• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Geneza p...

Nawigacja

Geneza powstania Dziennikw Gombrowicza. Analiza fragmentw Dziennikw poświecona trzem dowolnie wybranym pisarzom polskim.



Geneza powstania Dziennikw Gombrowicza. Analiza fragmentw Dziennikw poświecona trzem dowolnie wybranym pisarzom polskim.




Witold Gombrowicz jest autorem dziennika, ktrego czas spisywania przypada na okres : 1953- 1966. Dziennik- jak pisze Jan Błoński w książce pt. Forma, śmiech i rzeczy ostateczne, jest zarazem kluczem i koroną wszystkiego, co napisał.

Notuje w nim Gombrowicz swoje spostrzeżenia i przemyślenia, żale i frustracje, opinie i kompleksy. Mając dobrą perspektywę obserwacyjną (pobyt za granicą), staje się bystrym i prowokującym krytykiem twrczości literackiej rodakw.

Dziennik, rozprawia się z mitami polskości i pompatycznym patriotyzmem. Krytykuje instytucje podtrzymujące taką polskość, m.in. Kościł reprezentujący prostą ludową religijność. Zadaniem Polakw powinno być wyzwolenie się z narodowej formy i zrozumienie, że przede wszystkim jest się człowiekiem. Jednak najważniejszym tematem Dziennika jest sam Gombrowicz. Świadczy o tym już pierwszy wpis, ktry brzmi Ja. Gombrowicz podkreślał swj egotyzm, czyli zainteresowanie własną osobą. Kreował swj wizerunek. Dziennik zawiera fragmenty wyjaśniające wprost przesłanie utworw literackich Gombrowicza, jak rwnież prezentuje jego widzenie świata. Kontynuuje rozważania nad rżnymi wcieleniami Formy (role społeczne, narodowość) i koniecznością wyzwalania się z niej. Gombrowicz polemizuje też (na temat swojej twrczości i postawy Polakw za granicą) ze środowiskiem londyńskiej emigracji czy Stefanem Kisielewskim, publikującym w "Tygodniku Powszechnym" w Krakowie. Odnosi się rwnież do publikacji Czesława Miłosza. Dziennik Gombrowicza jest nietypowym przykładem tego typu utworw, ponieważ kolejne jego partie były od razu publikowane w paryskiej "Kulturze".

O własnej twrczości wyraża się sarkazmem: pisane nie jest niczym innym tylko walką, jaką toczy artysta z ludźmi o własną wybitność. I toczy tą walkę w Dzienniku przyjmując- na zmianę- postawę obronną i napastliwą.

Obieżyświat i skandalista nie lęka się podejmować dyskusji z uznanymi autorytetami, czy też z ludźmi wrośniętymi już w kulturę polską.



Z Czesławem Miłoszem spotyka się na łamach Kultury, recenzując i omawiając jego książki. Prowadzi dyskusje, ktre nigdy nie pomogły im się zgodzić.

Mimo tego szanuje poglądy pisarza i wiele razy dobrze się o nim wypowiada. Oceniając Zniewolony umysł mwi:

Miłosz jest pierwszorzędną siłą. To pisarz o jasno określonym zadaniu, powołany do przyśpieszania naszego tempa, abyśmy nadążyli epoce- i o wspaniałym talencie. Znakomicie przystosowany do wypełniania tych przeznaczeń swoich. Posiada on coś na wagę złota, co nazwałbym wolą rzeczywistości, a zarazem wyczucie punktw drastycznych naszego kryzysu. Należy do nielicznych, ktrych słowa maja znaczenie (jedynie, co może go zgubić, to pośpiech).

Zaś przy okazji rozważań o Zdobyciu władzy pisze:Bardzo silna książka. Miłosz to dla mnie przeżycie.

W jednym z dziennikw dodaje: On dla mnie zalicza się do autorw, ktrym osobiste życie dyktuje dzieło.

Ale to ty jedna strona skomplikowanego, nieprzewidywalnego Gombrowicza. Druga wiąże się z krytyką, wyszukiwaniem słabych stron i obnażaniem ich. Dlatego czyni Miłosza człowiekiem odartym z wiary i wartości, ciężko doświadczonym przez życie i eksponującym te doświadczenia w literaturze. W komentarzu do Rodzinnej Europy notuje refleksje: Przy czytaniu Miłosza zalecam ostrożność, gdyż on jest- tak twierdzę- osobiście zainteresowany w zamazywaniu konturu. Niektrzy twierdzą, że wzajemna relacja między Miłoszem a Gombrowiczem oparte są na maksymie podziwiamy u innych to, czego nam najbardziej brak. Złe stosunki z rodzicami, wieczna niezgoda z krewnymi ustawia go w roli walczącego zazdrośnika. Inaczej u Miłosza, ktry ceni rodzinę, przechowuje pamięć utraconego dzieciństwa w poezji, prozie i wspomnieniach odbudowuje skrzętnie krajobraz stron ojczystych. Rodzina jest dla niego centrum porządku świata.

Polemizując i krytykując, wyrażając słowa uznania i hołdu dla ponadczasowej twrczości przedstawia się nam Gombrowicz zupełnie rżny od Miłosza: dzieli ich urodzenie, stosunki rodzinne, charakter, życiowe przejścia. Obaj intelektualiści są jednak synami swojej epoki. Analizując relacje zachodzące miedzy Gombrowiczem a Miłoszem bez trudu można dostrzec rozbieżność temperamentw, ideologii i rozwiązań artystycznych.



O Stanisławie Wyspiańskim w Dzienniku 1953- 1956 Witold Gombrowicz pisze: Nuda tych dramatw (...) Wyspiański jest jednym z największych wstydw naszych, gdyż nigdy nasz podziw nie rodzi się w podobnej prżni, oklaski, hołdy, wzruszenia nasze w tym teatrze nie miały nic wsplnego z nami. Jaki był sekret tego triumfu? Wyspiański (...) zaspokajał potrzeby, ale były to potrzeby jak najdalsze życiu indywidualnemu, potrzeby Narodu. Nard potrzebował posągu. Nard domagał się wielkiej sztuki. Dramatyczność narodu domagał się narodowego dramatu. Nard potrzebował kogoś, kto by w sposb wielki celebrował jego wielkość. Wyspiański, przeto stanął przed narodem i powiedział: Oto mnie macie! Żadnej małości, sama wielkość i w dodatku z greckimi kolumnami.

Krytykując Wesele uznane za najbardziej genialne dzieło Wyspiańskiego odkrywa Gombrowicz swoje narodowe kompleksy. Od dumy narodowej i dziejowego bohaterstwa przechodzi do poczucia narodowej niższości, zagubienia w ogromie kosmosu, rozpaczy i wstydu emigranta.



Artykuł Lechonia w Wiadomościach pt. Literatura polska i literatura w Polsce wzbudził kolejne emocje. Gombrowicz krytycznie ocenie odczyt wygłoszony w Nowym Jorku: Wywody te zmierzają jeszcze raz do wykazania, że rwni jesteśmy najlepszym literaturom światowym, ale zapomniani i niedoceniani! Ale... porwnać Mickiewicza z Dantem lub Szekspirem, to porwnywać owoc z konfiturą, (...) pole i wioskę z katedrą lub miastem.

Nie widzi Gombrowicz lepszości narodu polskiego, niezwykłości jego dokonań, czy też historycznego psłannictwa. Oburzony na szczeglnie pojmowany patriotyzm zapisuje w Dzienniku: Kiedyś zdarzyło mi się uczestniczyć w jednym z tych zebrań poświęconych wzajemnemu polskiemu krzepieniu się i dodawaniu ducha... gdzie, odśpiewawszy Rotę i odtańczywszy krakowiaka, przystąpiono do wysłuchiwania mwcy, ktry wysławiał nard, albowiem `wydaliśmy Szopena`, albowiem mamy Curie Skłodowską i Wawel (...). Tłumaczył on sobie i zebranym, że jesteśmy wielkim narodem (...). Ale ja odczuwałem ten obrządek jak z piekła rodem (...). Gdyż oni, wywyższając Mickiewicza, poniżali siebie (...). Geniusze! Miałem ochotę powiedzieć zebranym: -Cż mnie obchodzi Mickiewicz? Wy jesteście dla mnie ważniejsi od Mickiewicza. I ani ja ani nikt inny nie będzie sądził narody polskiego według Mickiewicza lub Szopena, ale wedle tego, co tu, na tej sali, się dzieje i co tu się mwi.

Dając wyraz zagubieniu, filozoficznej ocenie świata, narodowym obciążeniom dziejowym pisze Gombrowicz o szacunku do ojczyzny nie wynikającym z zastanych wartości, czy wielkości zmarłych wieszczw. Pragnie, by wartość ojczyzny oceniano na podstawie wartości ludzi, ktrych ta ojczyzna wydała: jestem człowiekiem o zaostrzonym, niewątpliwie, poczuciu godności osobistej, taki zaś człowiek, gdyby nawet nie był związany z narodem więzami zwyczajnego patriotyzmu, będzie zawsze pilnował godności narodu chociażby z tego względu, że nie może od narodu się oderwać i wobec świata jest Polakiem- stąd wszelkie poniżenie narodu poniża i jego osobiście wobec ludzi.

Ironizuje, że polskie narodowe samouwielbienie, źle świadczy o dojrzałości i odpowiedzialności tego narodu, dlatego dyskusje z Lechoniem kończy puentą:

Ale dopiero na samym końcu mojej filipiki, znalazłem myśl, ktra wydała mi się- w atmosferze owej mętnej improwizacji- najcelniejsza. A mianowicie, że nic własnego nie może człowiekowi imponować; jeżeli więc imponuje nam wielkość nasza lub nasza przeszłość, to dowd, że one w krew nam nie weszły.



Dzienniki Gombrowicza są nie tylko opiniami, ale często- tematami, dziełami. Mwiąc prawdę o ludziach i świecie, wyraża swe sądy, oceny. Czasem spokoje i wyważone, częściej jednak naładowane są krytyką, złośliwe.

Wzięły się- Dzienniki- może z potrzeby autoanalizy, może z braku odpowiedzi na własne zwątpienie, może z chęci dopomożenia własnemu narodowi. Także codzienność prowokowała tematy. Na łamach paryskiej Kultury publikuje Gombrowicz artykuły recenzujące książki i artykuły, pisze o literackich absurdach, czy sfermentowanej polonii. Tworząc Dziennik tworzy też nowego bohatera- siebie, a może własnego sobowtra, ktry zmyśla, błaznuje, gryzie i bełkocze. Tak jak w życiu w zapiskach przyjmuje on spontanicznie postawę obronną, w następstwie zaś dopiero- napastliwą. Wszystko wydaje mu się obce, uwiera go, uciska, dokucza. Gotw jest toczyć walkę ze wszystkim i ze wszystkimi, ponieważ wszystko i wszyscy- jak mniema- chcą go poskromić i ograniczyć. Dlatego ucieka w niepewność, chwiejność, odrzucenie. Przesadnie dba o dystans do idei i doktryn, ale też stwarza go w stosunku do własnych przyjaźni czy upodobań.

Chętnie obnaża fałsz i dwuznaczność, ale też złośliwie odkrywa ułomności i braki.

Świadomy swej wielostronnej wyobraźni, ciekawy ludzi i świata, spowiada się w dziennikach przed czytelnikiem. I stają się one czasem bluźniercze, szokujące, a czasem paradoksalne. Wydaje się, że zmierza Gombrowicz do zburzenia takich pojęć jak prawda, piękno, miłość itd.

Powtarza często, że prawa sztuki nie są prawami życia i rzetelny artysta powinien zawsze stać na uboczu, nie rojąc sobie, że jest Bogiem dla tłumw. Chce wglądać w ludzkie sprawy i przeświadczenie, ale nie ma prawa ich pouczać.

Przeżywając wiele życiowych trudw, zahamowań i zwątpień pisarskich- studiuje życie. I może właśnie z tej pilnej analizy życia wzięła się potrzeba zapisywanie spostrzeżeń w Dziennikach.






Przykadowe prace

Formy organizacyjne zrzeszania się przedsiębiorstw.

Formy organizacyjne zrzeszania się przedsiębiorstw. 1. Koordynacja przedsiębiorstw polega na uzgadnianiu przez nie wsplnych działań i polityki gospodarczej. Przedsiębiorstwa wspłpracujące nie tracą swej odrębności prawnej i samodzielności gospodarczej. 2. Kartel –...

Przebieg wypraw Kolumba

Przebieg wypraw Kolumba Przebieg wypraw Kolumba Pierwsza wyprawa 3 sierpnia 1492 trzy karawele ? Santa Maria (280 ton), Pinta (240 ton) i Ni?a (100 ton), na ktrych przebywało łącznie około 90 ludzi, wyruszyły z Kadyksu. Po krtkim postoju na Wyspach Kanaryjskich wyprawa podążyła na ni...

Badania profilaktyczne

Badania profilaktyczne Badania profilaktyczne Najważniejszą z form zdrowotnej opieki profilaktycznej są trzy rodzaje badań: wstępne, okresowe i kontrolne. Jest to badanie Pracownika pod kątem jego indywidualnych predyspozycji do pracy na określonym stanowisku w określonych waru...

Broń A-atomowa B-biologiczna C-chemiczna

Broń A-atomowa B-biologiczna C-chemiczna A) BROŃ JĄDROWA I JEJ RODZAJE Broń wykorzystująca energię wydzielaną podczas łańcuchowej reakcji rozpadu izotopw uranu 233U lub 235U, plutonu 239Pu lub 241Pu (broń atomowa) albo podczas syntezy jąder izotopw wodoru (broń t...

Słowniczek maturzysty

Słowniczek maturzysty FARSA, FARSOWY Farsowy charakter mają liczne seriale, ktre sprzedają nam w ostatnich latach stacje telewizyjne: Miodowe lata, Graczykowie, Trzynasty posterunek. Ich fabuła nie jest skomplikowana, oglądamy codzienne sprawy zwykłych, czasem śmiesznych ludzi, przerysowa...

Budowa męskich narządw płciowych

Budowa męskich narządw płciowych Budowa męskich narządw płciowych. Męskie narządy rozrodcze: jądra, najądrza, nasieniowody, cewka moczowa, gruczoły rozrodcze męskie: 2 pęcherzyki nasienne, prostata, 2 gruczoły opuszkowo cewkowe (Cowpera), prącie i mo...

Antygona

Antygona Uniwersalny to inaczej ponadczasowy. Przymiotnik ten odnosi się do dramatu Sofoklesa pt.: Antygona Zawiera on treść obrazującą istotę problemw życia ludzkiego, dotyczącą czasw, w ktrych utwr powstał oraz dziejw wspłczesnych i przyszłych. Najważ...

Fluor - oglna charakterystyka

Fluor - oglna charakterystyka Fluor ma symbol F, jest to pierwiastek chemiczny należący do grupy VII A w układzie okresowym, liczba atomowa 9, masa atomowa 19,0. W przyrodzie fluor występuje wyłącznie w stanie związanym w minerałach: fluorycie CaF2, kriolicie Na3AlF6, apatycie 3Ca3(PO4)2...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry