• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Filozofi...

Nawigacja

Filozofia Średniowiecza.



Filozofia Średniowiecza.




Dla wielu Średniowiecze to zapewne jedynie epoka ciemnoty i zabobonu dominacji Kościoła, a ściślej mwiąc - kleru". Prawda jest taka: owszem, Średniowiecze to jedyny okres w dziejach, gdy Europa była tak jednolita religijnie - chrześcijaństwo i związany z nim sposb widzenia świata było tym, co łączyło wczesnych Europejczykw w sposb dla nas dzisiaj niewyobrażalny. Powszechność chrześcijaństwa musiała pociągać za sobą bardzo mocną pozycję Kościoła w wczesnym społeczeństwie.



W moich oczach największą chlubą tej epoki powinna być jej organizacja społeczna - mwię tu o sytuacji w wiekach XI - XIII, okresie rozkwitu Średniowiecza. Od podstaw, na ruinach ustroju socjalnego antycznego Rzymu stworzono najbardziej chyba optymalny dla wczesnego okresu system. Owszem, był on pełen nierwności (nierwność wobec prawa była wręcz jego podstawową cechą), czasem wręcz niesprawiedliwości, ale miał jedną podstawową zaletę, cechę o ktrej my dzisiaj możemy tylko marzyć - ogromna większość ludzi w tym systemie znała swoje miejsce w drabinie społecznej, była z niego zadowolona, czerpała radość z bycia użytecznym elementem społeczeństwa. Nie jest to oznaką ogłupienia wczesnych ludzi, ale wręcz przeciwnie - ich wielkiej mądrości.



Wyraźnie tu widać wpływy wczesnej filozofii, a dokładniej: znanej zasady św. Tomasza - społeczeństwo przypomina spjny, żywy organizm, w ktrym poszczeglne jednostki pracują dla swego, ale i wsplnego dobra - jakże to rżne od dzisiejszego zatomizowanego społeczeństwa, w ktrym każdy tak naprawdę działa i żyje sam. Wydaje się, że ludzie wcześni mieli coś, co my dzisiaj bezpowrotnie utraciliśmy: oparcie w niewzruszonym porządku moralnym wspartym autorytetem Kościoła, ale także i w licznej rodzinie, sąsiadach, członkach swej grupy społecznej.

Jest także Średniowiecze okresem rozwoju innych dziedzin życia: powstają wtedy istniejące do dziś uniwersytety, szkoły, imponujące i zachwycające nawet nas niesamowite budowle gotyku, a przede wszystkim - co jest przedmiotem mojej pracy - kierunki filozoficzne wciąż jeszcze żywe (augustianizm, tomizm, franciszkanizm).



I. Świat chrześcijańskiego Boga



Średniowieczni filozofowie Europy przyjmowali niemal za pewnik, że jedynie nauka chrześcijańska jest prawdziwa. Odchodząca kultura grecko - rzymska została częściowo wchłonięta przez rzymskokatolicką kulturę Zachodu. Przed filozofami stało pytanie: czy musimy wierzyć w chrześcijańskie objawienie, czy też możemy zbliżyć się do prawd wiary za pomocą rozumu? Czy Biblia jest przeciwieństwem rozumu, czy też wiarę i wiedzę da się ze sobą połączyć? Właściwie cała filozofia średniowieczna obracała się wokł tego problemu.



1. Augustianizm - czyli Bg przede wszystkim



Bg stworzył świat z niczego świat - ta myśl św. Augustyna biblijna sprzeciwiała się filozofii starożytnych Grekw, ktrzy skłonni byli uważać, że świat istniał od zawsze. Augustyn twierdził więc, że zanim Bg stworzył świat, idee od dawna istniały już w jego umyśle. Przypisał więc platońskie idee Bogu i w ten sposb "uratował" platońskie wieczne idee.



Filozofia św. Augustyna była ześrodkowana w Bogu, jedynym bycie absolutnym i doskonałym. Wobec Niego świat doczesny traci znaczenie. Bez Boga nie podobna ani działać, ani poznawać, ani istnieć. Potrzebne jest oświecenie, aby poznać prawdę. Potrzebna jest łaska, aby czynić dobrze i być zbawionym. W całej przyrodzie nic dziać się nie może bez udziału sił nadprzyrodzonych, czyli Opatrzności, ponieważ Bg jest nie tylko Bytem wiecznym i przyczyną świata, ale także Kierownikiem świata i jego Sędzią.



Augustianizm zakładał ponadto, że człowiek, ma swe niejasne, dramatyczne miejsce między aniołami i zwierzętami, jest dualistyczny (rozdarty między dobrem i złem). Człowiek powinien poznawać Boga i swoją duszę (medytacja, refleksja), jednak może to uczynić tylko dzięki łasce Bożej (dar iluminacji) i ascezie (wiara dramatyczna).



Zaprzeczeniem swojej wiary w Boga i występkiem przeciwko niemu ma być pycha. U św. Augustyna jest grzechem symbolicznym i teologicznym i ma swoje historyczne uzasadnienie: jest bowiem grzechem okresu feudalnego i hierarchicznego, słabo jeszcze wiąże się z majętnością i bogactwem, ma raczej charakter personalny. 1



Augustyn wskazuje na to, jako na źrdło grzesznej pychy i uzasadnia w ten sposb to, dlaczego był to wwczas grzech symboliczny. Filozof ten poszedł dalej i uważał, że pycha jest źrdłem wszystkich innych grzechw, ktre wyrosły z niej, jak ze swego korzenia i pnia.2 Uważał też, że zło to brak Boga: samo w sobie nie posiada żadnej egzystencji, jest czymś, czego nie ma. Mwił: Dobra wola jest dziełem Boga, zła wola to odsunięcie od dzieła Bożego. 3



Święty Augustyn to pierwszy filozof i myśliciel, ktry do swej filozofii włącza historię. Wszak mwi: Boski nadzr prowadzi dzieje ludzkości od Adama do końca historii, jakby to była historia jednego człowieka, ktry stopniowo rozwija się od dzieciństwa do starości. 4



2. Tomasz z Akwinu - czyli "wziąć byka za rogi"



Święty Tomasz z Akwinu to bardziej teolog, niż filozof. Mwi się o nim, że "schrystianizował Arystotelesa" tak, jak na początku wieku, tuż przed nim, św. Augustyn "ochrzcił" Platona. Poglądy obu greckich filozofw zostały więc zinterpretowane i wyjaśnione w ten sposb, by nie stanowiły już zagrożenia dla nauki chrześcijańskiej. Dlatego o Tomaszu z Akwinu mwi się, że "wziął byka za rogi" - czyli połączył filozofię Arystotelesa z chrześcijaństwem - utworzył syntezę wiary i wiedzy. 5



Uważał, że między tym, co mwi nam filozofia, czyli rozum, a tym, co mwi chrześcijańskie objawienie, nie ma wcale sprzeczności. Bardzo często bowiem filozofia i chrześcijaństwo mwią to samo. Dlatego posługując się rozumem możemy dojść do tych samych prawd, o ktrych czytamy w Biblii. I w dużym skrcie: według Tomasza każdy człowiek znajduje się w ściśle określonym, naturalnym dla siebie i celowym miejscu drabiny bytw i powinien sprostać swej roli, walcząc z pokusami, wspinać się w grę ku doskonałości (wiara harmonijna). Dlatego też filozofia ta kładła szczeglny nacisk na problemy etyki, ktra stabilizowała ludzkie życie w społeczności ziemskiej i normowała je wskazaniami cnoty, zwłaszcza roztropności, miarkującej pragnienie sławy i inne pożądania, zwłaszcza cielesne.



Odzwierciedlało się to w średniowiecznych poglądach (o czym wspomniałam już we wstępie) na temat hierarchicznego układu rl społecznych, stanw - od najwyższego do najniższego - zespolonych ze sobą harmonijnym wspłdziałaniem zapewniającym rozumny ład świata. Warto też dodać, że tomizm jest od 1879 roku aktualną aktualna doktryną Kościoła Rzymskiego.



3. Św. Franciszek z Asyżu, czy wiara radosna



"Brat Słońce, siostra Księżyc" - to fragment "Pieśni do brata Słońce" autorstwa św. Franciszka. Utwr powstał w celi zakonnej u św. Damiana, a mowa w nim o tym, że wszystko na świecie jest sobie nawzajem bratem i siostrą i wszystko jest dziełem Bożego stworzenia - dlatego powinna z nas płynąć wszechogarniająca miłość do świata.



Franciszkanizm w skrcie to program wiary radosnej, prostej, opierającej się na miłości (a nie na filozofii) do stworzenia, ktre jest dobre, bo stworzone przez Bożą miłość, miłości poddanej ewangelicznym - dosłownie pojmowanym - nakazom miłosierdzia, ubstwa, braterstwa.



Według Św. Franciszka człowiek jest bytem harmonijnym w świecie, ktry jest piękny i wszystkie stworzenia tworzą z człowiekiem jedną, wielką rodzinę, zaś Bg jest Stwrcą i Gospodarzem świata. Wszystko, o czym pisał św. Franciszek, zawarte jest w zbiorze legend z życia Św. Franciszka "Kwiatki św. Franciszka z Asyżu". Na pierwszym planie pojawia się tam afirmacja życia, czyli zaakceptowanie życia i czerpanie z niego prostych radości; jest to przeciwieństwo średniowiecznej ascezy.



4. Św. Bernard z Clairvaux, czyli liryczny mistyk



Kolejnym, istotnym nurtem w średniowiecznej filozofii był mistycyzm, stworzony przez św. Bernarda. Św. Bernard mwił, iż aby poznać Boga, potrzebna jest jego łaska (ktrą można osiągnąć poprzez stan pokory i miłości). Prawdy wiary poznać można przez kontemplację i bogate życie wewnętrzne. Szczytem pokory jest ekstaza (stan psychiczny, w ktrym człowiek i jego umysł zapomina o sobie i pogrąża się w Bogu). Umysły średniowieczne w coraz większym stopniu przenikało wwczas przeżycie Pasji - Chrystus i krzyż zdominowały całkowicie tamtą umysłowość. A stało się to właśnie za sprawą słodkiej i boleściwej, lirycznej mistyki Bernarda z Clairvaux.






Przykadowe prace

Narkotyki.

Narkotyki. MARIHUANA Gatunek Cannabis sativa, czyli konopie siewne (np. do wyrobu sznurkw) zawiera pewne związki halucynogenne. Odmiana var. Indica, czyli konopie indyjskie, zawiera je w wystarczająco sensownej ilości i jest znana pod nazwą marihuany. Marihuana zawiera THC (tetrahydrokanabinol), dzia&...

Znaczenie twrczości Jana Kochanowskiego.

Znaczenie twrczości Jana Kochanowskiego. Twrczość Jana Kochanowskiego rozpoczyna bardzo istotny rozdział w historii literatury polskiego odrodzenia . Jest to pisarz , ktry wprowadził naszą poezję do dziejw literatury oglnoeuropejskiej , a więc wwczas - oglnoświatowej . Z tego p...

Werter - charakterystyka

Werter - charakterystyka Werter to bohater powieśći Goethego "Cierpienia młodego Wertera".To nieprzećiętny bohater ktry pośiada wybujałą wyobrażnię.Werter potrafi kochac całym sercem jego uczucie jest szczere i prawdziwe choc niewolne od egzaltaci.Uczucie ktrym darzy swoj&...

Charakterystyka materiałw izolacyjnych

Charakterystyka materiałw izolacyjnych Temat: Podział i charakterystyka materiałw izolacyjnych 1. Materiały izolacyjne ze względu na stan skupienia dzieli się na gazowe, ciekłe i stałe. (Innym kryterium podziału może być pochodzenie materiału (tabela. 1). Bardz...

Biografia - Polubić znaczy rozumieć Poezję !

Biografia - Polubić znaczy rozumieć Poezję ! Interpretacja wiersza T. Rżewicza "Włosek poety" Od kilku już lat zadaję sobie pytanie, dlaczego maturzyści tak rzadko wybierają interpretację wiersza jako swoją pisemną wypowiedź na egzaminie dojrzało&#...

Kultura polska w średniowieczu.

Kultura polska w średniowieczu. 1.ROZWJ KULTURY POLSKIEJ W ciągu pierwszych dwustu lat istnienia państwa polskiego dokonały się w jego dziejach przemiany kulturalne o wielkiej doniosłości. Oglnie rzecz biorąc na tradycyjnych formach życia wywodzących się jeszcze z c...

Awangarda w "Sklepach cynamonowych" i w Szewcach"

Awangarda w "Sklepach cynamonowych" i w Szewcach" AWANGARDA W SKLEPACH CYNAMONOWYCH I SZEWCACH Niezmiernie ciekawy i niezwykle zrżnicowany okres pomiędzy pierwszą, a drugą wojną światową był jednym z najkrtszych okresw w dziejach literatury polskiej. Jego ramy czasowe są...

Poeci romantyczni o sobie... Rozrachunek z życiem: Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Cypriana Kamila Norwida. Wykorzystaj właściwe utwory.

Poeci romantyczni o sobie... Rozrachunek z życiem: Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Cypriana Kamila Norwida. Wykorzystaj właściwe utwory. Po lekturze pierwszych utworw polskiego romantyzmu zastanawiający jest fakt konieczności czynienia rozrachunku z życiem. A jednak młodzień...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry