• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Galileusz

Nawigacja

Galileusz



Galileusz




Galileusz jest wciąż jednym z najbardziej fascynujących uczonych. W ciągu minionych wiekw jego życie i praca były natchnieniem dla całej rzeszy historykw i krytykw. Pierwszy opisał zasadę bezwładności i pierwszy badał przez teleskop nocne niebo. Dzięki darowi wymowy i sile swej osobowości Galileusz przyczynił się do powszechnego uznania teorii heliocentrycznej Kopernika, nowej podstawy poznania wszechświata. Uświadamiał sobie w pełni filozoficzne następstwa swoich odkryć i trudno się dziwić, że rwnież został uznany w tamtym okresie za kontrowersyjną postać, ponieważ podważał autorytet Kościoła katolickiego. Jego osobowość, osiągnięcia i motywy, jakie nim kierowały, były przedmiotem długich sporw krytykw. Samego Galileusza stać było na szczerość: "Znając doskonale to rozważne Postanowienie, uważałem za właściwe -pisał w Dialogu, ktry doprowadził go przed trybunał inkwizycji -zjawić się otwarcie przed Teatrem Świata jako Świadek nagiej Prawdy".

Galileusz -Galileo Galilei -urodził się w Pizie 15 lutego 1564 r. Był synem Vincenzio Galilei, muzyka i kupca, oraz Giuli z Ammannatich. (Powtrzenie nazwiska w charakterze imienia było w Toskanii zwyczajowo stosowane.) Rodzina, niezbyt bogata, przeniosła się do Florencji, gdzie w dzieciństwie Galileusz uczęszczał do klasztornej szkoły jezuitw. Mając 15 lat, rozpoczął nowicjat w zakonie. Zmuszony przez ojca, opuścił nowicjat. W 1581.r. wstąpił na uniwersytet w Pizie, zamierzając studiować medycynę. Medycyny nie lubił, a na studiach zyskał opinię człowieka kłtliwego. Wkrtce zaczął się interesować matematyką 1585 r. opuścił uniwersytet, nie uzyskawszy dyplomu, wrcił do Florencji i zajął się nauczaniem. W 1592 r., po śmierci ojca, przenisł się do Padwy, gdzie otrzymał stałą posadę nauczyciela. Był intelektualistą i wynalazcą, między innymi wynalazł wojskowy kompas. Żył dostatnio. Miał kochankę Marinę Gabbę i ku zmartwieniu starzejącej się matki spłodził kilkoro nie ślubnych dzieci. Najważniejszą wczesną pracą Galileusza jest De motu, traktująca o dynamice ruchu. W pracy można dostrzec sceptycyzm, z jakim Galileusz odnosił się do 'wiązujących -lecz podważanych -zasad nauki scholastycznej. Według Arystotelesa ruch przedmiotu wymaga istnienia stałego źrdła ruchu; na przykład twierdzono, że piłka porusza się, ponieważ napędza ją napierające z tyłu powietrze. Był to słaby punkt fizyki arystotelesowskiej i stał się wkrtce przedmiotem zainteresowania Galileusza. Najprawdopodobniej nastąpiło to pod wpływem wczesnych balistykw. Niektrzy z nich zaobserwowali, że poruszający się pocisk zachowuje się tak, jak gdyby był ściągany na ziemię. Galileusz docenił znaczenie tych obserwacji i przeprowadził własne doświadczenia z kulką staczającą się ze stołu, odkrywając w ten sposb oglne prawo: wystrzelone pociski poruszają się po zakrzywionym torze. Jako matematyk, i to pozostający pod przemożnym wpływem Archimedesa, przedstawił wyniki doświadczenia w postaci prostego wzoru matematycznego, ktry podał po raz pierwszy w liście z 1604 r. Błędy w obliczeniach Galileusza stały się przyczyną poważnych rozważań filozofw nauki na temat jego rozumowania. Nowy i ważny okres w życiu Galileusza zaczął się w 1609 r., kiedy to dowiedział się o wynalezieniu lunety. Własnoręcznie zbudował lunetę, ktra przybliżała przedmioty aż tysiąckrotnie, po czym skierował ją na Księżyc. Dotychczas w nauce o wszechświecie panowało przekonanie, że ciała niebieskie mają doskonałe kształty. Tymczasem Galileusz stwierdził, że satelita Ziemi nie jest gładki. Zobaczył gry i doliny oraz obszary, ktre uznał za morza. Obserwując nocne niebo, odkrył, że Droga Mleczna składa się z mnstwa gwiazd, ktrych nigdy wcześniej nie dostrzeżono. Opublikowany w 10 r. Siderus nuncius (Gwiezdny posłaniec) stał się sensacją. Historyk J. R. Ravetz nazwał tę niewielką książkę "być może najwspanialszym klasycznym dziełem popularnonaukowym, a także arcydziełem subtelnej propagandy teorii Kopernika". Wszyscy wykształceni ludzie kupowali i czytali dzieło Galileusza. W ciągu pięciu lat opublikowano je w tłumaczeniu pewnego jezuity !nawet w Chinach. Najbardziej istotnym odkryciem Galileusza były cztery zagadkowe obiekty, ktre, jak się wydawało (co noc zmieniały położenie), krążyły wokł Jowisza. Według Galileusza były to oczywiście księżyce tej planety, a całość przypominała układ Kopernika w miniaturze. Powodzenie dzieła Siderus nuncius skierowało Galileusza na drogę wiodącą do dalszych odkryć, a także do nieporozumień z Kościołem katolickim. Przedtem jednak stał się sławny, a na audiencji w 1611 r. papież okazał Galileuszowi swą przychylność i udzielił poparcia. Wkrtce uczony pozyskał potężnego, wykształconego patrona, księcia Toskanii II, ktry mianował Galileusza naczelnym matematykiem i filozofem. W 1612 r. jego Discorsi intorno GIle cose che stGnno su I'GcquG o che in quellG si mUOVGno (Traktat o unoszących się ciałach) dał początek hydrostatyce, a w rok pźniej Galileusz opublikował wiele listw, w ktrych omawiał plamy na Słońcu. W listach nie dwuznacznie poparł Kopernika i podał wstępne sformułowanie prawa bezwładności. Wzbudził wwczas gniew dostojnikw Kościoła i w czasie wizyty Galileusza w Rzymie, w 1616 r., zobowiązano go do nie rozpowszechniania heliocentrycznej teorii Kopernika, ktrą Kościł oficjalnie potępił w wydanym wwczas dekrecie. Nie wysunięto jednak oskarżenia o herezję i prawdopodobnie Galileusz w typowy dla siebie sposb zbyt optymistycznie ocenił sytuację. Sprawa Galileusza jest przedmiotem wielu sporw historykw. Gdy w 1623 r. Galileusz wydał pracę Il SGggiGtore (Probierca złota), zawierającą polemikę na temat natury komet, zadedykował ją nowemu papieżowi Urbanowi VIII, ktry (jako Maffeo Barberini) udzielał mu wcześniej poparcia. Spodziewał się uchylenia dekretu z 1616 r., ale śmierć jego opiekuna, księcia Cosimy II, sprawiła, że Galileusza łatwiej było teraz dosięgnąć. Uczony dostawał sprzeczne wiadomości od starego przyjaciela, ktry okazał się raczej wojującym katolikiem niż przyjacielem nauki. Otrzymawszy pozwolenie na omwienie teorii geocentrycznej i heliocentrycznej pod warunkiem wyciągnięcia właściwych wnioskw, Galileusz napisał DiGlogo soprG i due mGssini sistemi dei mondo, PtolemGico e CopernicGno (Dialog o dwch najważniejszych układach świata: Ptolemeuszowym i Kopernikowym) i opublikował go w 1632 r. W tej pracy, arcydziele naukowym, trudno nie dostrzec wyraźnej identyfikacji z ojcem, autorem podobnego dzieła,DiGlogu o dGwnej i nowoczesnej muzyce (DiGlogo dellG musicG GnticG e dellG modernG). Zapewne ze względw psychologicznych skojarzenie to nie pozwoliło Galileuszowi dostrzec wagi jego dzieła. Publikacja była wielkim sukcesem, ale po sześciu miesiącach, w marcu 1633 r. sprawą zajęła się inkwizycja. Zakazano rozpowszechniania DiGlogu, a Galileusza ponownie wezwano do Rzymu, gdzie umieszczono go w odosobnieniu. Słynna audiencja Galileusza u papieża oraz przesłuchania przed trybunałem inkwizycji stały się przedmiotem wielu toczących się od lat dyskusji. Głwnym zarzutem było zlekceważenie przez Galileusza napomnień udzielonych mu w 1616 r. Czasami wini się Galileusza za to, że na .procesie nie był wystarczająco odważny, ale Galileusz, stary i chory, był w istocie więźniem politycznym. Grożono mu torturami, a był to czas, kiedy heretykw często, ku przestrodze, publicznie palono na stosie. Ostatecznie Kościł umieścił DiGlogi na indeksie, nakazał spalić je na stosie, upokorzył Galileusza podczas wielkiego publicznego spektaklu, ale nie odważył się zrobić z niego męczennika. Więziono go w dość dobrych warunkach. Dzięki sile charakteru wyrok Kościoła nie załamał Galileusza. W książce Discorsi e dimostrGzioni mGtemGtiche in tomo Gdue nuove scienze (Dialogi i dowodzenia matematyczne z zakresu dwch nowych umiejętności) opublikowanej w 1634 r. Galileusz ponownie opisał doświadczenia z dziedziny mechaniki. W 1637 r. dokonał ostatniego już odkrycia naukowego: zaobserwował librację Księżyca. Dialogi, >mimo zakazu, wkrtce znane były w całej protestanckiej Europie. Uczonego odwiedzili między innymi poeta John Milton i filozof Thomas Hobbes. Ostatnie listy Galileusza, w ktrych deklarował swą wiarę w fizykę arystotelesowską, odczytuje się dziś jako czystą i zamierzoną kpinę. Pod koniec życia Galileusz stracił wzrok, prawdopodobnie na skutek zaćmy. Zmarł 9 stycznia 1642 r. Trzy i pł wieku po jego śmierci papież Jan Paweł II, były arcybiskup krakowski, ktry lubi mwić o sobie jako o "kanoniku kopernikańskim", przyznał w imieniu Kościoła, że Galileusz został skazany niesłusznie. To oświadczenie, wydane prawdopodobnie ze względu na opinię publiczną, zostało opatrzone przez "New York Times" zgryźliwym nagłwkiem: PO TRZYSTU PIĘĆDZIESIĘCIU LATACH WATYKAN MWI, ŻE GALILEUSZ MIAŁ RACJĘ: PORUSZA SIĘ. Trzy lata wcześniej, w październiku 1989 r., z promu kosmicznego Atlantis wystrzelono sondę kosmiczną Galileo. W 1995 r. sonda dotarła do Jowisza, ktrego cztery księżyce pierwszy zobaczył Galileusz 385 lat temu. W historii nauki Galileusz jest wielką postacią okresu przejściowego. Jego spostrzeżenia znalazły formalny wyraz w pracach Izaaka Newtona . Wpływ Galileusza na naukę był przedmiotem studiw kilku pokoleń badaczy. W 1939 r. Alexander Koyre ocenił, że największe znaczenie dla nauki miały przede wszystkim jego koncepcje teoretyczne i filozoficzne. Nie przywiązywał natomiast większego znaczenia do wykonanych przez Galileusza doświadczeń. Pogląd ten wzbudził znaczne zainteresowanie oraz dyskusję i skłonił Stillmana Drake'a do ponownego, starannego zbadania notatek i rękopisw Galileusza. Stwierdził on "że wyłania się z nich spjny obraz bezspornie nowoczesnego fizyka, ktrego pionierskie badania zjawisk grawitacyjnych mogą nawet obecnie znaleźć kolejne zastosowania". W każdym razie Galileusz jest obok Johannesa Keplera najwybitniejszą postacią rewolucji naukowej z czasw przed Newtonem.








Przykadowe prace

Życie kobiet 100 lat temu

Życie kobiet 100 lat temu Droga gimnazjalistko! Piszę do Ciebie aby przedstawić Ci życie kobiet 100 lat temu . Jak żyły kobiety w średniowieczu? Kim były, jak pracowały? Sytuacja kobiet w średniowieczu była trudna, ponieważ traktowano je głwnie jak matki i opiek...

Przyczyny upadku państwa polskiego w XVIII wieku

Przyczyny upadku państwa polskiego w XVIII wieku Przyczyny upadku państwa polskiego w XVIII wieku. Do ostatecznego upadku państwa polskiego doprowadził III rozbir Polski, gdyż wwczas, Polska zniknęła w ogle z map. Jednak państwo polskie upadało powoli, a za w proces odpowia...

Czy moda łączy, czy dzieli pokolenia?

Czy moda łączy, czy dzieli pokolenia? Czym jest moda? Jest to powszechnie przyjęty zwyczaj, dotyczący zwłaszcza sposobu ubierania się i ciągle ulęgający zmianom. Uważam, ze taki styl i zwyczaj może łączyć pokolenia. Potwierdzając tą tezę ...

Sarmackie samozadowolenie, a kompleksy narodowe.

Sarmackie samozadowolenie, a kompleksy narodowe. Ustosunkowanie się do tak sformułowanego tematu jest trudne przede wszystkim dlatego, że żadnej z dwu wymienionych postaw nie można ocenić jednoznacznie. Sądzę, że w celu ich właściwego porwnania powinniśmy odpowiedzie&#...

Polityka Rosji wobec Rzeczypospolitej w XVIII wieku

Polityka Rosji wobec Rzeczypospolitej w XVIII wieku Bogactwo i siła militarna nie zawsze idą w parze. W XVIII w. bogactwa gromadziły się w zachodniej Europie, a siły militarne rosły we wschodniej części kontynentu. Punkt ciężkości politycznej wagi stopniowo przesuwał si...

Recenzja filmu "Życie jest piękne"

Recenzja filmu "Życie jest piękne" Życie jest piękne to tytuł bardzo interesującego filmu w reżyserii Roberto Pzegiuniego. Reżyser zagrał też głwną rolę w filmie. Odtworzył postać żyda pracującego w ekskluzywnej restauracji jako kelne...

Strefy roślinne Ziemi - Biomy

Strefy roślinne Ziemi - Biomy Rozmieszczenie roślinności zależy głwnie od warunkw klimatycznych, a w szczeglności od wielkości opadw i ich rozkładu w ciągu roku. Znaczny wpływ na typ roślinności mają: - rodzaj gleby, - wysokość nad pozio...

Recenzja filmu pt. “Wesele w reżyserii Andrzeja Wajdy.

Recenzja filmu pt. “Wesele w reżyserii Andrzeja Wajdy. Najlepszym sposobem na wypełnienie uczniom i nauczycielowi czasu w trakcie trwania 2-godzinnych zajęć języka polskiego jest oglądanie ekranizacji słynnych powieści. Jest to swego rodzaju sposb na utrwalenie sobie nie ty...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry