• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Feliks N...

Nawigacja

Feliks Nowowiejski



Feliks Nowowiejski




Feliks Nowowiejski

Wybitny polski kompozytor okresu Młodej Polski

Aczkolwiek nie jest to twrca stricte operowy, chciałabym melomanom przybliżyć sylwetkę i twrczość tego jakże niesłusznie, ale jednak nieco zapomnianego kompozytora pierwszej połowy naszego stulecia, twrcy m.in. Legendy Bałtyku, Quo Vadis i Roty.

Feliks Nowowiejski urodził się 7 lutego 1877 w Barczewie na Warmii, w wielodzietnej, skromnie sytuowanej rodzinie. Warto przypomnieć (zwłaszcza młodej generacji), że po pierwszym rozbiorze Polski region ten został włączony do Prus. Ludność Warmii, tak jak i w innych dzielnicach wschodniej części wczesnych Niemiec, była w przeważającej mierze polska. Pod koniec XIX w. rząd pruski rozpoczął na szeroką skalę germanizację tych terenw. Usunięto język polski ze wszystkich szkł i kościołw, obowiązywał tylko język niemiecki. Sytuacja narodowościowa Polakw stawała się coraz trudniejsza. W odpowiedzi na wzmocnienie akcji germanizacyjnej w drugiej połowie XIX w. rozwinął się wśrd Polakw ruch odrodzenia narodowego. Założono w Olsztynie Gazetę Olsztyńską, powstało Towarzystwo Czytelni Ludowych, Towarzystwo Pomocy Naukowych. W 1893 uzyskano mandat poselski w parlamencie pruskim, co też umożliwiło obronę sprawy polskiej na Warmii.

Rodzina Nowowiejskich od dawna związana była z Warmią (od XVII-XVIII w.) Rodzice kompozytora, Franciszek i Katarzyna, czuli się Polakami, patriotami (matka mwiła tylko po polsku, język niemiecki znała słabo), toteż swoich jedenaścioro dzieci wychowywali w duchu polskim, broniąc się przed wynarodowieniem. Mały Feliks pierwsze nauki pobierał w miejscowej szkole w Barczewie (Elementarschule), i już wtedy przejawiał ogromne zainteresowanie muzyką. W wieku 10 lat skomponował Suitę łatwych tańcw klasycznych i wspłczesnych na fortepian (polonez, menuet, polka, walc, galop, mazur i krakowiak), co spowodowało decyzję rodzicw skierowania chłopca do “najsławniejszej w całej okolicy szkoły w Świętej Lipce. Szkolono tam uczniw na organistw, nauczycieli muzyki – przygotowywano do Seminarium Nauczycielskiego. W tejże szkole Nowowiejski uczył się harmonii oraz gry na fortepianie, wiolonczeli, waltorni, a przede wszystkim na organach, w czym znacznie wyrżniał się spośrd innych uczniw. Tak więc Święta Lipka była punktem wyjścia dla dalszej nauki kompozytora. Tu rozbudziła się jego wrażliwość muzyczna i ukształtowało pierwsze spojrzenie na sztukę. W roku 1893 przenisł się wraz z rodziną do Olsztyna, gdzie grał w wojskowej orkiestrze na rżnych instrumentach. Zarabiał w ten sposb na utrzymanie rodzicw i młodszego rodzeństwa. W tym okresie też powstały pierwsze utwory na orkiestrę wojskową i zespoły amatorskie. Za kompozycję Pod sztandarem pokoju w 1898 otrzymał I nagrodę “The British Musician. Nowowiejski zdawał sobie jednak sprawę z własnych brakw i postanowił kontynuować studia. W tym celu wyjechał do Berlina, najbliższej i największej wwczas metropolii muzycznej Niemiec.

W Berlinie studiował najpierw w Konserwatorium Sterna, następnie po kursie w Szkole Muzyki Kościelnej w Ratyzbonie został przyjęty do Szkoły Mistrzw w Krlewskiej Akademii, gdzie studiował kompozycję u Maxa Brucha do r. 1906. Rwnolegle podjął studia muzykologiczne na uniwersytecie. W okresie tym powstały pierwsze poważniejsze kompozycje, ktre zarazem przyniosły pierwsze nagrody Akademii w 1900 i 1901 r. W 1902 roku otrzymał prestiżową nagrodę im. Giacomo Meyerbeera – Prix de Rome za oratorium Powrt syna marnotrawnego i Uwerturę romantyczną. Jako ciekawostkę dodam, że osiem lat wcześniej Debussy otrzymał w Paryżu podobną nagrodę za... Syna marnotrawnego. Nagroda nakładała na laureata obowiązek odbycia podrży artystycznej po Europie. Nowowiejski nawiązał więc liczne kontakty ze światem muzycznym poza krajem. Szczeglnie ważne było spotkanie z Antoninem Dworzakiem, ktrego wskazwki wysoce sobie cenił i w dalszej swojej twrczości z nich korzystał. W latach 1905-07 powstały dwa oratoria: Znalezienie Św. Krzyża oraz monumentalne dzieło Quo Vadis. Tę drugą kompozycję Nowowiejski napisał pod wpływem podrży do Rzymu oraz powieści H. Sienkiewicza. Pomimo że oba dzieła zostały przyjęte z uznaniem, większe sukcesy święciło Quo Vadis, ktrego premiera odbyła się w Amsterdamie w 1909 r., uwieńczona ogromnym entuzjazmem słuchaczy i niezwykle pochlebnymi recenzjami. Premiera utorowała oratorium drogę na inne estrady koncertowe Holandii, Niemiec, Szwajcarii jak rwnież amerykańskie z Carnegie Hall na czele (1912).

Pobyt Nowowiejskiego w Berlinie był nie tylko okresem studiw i pierwszych sukcesw, ale właśnie tam, paradoksalnie, wzrosła jego świadomość narodowa. Pochodził przecież z Prus Wschodnich, systematycznie germanizowanych. Chodził do Elementarschule i Klosterschule w Świętej Lipce, gdzie język polski był zabroniony. W domach polskich mwiono ojczystym językiem, ale młodzież robiła to z coraz mniejszą sprawnością, a pisała wyłącznie w języku niemieckim. Dopiero w Berlinie w zetknięciu z polską emigracją – wśrd 100 tys. Polakw – kompozytor poznał literaturę narodową i historię ojczyzny. Uczył się języka literackiego, zaczął komponować pieśni patriotyczne, organizował koncerty dla polonii czym zjednał sobie jej sympatię i uznanie. Wtedy też kompozytor uświadomił sobie, że jego ojczyzną jest Polska – w 1909 r. powrcił do kraju. Skierował się do Krakowa, wwczas duchowej stolicy narodu.

Tam został dyrektorem Towarzystwa Muzycznego (wygrał konkurs na to stanowisko). Był niezwykle aktywny w rżnych dziedzinach działalności artystyczno-koncertowej, pedagogicznej, kompozytorskiej i społecznej. Repertuar jego koncertw symfonicznych był bardzo zrżnicowany i ambitny. W programach znalazły się m.in. symfonie Mahlera, Brucknera, Beethovena oraz koncerty monograficzne, poświęcone jednemu kompozytorowi np. Wagnerowi, Brahmsowi, Beethovenowi. Wykonał też Mszę G. Pallestriny. Wiele uwagi poświęcał muzyce polskiej, głwnie kompozytorw wspłczesnych. Poza orkiestrową rozpowszechnił muzykę organową, gdyż sam był niezrwnanym mistrzem tego instrumentu. W tym też okresie skomponował wiele utworw na organy – symfonie, koncerty, fantazje oraz liczne kompozycje chralne i pieśni solowe. W tym też okresie, a dokładnie w roku 1910, powstała wzniosła pieśń do słw Marii Konopnickiej – Nie rzucim ziemi skąd nasz rd – nazwana Rotą. Wykonana została po raz pierwszy na uroczystościach upamiętnienia bitwy grunwaldzkiej (1410) wraz z odsłonięciem Pomnika Grunwaldzkiego. Uroczystości te uczyniły z niej drugi hymn narodowy. Od tej pory dźwięki Roty rozbrzmiewały we wszystkich walkach narodowo-wyzwoleńczych – Powstaniach Śląskich, Wielkopolskim oraz w Legionach Piłsudskiego, na frontach wschodnim i zachodnim II wojny światowej.

W Krakowie kompozytor założył rodzinę, zawierając związek małżeński (1911) z Elżbietą Mironow-Mirocką – studentką Konserwatorium. Z tego związku urodziło się pięcioro dzieci. Obecnie żyje już tylko najmłodszy syn – Jan.

Na lata krakowskie przypada też podrż kompozytora na Bliski Wschd. W Jerozolimie koncertował na organach w obecności Patriarchy. Niestety, niezależnie od znakomitych rezultatw swojej działalności, obok ludzi życzliwych mu, znaleźli się i antagoniści (jak to u nas bywa od zawsze). Krytyka ostro atakowała. Powstała w tym czasie inna placwka kulturalna: Dyrekcja Koncertw Krakowskich – między Dyrekcją a Towarzystwem Muzycznym, ktremu patronował Nowowiejski, dochodziło do ostrych starć. Atmosfera pracy stawała się coraz trudniejsza. Kompozytor ubolewał nad swoim położeniem. Mwił: zamiast cieszyć się z tego, że jako Warmiak odzyskałem swoją ojczyznę, to poniektrzy mają mi to za złe. Nienajlepszy klimat, trudności w pracach Towarzystwa skłoniły kompozytora do opuszczenia Krakowa.

W 1914 wrcił do Berlina, gdzie otrzymał klasę kompozycji w tamtejszym konserwatorium. Tam zastał go wybuch I wojny światowej. Jako Warmiak – poddany krla pruskiego – schronił się przed frontem w orkiestrze wojskowej. Po zakończeniu wojny Nowowiejski ostatecznie zerwał z Niemcami i w 1919 r. powrcił do odrodzonej Polski.

Wybr padł tym razem na Poznań. Kompozytor przybył do kraju w czasie przygotowań plebiscytu na Warmii. Nowowiejski nawiązał ścisły kontakt z Warmińskim Komitetem Plebiscytowym i włączył się w akcje plebiscytowe. Dał koncert kompozytorski, z ktrego dochd przeznaczył na cele Komitetu. Organizował liczne imprezy artystyczne propagujące przyłączenie Warmii do Mazur. Niestety, przegrany plebiscyt zniweczył nadzieje na powrt Warmii do ojczyzny. Ruch polski jednak nie zamarł i mimo terroru bojwek niemieckich, działacze polscy starali się utrzymać polską kulturę na tym terenie. Feliks Nowowiejski wykształcił wielu Warmiakw na dyrygentw, ktrzy po studiach powrcili na Warmię, zakładali tam chry amatorskie i pielęgnowali polską pieśń.

Tradycje muzyczne Wielkopolski, przede wszystkim zaś jej stolicy – Poznania, miały podłoże w głębokim zamiłowaniu do sztuki w ogle, a do muzyki w szczeglności. Już w czasie zaboru pruskiego rozwijał się tam ruch amatorski, ktrego głwnym celem było zachowanie poprzez pieśni języka polskiego, wypędzonego przez Prusakw ze szkł i urzędw. Po odzyskaniu niepodległości nastąpił ogromny rozwj chrw – powstał Wielkopolski Związek Śpiewaczy, ktry skupiał 280 kł. W tym czasie nastąpiła oglna ekspansja ruchu muzycznego. Powstawały orkiestry symfoniczne, wojskowe. Opera rozpoczęła działalność już w czerwcu 1919 r. W tym więc okresie Wielkopolska była terenem wielce sprzyjającym dla działalności tak wytrawnego muzyka, jakim był już wtedy Feliks Nowowiejski. Kompozytor po osiedleniu się z rodziną w Poznaniu, natychmiast włączył się w nurt muzyczny. Organizował koncerty tak symfoniczne, jak chralne. Objął klasę kompozycji i organw w konserwatorium. Mając ogromny repertuar, jako wirtuoz-organista (był rwnież mistrzem improwizacji), dawał liczne recitale organowe.

Lata poznańskie należały do najbardziej twrczych w życiu kompozytora. W okresie międzywojennym skomponował wiele wielkich dzieł przeznaczonych na scenę operową i estradę. W tym czasie powstały balety: Malowanki ludowe i Krl Wichrw, opera Legenda Bałtyku oraz szkice dwch innych oper. Z tego okresu pochodzą śpiewniki szkolne o tematyce regionalno-patriotycznej, wiele utworw na chr z orkiestrą, a wśrd nich Ojczyzna ze słowami Jana Kochanowskiego (...jeżeli cię zapomnę Jerusalem ojczyzno moja, niech przyschnie język do podniebienia mego). W dalszym ciągu komponował utwory organowe. Powstało wiele utworw na orkiestrę i instrumenty solowe z tow. orkiestry, cykl pieśni na sopran z fortepianem Rże dla Safo, II i III Symfonia. Podsumowując – lata międzywojenne w Poznaniu były dla autora Legendy Bałtyku czasem bardzo szczęśliwym i szczytowym okresem jego twrczości.

Z wybuchem II wojny światowej – napaści Niemiec hitlerowskich na Polskę – Nowowiejski był zagrożony (twrczość patriotyczna, udział w pracach plebiscytu). Schronił się w szpitalu Elżbietanek. Rękopisy ukrył w Bibliotece Raczyńskich. Potem wyjechał z rodziną do Krakowa, gdzie żył w bardzo ciężkich warunkach. W tym czasie powstały jeszcze ostatnie dzieła: Obrazki słowiańskie, wiele pieśni solowych, koncert fortepianowy dedykowany synowi Kazimierzowi, Elegia na organy oraz IV Symfonia. Udar mzgu w grudniu 1941 r. położył kres jego twrczości. Kompozytor doczekał zakończenia wojny i powrotu do ukochanego Poznania. Nie było mu jednak dane dożyć prawykonania ktregokolwiek z dzieł powstałych w latach wojny. Zmarł w Poznaniu w rok po wyzwoleniu Polski - 18 stycznia 1946 roku.






Przykadowe prace

Jesień narodw ( Polska i inne kraje )

Jesień narodw ( Polska i inne kraje ) Jesień Ludw w Europie 1989-1992 GENEZA: Liberalizacja systemu socjalistycznego po 1956 roku Kryzys gospodarki socjalistycznej Reformy Gorbaczowa w ZSRR - 11 marca 1985 Michaił Gorbaczow sekretarzem generalnym KC KPZR Głasnosti – jaw...

Wiek przedszkokny - zabawa i twrczość dziecka

Wiek przedszkokny - zabawa i twrczość dziecka Okres przedszkolny Okres przedszkolny to okres od 3 do 7 lat. Jest to poprzedzający naukę w szkole, w czasie ktrej u dzieci zachodzi wiele zmian w psychice. Nazwa okres przedszkolny wynika z tego, że około 50% dzieci zaczyna w tym czasie...

Brief - Postkarte - List - Pocztowka.

Brief - Postkarte - List - Pocztowka. Liebe Ania, viele Gre aus Paris. Wie geht es Ihnen ? Mir geht gut, aber die Fahrt war schrecklich. Ich bin 10 Stunden nach Paris gefahren. Paris ist besonders schn, den ganzen Tag ist sehr warm und sonnig. Die Atmosphre ist toll, das Essen schmeckt mir richtig gut. Ich war...

Gdybyś mogła zamieszkać w jakiejś cywilizacji starożytnej, to w jakiej i dlaczego?

Gdybyś mogła zamieszkać w jakiejś cywilizacji starożytnej, to w jakiej i dlaczego? Nazywam się Dzassira. Jestem skromną kobietą o brązowej cerze i skrze splamionej przez pustynne słońce. Pochodzę z Nubii, los jednak sprawił, że znalazłam się w E...

Streszczenie - Dzieje Andrzeja Radka

Streszczenie - Dzieje Andrzeja Radka Pewnego dnia, Jdrek jak zwykle ukryty pod potem podczas odprawiania swych codziennych koncertw, poczu, jak za kark chwyciy go mocne rce pana Paluszkiewicza. Chopiec wyrywa si, krzyczc przy tym, ale silne ramiona "Kawki" zaniosy go do swego mieszkania. Antoni posadzi Radka na kan...

Recenzja filmu pt. " Zemsta"

Recenzja filmu pt. " Zemsta" W poniedzialek 18 listopada udalismy sie wraz z cala szkola do kina na film Andrzeja Wajdy pt." Zemsta". Jest on ekranizacja komedii Aleksandra Fredry pod tym samym tytulem. Rezyser doskonale ukazuje nam wady spoleczensta Polskiego, w szczegolnosci przekupstwa i arogancji. Wybierajac sie ...

Recenzja książki "Alchemik" Paula Coelho

Recenzja książki "Alchemik" Paula Coelho A jakie jest największe kłamstwo świata? ? spytał zaciekawiony młodzieniec ? To mianowicie, że nadchodzi taka chwila, kiedy tracimy całkowicie panowanie nad naszym życiem i zaczyna nim rządzić los. Paulo C...

Analiza wiersza Andrzeja Bursy "Zgaśnij księżycu"

Analiza wiersza Andrzeja Bursy "Zgaśnij księżycu" Analiza wiersza Wiersz Andrzeja Bursy jest tekstem o budowie nieregularnej, stroficznej. Występują tu rymy przeplatane, w większości niedokładne. Podmiotem lirycznym w wierszu jest dziecko Z misiem w rączkach zasnęł...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry