia ideologiczne komunizmu zakładają rozszerzanie rewolucji robotniczo-chłopskiej na cały świat, gdyż ? wedle komunistw ? republika rad jest następnym ewolucyjnym krokiem po państwie burżuazyjnym. ?Burżuazja wykuła oręż, ktry jej niesie zagładę ? proletariat? - K. Marks, F. Engels - ?Manifest Komunistyczny?.



Wzr mode

8edd

lu gospodarczego



?Ustrj ekonomiczny jest podstawą na ktrej wznosi się nadbudowa polityczna? - Lenin



Państwo komunistyczne posiada gospodarkę planową, nakazowo-rozdzielczą centralnie. Z ideologicznych założeń nie wdraża się podstaw wolnego rynku. Jednakże żaden kraj nie funkcjonował zawsze w gospodarce planowej, dlatego też komuniści po przejmowaniu władzy stosowali istną rewolucję ekonomiczną. Bardzo szybko likwidowano kapitalizm. Oto szereg metod, ktre były powszechnie stosowane (z ?Manifestu Komunistycznego?):

1.Wywłaszczenie własności ziemskiej i użycie renty gruntownej na wydatki państwowe.

2.Wysoki podatek progresywny.

3.Zniesienie prawa dziedziczenia.

4.Konfiskata własności wszystkich emigrantw i buntownikw (To partia decydowała kto jest buntownikiem, nie stosowano żadnych mechanizmw kontroli ? przyp. AK).

5.Centralizacja kredytw w rękach państwa za pomocą banku narodowego o kapitale państwowym i o wyłącznym monopolu.

6.Centralizacja środkw transportu w rękach państwa.

7.Zwiększenie liczby fabryk państwowych, narzędzi produkcji, wzięcie pod uprawę i ulepszenie gruntw według jednolitego planu (Stosowano kolektywizację wsi. Bardziej zamożni chłopi zostawali wymordowani w obozach lub samosądach ? przyp. AK).

8.Jednaki przymus pracy dla wszystkich, utworzenie armii przemysłowych, zwłaszcza w rolnictwie.

9.Zespolenie rolnictwa z przemysłem, działanie w kierunku stopniowego usunięcia przeciwieństw pomiędzy miastem a wsią (W praktyce komunizm powodował gigantyczne wprost rozwarstwienie ludności wiejskiej od miejskiej. Kolektyw na wsi i silne, szybkie przemiany organizacyjne powodowały w co najlepszym wypadku cywilizacyjny zastj prowincji. Niejednokrotnie to wieś żywiła miasto kosztem własnej biedy, głodu i nędzy ? przyp. AK).

10.Społeczne bezpłatne wychowanie dzieci. Zniesienie pracy fabrycznej w jej dzisiejszej postaci (Okres XIX wieku ? przyp. AK). Połączenie wychowania z produkcją materialną.

Gospodarka planowa charakteryzuje się podejmowaniem wszystkich decyzji ekonomicznych przez organy polityczne, centralne (np. rząd). Państwo ustalało ceny, wysokość wynagrodzeń a nawet limity sprzedaży poszczeglnych dbr. Finansowanie centralne wielkich inwestycji oraz całkowity monopol sektora państwowego skutkowały wysoką stopą inflacji. Aby nie dopuścić do wytworzenia się ?spirali inflacyjnej? państwo ograniczało podaż dbr. Jest to głwna przyczyna wielkich niedoborw towarw, nawet tych z dziedziny pierwszej potrzeby, w gospodarce ?realnego socjalizmu?. Dlatego też komunistyczny system ekonomiczny fachowcy nazywają ?gospodarką niedoborw?. Całkowicie nierealny system fiskalny i bardzo niska ściągalność podatkw skutkowały bardzo wysokim deficytem budżetowym. Większość inwestycji prowadzona była na kredyt ? także zagraniczny. Władza prowadziła politykę pobudzania gospodarki (poprzez ?nakręcanie? popytu wewnętrznego drogą inwestycji budżetowych ? etatyzm) oraz odpowiednio politykę ?schładzania? gospodarki w przypadku groźby kryzysu inflacyjnego. Jednakże owo ?schładzanie? koniunktury w wydaniu komunistw musiało skutkować ograniczeniem wewnętrznego popytu prawie do zera, stąd olbrzymie niedobory na rynku. Wszelkie ingerencje w gospodarkę zamykały się zwykle w tzw. ?pięciolatkach?. Był to zespł realizowanych doktryn, celw gospodarczych do osiągnięcia w przeciągu tego czasu.

Komunizm toleruje tylko własność państwową, rozumianą jako dobro wszystkich obywateli. Nacjonalizowano nie tylko środki produkcji (zakłady pracy, itp.) ale nawet dobra obywatelskie, takie jak mieszkania, stąd problematyczna w warunkach wolnego rynku ?spłdzielczość mieszkaniowa?. Własność prywatna kojarzona była z burżuazją, dlatego też komunizm ograniczył ją praktycznie do minimum.

System rozwijał przemysł ciężki, ktry stał się praktycznie symbolem komunizmu. Z jednej strony ideologicznie był zgodny z wizją państwa proletariackiego z drugiej wypracowywał szerokie dobra na usługi armii. Inwestowano ogromne sumy w rwnie ogromne przedsięwzięcia, często z pobudek politycznych, bez odpowiednich przygotowań ekonomicznych. W zakładach państwowych fatalnie gospodarowano pieniędzmi a w przypadku widma bankructwa władza dotowała fabryki... z deficytu budżetowego. Wydajność pracy była bardzo niska, występował przerost zatrudnienia. Kryzys zarządzania wynikał z błędnej polityka własnościowej państwa. Państwowe, czyli społeczne jest tak naprawdę w świadomości ludzkiej niczyje...

Problem bezrobocia istniał, choć miał charakter albo ukrytego, albo dobrowolnego. Oczywiście ekonomia uznaje za bezrobocie dobrowolne, brak przystosowań obywateli do wymogw rynku pracy. W sprawozdaniach władzy nie poruszano tego tematu. Jednakże nie był to nigdy palący problem, ekonomiści określają iż w większości krajw ?realnego socjalizmu? bez pracy pozostawało około 4-5 % obywateli.

Jak we wszystkich ustrojach totalitarnych społeczeństwo nie miało prawa głosu. W kwestii gospodarczej, związki zawodowe choć miały prawo istnieć, były tak naprawdę ideologicznymi przedłużeniami partii. Funkcjonowały w każdym zakładzie, lecz w skład rady wchodziła duża część tzw. ?związkowcw politycznych?, desygnowanych przez partię na te stanowiska.

Gospodarka komunistyczna cierpiała ponadto na chorobę ?nadprodukcji?. Dlatego też odbiorcą dbr wytworzonych przez przemysł ciężki była w głwnej mierze armia. Jednakże taki odbiorca nie wystarczał, dlatego też aktywnie w gospodarce uczestniczyło państwo. Mogło ono jednak skupować wytworzone materiały do czasu. Do czasu gdy deficyt budżetowy nie spowoduje załamania się gospodarczego państwa. Pierwsze oznaki pojawiły się w ZSRR w latach siedemdziesiątych XX wieku. Jednak dopiero dwadzieścia lat pźniej system nie był w stanie finansować tak masowej, w gruncie rzeczy, bezsensownej produkcji. Wizja o kapitale społecznym rozpadła się jak... ZSRR.



Społeczeństwo



?Nie świadomość ludzi określa ich byt, lecz przeciwnie, byt społeczny ludzi określa ich świadomość? - Karol Marks



Omawiając sytuację społeczeństwa w systemie komunistycznym trzeba zaznaczyć ważny aspekt; zupełnie inaczej żyli ludzie pod rządami Jzefa Stalina a zupełnie inaczej pod, np. Nikitą Chruszczowem czy Leonidem Breżniewem i odpowiednio w PRL: Bierut lub Gomułka to inne społeczeństwo niż w czasie kiedy I sekretarzem w Polsce był Edward Gierek. Aczkolwiek można określić pewne cechy wsplne. Z całą pewnością życie było trudne, związane przede wszystkim z niedoborami na rynku. Państwowość wszystkiego skutkowała dylematami w stylu, czy rodzina ma sobie sprawić przydziałowy samochd czy może pralkę lub kuchenkę. Wybr często dyktowało życie, po wizycie w sklepie (państwowym) często okazywało się, iż artykuły przydziałowe po prostu nie są dostępne. W kwestiach mieszkaniowych socjalizm szczycił się, iż ma do nich dostęp każdy. W praktyce na lokal oczekiwanie trwało minimum siedem lat a i tak ludzie często mieszkali w zatłoczonych kamienicach, blokach gdzie kuchnia i toaleta były wsplne na jedno piętro. Terror paraliżował społeczeństwo ale był tak zorganizowany, że nie dotykał pojedynczego obywatela. Nawet w okresach masowych aresztowań za Stalina, Berii czy ? w PRL ? Bieruta rodziny budziły się co dzień z poczuciem stabilności, ktrą dawał system. Chyba najlepiej wyraża to poniższy cytat (Edward Radziński, ?Stalin?, Magnum, 1996): ?Sąsiad z mieszkania komunalnego, młody wykładowca biologii, mieszkał w jednym pokoju z żoną, crką i matką. Zawsze wesoło podśpiewywał, czytając gazetę w drodze do ubikacji. W rocznicę Października wraz z całą rodziną brał udział w manifestacji. Szli na plac Czerwony a potem opowiadali matce, ze widzieli Stalina. [...] Czy bali się organw bezpieczeństwa ? [...] Przecież wiedzieli, że NKWD boją się tylko wrogowie. Czy wiedzieli o aresztowaniach ? Oczywiście ! Aresztowano wielu ich znajomych. Ale tylko dlatego, że byli wrogami.? Ludzie, tacy jak opisywana rodzina żyli w każdym z socjalistycznych krajw. Władysław Gomułka z uporem twierdził, że w mieszkaniu o powierzchni 56m? z powodzeniem może mieszkać pięcioosobowa rodzina ! Społeczeństwo było dosłownie bombardowane ideologią, w bezpłatnej, powszechnie dostępnej szkole (także na wsi), w zakładach pracy, na wiecach, manifestacjach. Pomijam z gry wiadomy fakt opanowania wszystkich mediw przez ideologię komunistyczną, gdyż to wydaje się oczywiste. Do lat pięćdziesiątych w moskiewskim Centralnym Parku Kultury i Wypoczynku co tydzień odbywał się karnawał ludzi pracy. Potrafiło bawić się beztrosko i przy darmowym alkoholu nawet sto tysięcy ludzi ! Oczywiście w parkach nie brakowało propagandy wizualnej, dlatego też wieszano plakaty, rozdawano broszury z cytatami Bogolenina. W niedzielę... do kościoła ?! Komunizm zwalczał religię z założenia ideologicznego zastępując ją materializmem dialektycznym sformowanym jeszcze przez Marksa. ?Religia to opium dla ludu !? - głosiły hasła. Nie bez racji. Władza komunistyczna zawsze widziała w klerze opozycję, jeszcze niebezpieczniejszą, gdyż posiadającą ? w ich mniemaniu ? własną ideologię. Prześladowano księży oraz praktykujących obywateli. W latach stalinizmu za uczęszczanie do Cerkwi skazywano na pracę w Gułagu (radziecki odpowiednich obozu pracy). Organizowano spędzanie wolnego czasu w kolektywie, pod nadzorem ?pracownikw kulturalno-oświatowych? - delegatw partii, gdyż w ten sposb można było łatwo kontrolować ludzi. I obchodzono: Dzień Grnika, Dzień Budowlanych, Dzień Metalowca... wszystkie zawody miały swoje święta aby mogły tego dnia się dobrze bawić. Pźniej należało oczywiście odpracować normę, zaplanowaną w... biurze partii. Szukano przodownikw pracy. Najsłynniejszym był chyba grnik z Rosji, niejaki Stachanow. Mężczyzna osiągał wprost gigantyczne wydobycie węgla, aż maszyny ulegały uszkodzeniom. Oczywiście w jego kopalni NKWD znalazła też rzekomych sabotażystw, ktrzy usiłowali przeszkadzać dzielnemu grnikowi. Ludzi stracono a kraj zasypano pomnikami Stachanowa... Wrg ludu musiał być wydany bezwzględnie władzom. I tu znalazł się bohater ? kilkunasto letni chłopiec, Paweł Morozow, ktry wydał NKWD swojego rodzonego ojca, zamożnego chłopa (kułaka). Chłopiec zginął zlinczowany w rodzinnej wsi. Nie zginął na marne. Postawiono pomniki, pomniki, pomniki... a winnych stracono. Tylko, że winni znaleźli się na obszarze całego ZSRR.

Totalitarny charakter państwa powodował monopolizację kultury i sztuki ideą systemu politycznego. W komunizmie świat artystyczny zostawał dosłownie zasypywany oficjalnymi dyrektywami partii. Ponadto już Lenin, podobnie jak w Niemczech Goebels ? odkrył potęgę kina. Kontynuował to Stalin. Siergiej Eisenstein wyreżyserował co najmniej kilkanaście filmw właściwie nie fabularnych lecz zwyczajnie propagandowych. Chyba najsłynniejszym był: ?Pogrom wojsk niemieckich pod Moskwą? nakręcony w przeciągu kilku tygodni tuż po zwycięstwie radzieckiej armii broniącej Moskwy z dywizjami pancernymi Guderiana. W filmach głwnym bohaterem potrafił być prcz prostego żołnierza, także... Stalin czy marszałek Żukow. Film wojenny w wydaniu radzieckim stał się klasyką kina ideowo-militarnego. Z jednej strony frazesy i dialogi pełne cytatw z ?Manifestu Komunistycznego?, z drugiej panoramiczne zdjęcia walk całych dywizji, użyczanych przez Armię Czerwoną na czas zdjęć. Całość kultury komunistycznej zwykło się nazywać: socrealizmem. Występował kult robotnika-chłopa, oglnie człowieka pracy widocznego na kolumnach podtrzymujących ciężkie, monumentalne budynki, opiewanego w wierszach Majakowskiego czy w programie nauczania dla najmłodszych klas.

Partia towarzyszyła obywatelowi od najmłodszych lat. Jednolite organizacje młodzieżowe (Komsomoł) stały się narzędziem indoktrynacji młodych ludzi. Ewentualna pźniejsza służba wojskowa wiązała się z licznymi przywilejami, ale i tak nie z takimi jak... przynależność do partii. Oglnie można stwierdzić, że w społeczeństwie komunistycznym, gdzie z założenia, miała obowiązywać powszechna rwność, najlepiej żyło się co wyżej postawionym członkom aparatu partii. To oni dostawali szybciej mieszkania czy wreszcie wypoczywali w innych kurortach.

Dla społeczeństwa komunizm jest niezwykle atrakcyjnym systemem. Piękne hasła, proste rozwiązania i pełna opieka ze strony państwa dają poczucie bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Ale hasła i programy nadal pozostają jedynie utopią. Niemożliwym jest stworzenie społeczeństwa ludzi rwnych sobie. Człowiek zawsze będzie zazdrościł czegoś drugiemu. Monopartyjność skutkuje dyktatorem, ktry nie będąc kontrolowany przez nikogo i nic, może wymordować trzydzieści milionw swoich obywateli. Brak własności prywatnej skutkuje niegospodarnością a założenia gospodarki planowej są błędne i prowadzą do ekonomicznego krachu. Nawet potężna dziś Chińska Republika Ludowa wprowadza więcej rozwiązań kapitalistycznych niż jest w niejednym kraju Europy Zachodniej. Komunizm nie jest w stanie stworzyć dobrobytu. Socjalistyczny walec społeczny, ktry tłamsi wybijające się jednostki a podciąga słabsze jest może atrakcyjny dla przeciętnego człowieka ale z naukowego punktu widzenia ? całkowicie błędny i wsteczny. To cywilizacyjny zastj. Po za tym, czy aby naprawdę sprawiedliwe jest, aby wszystkim było sprawiedliwie ?



BIBLIOGRAFIA



Małgorzata Ciejka - ?Tematy i zagadnienia maturalne ? Historia2001? - Omega ? Krakw 2000

Adolf Hitler - ?Mein Kampf? - wersja elektroniczna, ang. (strony internetowe Brytyjskiego Ruchu Faszystowksiego)

?Filozofia Adolfa Hitlera w Mein Kampf? - zbir felietonw ? Ethos ? Warszawa 1992

Alan Bullock - ?Hitler: Studium Tyranii? - Iskry ? Warszawa 2000 (wznowienie)

Guido Knopp - ?Hitler ? dziedzictwo zła? - ?Świat Książki? - Warszawa 1999

K. Marks, F. Engels - ?Manifest Komunistyczny? - ?Książka? - Warszawa 1945

K. Marks - ?Dzieła Wybrane? - Instytut Marksa-Engelsa-Lenina przy KC WKP(b) ? Moskwa 1941 (przekład polski)

W. I. Lenin - ?Felietony? - Instytut Marksa-Engelsa-Lenina przy KC WKP(b) ? Moskwa 1941 (przekład polski)

?Fenomen Stalina?, zbir felietonw - Młodzieżowa Agencja Wydawnicza ? Warszawa 1989

Edward Radziński - ?Stalin? - Warszawa 1996

Władimir Bukowski - ?Moskiewski Proces? - Politeja ? Warszawa 1999

Internetowa Encyklopedia ?WIEM? - www.wiem.onet.pl






Przykadowe prace

Filomaci i Filareci.

Filomaci i Filareci. Zgromadzenie Filaretw - tajny, patriotyczny związek młodzieży wileńskiej działający 1820–23, zał. przez filomatw w 1820 roku. Na jego czele stał prezydent, T. Zan, Celem związku, zgodnie z ustawami opracowanymi przez F. Malewskiego, stanowiło &...

Złoża i minerały żelaza

Złoża i minerały żelaza Uwaga. Nie radzę oddawać tej pracy na przedmiocie geochemia na UWr. Ponieważ rok temu oddałem jako zaliczenie przedmiotu. Złoża i minerały żelaza. Żelazo jest najważniejszym metalem naszej cywilizacji. Epoka &...

Jak żyć ma człowiek? Kto, komu, jakich i jak udziela rad w Pieśni XI i w innych pieśniach Jana Kochanowskiego? Wykorzystaj w wypracowaniu stosowne konteksty filozoficzne i his

Jak żyć ma człowiek? Kto, komu, jakich i jak udziela rad w Pieśni XI i w innych pieśniach Jana Kochanowskiego? Wykorzystaj w wypracowaniu stosowne konteksty filozoficzne i historycznoliterackie. WSTĘP Jak żyć ma człowiek? to pytanie, ktre dręczy największe umysł...

Metoda naukowa i potoczna w badaniach społecznych- podobieństwa i rżnice

Metoda naukowa i potoczna w badaniach społecznych- podobieństwa i rżnice METODA NAUKOWA I POTOCZNA W BADANIACH SPOŁECZNYCH Podobieństwa i rznice

Opatrunki

Opatrunki Rozrżnia się opatrunki osłaniające, uciskowe, unieruchamiające: zabezpieczenie przed przenikaniem zarazkw do ran i dodatkowymi urazami, tamowaniem krwawienia odgrywa rolę psychologiczną, uspokaja. Opaski zabezpieczające opatrunki, uszczelniające, ocieplające i przymo...

Wskaż w nowelach pozytywizmu hasła epoki.

Wskaż w nowelach pozytywizmu hasła epoki. W charakterystycznych dla nowel były zawarte hasła pozytywistyczne, pracy u podstaw, pracy organicznej oraz emancypacji kobiet. W nowelach uwidaczniały się dążenia społeczne i dydaktyczne pisarzy. Ukazywano w nich życie najuboższych ...

"Proces" jako powieść parabola.

"Proces" jako powieść parabola. Parabola (in. przypowieść) ma zaprezentować jakąś treść dydaktyczną, zwykle o charakterze moralistycznym, ale zwracają uwagę na same zdarzenia jako przykład uniwersalnych prawideł ludzkiego życia, a nie koncentrują si&...

Poemat dygresyjny

Poemat dygresyjny Gatunek poezji wierszowanej łączący elementy epickie z lirycznymi (subiektywizacja narracji), silnie nasycony elementami dyskursywnymi. Poemat dygresyjny odznacza się luźną, fragmentaryczną kompozycją, jego epizody łączy najczęściej postać bohater...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry