• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuy: Gombrowic...

Nawigacja

Gombrowiczowska wizja historii w "Operetce".



Gombrowiczowska wizja historii w "Operetce".




"Operetka" Witolda Gombrowicza jest dramatem nieco skomplikowanym i nie zawsze łatwym w odbiorze. Otż nie ma w niej akcji i wydarzeń w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Plejadę bohaterw stanowią dziwaczne postacie podzielone na dwie warstwy społeczne: arystokrację i lokajstwo. Książe Himalaj, Księżna, Baron Firulet i Hrabia Szarm to oczywiście reprezentanci pierwszej grupy. Hufnagiel (fałszywy hrabia) i służba - to warstwa niższa.



Są to grupy ogromnie skonwencjonalizowane, charakteryzowane przez szablon, właściwie znw widzimy szereg form: typ księcia pana i księżnej pani, odpowiedni strj, gest, arystokratyczna wymowa i intonacja, poza - tak, tu bardziej pasuje określenie poza niż forma. Z kolei po za sługi - lokaja wyraża się jako np. groteskowe czyszczenie butw państwu. Tworzą zbir stereotypw, ktry kojarzy się z ożywionymi kartami do gry z "Alicji w krainie czarw". Jest jeszcze Albertynka - typ panny z dobrego domu, skromna, dobrze wychowana, niewinna, ojej względy rywalizują baron Firulet i hrabia Szarm. Wszystkie te postacie tworzą barwny świat kukiełek, ktry stworzył Gombrowicz, by mc ukazać i prześledzić pewne prawdziwe, ludzkie zjawiska i procesy, ktre przy "realiach" sztucznego, przerysowanego świata widać wyraźniej. Do procesw takich niewątpliwie należy dążenie do wyzwolenia się od form, z fałszu i wszechwładnej pozy krępującej ludzkość. Zauważymy przy tym, że centralną postacią ego świata kostiumw jest Fior - kreator mody, władca zewnętrznych wyglądw osb, potężny mistrz kontrolujących istnienie swoich podwładnych. Natomiast wartością przeciwną, symbolem prawdy i wyzwolenia od formy jest tu słowo nagość - pojęcie sprzeczne przecież z terminem kostium. Fior (skojarzenie nazwiska ze słynną osobowością Diora jest słuszne i zaplanowane przez Gombrowicza) jest dyktatorem mody w świecie pz i symbolizuje zniewolenie formą. Nagość to idea, ktrej nośnikiem staje się Albertynka. W świecie tym zachodzi jeszcze inne zjawisko poddane analizie - mianowicie przewrt rewolucyjny, ktry przybiera tu oryginalną formułę i przebieg. Wszystko to natomiast ujął Witold Gombrowicz w fabułę, ktrą naprawdę trudno uporządkować lub zauważyć ścisłe związki przyczynowo-skutkowe. Należy wypunktować następujące fakty "porządkujące treść":



- "Wyścig" barona Firuleta i hrabiego Szarma w ilości zdobytych kobiet i ich rywalizacja o Albertynkę. Ten punkt wyraża się głwnie dzięki dialogom i gestom, pojedynku słownym na wzr licytacji karcianej, gry, tańca zalotnikw i innych groteskowych chwytw.



- Pragnienie nagości, ktre budzi się w Albertynce pod wpływem dotyku złodziejaszka.



- Bal arystokracji w zamku Himalaj, na ktrym złodziejaszki "spuszczone ze smyczy" rozpoczynają burzenie skostniałych form, rzucając się w tłum w swoich złodziejskich celach.



- Przewrt rewolucyjny dokonany przez lokajw pod wodzą Hufnagla. Rewolucja jawi się tu jako piorunująca mieszanka dziwnych znakw i zapadająca co raz ciemność, przemiany postaci w przedmioty - np. Księżnej Pani w stolik. Dzięki rewolucji postacie obnażają swoje prawdziwe, groźne oblicza.



- Zaginięcie Albertynki i poszukiwania wszczęte przez jej wielbicieli.



- Finał utworu jako triumf nagości. Albertynka odnajduje się nagle w trumnie, z ktrej powstaje całkiem naga, wyzwolona z formy stroju, przy dźwiękach zwycięskiej muzyki.



Podsumujmy zagadnienia, ktre stanowią sens dramatu Gombrowicza:



1. Temat głwny: skrępowanie ludzkości formą i schematem.



2. Rewolucja - burzenie skostniałego porządku, ukazanie prawdy, odwieczny zakręt w historii ludzkości, lecz zarazem działanie groteskowe, ośmieszone.



3. Miłość i flirt - jako gra ludzi, wyrażająca się w utartych gestach.



4. Siła i groźba mody (moda = filozofia czasw).



5. Konwencje tradycyjnych dramatw poddane zabiegom parodystycznym - np. Fior jako monologujący poeta romantyczny niczym Konrad z "Dziadw", intryga miłosna z klasycznej operetki.



Inaczej mwiąc Witold Gombrowicz stworzył świat masek - form, w ktrym rozgrywa się intryga miłosna i przewrt rewolucyjny, po to, by ukazać konwencję jako wroga, niszczącą człowieka formę, ktra musi przegrać z autentyzmem, z pierwiastkiem prawdy tkwiącym w człowieku, reprezentowanym tu przez nagość. Jeszcze raz twrca wystąpił jako wrg konwencji.



KOMPOZYCJA "Operetki" Witolda Gombrowicza:



"Operetka" odbiega w swojej konwencji zarwno od dramaturgii klasycznej jak i romantycznej. Jest to dramat groteskowy, ktry należałoby umieścić w nurcie teatru absurdu, ktry tworzą dzieła takich twrcw jak Beckett, Ionesco, czy polscy Mrożek lub Rżewicz. Witold Gombrowicz połączył w swoim utworze groteskę z konwencją operetki, ktrą także zdeformował. Umieszczenie nazwy tego gatunku w tytule możemy nazwać chwytem celowym i przekornym, gdyż jest to jeden z najbardziej schematycznych i rygorystycznych gatunkw teatralnych. Operetka jest pochodną opery komicznej, gatunkiem rozrywkowym, łączącym słowo z lekką, melodyjną muzyką, prezentującym żywą akcję opartą o intrygę, ktra w finale znajduje szczęśliwe zakończenie. Można powiedzieć, że dramat Witolda Gombrowicza to swoiste libretto do operetki, gdyż mamy tu i intrygę miłosną, i "wydarzenia" zmieniające rozwj wypadkw, i ogromną rolę szybkich kwestii mwionych.



Jest to bowiem zarazem dramat otwarty, dramat, w ktrym akcja odgrywa rolę drugoplanową, jest pozbawiona zależności przyczynowo-skutkowych przynajmniej w realistycznym sensie, ważniejsze zaś i bardziej nośne znaczeniowo stają się same wypowiedzi i gesty postaci. Świat przedstawiony w dramacie jest zdeformowany, jeśli chodzi o czas i miejsce - są abstrakcyjne, mimo informacji autora, że akt pierwszy rozgrywa się "coś tak około 1910 roku", a trzeci - "to już po obu wojnach i rewolucji". Wszystkie te operacje uskutecznia Gombrowicz po to, by jak mwi "nadziewać marionetkową pustotę operetkową istnym dramatem", operetka ma być tu maską, ktra skrywa prawdziwe oblicze ludzkości. Stąd w efekcie mamy miraż klasycznej operetki wiedeńskiej z dramatem otwartym o filozoficznej wymowie.



W jaki sposb osiągnął Witold Gombrowicz tę oryginalną formę? Otż użył następujących zabiegw deformujących świat i wywołujących zamierzony efekt:



- Parodia. Witold Gombrowicz - wrg konwencji - zastosował zabiegi parodystyczne głwnie wobec schematw gatunkowych, sparodiował operetkę, odkształcając jej reguły i łącząc je z nowoczesnym typem dramatu. Sparodiował typ bohatera romantycznego i monologu jako elementu dramaturgii romantycznej, kształtując postać Fiora. Lecz wykorzystał także Gombrowicz parodię przy kształtowaniu wypowiedzi i pz bohaterw, bo parodiują one np. arystokratyczny styl wypowiedzi, rywalizację w zdobywaniu kobiety, wreszcie rewolucję jako zjawisko historyczne, i typ wodza-rewolucjonisty, tutaj Hufnagla.



- Groteska - to chwyt lubiany przez Witolda Gombrowicza i "Operetka" może poszczycić się bogactwem scen i postaci groteskowych. Kształt groteskowy, czyli zdeformowany, odkształcony, ma tu np. rewolucja - zamęt i bieganina po scenie, cwałujące hordy lokajskie, onomatopeje - oto jest rewolucja, jej teatralna, gombrowiczowska wizja. Groteskowe są pozy służby - np. lokaje czyszczą buty panw używając do tego celu własnych językw. Groteskowe, bo karykaturalne, skarlałe lub prezentujące cechy przesadnie powiększone są postacie arystokratyczne - jak choćby para książęca, ich rewolucyjne przemiany w przedmioty. Groteskowe są gesty i wypowiedzi Fiora lub wodza lokajw Hufnagla.



- Absurd - jest zasadą, ktra w nowoczesnej dramaturgii zastępuje realistyczne i prawdopodobne związki ludzi i zdarzeń. Absurdem jest np. fakt istnienia złodziejaszkw - psw spuszczonych ze smyczy, ktrzy są zarwno ludźmi jak i zwierzętami. Jest to też chwyt groteskowy. Książe - latarnia, Księżna - stolik, pozy, powtarzalność słw, lizanie butw to inne przykłady absurdu. Wybuch i przebieg rewolucji także jest zabiegiem absurdalnym. Absurd umożliwia deformację świata rzeczywistego i konstruowanie sztucznego chyba najbardziej ze wszelkich środkw pisarskich.



- Operacja słowem, ruchem, dźwiękiem. Warto podkreślić manewr dramaturga, ktry ustala pewną hierarchię utworu, odmienną niż tradycyjna. Wspomnieliśmy już, że akcja i charaktery postaci są tu pierwszoplanowe. Cała filozofia dramatu - protest przeciwko konwencji, obłudzie, fałszowi, a poszukiwanie prawdy - odbywa się dzięki specjalnie dobranym wypowiedziom, przerysowanym gestom, zaprogramowanym ruchom na scenie i operacją dźwiękiem, dodajmy też światłem, np. przy obrazowaniu rewolucji. Dobrym przykładem na wykorzystanie słowa i gestu jest też dialog barona i hrabiego. Za pomocą pozy obnaża Witold Gombrowicz obłudę ludzkich typw i form, dzięki słowu ukazuje konwencję i fałsz naszych szablonw mowy...



Powyższe zabiegi sprawiają, że dramat, ktry poznaliśmy jest oryginalny i nowatorski. Ten typ dramatu, charakterystyczny dla literatury wspłczesnej, nie jest opowieścią o czymś, jest widowiskiem łączącym całość możliwych efektw i oddziaływania na wszelkie zmysły widza. Ta formuła odpowiadała Gombrowiczowi, przypomnijmy choćby nową powieść - "Ferdydurke". Ironią losu może być tylko to, że niekonwencjonalny, nowoczesny dramat groteskowy o wymowie filozoficznej stał się też konwencją.






Przykadowe prace

Wprowadzenie do antyku.

Wprowadzenie do antyku. Mwiąc o kulturze antycznej, bardzo często mamy na myśli kulturę starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu. W rozwoju kultury greckiej możemy wyrżnić 4 okresy: Okres archaiczny (do pocz. V w. p.n.e.). Zawiązki stanowiły pieśni robo...

Jezuici na ziemiach polskich do I wojny światowej.

Jezuici na ziemiach polskich do I wojny światowej. Spis Treści Spis Treści 2 Zarys historyczny Zakonu 3 Zasady Jezuitw 9 Jezuici w Polsce 11 Bibliografia 22 Zarys historyczny Zakonu Od początku zakon ten rżnił się od innych zakonw. Odrzucił szaty zakonn...

Ustawa o usługach turystycznych

Ustawa o usługach turystycznych Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych Rozdział 1 Przepisy oglne Art. 1. Ustawa określa warunki świadczenia, przez przedsiębiorcw i przedsiębiorcw zagranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dział...

Systemy liczbowe ( dziesiątkowy, dwjkowy, szesnastkowy, dwunastkowy)

Systemy liczbowe ( dziesiątkowy, dwjkowy, szesnastkowy, dwunastkowy) System liczbowy jest to sposb zapisywania i nazywania liczb. Są rżne systemy liczbowe, mogą one być pozycyjne lub addycyjne. W systemie pozycyjnym wartość cyfry zależy od jej pozycji względem innych. Przedstawi&#...

Państwo Słońca Campanella

Państwo Słońca Campanella Thomas Campanella (1568-1639) pochodził z Kalabrii, był członkiem zakonu dominikańskiego, za śmiałe przekonania filozoficzne, skierowane przeciw scholastyce, ścigany przez inkwizycję. Brał udział w walce o oswobodzenie Kalabrii spod...

Czym jest dla mnie miłość?

Czym jest dla mnie miłość? Miłość jest siłą, ktra zmienia ludzi. Filozofowie poświęcali jej zawsze wiele przemyśleń, ale czy dzisiaj bliżej jesteśmy odpowiedzi na pytanie, czym jest? Miłość to słowo, ktre każdy zna, mało kto po...

Barok Polski. Sarmatyzm

Barok Polski. Sarmatyzm Barok polski. Sarmatyzm Architektura i sztuki plastyczne Styl barokowy w polskiej sztuce rozwijał się w latach 1600-1710. Tradycyjnymi centrami sztuki były duże miasta: Krakw, Gdańsk, Wilno, Lww, a od 1596 r. takim centrum stała się rwnież Warszawa. M...

Pozytywy i negatywy promieniowania ?

Pozytywy i negatywy promieniowania ? Promieniotwrczość - co to jest? Inaczej – radioaktywność pierwiastkw, jest to zdolność emitowania przez nie promieniowania jądrowego w wyniku samorzutnej przemiany jąder atomowych w inne. Promieniotwrczość groźną (do...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry