• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Fundusze ...

Nawigacja

Fundusze strukturalne jak instrument realizujący politykę regionalną UE



Fundusze strukturalne jak instrument realizujący politykę regionalną UE




Polityka regionalna w Europie ma dość długą historię. Stosunkowo najwcześniej zmuszona została zająć się nią Wielka Brytania, bo już po wielkim kryzysie lat trzydziestych, kiedy bezrobocie w pewnych regionach (głwnie Szkocji, południowej Walii i płnocno-wschodniej Anglii) przybrało katastrofalne rozmiary na skutek zamykania zlokalizowanych tam kopalń węgla oraz stoczni. Podstawowym zadaniem polityki regionalnej było wwczas tworzenie nowych gałęzi przemysłu w istniejących dotychczas ośrodkach i uzyskanie na tej podstawie nowej rwnowagi ekonomicznej.



W innych krajach Wsplnoty narastanie dysproporcji międzyregionalnych dało o sobie znać znacznie pźniej, przy tym problem ten zszedł z pola widzenia na kilkanaście lat na skutek wojny oraz powojennej odbudowy i rekonstrukcji.

Najbardziej dotkliwe skutki tych dysproporcji zaczęły się ujawnić już w latach sześćdziesiątych w formie nadmiernego rozrostu wielkich aglomeracji, zacofania oddalonych od centrw administracyjnych regionw peryferyjnych, wyludniania obszarw grskich, narastania problemw socjalnych w regionach starej industrializacji, wysokiego bezrobocia i ubożenia ludności regionw zacofanych i depresyjnych.

Starano się temu przeciwdziałać w dwojaki sposb: przez intensyfikowanie narodowych polityk regionalnych oraz rozwijanie doskonalenie wsplnej polityki regionalnej. Do głwnych instrumentw i smrodkw wczesnej polityki regionalnej należały rżne formy finansowania akcji przestawiania działalności gospodarczej w regionach, wznoszenie budynkw przemysłowych, rozwijanie stref przemysłowych, ognisk i biegunw wzrostu, produkcji nowych wyrobw.



Przyjęcie nowych krajw do Wsplnoty: Wielkiej Brytanii, Danii, Grecji, Irlandii, Hiszpanii i Portugalii stworzyło nowe problemy regionalne. Rozpiętość w dochodach na jednego mieszkańca między regionami najbogatszymi i najbiedniejszymi powiększyła się dziesięciokrotnie. W 1988 roku średni dochd na jednego mieszkańca Hamburga – najbardziej rozwiniętego regionu Wsplnoty, wynosił około 27 tys. ECU, zaś najbiedniejszego, portugalskiego Norte – 2,8 tys. ECU.



Innego rodzaju problemy wyłaniają się przed regionami starej industrializacji, stojącymi obecnie prze koniecznością rekonwersji i stworzenia alternatywnych dziedzin działalności gospodarczej dla przemysłw tradycyjnych (węglowego, stalowego, stoczniowego, tekstylnego). Dotyczy to w szczeglności starych regionw przemysłowych Wielkiej Brytanii, płnocnej Francji, płnocnej Hiszpanii i Belgii, części wybrzeża płnocnych Włoch, niektrych regionw Niemiec zachodnich i wschodnich krajw związkowych.



Nowe problemy zrodziło odprężenie w stosunkach międzynarodowych w związku ze spadkiem zapotrzebowania na produkcję zbrojeniową, zmniejszeniem liczby obcych jednostek wojskowych, koniecznością zagospodarowania opuszczonych przez nie terenw.

Do istniejących problemw regionalnych, ktrych nie udało się rozwiązać, doszły dodatkowe wynikające ze zniesienia granic wewnętrznych we Wsplnocie na skutek przejścia od Wsplnego Rynku do Jednolitego Rynku Europejskiego i rozpoczęcia budowy Unii Gospodarczej i Walutowej na podstawie traktatu z Maastricht. Wpłynęło to niejako automatycznie m.in. na powiększenie obszarw depresyjnych, przedtem peryferyjnych i stworzyło nową potrzebę ich transgranicznej aktywacji. Dostrzeżono rwnież konieczność lepszego wykorzystania rozproszonych dotychczas środkw przeznaczonych na finansowanie akcji regionalnych. Małe i średnie firmy stanęły wobec konieczności dostosowań do Jednolitego Rynku i globalizacji gospodarek narodowych.



Polityka regionalna stała się jedną z podstaw Wsplnoty, na co wskazuje troska o harmonijny jej rozwj na drodze zmniejszenia rżnic istniejących między regionami i zacofania regionw mniej uprzywilejowanych, wyrażona już w preambule do traktatu rzymskiego.

Podstawowym celem stymulowania rozwoju regionalnego we wszystkich krajach Wsplnoty jest obecnie promowanie inwestycji produkcyjnych oraz, w mniejszym stopniu, tworzenie infrastruktury dla wspomagania przedsiębiorczości. W początkowym okresie rola Wsplnoty ograniczała się głownie do koordynowania polityk regionalnych państw członkowskich, członkowskich szczeglności do eliminowania ewentualnych wypaczeń powstających na tle konkurencji o subwencje. Głwnymi instrumentami wspomagania tej polityki, prowadzonej w zasadzie przez poszczeglne kraje, były środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego funduszu Socjalnego, Europejskiego Rolniczego Funduszu Doradczego i Gwarancyjnego oraz Europejskiej Wsplnoty Węgla i Stali.



Skuteczność tych środkw uznano za niewystarczająca z dwch powodw, tj. z uwagi na ich szczupłość i rozproszenie. Pod koniec 1969 r. komisja przesłała Radzie propozycję decyzji W sprawie organizacji środkw akcji Wsplnoty w przedmiocie rozwoju regionalnego. Regionalnego punktu widzenia osiągniętego przez Wsplnotę wzrostu i stojących przed nią problemw rozwojowych, Komisja uważała za niezbędne przedstawienie w tym dokumencie Radzie konkretnych propozycji dotyczących ułatwiania i popierania realizacji przedsięwzięć z dziedziny polityki regionalnej i postulował utworzenie specjalnego funduszu regionalnego. W 1975 r. powstał Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego. Niemniej rozwiązywanie problemw regionalnych szło opornie, dysproporcje narastały. Wsplnota nie była w stanie niwelować rżnic regionalnych nawet w takim stopniu, w jakim sama przyczyniała się do ich pogłębienia.

Toteż w 1988 r. zdecydowano się na zreformowanie Funduszy Strukturalnych, wytypowano cele polityki strukturalnej:



Cel 1 – dostosowanie regionw opźnionych w rozwoju

Cel 2 – spjność ekonomiczna schyłkowych obszarw przemysłowych

Cel 3 – zwalczanie długookresowego bezrobocia i ułatwienie młodym ludziom oraz osobom zagrożonym bezrobociem wchodzenia na rynek pracy

Cel 4 – ułatwienie adaptacji robotnikw do zmian przemysłowych i systemw produkcyjnych

Cel 5a – dostosowanie struktur przetwrczych i marketingowych produktw rolniczych i rybołwczych

Cel 5b – zrżnicowanie gospodarcze obszarw wiejskich



Zdefiniowano typy problemw regionalnych przyjętych przez Wsplnotę jako cele polityki realizowanej w ramach Funduszy Strukturalnych, zwiększono środki na realizację polityki regionalnej, opracowano nomenklaturę terytorialnych jednostek statystycznych (The Nomenclature of Territorial Units for Statistics – NUTS, mat. uzupełniające: tab.1).

Propozycje Komisji w sprawie reformy Funduszy Strukturalnych Rada Ministrw zaakceptowała w grudniu 1988 r. Reforma ta stworzyła prawdziwą wsplnotową wizję problematyki regionalnej, podczas gdy poprzednia polityka przybierała w zasadzie formę interwencyjnego podtrzymywania polityk regionalnych prowadzonych przez poszczeglne kraje członkowskie. Realizację tej reformy przewidziano na lata 1989-1993.



1) Koncentrację środkw w sensie finansowym, przedmiotowym i geograficznym dla nadania im większe skuteczności. W ten sposb połączono środki Europejskiego Rolniczego Funduszu Doradczego i Gwarancyjnego (Sekcja Orientacji), europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Socjalnego oraz finansowanie budżetowe z kredytowaniem, zwłaszcza przez Europejski Bank Inwestycyjny; określono cele, ktre mogą być finansowane z Funduszy; wytypowano regiony, ktre będą mogły korzystać z finansowego wsparcia

2) Komplementarność i partnerstwo, rozumiane zarwno jako uzupełnianie środkw narodowych (lokalnych) przez fundusze wsplnotowe, jak i angażowanie władz regionalnych w proces podejmowania decyzji i ich realizacji

3) Wzmocnienie systemu kontroli i monitoringu, ktrego ważnym narzędziem jest ustalanie, w negocjacjach między Wsplnotą a państwami członkowskimi, tzw. Ramowych Struktur Wsplnotowego Wspierania (Community Suport Frameworks – CSF).



W przepisach wykonawczych do reformy przewidziano pięć podstawowych celw polityki strukturalnej Wsplnoty:



• Cel nr 1 przewiduje pomoc dla regionw szczeglni opźnionych w rozwoju, w ktrych produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca jest niższy (w ciągu trzech lat) od średniego we Wsplnocie. Do pomocy w ramach tego celu, na ktry przeznaczono 63% środkw Funduszy Strukturalnych, kwalifikują się: cała Grecja, Irlandia i Portugalia, część Hiszpanii, część Włoch, część Zjednoczonego Krlestwa oraz francuskie departamenty zamorskie i Korsyka.

• Cel nr 2 obejmuje rekonwersję regionw o dużej koncentracji przemysłw tradycyjnych, schyłkowych. Za głwne kryterium zakwalifikowania się do tych regionw przyjęto poziom bezrobocia wyższy o 15% od średniego we Wsplnocie w ciągu trzech lat

• Cele nr 3 i 4 dotyczą zwalczania bezrobocia, szczeglnie wśrd młodzieży

• Cel nr 5 dotyczy wspierania reformy wsplnej polityki rolnej na drodze: 5a) przystosowania struktury produkcji rolnej, przetwarzania i zbytu w rolnictwie, leśnictwie i rybołwstwie, oraz 5b) pobudzania rozwoju obszarw rolniczych



Zdefiniowano trzy typy problemw regionalnych przyjętych jako cele polityki realizowanej w ramach Funduszy Strukturalnych. Pierwszy z tych celw (Cel nr 1) polega na popieraniu rozwoju i dostosowań strukturalnych w regionach opźnionych, w ktrych PKB na jednego mieszkańca kształtuje się poniżej 75% średniego wsplnotowego poziomu Miarą postępu w tych regionach jest zatem wzrost BKB na 1 mieszkańca w porwnaniu z pozostałymi regionami. Ponadto brane są pod uwagę wskaźniki spadku bezrobocia oraz trendy wzrostu produktywności wzmacniające konkurencyjność i potencjalny rozwj regionu.

Drugi cel (Cel nr 2)zmierza do konwersji obszarw dotkniętych upadkiem przemysłu. Charakterystyczną ich cechą jest wysokie bezrobocie, zatem podstawowym wskaźnikiem ich rozwoju jest obniżenie stopy bezrobocia.

Trzeci cel (Cel nr 5b) dotyczy obszarw wiejskich dotkniętych przez problemy dostosowawcze związane z upadkiem rolnictwa. W tych regionach wszystkie wymienione wskaźniki są brane pod uwagę jako miara postępu (podstawowe charakterystyki regionw objętych celami polityki regionalnej w ramach Funduszy Strukturalnych przedstawiam w mat. uzupełniających: tab.2).

Godne odnotowania jest rwnież to, że Wsplnota nie widzi możliwości zmniejszenia dysproporcji międzyregionalnych za pomocą działania samych tylko mechanizmw rynkowych. Według R. Moys’a zredukowanie tych rżnic w krtkim czasie wydaje się niemożliwe, ze względu na ich głębokie zakorzenienie. Z doświadczeń wynika także, że swobodna gra sił ekonomicznych, jako taka nie wystarcza dla zapewnienia zrwnoważonego rozwoju. W rzeczywistości, nierzadko powoduje pogorszenie syt. Biednych regionw, szczeglnie w okresach kryzysowych i podczas przemian.



Zwiększono jednocześnie środki na realizację polityki regionalnej. Wzrosły one, w wyrażeniu realnym, z 9600 mln ECU w 1988 r. do 21 277 mln ECU w 1993 r. i do 30 mld ECU w 1999 r. (podział tych środkw na lata 1989 – 1993 i 1993 – 1999 przedstawiam w mat. uzupełniających: tab.3, 4).

Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Edynburgu w grudniu 1992 r., gdzie zapadły ważne decyzje umacniające rolę wsplnej polityki regionalnej, podjęto inicjatywę włączenia Europejskiego Banku Inwestycyjnego do realizacji zadań regionalnych w formie uruchomienia przezeń specjalnych ułatwień kredytowych dla nowych inwestycji na kwotę 30 mld ECU.

Intencją jest, aby wydatki były kierowane do najmniej rozwiniętych krajw członkowskich. Zgodnie z decyzjami szczytu w Edynburgu większość kwoty przewidzianej na 1999 r. na Fundusze Strukturalne (27,4 mld ECU) przeznaczona zostanie na finansowanie Celu nr 1. Warte poruszenia jest rwnież to, że przed szczytem w Edynburgu Wsplnota wydała więcej na finansowanie celw zawartych w Funduszach Strukturalnych, łącznie z Funduszem Spjności (Cohesion Fund), wzrosną w latach 1994 – 1999 do ponad 155 mld ECU z tego ? (94 mld ECU) pjdzie na sfinansowanie zadań objętych celem pierwszym.



Do najstarszych realizowanych inicjatyw wspłpracy transgranicznej należy powołany do życia w 1958 r. Eurigo, obejmujący obszar na granicy holendersko – niemieckiej usytuowany między rzekami Ren, Ems i Jssel. Na jego rozwj Interreg I przeznaczył 26 mln ECU, to z przykładowych rodzajw jego działalności można by wymienić: usługi doradcze przedsiębiorczości; szkolenie zawodowe, konsumpcyjne usługi doradcze, utylizacja odpadw, otwieranie historycznych ścieżek transgranicznych, tworzenie obszarw rekreacji i wypoczynku, ochronę środowiska i wspomaganie rozwoju rolnictwa, transportu, utworzenie ombudsmanu w celu udzielania pomocy w rozwiązywaniu rżnych transgranicznych problemw ludzkich.

Do jednej z najstarszych inicjatyw wspłpracy transgranicznej można też zaliczyć utworzenie w 1985 r. Europejskiego Bieguna Rozwoju (The European Development Pole - EDP) w celu łagodzenia skutkw ograniczania produkcji żelaza i stali w przygranicznych regionach Francji., Belgii i Luksemburga. Objął on 300 tys. Ludzi w promieniu 20 km od punktu stycznego łączącego trzy granice i miał za zadanie:



• Stworzenie Międzynarodowego Parku Działalności dla nowych dynamicznych firm

• Organizowanie wsplnych szkoleń na podstawie programw uwzględniających potrzeby instalujących się na terenie Parku przedsiębiorstw

• Stworzenie Wsplnego Centrum Usługowego dla tych przedsiębiorstw

Park obejmuje teren 500 ha należący do trzech krajw. Docelowo ma tu znaleźć zatrudnienie 10 tys. Osb (do połowy 1992 r. zatrudniono prawie 4 tys. osb). Na realizację tego projektu przewidziano 50,9 mln ECU. W ciągu 7 lat działalności Biegun stworzył infrastrukturę szkoleniową, system finansowego wspomagania rozwoju małych i średnich firm, rozpoczął realizację planu wsplnych usług transgranicznych w dziedzinie telekomunikacji.



Nieco inny charakter miał program wspłpracy transgranicznej obejmujący połowę terytorium portugalskiego i Estremadurę oraz hiszpańską Galicję, Kastylię, Len i Andaluzję. Objęto nim najbiedniejsze w UE regiony wiejskie o PKB niższym na jednego mieszkańca o 44-72% od średniego we Wsplnocie. Na jego realizację Interreg I przeznaczył 592,83 mln ECU. Głwnym celem programu był rozwj infrastruktury, zwłaszcza transportu. Chodziło w szczeglności o stworzenie przepuszczalności granicy za pomocą przecinających ją sieci komunikacyjnych i popieranie tranzytu towarowego i osobowego między obydwoma krajami. Ważne miejsce zajmowało także tworzenie sieci miejskiej w celu przekroczenia za jej pomocą masy krytycznej, niezbędnej dla nadania akcjom społecznym i ekonomicznym strukturalnie trwałych efektw.

Jeszcze inny charakter ma wspłpraca transgraniczna obejmująca pięć regionw francuskich i pięć regionw hiszpańskich z uwagi na to, że granica przebiega przez Pireneje i dzieli wyludniające się rejony rolnicze o wysokim bezrobociu po obu stronach. Jednym z ważniejszych przedsięwzięć ma tu być połączenie obu krajw za pomocą tunelu.



Co się tyczy Irlandii i Wielkiej Brytanii, to wspłpraca transgraniczna obejmuje obszar określany mianem kłopotliwego. Obejmuje całą Irlandię Płnocną (z wyjątkiem Belfastu)oraz przygraniczne rejony Irlandii i koncentruje się na odbudowie opuszczonego w 1869 r. 62 km kanału Baltimore Ballyconnelll, łączącego drogi wodne Shanon i Erne, w jednolity 750 km system nawigacyjny i otwierający ten obszar dla turystyki, rekreacji i sportw wodnych. Jeżeli chodzi o wspłpracę transgraniczna między Reginami Wsplnoty i ich odpowiednikami położonymi na terenach krajw nieczłonkowskich, to odpowiednie rozwiązania w tej mierze zaczynają się dopiero kształtować. Głwną słabością dotychczasowych projektw wspłpracy transgranicznej między regionami Unii i obszarami zewnętrznymi było to, że mogły one być finansowane ze środkw Interreg tylko po stronie wsplnotowej. Rwnocześnie środki PHARE, poza tym, że były znikome, były początkowo przeznaczone głwnie na finansowanie rżnych misji eksperckich wysyłanych do krajw Europy Wschodniej. Koncepcja ta została zaczerpnięta z konwencji z Lom i od samego początku nie pasowała do warunkw krajw europejskich. Została więc skrytykowana zarwno przez państwa korzystające z tej pomocy, jak i przez kraje domatorskie. Doprowadziło to w rezultacie do zmiany nastawienia, jeżeli chodzi o wysokość i sposoby rozdysponowania pomocy z tego źrdła.



Nowego impulsu należy doszukiwać się począwszy od roku 1994, tj. od zatwierdzenia przez Komisję Europejską (5 maja) nowego programu wspłpracy transgranicznej, ktry ma na celu wspieranie praktycznej integracji krajw Europy środkowej i Wschodniej ze Wsplnotą. Program, utworzony z inicjatywy Parlamentu Europejskiego, finansowany jest ze środkw PHARE i począwszy od roku 1994 (150 mln ECU) dysponuje coraz to większymi środkami. Obejmuje on wszystkie kraje graniczące z UE, a republiki nadbałtyckie zostały włączone do niego na zasadzie rozszerzonej interpretacji koncepcji granic morskich.

W ramach wsplnych granic polsko – unijnych, działają lub działać mają następujące euroregiony:



1) Euroregion Pomerania – ma obejmować Danię, Niemcy, Szwecję i Polskę (polsko – niemiecka wspłpraca w tej dziedzinie rozpoczęła się w lutym 1994 r.)

2) Euroregion Pro Europa Viadrina, formalnie powołany w grudniu 1993 r. Obejmuje, ze strony niemieckiej – powiaty zrzeszone w tzw. Komunalnej Wsplnocie Roboczej Środkowe Nadodrze, zaś ze strony polskiej – wszystkie gminy byłego woj. gorzowskiego, dwie gminy należące do byłego woj. zielonogrskiego oraz dwie do byłego woj. szczecińskiego. Jedynym, jak na razie, osiągnięciem euroregionu jest powołanie do życia Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie n/O, w ktrym mają się kształcić głwnie studenci niemieccy i polscy.

3) Euroregion Sprawa – Nysa- Bbr utworzony we wrześniu 1993 r. W jego skład wchodzą – ze strony niemieckiej – trzy powiaty, dwie gminy i miasto Cottbus, natomiast ze str. polskiej – 18 gmin leżących w trjkącie Gubin – Zielona Gra – Żary. Siedzibą euroregionu są miasta Gubin – Gubin położone na obu brzegach Nysy. Cele euroregionu są raczej typowe dla tego rodzaju inicjatyw: rozwj infrastruktury, turystyki, kontaktw sąsiedzkich, dbałość o środowisko, rozbudowa przejść granicznych

4) Euroregion Neisse – Nisa - Nysa, utworzony w maju 1991 r., obejmuje obszary przygraniczne Czech, Niemiec i Polski. Jest to najstarszy Euroregion. Do jego głwnych osiągnięć należy zbudowanie mostu na Nysie, dostosowanego do projektowanej autostrady łączącej południową część Niemiec, przez Wrocław, Katowice, Krakw, Przemyśl, ze Lwowem, a następnie Kijowem. Jednym z głwnych problemw jest tu ochrona środowiska, zwłaszcza przeciwdziałanie skutkom eksploatacji węgla brunatnego. Innym ważnym zdaniem jest stworzenie szeroko rozumianej wsplnej infrastruktury (w dziedzinie łączności, komunikacji, informacji, turystyki, energetyki), podejmowanie inicjatyw w zakresie oświaty, kultury, ochrony zdrowia, rozwoju gospodarczego, w tym zwłaszcza rolnictwa. Z uwagi na osiągnięcia i doświadczenia Euroregion Nysa może służyć innym za przykład efektywnego rozwiązywania problemw lokalnych we wspłpracy międzyregionalnej i transgranicznej.



Polska podpisała łącznie 13 bilateralnych umw w sprawie wspłpracy międzyregionalnej i transgranicznej ze swoimi sąsiadami: z Białorusią (24 kwietnia 1992 r.), z Federacją Rosyjską (Obwd Kaliningradzki – 22 maja 1992 r.), z Ukrainą (24 maja 1993 r.), ze Słowacją (18 sierpnia 1994 r.), z Republiką Czeską (8 września 1994 r.). wspłpraca transgraniczna z Niemcami opiera się na umowie (w formie wymiany not) z 17 czerwca 1991 r. ustanawiającej Międzynarodową Polsko – niemiecką Komisję ds. Wspłpracy Regionalnej i Transgranicznej.



Przejście do Unii Gospodarczej i Walutowej (UGiW) wymaga od krajw członkowskich ścisłego spełnienia nominalnych kryteriw konwergencji w zakresie inflacji i finansw publicznych, jak rwnież ustabilizowania kursu walutowego.

W toku realizacji traktatu doszło do serii kryzysw w latach 1992 i 1993 w mechanizmie Kursu Walutowego. Tylko niewiele krajw spełniło te kryteria w latach 1992 i 1993. kraje o koncentracji regionw w Celu 1, z wyjątkiem Irlandii, mają jeszcze do przebycia dość długą drogę. Włochy, Hiszpania, Portugalia i Grecja miały stopę inflacji oraz kursy walutowe grubo poniżej norm z Maastricht i żaden z nich nie osiągnął stabilizacji kursu walutowego. Deficyty budżetowe Włoch i Grecji są głwnym problemem, a poza tym, zarwno w tych krajach, jak i w Belgii i Irlandii stopy długu publicznego są znacznie wyższe niż się tego oczekuje od krajw członkowskich Unii. Od krajw tych oczekuje się mianowicie polityki kontroli inflacji – zarwno bieżącej jak i spodziewanej; redukcji deficytw budżetowych i zadłużenia publicznego oraz stabilizacji kursw walutowych.






Przykadowe prace

Tridum paschalne

Tridum paschalne Największe misteria odkupienia ludzkiego Kościł obchodzi co roku od wieczornej Mszy Wielkiego Czwartku Wieczerzy Pańskiej. Mszą, ktrą celebruje się w wieczornych godzinach Wielkiego Czwartku, Kościł rozpoczyna Tridum Paschalne. Wspomina się w czasie tej mszy:...

Panorama racławicka

Panorama racławicka PANORAMA RACŁAWICKA (ul. Purkyniego 11) we Wrocławiu to jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie podziwiać można relikt dziewiętnastowiecznej kultury masowej. Wielkie malowidło (15x114m), dzięki zespoleniu szczeglnych zabiegw malarskich (specjalna perspektywa) i...

Ksztaltowanie świadomości obywatelskiej w publicystyce renesansowej.

Ksztaltowanie świadomości obywatelskiej w publicystyce renesansowej. Andrzej Frycz Modrzewski byl typem mysliciela-teoretyka, interesowaly go kwestie spoleczne, a takze zagadnienia z dziedziny prawa, teologii i filozofii. Debiutancka mowa pt. "Laski albo o karze za mezobojstwo" - wykazal duza odwage pogladow; broszura ...

"Przeprowadź wywiad z Ramzesem XIII po jego wyjściu z labiryntu"

"Przeprowadź wywiad z Ramzesem XIII po jego wyjściu z labiryntu" Zanim przedstawię państwu zapis wywiadu, jaki udał mi sie przeprowadzić z Ramzesem XIII przypomnę, iż jest on obecmym Faraonem Egiptu następcą Ramzesa XII. Dziennikarka:Witam waszą świ...

Tragedie rodu Edypa

Tragedie rodu Edypa Edyp był synem Lajosa i Jokasty .Gdy był niemowlęciem, przebito mu kostki u stp i porzucono w grach Kitajronu , ponieważ wyrocznia ostrzegła krla Tebańskiego że zostanie zabity z ręki własnego syna , ktry następnie ożeni się z jego małż...

Pojęcie budżetu

Pojęcie budżetu Budżetu to roczny plan (zestawienie ) dochodw i wydatkw władzy publicznej. Ustawa o finansach publicznych wprowadza bardziej rozbudowaną definicję: Budżet państwa jest rocznym planem dochodw i wydatkw oraz przychodw i rozchodw: organw: władzy państwowej, kon...

List do narkomana

List do narkomana Zbigniew W**** klasa 1?b? Siemano, dotarły do mnie słuchy ziomuś, że zacząłeś jarać jointy. Nie chcę Ci nawijać jak jakiś Psycholog. Mam qmpli ktrym to coś wyżarło umysł :/ nie warto zaczynać, a jak już zacząłe"...

Analiza i interpretacja "Pieśni świętojańskiej o Sobtce" Jana Kochanowskiego.

Analiza i interpretacja "Pieśni świętojańskiej o Sobtce" Jana Kochanowskiego. Nazwa pieśń jest zarazem określeniem odmiany gatunkowej. Kochanowski ustala wzorzec gatunku nie mając prawie poprzednikw w poezji polskiej, ustala wzorzec obowiązujący na dziesiątki lat. Dotyczy ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry