• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Historia...

Nawigacja

Historia mysli Ekonomicznej -odp. na pytania z egzaminu I rok



Historia mysli Ekonomicznej -odp. na pytania z egzaminu I rok




1.Metodologia nauki mwi o dwch tradycjach euklidesowo-kartezjańskiej i babilońskiej (stoickiej). Czym one rżnią się i jakie ma to znaczenie dla nauki ekonomicznej? Tradycja euklidesowo-kartezjańska (aksjomatyczno-dedukcyjna) – w tej tradycji mieści się myślenie redukcyjne, określane czasem jako atomizm, a polegające na dzieleniu badanego obiektu na coraz mniejsze części. Występuje tu rwnież dualizm, a więc skłonność do dwoistego ujmowania zagadnień, jak np. prawda – fałsz, logiczne – nielogiczne, pozytywne – normatywne. Tradycja babilońska (talmudyzm i stoicyzm) została zrodzona przez filozofw stoikw i doktrynę religijną judaizmu, opartą na wykładzie talmudu babilońskiego, jest to prba wyjaśnienia świata bez emocji, w zgodzie z przyrodą i rozumem oraz podkreśleniem znaczenia norm moralnych w życiu człowieka. Rżnice - uznaje się występowanie praw logiki wyłącznie w ramach podukładu, zamiast atomizmu stosuje się holizm, ujęcie całościowe badanego zagadnienia. Z tej teorii wychodzi, że w rzeczywistości trzeba liczyć się z błędami przez niepewność.



2. Podaj definicje historii myśli ekonomicznej i doktryny ekonomicznej. Czym rżnią się pojęcia ‘obiekt’ i ‘przedmiot’ w nauce ekonomicznej? Historia myśli ekonomicznej jest dyscypliną naukową w zbiorze nauk społecznych, ktra bada przeszłość myśli ekonomicznej, opisuje ją i poszukuje prawidłowość służących praktyce gospodarczej. Obiekt jest pewną cząstką rzeczywistości, wyodrębniona przez obserwatora. Od zdolności obserwatora zależy jasna identyfikacja, tak jak ustalenie tożsamości obiektu i jego wyodrębnienie w wysoce złożonego świata zjawisk. Program badawczy, ktry obok obserwatora (jest w sumie przez niego realizowany) rwnież identyfikuje i ustala tożsamość obiektu i jego wyodrębnienie z wysoce złożonego świata zjawisk. Ten program badawczy jest właśnie przedmiotem dyscypliny naukowej.



3. Jaką rolę w koncepcjach myślicieli antycznej Grecji przepisywano instytucji państwa (polis)? Polis (miasto-państwo) odgrywa głwną rolę w całym układzie antycznej Grecji. Polis był wsplnotą skupioną wokł umocnionego centrum władzy i obejmującą stosunkowo mały obszar (np. Ateny – 3,5 tyś. km2). Mała odległość od centrum pozwalała zwoływać wszystkich dorosłych (nie dotyczyło to niewolnikw)obywateli na zgromadzenia w celu omwienia spraw państwa.



4. Gospodarka rolna w ujęciu Ksenofonta i Katona. Podobieństwa i rżnice. Ksenofont stwierdził, że ani pieniądza, ani srebra nigdy nie jest za dużo, lecz popyt na produkty rolnikw może być ograniczony, a sami producenci mogą stracić pracę i szukać zajęcia w handlu. Dlatego radzi nie tylko kształcić i wychowywać dobrych zarządcw i nawet żonę, ale daje także konkretne wskazwki, co do uprawy rżnych gleb, prac polowych, młcenia i czyszczenia ziarna sadzenia drzew i winorośli. W odrżnieniu do tego Katon twierdził, że handel jest zajęciem niepewnym, chociaż zyskownym. Dlatego ideałem jest ‘vir agricola’ (roztropny mąż, dobry rolnik i gospodarz) lub ‘vir bonus’ (człowiek powinien podjąć się służby publicznej a nie wzbogacać się). Według niego powinno się zwracać uwagę na warunki glebowe, mikroklimat, oddalenie od rynkw zbytu i możliwości transportu. Ma dwie alternatywy podczas uprawy – drzew oliwkowych i winorośli (nakład pracy, siły pociągowej zwierząt i koszty wynajmu obcych rolnikw - konkurencja).



5. Opisz istotne cechy doktryny ekonomiczne Arystotelesa, zwracając uwagę na jego analizę procesu wymiany. Teoria wymiany, ktra uwzględnia wymg sprawiedliwości rozdzielającej, tak jak proporcjonalnej w ujęciu geometrycznym. Arystoteles uznaje wymianę za warunek i spoiwo utrzymywania się wsplnoty państwowej. Każe odrżniać pojęcie odwetu – niesprawiedliwego, od pojęcia opłaty – sprawiedliwego odwzajemnienia się w procesie wymiany. Jednak opłata nie jest odwzajemnieniem się rwnym na rwne, ale świadczeniem proporcjonalnym (sprawiedliwość). Według niego pieniądz nie może rodzić pieniędzy (sztuka takiego zarobkowania jest sprzeczna). Gromadzenie dbr materialnych jako majątku gospodarstwa domowego jest zajęciem godnym, nawet jeśli korzysta się z handlu. Ma ona przy tym wyraźne granice, podczas gdy gromadzenie pieniędzy, wynikające z prostej chciwości, nie ma granic.



6. Jaki wpływ wywierała etyka wczesnego chrześcijaństwa na koncepcje społeczne-ekonomiczne patrystyki? Przez etykę został potępiony pogoń za bogactwem, lecz było ono potrzebne, aby spełniać dobre uczynki. Nie trzeba kochać bogactwa, lecz stawiać je wyżej niż biedę. Lichwiarzy są krwiopijcami, nieuczyniono jednak zmian dla niewolnikw (tylko uznanie człowieczeństwa i kara za zabicie go). Przez etykę ludzie starali się wyrzeczyć pogoń za bogactwem.



7. Przedstaw głwne cechy doktryny społeczno-ekonomiczne Tomasza z Akwinu, a zwłaszcza jego koncepcje ceny sprawiedliwej. Struktura poglądw ekonomicznych kanonistyki żąda ekwiwalentnego wynagrodzenia za nakłady pracy (dwa czynniki – ilościowy [miara w czasie] i jakościowy [opis]) i usługi. Teoria przeciwstawia procent zasadzie sprawiedliwości, a teoria pieniądza żąda uwzględnienia tez dotyczących stosunkw społecznych. Podstawą teorii własności jest teza o tej instytucji jako środka osiągnięcia zbawienia wiecznego (własność jest także odbiciem prawa naturalnego w prawie pozytywnym. W duchu arystotelizmu i patrystyki Tomasz z Akwinu rozwijał teorię stosunkw społecznych, adaptując ją na potrzeby ustroju feudalnego i jego głwnej instytucji (poddaństwo). Nie trzeba już było wyjaśniać statusu niewolnika, ale masy przywiązanej do ziemi chłopw i liczne warstwy biedoty (rwnież rwność przed Bogiem). Urodzenie się w niższym stanie jest karą za grzech pierworodny, lecz podporządkowaniem sobie człowieka jest odbiciem porządku naturalnego. Wszystkie teorie legły u podstaw teorii ceny sprawiedliwej (zasada ekwiwalentności wymiany): cena sprawiedliwa to cena rwna wartości towaru (ekwiwalentność wymiany odpowiada rwności wymienionych dbr). Pojawia się kwestia jak określić i zmierzyć wartość.



8. Omw ewolucje nauki o pieniądzu i procencie, ktra dokonała się u schyłku średniowiecza. U schyłku Średniowiecza rozpowszechniła się operacja kredytowa kupna-sprzedaży renty. Np. właściciel nieruchomości zaciągnął pożyczkę pod jej zestaw spłacając dług ratami rocznymi (stopa procentowa wynosiła przez długi czas 10%, a w XV w spadła na 6-8%). Nastąpiło przekształcenie zgromadzonych pieniędzy w kapitał (pźniej rozciągnął się też procent od pożyczki). Pieniądz stał się nie tylko pośrednikiem w wymianie, lecz także źrdło przynoszące konkretny zysk. Poczym pojawiły się coraz to nowe monety (psucie monety, skutki – utrudnienie w wymianie, utrata zaufania w pieniądz, odpływ złota i srebra w kraju, przepływ fałszywych pieniędzy, upadek handlu zagranicznego, handel wewnętrzny bogaci nieuczciwych). Dlatego ustalono, że biciem monety zajmować się będzie władca państwa. Mikołaj z Oresme (1360 r.) głosił, że podstawą polityki pieniężnej powinna być użyteczność monety jako środka wymiany (poręczna, lekka, z substancji kosztownej i rzadkiej). Nowe ujęcia ceny sprawiedliwej – Antonin z Florencji: trzy stopnie ceny sprawiedliwej (niższy, gdy występuje wymiana ekwiwalentna; średni, gdy występuje transakcja gotwkowa; wyższy, gdy występuje zapłata pźniejsza); Bernard ze Sieny: uwzględnienie w cenie sprawiedliwej – wkład kwalifikacji, rzadkość, indywidualne gusty; Gabriel Biel: uwzględnienie w cenie konieczność, popyt, ryzyko, troski, trud pozyskania, możliwe szkody.



9. Przypomnij treść utopii społecznych Morusa, Campanelli i Bacona. Według Morusa (1478-1535) w państwie Utopii nie ma własności prywatnej i osobistej (-racjonalna organizacja produkcji i podziału). Podstawową jednostką społeczną jest rodzina (40 osb), gdzie połowa pracuje na roli, a druga w rzemiośle i obowiązkami się wymieniają. Ciężkie prace wykonują niewolnicy, lecz pracuje się tam 6 godzin dziennie. Gardzi się kruszcami szlachetnymi. Państwo jest federacją miast, na czele ktrych stoją wybieralni książęta. Delegaci miast tworzą senat zarządzającymi sprawami federacji. Campanella (1568-1639) twierdził, że idealne państwo-miasto opiera się na wsplnej własności środkw produkcji i konsumpcji. Władzę sprawują mędrcy (jednocześnie kapłani) i kwalifikują obywateli na odpowiedni zawd. Lecz podstawowe decyzje podejmuje ludność. W sumie obowiązuje praca (3-4 godzin dziennie), ale tylko pożyteczna dla miasta. Resztę dnia spędza się na edukację duchową. Handel uprawia się tylko w mieście, chyba że jest coś potrzebne od obcokrajowca. W wizji przyszłego miasta Bacona decydującą rolę ma odgrywać postęp naukowy (fascynacja naukami przyrodniczymi, empiryzmem i utylitaryzmem, badania eksperymentalne) i techniczny. Poza tym powinien być instytut badań naukowych, ktry świadczy wsplnocie usługi, uczeni instytutu prowadzą skomplikowane eksperymenty, budują maszyny, opracowują technologię.



10. Opisz koncepcje bulionistw i ich krytykę w rozprawach T. Muna. Bulioniści (po ang. złoto lub srebro w sztabach) wprowadzili koncepcję monetarną tzw. ilościową teorię pieniądza. Byli zafascynowani pieniądzem kruszcowym (rewolucja cen i nowa funkcja pieniądza – tworzenie kapitału). ‘Psucie monety’ spowodowało ich zainteresowanie pieniądzem. Thomas Mun stworzył koncepcje aktywnego bilansu handlowego, ktra występuje w całej okazałości. Według niego kraj powinien eksperymentować wyrobami przetworzonymi, importować powinno się tylko w ramach potrzeby i surowce do reeksportu, do tego trzeba rwnież korzystnie ustalić taryfy celne. Lecz z drugiej strony trzeba dobrze traktować kupcw zagranicznych, aby jego koncept działał.



11. Jakie podobieństwa i rżnice dostrzegasz w poglądach kolbertyzmu i kameralistyki? Kolbertyzm popiera nauke ekonomiczną, ktra powinna się zajmować gospodarką makroskali, aby doszło do rozwoju gospodarki narodowej, uzyskać samowystarczalności i ścisłą reglementacje z zagranicą. Powinno się zakładać manufaktury, aby zmniejszyć import, a obywatele powinni być pracowici i zapobiegliwi. Kolbertyzm był polityką protekcjonizmu wychowawczego, ograniczał swoje państwo barierą celną, zakazywał emigracji, rozbudował armię lądową i flotę, podatek ‘taille’ został zmodyfikowany i podporządkował życie społeczno gospodarcze interesom państwa (interwencjonizm)[polityka fiskalna obciążająca głwnie chłopw]. Kameralistyka jest systemem poglądw wyrastających na stosunkowo zacofanej strukturze gospodarczej, społecznej i politycznej krajw niemieckich (dziedzictwo po wojnie 30 – letniej). Kamera to izba (urząd) administracji takiej władzy. Postulowano dodatkowe opodatkowanie poddanych w zależności od ich dochodw, stworzono oddzielny fundusz (skarbiec) w wypadku dodatkowych potrzeb władzy. Ustalono reguły życia gospodarczego, podzielono ludność na produkującą i konsumującą. Handel zagraniczny przynisłby państwu nędze i niepokj społeczny. Te dwa poglądy prowadziły politykę protekcjonalistyczną i prbę odbudowy życia gospodarczego.



12. Czy zasadne jest nazywanie poglądw polskich ekonomistw XVI i XVII wieku mianem ‘szlacheckiego merkantylizmu’? Folwark w Polsce rozwijał się kosztem ziemi chłopskiej i dzięki coraz wyższej pańszczyźnie. Szlachta pragnęła wykorzystać dobrą koniunkturę i utrzymać handel zbożem w swoich rękach. Stan mieszczański był wciąż za słaby, aby dopominać się o przywileje handlowe. Dość słabe było rwnież rzemiosło i jego organizacje cechowe. W zalążkowym stadium znajdował się system kredytowo-bankowy. Dlatego uważam, że mimo wszystkiego szlachta reprezentowała myśl merkantylizmu, ponieważ reszta społeczeństwa nie miała ani środkw ani władzy do jakiejkolwiek reprezentacji. Pojęcie ‘szlachecki merkantylizm’ jest moim zdaniem uzasadniony.



13. Opisz istotę ‘porządku naturalnego’ i teorię produktu czystego w ujęciu fizjokratw. ‘Porządek naturalny’ jest przedstawiony jako trwały fundament, jedynego stanu doskonałego, wynikającego z praw przyrody. Koncepcja porządku naturalnego wywodzi się z filozofii Kartezjusza i Malebranche’a oraz z poglądw głoszonych przez przyjacił Quesnaya – encyklopedystw. Przyroda rządzi się swoimi prawami, ktre człowiek poznaje w procesie doświadczenia, w kontakcie z naturą i za pomocą rozumu. Jednostka ludzka ma znaczny obszar ‘wolności’ działania, ograniczony warunkami praw naturalnych człowieka. Przez wolność trzeba rozumieć możliwość zastanawiania się w celu podjęcia rozumnej decyzji na rzecz działania lub jego zaniechania.



14. Jakie walory analityczne miała ‘Tablica ekonomiczna’ F. Quesnaya? Tablica ekonomiczna zapoczątkowała w myśli ekonomicznej nowy rozdział – bada procesy reprodukcji i cyrkulacji produktu społecznego. Teoria tablicy ekonomicznej – a) cyrkulacja między właścicielami a farmerami (produkt do właściciela, pieniądze do farmera); b) transakcja między właścicielami a kasą jałową (np. rzemieślnikami); c) cyrkulacja między kasą jałową a farmerami (kasa kupuje żywność, a farmerzy podwajają swj dochd); d) farmerzy kupują u kasy jałowej potrzebne narzędzia; e) transakcja zakupu surowcw u farmerw przez kasę jałową. To był proces reprodukcji prostej, ktry został zakończony, stan początkowy i końcowy jest taki sam i można wszystkie podpunkty cyrkulacji produktw i pieniądza powtrzyć.



15. Dlaczego idee fizjokratw nie przyjęły się w Polsce? Rolnictwo polskie tkwiło głęboko w strukturze feudalnej, nie miało gospodarstw farmerskich i warstwy dzierżawcw-kapitalistw. Chłop egzystował w poddaństwie i pańszczyźnie. Rozbiory przekreśliły przekreśliły ostatecznie nadzieję na przebudowę struktury społecznej. Idee fizjokratyzmu w rwnym stopniu były przyjmowane przez działaczy społecznych i politycznych. Niekiedy były zwalczone przez zwolennikw protekcjonizmu, trzymających się jeszcze tez merkantylizmu i kameralistyki. Dostrzegli oni słabość fizjokratyzmu, zwłaszcza jego nieprzydatność w polskich warunkach. Polski nard nie mgł sobie pozwolić na liberalizm, leseferyzm lub fizjokratyzm, jeśli nie mieli silnego, niepodległego państwa.



16. Przypomnij wkład Williama Petty’ego do budowy zrębw ekonomii klasycznej. Zwrć uwagę na znaczenie jego ‘arytmetyki politycznej’. Petty wprowadził nową metodę dociekań – statystykę (według niego – arytmetyka polityczna). Wprowadził do badań ekonomicznych metody ilościowej, odwołaniem się do nauk przyrodniczych i akceptacją kauzalizmu, tj. więzi przyczynowo-skutkowej w zjawiskach społeczno-gorpodarczych. W wielu traktatach Patty łączył analizę statystyczną z opisem organizmu państwa i gospodarki kraju, wykorzystają wiedzę o anatomii człowieka, strukturze jego ciała i zachodzących w nim procesach. Statystyka opisowa pozwala m.in. porwnywać wielkość i potęgę państw. Centralne miejsca w systemie poglądw ekonomicznych Petty’ego zajmuje jednak teoria bogactwa narodowego, ktry wyraźnie świadczy o zerwaniu z podejściem merkantylistw (ograniczenie handlu zagranicznego i koncentracja na produkcję własną); teoria pieniądza (potrzebny jest kapitał); teoria wartości (syntetyczny miernik wartości pracy i ziemi) i usunięcie ceny ziemi.



17. Jaką wymowę społeczną mają rżne pojęcia teorii wartości przedstawione przez Adama Smitha? Smith prezentuje w swojej teorii wartości swj pogląd na mechanizm wymiany towarw, proces tworzenia i podziału wartości, tworzenia się cen i dochodw. Już z obserwacji procesu wymiany wyłania się dwoiste pojmowanie wartości – jako użyteczności pewnego towaru i jako możliwości nabycia innego dobra. Chodzi o wartość wymienną (określa ceny towarw – wysiłek i trud) i wartość użytkową (o niej decydują czynniki subiektywne kupującego i czynnik obiektywny, jak np. rzadkość danego dobra). Po raz pierwszy została określona teoria wartości oparta na pracy – uwzględnienia procesu produkcji (proces wymiany – wartość powstaje w czasie produkcji, ktra jest rwna wyłożonej tam pracy życia).



18. Porwnaj zasady polityki gospodarczej głoszone przez A. Smitha i D. Ricardo. Nad wszystkimi rozważaniami Smitha krluje oglna zasada wolności gospodarowania, liberalizm wyznaczający państwu skromną rolę w porwnaniu z merkantylizmem i bliższy koncepcjom fizjokratw. Doceniał korzyści płynące z handlu zagranicznego, lecz bardziej cenił handel wewnętrzny, ktry daje najwięcej pracy mieszkańcom kraju i przynosi korzyści warstwie kupieckiej, jego jedynym wyjątkiem w polityce liberalnej była polityka ochronna, ktra powinna być sterowana przez silną rękę władzy., tj. wymiar sprawiedliwości, administracja publiczna i utożsamienie rżnych instytucji użyteczności publicznej. Cztery zasady dobrego opodatkowania: a) proporcjonalne obciążenie podatkami do dochodu; b) określenie kryteriw podatkw; c) doskonalenie praktyki ściągania świadczeń; d) pobieranie podatkw w formie dogodnej dla podatnika. Ricardo przynisł ogromne zmiany społeczne, gospodarcze i polityczne. W przeciwieństwa do Smitha, stosował on konsekwentnie abstrakcję i dedukcję. Ujął on przedmiot ekonomii politycznej. Jeżeli Smith przejął od merkantylistw zainteresowanie przyczynami i siłami tworzącymi bogactwo narodu, to Ricardo postawił w centrum swoich dociekań zagadnienie podziału wytworzonego produktu między trzy klasy społęczne – właścicielami ziemi, kapitalistw i robotnikw. Jego teoria wartości wynika zrwno z teorii podziału, obejmujące teorię pracy, zysku i renty, procentu, pieniędzy i kosztw komparatywnych. Cała teoria związana jest z poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie, co powoduje zmiany w relacjach cen zachodzących w czasie. Użyteczność nie może być miernikiem wartości wymiennej. Ricardo wyjaśnił i usunął z doktryny klasycznej (dogmat Smitha) związane wartości z kosztami produkcji i skrytykował pogląd, że wartość towaru zależy od ilości pracy.



19. Znaczenie teorii rynku Saya dla polityki liberalizmu gospodarczego. Teoria nadania rangę rynku – teza, że podaż stwarza własny popyt, nie może zaistnieć sytuacja nadprodukcji, niezrealizowania części wytworzonej wartości, prowadząca do kryzysu. Odrzucił pogląd o konieczności utrzymania popytu efektywnego jako warunku pełnej realizacji wytworzonego produktu. Jednak zgadzał się, że na rynkach określonych produktw może zaistnieć okresowa nadprodukcja. Reakcja wolnej gospodarki przejawi się w przepływie siły nabywczej na inne rynki i zmieni relację między popytem a podażą w sposb niedopuszczający do powstania kryzysu (podobne zdanie do Smitha).



20. Daj krtką charakterystykę doktryny ekonomicznej J.St. Milla. Według Milla prawa rządzące produkcją opierają się na obiektywnych prawach przyrody i wymykają się spod ludzkiej kontroli. Natomiast prawa podziału są związane z układem instytucji społecznych i można je modyfikować. Odwołuje się on w swym poglądzie na istotę wartości na jednego z ujęć Smitha – wartość rzeczy oznacza ilość innej rzeczy w oglności, na ktrą ta pierwsza rzecz jest wymienna. Mill wprowadził do ekonomii pojęcia ‘statystyka’ (pokazuje zjawiska gospodarcze w ich jednoczesnym wspłistnienia) i ‘dynamika’ (dodaje do statystyki teorię ruchu, ujawniając istotę, prawa i tendencję zachodzących zmian). Mill częściowo przejął schemat ricardiański (wzrost ceny, spadek zyskw itp.).



21. Opisz specyfikę krajw niemieckich XVIII i XIX wieku. Znaczenie ruchu zjednoczeniowego w kształtowaniu koncepcji społeczno-ekonomicznych. W pierwszej połowie XIX wieku kraje niemieckie znajdowały się na etapie powolnego przechodzenia od feudalizmu do kapitalizmu. Stosunki poddaństwa występowały głwnie w rolnictwie, lecz w przemyśle manufaktury zatrudniono coraz częściej ludzi wolnych. Na drodze do kapitalizmu manufakturowego do kapitalizmu industrialnego barierą były stosunki feudalne w rolnictwie i rozbicie polityczne. W zachodnich rejonach właściciele ziemi nie mieli już tak wielkiej siły, lecz w Prusach pańszczyzna i poddaństwo ciągle się utrzymywały. Typowe dla epoki feudalizmu rozbicie dzielnicowe przybrało na ziemiach niemieckich skrajne formy (ponad 1000). Rodzący się układ społeczny poszukiwał generalnego rozwiązania w ramach zjednoczenia państwa (czynniki, jak nard, religia, kultura, dynastia i armia). Świadomość narodowa rodziła się w atmosferze wielkiego fermentu myślowego, jaki [rzyniosła niemiecka filozofia klasyczna oraz wojna wyzwoleńcza z Napoleonem, a następnie walka o hegemonię między Austrią a Prusami. Odrodzenie narodowe i walka o zjednoczenie przyniosły konkretne efekty – militarystyczne Prusy narzuciły w 1834 r. unię celną aż 18 krajom, pozwoliło to nie tylko hamować inwazję obcych towarw na rynek niemiecki, lecz przyspieszyć rozbudowę oglno niemieckiej infrastruktury gospodarczej (drogi i kanały).



22. Istota protekcjonizmu wychowawczego w ujęciu F. Lista. Według Lista chronić trzeba głwnie przemysł, ktry pobudzić może rozwj rolnictwa i pozostałych działw gospodarki. List chce stworzyć system na użytek narodu niemieckiego, jego zjednoczenia politycznego i gospodarczego. Podchodził do zjawisk gospodarczych w skali makro oraz na trzymanie się tradycji wiązania teorii z polityką, tj. instytucją państwa. List zamierzał stworzyć system przejściowy, ktry służyłby potrzebom narodu pozostającego w tyle za innymi pod względem poziomu rozwoju, potrzebom wychowania przemysłowego (cztery istotne składniki systemu – historia gospodarcza: teoria stadiw rozwoju, teoria sił wytwrczych; opis doktryn politycznych; polityka: protekcjonalizm wychowawczy). List chce uniknąć powstania monopolu jednego narodu dysponujące potężnym przemysłem, dlatego List popiera politykę protekcyjną, stosując np. cła ‘wychowawcze’, chroniący słaby jeszcze rodzimy przemysł.



23. Uzasadnienie polityki protekcjonizmu w koncepcjach amerykańskich ekonomistw – H.C. Carey’a i H. George’a. Carey (1793-1879) był czołowym przedstawicielem protekcjonalizmu w Ameryce. Carey skoncentrował się na teorii podziału bogactwa i funkcjonowaniu gospodarki amerykańskiej. Rozszerzył teorię podziału o pozyskiwanie renty gruntowej i stanął na pozycjach harmonii społecznej oraz optymistycznej wizji wygaszania konfliktw klasowych. W teorii wartości opowiedział się za jej wersją kosztową i tworzeniem wartości w procesie wymiany. Protekcjonalizm uskrzydlał wywody Careya odnosząc się do tworzenia warunkw rozwoju gospodarki narodowej. Możliwość wykorzystania ogromnych połaci żyznych wiązała się z koniecznością rozbudowy infrastruktury komunikacyjnej. Carey był zwolennikiem handlu łączącego bezpośrednio producenta z konsumentem. George (1839-1897) krytykował kapitalizm z pozycji drobnego wytwrcy. Podstawowe zło wynika, jego zdaniem, z instytucji własności ziemi i renty gruntowej. Głosił program nacjonalizacji ziemi za pomocą jednego podatku gruntowego, co nadało programowi raczej utopijny charakter. George głosił poglądy eklektyczne, krytykujące klasyczną teorię podziału, ale uznające za słuszną teorię wolnego handlu, zarzucał ekonomii klasycznej negowanie roli instytucji społecznych, czynnika moralnego i szczeglnych cech okresu historycznego.



24. Przypomnij głwne poglądy Saint-Simona, Fouriera i Owena. Jakie słabości dostrzegasz w koncepcjach socjalizmu zrzeszeniowego? Saint-Simon (1760-1825) głosił program budowy doskonalszego ustroju, w ktrym prawdziwa władza należeć będzie do ciał kolegialnych i parlamentu (złożonych z najlepszych umysłw klasy industrialnej – rolnikw, przemysłowcw i kupcw), a władza monarsza będzie tylko zwornikiem porządku państwowego. Fourier (1772-1837) miał światopogląd opierający się na filozofii idealistycznej i przekonaniu o podobieństwie wszechświata do jego stwrcy. Jego zdaniem dotychczasowy rozwj ludzkości hamował namiętności (zmysły, popędy i pasje człowieka, ktre przyciągają ludzi i ułatwiają tworzenie rżnych wsplnot) i dopiero w okresie cywilizacji pojawia się możliwość powstania harmonii w stosunkach społecznych. Do tego są potrzebne organizacje wsplnot – ‘falangi’. Jest to zrzeszenie producentw i konsumentw, dobrowolnie gospodarujących na farmie, ale w sposb racjonalnie zorganizowany. Zgodnie ze swymi namiętnościami tworzą oni rżne zespoły, ktre pracują i żyją w harmonii. Falanga dzieli się na dwie grupy członkw: akcjonariuszy i socjetariuszy (wnoszą tylko swoją pracę, ale oszczędzając mogą się stać akcjonariuszami), lecz nie opiera się na rwności majątkowej i komunizmie konsumpcyjnym. Owen (1771-1858) po raz pierwszy używa wyrażenia ‘socjalizm’, jako nazwa nowego i lepszego ustroju socjalnego. Owen twierdził, iż charakter człowieka jest pochodną warunkw, w ktrych jest on wychowywany. Eksperymentował on na przypadkach ‘żywych’, zmieniał ilość godzin pracy, walczył z alkoholizmem, wprowadził ubezpieczenia dla załogi od chorb i starości – z tego powodu wzrosła efektywność i wydajność pracy. W kolejnym eksperymencie zamienił pieniądz kruszcowy na pieniądz pracy, lecz nie mgł on konkurować z realnym pieniądzem. Według mnie wszystkie trzy poglądy bazują na myśli utopijnej ich twrcw, brak połączenia do realnego świata.



25. Omw krytykę wczesnego kapitalizmu, głoszoną przez Sismondiego i Proudhona. Według Sismondiego (1773-1842) bogactwem jest produkt pracy – zgromadzony, ale jeszcze nie skonsumowany. Bogactwo rośnie szybciej dzięki podziałowi pracy i zastosowaniu maszyn, lecz Sismondi wskazuje na możliwość powstania nadprodukcji – sytuacji, w ktrej zubożałe masy konsumentw nie zapewnią efektywnego popytu na towary wytwarzane przez coraz wydajniejsze maszyny (przyczyny kryzysw w gospodarce kapitalistycznej). Aby zmienić tą sytuację wolna konkurencja powinna przyspieszać postęp techniczny i pauperyzować podstawową warstwę konsumentw. Lecz według Sismondiego państwo powinno się zająć terapią schorzeń ustroju, przywracając rwnowagę między popytem a podażą oraz właściwe relacje między zjawiskami demograficznymi a gromadzonym bogactwem. Konieczna jest przeto polityka podatkowa obciążająca głwnie bogatych i chroniąca drobnych wytwrcw. Trzeba popierać i czynić stabilnymi gospodarstwa rodzinne i możliwości awansu robotnikw do warstwy drobnych wytwrcw (ekonomia drobnomieszczańska). Proudhon (1809-1865) – ‘własność to kradzież’. Usiłował rozwiązać sprzeczność między instytucją własności środkw produkcji (właściciel zabiera robotnikowi część jego produktu, ktra powstała dzięki społecznemu podziałowi pracy) a potrzebą wolności. Likwidacja prywatnej własności zagraża jednak wolności człowieka (ponieważ pojawia się tylko z instytucją wymiany, przeto zniknie ona w procesie racjonalizacji wymiany) – myślenie anarchistw. Likwidacja władzy pieniądza, w obiegu byłyby bony jako środek wymiany.



26. Opisz głwne składniki paradygmatu marksistowskiego, zwracając uwagę na rolę w nim materializmu dialektycznego i historycznego. Marksizm jest to naukowy system wiedzy o rzeczywistości, ktry ma stanowić podstawę światopoglądu oraz ideologię klasy robotniczej. Filozofia (ktra plasuje się w ramach materializmu – ktry głosi o materialności świata – jako jednego z dwch kierunkw w rozwoju myśli filozoficznej; drugi kierunek to idealizm, ktry zajmuje przeciwstawna pozycję do pierwszego), socjalizm naukowy, ekonomia polityczna i ruch robotniczy stanowią trzy źrdła marksizmu, ktre stanowią jej wysoką spjność wewnętrzną. Okazało się, że dialektyka przeniesiona na grunt materializmu jest ogromnie przydatnym narzędziem poznania. Dialektyka jako metoda eksponuje dynamiczne ujmowanie wszelkich zjawisk, występowanie rżnych sprzeczności (teza o jedności i walce przeciwieństw) oraz przechodzenie od powolnych zmian ilościowych do gwałtownych jakościowych. Dialektyka została zaakceptowana przez marksizm i występuje w dwch postaciach. Pierwszą jest materializm dialektyczny, używany czasem jako synonim całej filozofii marksistowskiej, będący światopoglądem i nauczaniem o prawach rozwoju przyrody i społeczeństwa. Drugą postacią, organicznie związaną z pierwszą, jest materializm historyczny, ktry jest doktryną rozwoju społeczeństwa. Zajmuje się analizą przemian w bazie materialnej ludzkości i wykrywaniem praw powstania, rozkwitu i upadku formacji społecznych. Metoda dialektyczna jest wyjątkowo przydatnym narzędziem do poznawania przemian historycznych.



27. Na podstawie ‘trjkąta Mengera’ przedstaw głwną zasadę optymalnego rozdysponowania zasobw. Teoria subiektywnej roli wartości – użyteczność i rzadkość są tylko przesłankami oglnymi, ponieważ o wartości dobra gospodarczego decyduje subiektywny punkt widzenia jednostki gospodarującej. To ona dokonuje oceny znaczenia, czyli wartość dobra, posługując się znajomością rangi swoich potrzeb i stopniem ich zaspokojenia. Zdaniem Mengera tak rozumianej wartości należy uwzględnić dwa momenty – subiektywny i obiektywny. Pierwszy pozwala wydzielić klasy potrzeb w zależności od ważności. Potrzeby ważniejsze wymagają intensywniejszego zaspokojenia. Zasadą jest rwnież to, że człowiek najpierw zaspakaja potrzeby pilniejsze i ważniejsze dla jego życia, co przynosi mu poczucie zadowolenia. Drugi moment – obiektywny – określa granice dostępnych zasobw dbr gospodarczych. Oba momenty powinny być uwzględniane w rachunku podmiotu gospodarującego, pragnącego maksymalizować swoje zadowolenie w warunkach ograniczeń. Dzięki ‘trjkątowi Mangera’ można dowieść, że maksymalizację zadowolenia daje kombinacja zakupu dwch porcji dobra I klasy i jednej porcji II klasy, a optymalne rozdysponowanie dostępnych zasobw wymaga wyrwnania krańcowych przyrostw zadowolenia w każdym z dostępnych zastosowań.

Klasa potrzeb I II III IV V VI VII VIII IX X

Wskaźnik (ranga) 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

8 7 6 5 4 3 2 1 0

7 6 5 4 3 2 1 0

6 5 4 3 2 1 0

5 4 3 2 1 0

4 3 2 1 0

3 2 1 0

2 1 0

1 0

0



28. Wskaż podobieństwa i rżnice w ujęciu i modelach rwnowagi rynkowej, stosowanych przez Cournota i Walrasa. Cournot (1801-1877) w swoim modelu rwnowagi podał kolejny wzr: D = popyt efektywny; F = pewna funkcja; p = cena; Uekstr = ekstremum funkcji. D = F (p); Uekstr = [p*F(p)]’ = F(p) + pF’(p) = 0; 2F’(p) + pF’’(p)




Przykadowe prace

Rżne rodzaje bezdomności w powieści Ludzie Bezdomni Stefana Żeromskiego.

Rżne rodzaje bezdomności w powieści Ludzie Bezdomni Stefana Żeromskiego. Powieść Stefana Żeromskiego Ludzie Bezdomni jest dziełem epickim należącym do gatunku powieści. Dokładniej jest to powieść modernistyczna. Powstała w schyłku XIX w. Można ...

Charakterystyka Andrzeja Kmicica.

Charakterystyka Andrzeja Kmicica. Głwnym bohaterem powieści "Potop" Henryka Sienkiewicza jest Andrzej Kmicic. Młody, wysoki, przystojny potomek z zuborzałego rodu szlacheckiego. Typowy przedstawiciel XVII-wiecznej szlachty o awanturniczym usposobieniu. Jest skłonny do awantur i b...

Przemiana Cezarego baryki (tom I )

Przemiana Cezarego baryki (tom I ) W Przedwiośniu Stefana Żeromskiego przedstawiony został wątek dorastania i kształtowania się osobowości głwnego bohatera. Jego przeżycia i perypetie powodują, że przechodzi on gwałtowną przemianę i jest bardzo doświadcz...

Działania wojenne na pacyfiku.

Działania wojenne na pacyfiku. Pearl Harbor - bitwa Działania wojenne na PacyfikuDziałania wojenne na Pacyfiku(1941), atak powietrzny Japonii na bazę marynarki wojennej USA na wyspie Oahu na Hawajach, co zapoczątkowało wojnę japońsko-amerykańską. Plan akcji opracowany zosta&#...

Społeczeństwo Starożytnego Rzymu

Społeczeństwo Starożytnego Rzymu Społeczeństwo Starożytnego Rzymu Omnes homines a equales sunt. “Wszyscy ludzie są rwni Małgorzata Mazur 1) Wstęp • O czym będzie referat Ten referat poświęcę Społecz...

Gospodarka Holandii w ujęciu historycznym

Gospodarka Holandii w ujęciu historycznym Gospodarka kraju Wzrost gospodarki i zatrudnienie Rok 1973 jest rokiem szczeglnym dla rozwoju gospodarz holenderskiej licząc od czasu zakończenie 11 Wojny Światowej. Właściwie przed pierwszym kryzysem paliwowym, mającym miejsce w tym właś...

Biografia - Jzef Wybicki

Biografia - Jzef Wybicki Jzef Rufin Wybicki herbu Rogala (ur. 29 września 1747 w Będominie koło Kościerzyny na Kaszubach, zm. 10 marca 1822 w Manieczkach koło Śremu) - polski pisarz i polityk, autor słw do Mazurka Dąbrowskiego. Jego ojciec, Piotr, był stronnikiem Stani...

Recenzja filmu "Antygona"

Recenzja filmu "Antygona" W czwartek (19.10.2006 r.) wraz z klasą oglądałam ekranizację książki pt. Antygona . Książka została napisana przez autora żyjącego w latach 496-406 p.n.e. Jest dramatem klasycznym, poruszającym problemy pomiędzy prawami ludz...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry