• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Finlandi...

Nawigacja

Finlandia - Informacje oglne, Ludność, Warunki naturalne, Ustrj polityczny, Gospodarka (Rolnictwo, Przemysł, Bogactwa naturalne...)



Finlandia - Informacje oglne, Ludność, Warunki naturalne, Ustrj polityczny, Gospodarka (Rolnictwo, Przemysł, Bogactwa naturalne...)




Informacje oglne



Finlandia, Republika Finlandii, Suomen Tasavalta, Republiken Finland, państwo w płnocnej części Europy, u nasady płwyspu Skandynawskiego, nad zatokami Botnicką i Fińską. W skład Finlandii wchodzi ok. 6,5 tys. drobnych wysepek, z ktrych większość skupiona jest u południowo-zachodnich wybrzeży.

Powierzchnia: 338 100 km2.

Ludność: 5,2 mln (2000)

Granice: Norwegia (na płnocy), Rosja (na wschodzie) i Szwecja (na zachodzie).

Stolica: Helsinki (551 tys., 1999).

Większe miasta: Espoo (209 tys., 1999), Tampere (193 tys., 1999), Vantaa (176 tys., 1999), Turku (172 tys., 1999), Oulu (117 tys., 1999), Lahti (96 tys., 2001), Kuopio (82 tys., 2000), Jyvaskyla (77 tys., 1999), Pori (76 tys., 2002), Kotka (57 tys., 2000).

Podział administracyjny: 12 okręgw.

Język urzędowy: fiński i szwedzki.

Jednostka monetarna: 1 euro = 100 euro centw.

Głowa państwa: Tarja Halonen

Szef rządu: Paavo Lipponen



Finlandia należy do Unii Europejskiej.



Ludność



Większość, bo aż 92%, mieszkańcw tego kraju zamieszkują Finowie, zaś 7% całego społeczeństwa to Szwedzi. Dominującą wiarą w Finlandii jest luteranizm, ktrego wyznawcami jest 88% społeczeństwa. 10% Finw to ateiści. Kobiety średnio dożywają 80 roku życia, a mężczyźni 73.



Warunki naturalne



Finlandia należy do najdalej wysuniętych państw Europy. Długość morskich linii brzegowych sięga 4600 km. Brzegi są więc postrzępione i obfitują w liczne zatoki. Wody przybrzeżne usiane są mnstwem wysp, ktrych liczbę ocenia się na 30 tys. Są one duże i małe, zalesione i kamieniste, zamieszkane i dzikie. Część z nich to tak zwane szery - ledwo wystające z wody, nagie i gładkie skały. Największe archipelagi to rj wysp leżących naprzeciw Turku oraz jeszcze dalej na zachd wysunięte Wyspy Alandzkie. Z oglnej powierzchni kraju ponad 9% - 31 557 km2 - przypada na wody śrdlądowe: rzeki i jeziora. Liczba tych ostatnich, biorąc w rachubę tylko takie, ktrych średnica przekracza 200m- sięga 55 tys. Największe z nich to Iso-Saimaa - 4400 km2, Paijanne - 1090 km2, Inari- 1000 km2. Dla porwnania warto przypomnieć, że największe jezioro w Polsce - Śniardwy liczy niespełna 114 km2. Rzek też jest co nie miara, lecz są one na ogł krtkie i kończą swj bieg w jeziorach. Do morza uchodzą tylko te najdłuższe: Torniojoki, Kemijoki, Oulujoki. Jeśli do tego dodać jeszcze to, że 30% obszaru zwłaszcza na płnocy, pokrywają grunty podmokłe i torfiaste, to zrozumiałe stanie się stare porzekadło ludowe, że "Bg tworząc świat, zapomniał w Finlandii oddzielić ziemię od wody", zresztą i nazwa kraju, ktra po fińsku brzmi Suomi, wywodzi się od słowa suo, oznaczającego bagno.

Rzeźba terenu jest dziełem epoko polodowcowej. Skaliste podłoże, stanowiące część Tarczy Bałtyckiej wygładziły sunące z płnocy masy lodowca, dzięki nim powstało mnstwo pagrkw i osadw morenowych.

Obszar Finlandii znajduje się pod wpływem klimatu umiarkowanego chłodnego. Łagodzący wpływ mają oddziaływania morskie. Średnia temperatura najcieplejszego miesiąca, lipca, notowana w Helsinkach, waha się w przedziale 13 - 22C, najchłodniejszego zaś, lutego, wynosi od -8 do -3C. Średnie roczne opady wynoszą 690 mm.

Płnocne położenie geograficzne jest źrdłem ciekawych zjawisk przyrody, ktre można obserwować zarwno latem jak i w zimie. W czerwcu w helsinkach panują "białe noce". Dzień trwa wwczas 19 godzin, ale nawet o płnocy jest tak jasne, że można iść po ulicy i swobodnie czytać gazetę. W tym samym czasie na płnocy słońce w ogle nie zanika nad horyzontem. Na Kole Polarnym - 8 km na płnoc od Rovaniem- zjawisko to można obserwować od 6 czerwca do 5 lipca. Dalej na płnoc, u granic norweskich, dzień nie zachodzącego słońca trwa od 17 maja do 27 lipca, a więc 72 doby. Zimą znowu jest odwrotnie. W Helsinkach dzień jest krtki i mroczny, za Kołem podbiegunowym przed świętami Bożego Narodzenia zapada noc polarna, ktra na płnocnych rubiezach kraju trwa 51 dni (od 26 listopada do 15 stycznia). Rozprasza ja tylko- przy dobrej pogodzie - złotawe światło księżyca.

Obok wody i skał, głwnym elementem fińskiego pejzażu jest las. Te trzy czynniki kształtują krajobraz kraju.



Ustrj polityczny



Finlandia jest republiką parlamentarną, w ktrej funkcję głowy państwa sprawuje prezydent wybierany w wyborach powszechnych na okres 6 lat. Władza ustawodawcza jest w rękach jednoizbowego parlamentu (Eduskunta, Riksdag) liczącego 200 deputowanych wybieranych na okres 4 lat.



Gospodarka



Finlandia jest wysokorozwiniętym krajem o gospodarce rynkowej, przy znaczącym udziale sektora państwowego i spłdzielczego.





Rolnictwo



Ten dział gospodarki nie jest mocna stroną Finlandii. Złe i trudne warunki naturalne skutecznie zahamowywują jej rozwj. Dość dobrze rozwinęła się hodowla bydła, owiec i reniferw w centrum i na płnocy kraju, ponieważ tam jest wystarczająco dużo łąk. Głwnie uprawia się tam pszenice, jęczmień i owies, a także buraki cukrowe i ziemniaki. Finlandia odnotowuje stały niedobr zbż, ktry uzupełnia się importem. Na ograniczoną skalę rozwinęło się warzywnictwo i sadownictwo.



Przemysł



Dzięki bogatym zasobom leśnym kraju, jedną z podstawowych gałęzi przemysłu, jest przemysł papierniczy i celulozowy. Większe ośrodki zajmujące się tym na dużą skale skupiły się na południu kraju i jego wybrzeżu, gdzie oprcz przetwrni papierniczych i wielkich tartakw, znajdują się fabryki mebli, papieru, celulozy.

Do największych ośrodkw przemysłu drzewno-papierniczego należą: Imatra, Kaukop, Kotka, Lahti, Oulu, Pori, Vaasa. W 1990 roku w Finlandii wyprodukowano 7 865 tys. ton papieru i tektury. Kraj posiada dobrze rozwinięty przemysł maszynowy specjalizujący się w urządzeniach do obrbki drewna i wyposażeniu fabryk papierniczych. Finlandia poszczycić się może rwnież dobrze rozwiniętym przemysłem stoczniowym z głwnymi ośrodkami w Helsinkach, Turku i Raumie.

W oparciu o krajowe surowce rozwinęło się hutnictwo żelaza i miedzi. Największe huty zlokalizowane są w Turku, Helsinkach i Tampere. Dobrze rozwinął się przemysł elektrotechniczny produkujący sprzęt gospodarstwa domowego, radia, odbiorniki telewizyjne. Rolnictwo i rybołwstwo dostarczają surowcw dla przetwrstwa spożywczego. Funkcjonują liczne fabryki konserw i przetworw rybnych, wędzarnie ryb, zakłady przetwrstwa mleka. Ponadto Finlandia posiada przemysł chemiczny, gumowy, materiałw budowlanych, poligraficzny i skrzany.



Bogactwa naturalne



Kraj zasobny jest w surowce naturalne, dlatego też tak wiele gałęzi przemysłu rozwinęło się tak dobrze w oparciu o nie. W rejonie miejscowości Outokumpu, na Pojezierzu Fińskim, wydobywa się rudy miedzi. Na południe od Oulu eksploatuje się złoża rud cynku. Także w rejonie Pojezierza Fińskiego wydobywa się rudy żelaza. Ponadto w eksploatacji znajdują się złoża siarki, rud cynku oraz niklu, ołowiu, kobaltu, wanadu, wolframu, tytanu, uranu a także złota.

Branżowa struktura tworzenia dochodu narodowego: rolnictwo 6%, przemysł 36%, usługi 58%. W 1991 dochd narodowy wynosił 25 180 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji za lata 1980-1991, 6,6%.



Handel



Do największych partnerw handlowych kraju należą: Niemcy, Szwecja, Wielka Brytania, Rosja i inne kraje byłego ZSRR.



Język (podstawowe wyrażenia)







dzień dobry (rano) - - - hyv huomenta [hywee huomeinta]

dzień dobry (w ciągu dnia) - - - hyv piv [hywee peivee]

dobry wieczr - - - hyv iltaa [hyvee iltaa]

do widzenia - - - nkemiin [nekeimiin]

dobranoc - - - hyv yt [hywee yete]

cześć (powitanie) - - - hei/moi [hej/moj]

cześć (pożegnanie) - - - hei hei [hej hej]

proszę - - - ole hyv [ole hywe]

dziękuję - - - kiitos [kiitos]

przepraszam - - - anteeksi [anteeksi]

smacznego - - - hyv ruokahalua [hywee ruokahalua]

ile to kosztuje...? - - - paljonko se maksaa...? [paljonko se maksaa...?]

gdzie jest...? - - - miss ... on? [misse ... on?]

co to jest...? - - - mit ... on? [mite ... on?]

ktra jest godzina? - - - mit kello on? [mite kello on?]

jak się czujesz? - - - miten voit? [miten woit?]

jak się nazywasz? - - - mik sinun nimesi on? [mike sinun nimesi on?]

nazywam się... - - - minun nimeni on.../olen... [minun nimeni on.../olen...]

ile masz lat...? - - - kuinka vanha sin olet? [kuinka wanha sine olet?]

mam ... lat - - - olen ... vuotias [olen ... wuotias]

chce mi się spać - - - minua nukuttaa [minua nukuttaa]

tak - - - kyll/joo [kylle/joo]

nie - - - ei [ej]

mały - - - pieni [pieni]

duży - - - iso [iso]

ładny - - - kaunis [kaunis]

brzydki - - - ruma [ruma]

nie rozumiem - - - en ymmrr [en ymmerre]

na zdrowie - - - kippis [kippis]

pan/pani - - - herra/rouva [herra/rouwa]

jestem z Polski - - - olen Puolasta [olen puolasta]

zamknięte - - - suljettu [suljettu]



Helsinki (stolica)





Godło Finlandii





Flaga Finlandii







(wersja ze zdjęciami w załączniku -> finlandia.doc )






Przykadowe prace

Kwaśne deszcze

Kwaśne deszcze Kwaśne deszcze są potoczną nazwą całego zakresu zjawisk powstających w reakcji zanieczyszczeń powietrza z wodą, ktra następnie opada na ziemię w postaci deszczu, śniegu, gradu lub mgły. Ta ostatnia jest sprawcą smogw. Zanieczyszczenie powietr...

Polityka zagraniczna ostatnich Jagiellonw

Polityka zagraniczna ostatnich Jagiellonw Zygmunt Stary Gdy w 1506r. Zygmunt Stary wstąpił na tron, Polska była zagrożona ekspansywną polityką Rosji. Na płn. Zakon Krzyżacki usiłował zrzucić warunki II pokoju toruńskiego. Miasta pruskie były powoływane prz...

Konstytucje RP - opisana każda z nich

Konstytucje RP - opisana każda z nich KONSTYTUCJA - [łac.], prawo ustawa zasadnicza wyposażona w najwyższą moc prawną, określająca podstawy ustroju społeczno-gospodarczą i politycznego, gł. organizację i sposb powoływania najważniejszych organw państw. ...

Etyka i polityka

Etyka i polityka ?Etyka i polityka? Aby zacząć rozważania nad etyką i polityką, należy najpierw podać ich definicje. Pierwszy raz słowa ?polityka? użył w swoim dziele Arystoteles, a znaczyło ono dla niego to, czym trudnią się obywatele greckiego polis, miasta ?...

"K-pax" - recenzja

"K-pax" - recenzja Film ten obejrzałem 2 razy. Za pierwszym razem w kinie. Drugi raz miałem okazje oglądać go w telewizji. Rżnica w odbiorze polegała na tym, że za pierwszym razem prbowałem sobie go tłumaczyć. Szukałem odpowiedzi czy Prot rzeczywiście był...

System polityczny USA

System polityczny USA System polityczny to jedno z podstawowych pojęć oznaczających strukturę, w ramach ktrej przebiega życie polityczne i społeczne w danym kraju. W politologii nie ma jednej obowiązującej definicji systemu politycznego. Zazwyczaj uznaje się, że system polityczn...

Czy losy Szekspirowskich kochankw sa dowodem tego, że miłość to uczucie silniejsze od nienawiści? (rozprawka)

Czy losy Szekspirowskich kochankw sa dowodem tego, że miłość to uczucie silniejsze od nienawiści? (rozprawka) Opowieść o Romeu i Julii jest powszechnie znana i przedstawiana jako historia wielkiej miłości, ktra przezwycięża śmierć. Według mnie wspłcze&...

Biblia - księga nad księgami

Biblia - księga nad księgami Istnieje na Ziemi księga, ktra przewyższa swoją wartością inne księgi. Jest to Biblia. Biblia to zbir ksiąg religijnych uważanych przez chrześcijan za święte. Biblię nazywamy też Pismem Świętym, albowiem wedłu...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry