• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Gombrowic...

Nawigacja

Gombrowiczowska wizja historii w "Operetce".



Gombrowiczowska wizja historii w "Operetce".




"Operetka" Witolda Gombrowicza jest dramatem nieco skomplikowanym i nie zawsze łatwym w odbiorze. Otż nie ma w niej akcji i wydarzeń w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Plejadę bohaterw stanowią dziwaczne postacie podzielone na dwie warstwy społeczne: arystokrację i lokajstwo. Książe Himalaj, Księżna, Baron Firulet i Hrabia Szarm to oczywiście reprezentanci pierwszej grupy. Hufnagiel (fałszywy hrabia) i służba - to warstwa niższa.



Są to grupy ogromnie skonwencjonalizowane, charakteryzowane przez szablon, właściwie znw widzimy szereg form: typ księcia pana i księżnej pani, odpowiedni strj, gest, arystokratyczna wymowa i intonacja, poza - tak, tu bardziej pasuje określenie poza niż forma. Z kolei po za sługi - lokaja wyraża się jako np. groteskowe czyszczenie butw państwu. Tworzą zbir stereotypw, ktry kojarzy się z ożywionymi kartami do gry z "Alicji w krainie czarw". Jest jeszcze Albertynka - typ panny z dobrego domu, skromna, dobrze wychowana, niewinna, ojej względy rywalizują baron Firulet i hrabia Szarm. Wszystkie te postacie tworzą barwny świat kukiełek, ktry stworzył Gombrowicz, by mc ukazać i prześledzić pewne prawdziwe, ludzkie zjawiska i procesy, ktre przy "realiach" sztucznego, przerysowanego świata widać wyraźniej. Do procesw takich niewątpliwie należy dążenie do wyzwolenia się od form, z fałszu i wszechwładnej pozy krępującej ludzkość. Zauważymy przy tym, że centralną postacią ego świata kostiumw jest Fior - kreator mody, władca zewnętrznych wyglądw osb, potężny mistrz kontrolujących istnienie swoich podwładnych. Natomiast wartością przeciwną, symbolem prawdy i wyzwolenia od formy jest tu słowo nagość - pojęcie sprzeczne przecież z terminem kostium. Fior (skojarzenie nazwiska ze słynną osobowością Diora jest słuszne i zaplanowane przez Gombrowicza) jest dyktatorem mody w świecie pz i symbolizuje zniewolenie formą. Nagość to idea, ktrej nośnikiem staje się Albertynka. W świecie tym zachodzi jeszcze inne zjawisko poddane analizie - mianowicie przewrt rewolucyjny, ktry przybiera tu oryginalną formułę i przebieg. Wszystko to natomiast ujął Witold Gombrowicz w fabułę, ktrą naprawdę trudno uporządkować lub zauważyć ścisłe związki przyczynowo-skutkowe. Należy wypunktować następujące fakty "porządkujące treść":



- "Wyścig" barona Firuleta i hrabiego Szarma w ilości zdobytych kobiet i ich rywalizacja o Albertynkę. Ten punkt wyraża się głwnie dzięki dialogom i gestom, pojedynku słownym na wzr licytacji karcianej, gry, tańca zalotnikw i innych groteskowych chwytw.



- Pragnienie nagości, ktre budzi się w Albertynce pod wpływem dotyku złodziejaszka.



- Bal arystokracji w zamku Himalaj, na ktrym złodziejaszki "spuszczone ze smyczy" rozpoczynają burzenie skostniałych form, rzucając się w tłum w swoich złodziejskich celach.



- Przewrt rewolucyjny dokonany przez lokajw pod wodzą Hufnagla. Rewolucja jawi się tu jako piorunująca mieszanka dziwnych znakw i zapadająca co raz ciemność, przemiany postaci w przedmioty - np. Księżnej Pani w stolik. Dzięki rewolucji postacie obnażają swoje prawdziwe, groźne oblicza.



- Zaginięcie Albertynki i poszukiwania wszczęte przez jej wielbicieli.



- Finał utworu jako triumf nagości. Albertynka odnajduje się nagle w trumnie, z ktrej powstaje całkiem naga, wyzwolona z formy stroju, przy dźwiękach zwycięskiej muzyki.



Podsumujmy zagadnienia, ktre stanowią sens dramatu Gombrowicza:



1. Temat głwny: skrępowanie ludzkości formą i schematem.



2. Rewolucja - burzenie skostniałego porządku, ukazanie prawdy, odwieczny zakręt w historii ludzkości, lecz zarazem działanie groteskowe, ośmieszone.



3. Miłość i flirt - jako gra ludzi, wyrażająca się w utartych gestach.



4. Siła i groźba mody (moda = filozofia czasw).



5. Konwencje tradycyjnych dramatw poddane zabiegom parodystycznym - np. Fior jako monologujący poeta romantyczny niczym Konrad z "Dziadw", intryga miłosna z klasycznej operetki.



Inaczej mwiąc Witold Gombrowicz stworzył świat masek - form, w ktrym rozgrywa się intryga miłosna i przewrt rewolucyjny, po to, by ukazać konwencję jako wroga, niszczącą człowieka formę, ktra musi przegrać z autentyzmem, z pierwiastkiem prawdy tkwiącym w człowieku, reprezentowanym tu przez nagość. Jeszcze raz twrca wystąpił jako wrg konwencji.



KOMPOZYCJA "Operetki" Witolda Gombrowicza:



"Operetka" odbiega w swojej konwencji zarwno od dramaturgii klasycznej jak i romantycznej. Jest to dramat groteskowy, ktry należałoby umieścić w nurcie teatru absurdu, ktry tworzą dzieła takich twrcw jak Beckett, Ionesco, czy polscy Mrożek lub Rżewicz. Witold Gombrowicz połączył w swoim utworze groteskę z konwencją operetki, ktrą także zdeformował. Umieszczenie nazwy tego gatunku w tytule możemy nazwać chwytem celowym i przekornym, gdyż jest to jeden z najbardziej schematycznych i rygorystycznych gatunkw teatralnych. Operetka jest pochodną opery komicznej, gatunkiem rozrywkowym, łączącym słowo z lekką, melodyjną muzyką, prezentującym żywą akcję opartą o intrygę, ktra w finale znajduje szczęśliwe zakończenie. Można powiedzieć, że dramat Witolda Gombrowicza to swoiste libretto do operetki, gdyż mamy tu i intrygę miłosną, i "wydarzenia" zmieniające rozwj wypadkw, i ogromną rolę szybkich kwestii mwionych.



Jest to bowiem zarazem dramat otwarty, dramat, w ktrym akcja odgrywa rolę drugoplanową, jest pozbawiona zależności przyczynowo-skutkowych przynajmniej w realistycznym sensie, ważniejsze zaś i bardziej nośne znaczeniowo stają się same wypowiedzi i gesty postaci. Świat przedstawiony w dramacie jest zdeformowany, jeśli chodzi o czas i miejsce - są abstrakcyjne, mimo informacji autora, że akt pierwszy rozgrywa się "coś tak około 1910 roku", a trzeci - "to już po obu wojnach i rewolucji". Wszystkie te operacje uskutecznia Gombrowicz po to, by jak mwi "nadziewać marionetkową pustotę operetkową istnym dramatem", operetka ma być tu maską, ktra skrywa prawdziwe oblicze ludzkości. Stąd w efekcie mamy miraż klasycznej operetki wiedeńskiej z dramatem otwartym o filozoficznej wymowie.



W jaki sposb osiągnął Witold Gombrowicz tę oryginalną formę? Otż użył następujących zabiegw deformujących świat i wywołujących zamierzony efekt:



- Parodia. Witold Gombrowicz - wrg konwencji - zastosował zabiegi parodystyczne głwnie wobec schematw gatunkowych, sparodiował operetkę, odkształcając jej reguły i łącząc je z nowoczesnym typem dramatu. Sparodiował typ bohatera romantycznego i monologu jako elementu dramaturgii romantycznej, kształtując postać Fiora. Lecz wykorzystał także Gombrowicz parodię przy kształtowaniu wypowiedzi i pz bohaterw, bo parodiują one np. arystokratyczny styl wypowiedzi, rywalizację w zdobywaniu kobiety, wreszcie rewolucję jako zjawisko historyczne, i typ wodza-rewolucjonisty, tutaj Hufnagla.



- Groteska - to chwyt lubiany przez Witolda Gombrowicza i "Operetka" może poszczycić się bogactwem scen i postaci groteskowych. Kształt groteskowy, czyli zdeformowany, odkształcony, ma tu np. rewolucja - zamęt i bieganina po scenie, cwałujące hordy lokajskie, onomatopeje - oto jest rewolucja, jej teatralna, gombrowiczowska wizja. Groteskowe są pozy służby - np. lokaje czyszczą buty panw używając do tego celu własnych językw. Groteskowe, bo karykaturalne, skarlałe lub prezentujące cechy przesadnie powiększone są postacie arystokratyczne - jak choćby para książęca, ich rewolucyjne przemiany w przedmioty. Groteskowe są gesty i wypowiedzi Fiora lub wodza lokajw Hufnagla.



- Absurd - jest zasadą, ktra w nowoczesnej dramaturgii zastępuje realistyczne i prawdopodobne związki ludzi i zdarzeń. Absurdem jest np. fakt istnienia złodziejaszkw - psw spuszczonych ze smyczy, ktrzy są zarwno ludźmi jak i zwierzętami. Jest to też chwyt groteskowy. Książe - latarnia, Księżna - stolik, pozy, powtarzalność słw, lizanie butw to inne przykłady absurdu. Wybuch i przebieg rewolucji także jest zabiegiem absurdalnym. Absurd umożliwia deformację świata rzeczywistego i konstruowanie sztucznego chyba najbardziej ze wszelkich środkw pisarskich.



- Operacja słowem, ruchem, dźwiękiem. Warto podkreślić manewr dramaturga, ktry ustala pewną hierarchię utworu, odmienną niż tradycyjna. Wspomnieliśmy już, że akcja i charaktery postaci są tu pierwszoplanowe. Cała filozofia dramatu - protest przeciwko konwencji, obłudzie, fałszowi, a poszukiwanie prawdy - odbywa się dzięki specjalnie dobranym wypowiedziom, przerysowanym gestom, zaprogramowanym ruchom na scenie i operacją dźwiękiem, dodajmy też światłem, np. przy obrazowaniu rewolucji. Dobrym przykładem na wykorzystanie słowa i gestu jest też dialog barona i hrabiego. Za pomocą pozy obnaża Witold Gombrowicz obłudę ludzkich typw i form, dzięki słowu ukazuje konwencję i fałsz naszych szablonw mowy...



Powyższe zabiegi sprawiają, że dramat, ktry poznaliśmy jest oryginalny i nowatorski. Ten typ dramatu, charakterystyczny dla literatury wspłczesnej, nie jest opowieścią o czymś, jest widowiskiem łączącym całość możliwych efektw i oddziaływania na wszelkie zmysły widza. Ta formuła odpowiadała Gombrowiczowi, przypomnijmy choćby nową powieść - "Ferdydurke". Ironią losu może być tylko to, że niekonwencjonalny, nowoczesny dramat groteskowy o wymowie filozoficznej stał się też konwencją.






Przykadowe prace

Reklama- od histrorii reklamy po event marketing i ADVERTAINMENT

Reklama- od histrorii reklamy po event marketing i ADVERTAINMENT Formę komunikacji handlowej uznawane za najbardziej pierwotna prareklamę: Krzyk to instrument promocji, medium reklamowe, Rysunek, bo czytelny dla osb niepiśmiennych, Ryty, symbole. Okres z ktrego pochodzi najstarsze znane og ...

Krążenie pierwiastkw i wody w przyrodzie.

Krążenie pierwiastkw i wody w przyrodzie. W przeciwieństwie do energii, ktrej strata w trakcie przepływu przez ekosystem jest procesem nieuniknionym, materia z ekosystemu nie ucieka. Oznacza to, że bilans wszystkich cząstek materii jest stale taki sam. Azot występuje w materii organicznej prz...

Gilotyna

Gilotyna Gilotyna Niech narzędzie takie będzie, Co narodu da poprawę, A przez mestwo lub zwycięstwo Zjedna sobie sławę. Drżyjcie, nędzni co myślicie Zaprzedawać swoich braci, W gilotynie podłe życie Zdrajca niech utraci! Wolnoś&...

Omw korzyści i koszty wynikające z inflacji

Omw korzyści i koszty wynikające z inflacji INFLACJA to wzrost przeciętnego poziomu cen i dbr w gospodarce. Czysta inflacja jest przypadkiem szczeglnym, ktry pojawia się wtedy, kiedy wszystkie ceny dbr i czynnikw produkcji wzrastają w tym samym tempie. Inaczej mwiąc zjawisko inflacji wyst&#...

Analiza rynku transportowego w Polsce

Analiza rynku transportowego w Polsce Spis treści Rozdział I: Transport w gospodarce narodowej 2 1.1. Podstawowe pojęcia transportowe 2 1.2. Funkcje transportu w gospodarce 5 1.3. Potrzeby transportowe i źrdła ich powstawania 8 1.4. Kryteria klasyfikacji i podział transport...

Szymon Askenazy, Książe Jzef Poniatowski 1763-1813, Warszawa 1978. (historiografia)

Szymon Askenazy, Książe Jzef Poniatowski 1763-1813, Warszawa 1978. (historiografia) Andrzej Zahorski, Szymon Askenazy i jego dzieło. Urodzony w 24.12.1867 r., kult Mickiewicza w rodzinie. W 1883 wstąpił na Wydział Prawa cesarskiego Uniwersytetu warszawskiego, ukończone w 1887 potem dwulet...

Powstanie wszechświata

Powstanie wszechświata WSTĘP Około 15 miliardw lat temu istniała niewyobrażalnie mała, niezwykle gorąca kula.W chwili powstania wszechświata była ona wilokrotnie mniejsza od atomu. W środku znajdowało się wszystko to, co potrzebne jest do jego utworzenia, chocia...

Zasady podatkowe

Zasady podatkowe Podatek jest kategorią ekonomiczno-prawną podziału produktu krajowego, pełniącą funkcję fiskalną ( dostarczenie środkw na sfinansowanie zadań państwa lub samorządu lokalnego), redystrybucyjną ( korekta pierwotnego podziału dochodw) i alokacyjn&...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry