• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Historia...

Nawigacja

Historia polski XX wieku



Historia polski XX wieku




dodałem plik worda i tam jest opracowana ściąga z historii polski XX wieku, czyli to samo co poniżej tylko gotowe do drukowania i wycinania.

Orientacje niepodległościowe przed 1914r. Przed wybuchem I wojny światowej zrodziły się dwie koncepcje niepodległościowe. W 1908 powstała orientacja prorosyjska ktrą rozpowszechniono poprzez wydawanie broszury. W tym samym roku powstała także proaustriacka w Krakowie. A jej postulaty popierały związek walki czynnej. Swoje poglądy przedstawił także PPS, konserwatyści oraz komuniści (walka o niepodległość jest bezcelowa, walka o rewolucje). Głwne jednak były dwie orientacje: proaustriacka i prorosyjska. 1. Proaustriacka skierowana była na państwa centralne chcieli utworzenia monarchii trialistycznej. Jednak od 1908r. zaczęto tworzyć oddziały para militarne. m.in. Związek Walki Czynnej. Dążyli do powstania antyrosyjskiego. 2. Prorosyjska: Tworzył ją Roman Dmowski. W wydawanej broszurce jako wroga umieścił Niemcw a zjednoczenie pod berłem Rosji. Broszurka szczeglnie popularna była w Krlestwie Polskim, Wileńszczyźnie.

Przesłanki odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918r. Rok 1918 był to rok zakończenia I wojny światowej. To właśnie wtedy zaczęły pojawiać się przesłanki utworzenia państwa polskiego. Jedną z nich było orędzie prezydenta USA Willsona z 8I 1918. Sprawy polskiej dotyczył 13 punkt w ktrym postulowano o utworzenie niepodległego państwa polskiego, ktre powinno obejmować ziemie zamieszkane przez ludność polską, mieć wolny i bezpieczny dostęp do morza a jego niezawisłość polityczna, gospodarcza oraz całość terytorialna zagwarantowana układem międzynarodowym. Kolejną było wsplne stanowisko premierw Anglii Francji i Włoch w sprawie Polski. Było to konsekwencją rozpadw monarchii Austro-Węgier oraz rewolucją w Rosji. Uznano bowiem w myśl haseł rewolucyjnych że Polska ma prawo do własnego państwa.

wybitni politycy na progu niepodległości w 1918 i ich postawy polityczne. Na progu niepodległości w 1918 było wielu wybitnych politykw. Jednym z nich był Roman Dmowski. Twrca prorosyjskiej koncepcji uzyskania niepodległości. Delegat polski na konferencji pokojowej w Wersalu. Wspłtwrca rządu Paderewskiego. Głwny ideolog narodowej demokracji (endecja)

Sejm ustawodawczy w 1919r. Wybory, układ sił politycznych. Polska odrodziła się jako republika demokratyczno-parlamentarna, ktrą najwyższą władzą był sejm. Wybory odbyły się w 1919. została podjęta decyzja o ordynacji wyborczej, ktrej głwnymi zasadami była rwność i powszechność. Prawo wyborcze miały także kobiety. Czynne prawo wyborcze mieli obywatele po 21 roku życia. Obowiązywała zasada proporcjonalności. Ordynacja wyborcza zakładała przeprowadzenie wyborw na początku w Kongreswce i Małopolsce. Podzielono na 49 okręgw a w pźniejszym terminie wyborw uzupełniające 21. uznano mandaty deputowanych do parlamentu państw zaborczych. Wybory przeprowadzono w krtkim czasie. Mimo bojkotu wyborw podjętego przez część mniejszości narodowych oraz komunistw frekwencja była stosunkowo wysoka i wynosiła 75% uprawnionych do głosowania. Wybory zakończyły się znacznym sukcesem endecji i ugrupowań chłopskich. Znaczyło to że większość posłw prezentowała poglądy prawicowe i centrowe. Endecja otrzymała 1/3 głosw. Marszałkiem sejmu został Wojciech Trąbczyński. Jzef Piłsudski dalej pełnił rolę naczelnika państwa.

5. Powstanie Wielkopolskie: geneza, przebieg, skutki. Entuzjastyczne powstanie Paderewskiego w Poznaniu spowodowało antypolskie wystąpienie Niemcw.Wywołało to spontaniczny wybuch powstanie polskiego 27II1918.Powstanie sprzyjało zaskoczenie władz niemieckich i wybuch powstania robotniczego w Berlinie.Dzięki temu udało się stosunkowo szybko opanować tereny od Noteci po Grny Śląsk. Dowdztwo nad powstaniem objął od połowy stycznia generał Jzef Mośnicki.Władzę polityczną nad wyzwolonymi terenami objęła Naczelna Rada Ludowa.Kontrofensywa niemiecka doprowadziła do ciężkiej walki nad Notecią.Akcja dyplomatyczna prowadzona przez KNP w Paryżu pozwoliła rozszerzyć warunki rozejmu z listopada 1919 na tereny Wielkopolski. Walki zostały przerwane 16 II 1919. Powstanie Wielkopolskie było jedynym spośrd polskich powstań narodowych ktre zakończyło się sukcesem.Wpłyneło ono na stanowisko państw Ententy w sprawie polskiej.Na mocy traktatu wersalskiego uznając wolę ludności polskiej zaboru pruskiego przyznano Polsce niemal całą Wielkopolskię.

6.Powstania śląskie i ich skutki.Decyzję konferencji paryskiej o przeprowadzeniu na terenie Grnego Śląska plebiscytu spowodowało podjęcie przez Niemcw działań antypolskich poprowadziło to do wybuchu 1powstania śląskiego 17.VIII 1919 ktre zakończyło się klęską.Ponad 20 tyś uczestnikw musiało szukać schronienia w Polsce.Wlutym rozpoczęła działalność Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa ktra mniała nadzorować przygotowania i przebieg plebiscytu.Na czele Polskiego Komisariatu Plebiscytowego stanął Wojciech Korfanty.Wobec Polakw zaczęto stosować terror i nie przebierającą w środkach propagandę .Narastający konflikt doprowadził do wybuchu drugiego powstania Śląskiego 20VIII 1920 ktre zostało zorganizowane przez Polską organizację wojskową obszaru ślaskiego.Dzięki mediacjom Międzysojuszniczej Komisji już 28 sierpnia przerwano walki.Podpisano umowę polsko-niemiecką o wyrzeczeniu się terroru i utworzenia policji polsko-niemieckiej.Plebiscyt na Grnym Śląsku odbył się 20 III 1921 i przynisł Polsce wynik niekorzystny.Decyzja o przyznaniu Polsce jedynie 2 powiatw.3powstanie ślaskie 3V 1921. Walki trwały ponad miesiąc a szczeglnie toczyły się pod Grą św.Anny.Zawieszenie broni podpisano w lipcu 1921 i zakończyło to powstanie.

7.Kształt terytorialny Polski międzywojennej granice wolność obszar.Odrodzona Polska była państwem znacznej wielkości mając 388 tyś km zajmowała w Europie czwarte miejsce pod względem obszaru-po Rosji Niemczech i Francji.Na podstawie spisu powszechnego przeprowadzonego w 1921 ustalono że w Polsce mieszkało 27 mln ludności.Pod względem gęstości,zaludnienie dawało to 11 miejsce w Europie. Granica liczyła 5534 km Polska graniczyła z ZSRR, Niemcami. Czechosłowacją, Łotwa,

Litwa, Rumunia. Granica morska wynosiła 70km.Jednak taki kształt Polska uzyskała dopiero w 1922.Na zachodzie toczył się spr o Grny Śląsk.Przeprowadzony plebiscyt o 3 powstania śląskie doprowadziły do podpisania konwencji w Genewie 15V 1922.Podobnie było ze wschodnią granicą Polską.Wojna polsko-radziecka toczyłą się do marca 1921.Traktat podpisany w Rydze 18 III 1921 określił przebieg granicy między Polską a radzieckimi republikami-Białoruską i Ukraińską.

8.System władzy w Polsce 1918-1921.Polska odrodziła się jako republika demokratyczno-parlamentarna w ktrej najwyższej władzą była sejm.Wybory przeprowadzone w 1919 zakończyły się zwycięstwem endecji.Rozpoczęcie prac sejmu oznaczało szczeglnie ważny moment odradzania się państwa polskiego.

9.Reformy Grabskiego.Od 1920 jedynym oficjalnym środkiem płatniczym w kraju była marka polska.Jednak realna wartość emitowanych banknotw stale spadała.Wskutek inflancji w styczniu 1923 za dolara płacono 18 tyś marek,maju 52 tyś, czerwcu 104 tyś,grudniu 6,4 mln.Polska waluta weszła w fazę hiperinflacji zgubną a skutkach dla gospodarstwa i społeczeństwa.16 XII 1923 utworzono gabinet fachowcw z Władysławem Grabskim na czele.Wprowadzoną nową walutę-polski złoty.Od 1VII 1924 marka przestała być środkiem płatniczym..

10.Ruch ludowy do 1931.Działał już w XIX wieku.Stronnictwo ludowe-idea głosowania chłopi za chłopw.W Galicji była partią legalną zatem nie mogła głosić haseł niepodległościowych.Oprcz w Galicji ruch ludowy działał także na Śląsku Cieszyńskim,Mazurach.W1907 po zmianie ordynacji wyborczej w Galicji ruch ludowy zdobył dużo do parlamentu wiedeńskiego.Po wojnnie Piłsudski dostał poparcie.Powstało także PSL Lewica ze Stapińskim na czele.W grudniun1915 utworzono PSL Wyzwolenie .Po przewrocie zjednoczenie się opozycji:PSL Piast ,PSL Wyzwolenie .SCH,PPS.Działalnośc pozaparlamentarna.

11.Ruch Socjalistyczny.Rozpoczął się ok. roku 1892 wspierany przez Lejmanowskiego,działał na terenie 3 zaborw.Po I wojnie światowej rozbity na 3 nurty.Jednoczy się w IV 1917 w PPS.Była to partia społeczna.Do maja 1926 uczestniczyła aktywnie we wszystkich dziedzinach życia.Była partią wspłrządzącą i poparłą przewrt Majowy.Pżniej powstała antysanacja,chcieli nacjonalizacji u uspołecznienie.Zaczęto wydawać pismo Robotnik.

12.Ustrj polityczny II RP do 1926.Polska odrodziła się jako republika demokratyczno – parlamentarna w ktrej najwyższą władzą był Sejm.Relacje między organami władzy określiła konstytucja marcowa 1921.Władzą wykonawczą był Prezydent i Rząd.Prezydent nie mniał prawa inicjatywy ustawodawczej i wybierany prze 7 lat przez Zgromadzenie Narodowe.Nie mniał prawa Veta.Mianował premiera i posiadał zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi.Mianował ambasadorw zawierał umowy międzynarodowe.Rząd nie ponosił odpowiedzialnośi politycznej przed Sejmem tylko przed Konstytucją.



13.Przewrt majowy.Jzef Piłsudski po wyborze prezydenta 1922 zrezygnował z czynnego udziału w życiu politycznym ale przyszłość wyznaczała że nie była to decyzja ostateczna.Pluralizm polityczny doprowadził do tego że okres między 1921-1926 zyskał miano sejmowładztwa i był oceniany negatywnie przez społeczeństwo polskie.Parlament nie był w stanie stworzyć trwałej większości a tym samym następowały częste zmiany rządw co wpłynęło negatywnie na sprawność administracji państwowej.Rozczarowane społeczeństwo szukało silnego człowieka ktry mgłby ten stan zmienić.Piłsudski wykorzystując swj autorytet i powszechną niechęć do centroprawicowego rządu Witosa doprowadzila 12V 1926 zamachu stanu.Przewrt odbył się pod hasłem sancji moralnej władzy co dało nam poparcie znacznej części społeczeństwa.Jego legalizacja nastąpiła poprzez fakt utworzenia rządu z K. Bartlem jako premierm wybr na prezydenta J. Mościckiego.Legitymizacja przewrotu majowego rozpoczęła w Polsce okres autorytarnych rządw Piłsudskiego ktre trwały do jego śmierci w 1935.



14.Wielki Kryzys Gospodarczy.Wielki Kryzys gospodarczy rozpoczął się w 1929 i trwał do 1935.Spadek produkcji przemysłowej,szybki wzrost bezrobocia i nożyce cen niekorzystnie wpłynęły na siłę nabywczą ludności a szczeglnie wsi polskiej.Podział na Polskę A rozwiniętą gospodarczą i Polskę B zacofaną, stał się w tym okresie niepodważalny.Prbę zmiany tych niekorzystnych relacji podjęto w 4-letnim planie inwestycyjnym lata 1936-1940.Wielki Kryzys spowodował wzrost niezadowolenia społeczeństwa a szczeglnie ludności wiejskiej.Niskie ceny na produkty rolne oraz ograniczenie siły nabywczej rolnikw spowodował pogłębienie zacofania wsi.



15.Konstytucja Marcowa i Kwietniowa.Sejm Ustawodawczy uchwalił 17 marca 1921 Konstytucję RP ktra określiła zasady ustrojowe państwa.Władzą ustawodawczą był Sejm i Senat wybierany co 5 lat.Sejm posiadał prawo inicjatywy ustawodawczej i uchwalała budżet.Czynne prawo wyborcze mieli obywatele 21 lat-Sejm,30 lat –Senat.Bierne prawo 25 lat-sejm i 40 lat-Senat.Odpowiedzi przed sejmem byli członkowie rządy i podlegała mu Najwyzsza Izba Kontroli.Senat mniał prawo Veta.Władzę Wykonawczą sprawował Prezydent i Rada Ministrw.Prezydent wybierany na 7 lat przez Zgromadzenie Ludowe Był głową państwa i jego reprezentantem na zewnątrz.Był zwierzchnikiem sił zbrojnych ale nie mgł być naczelnym wodzem w czasie wojny.Mianował Premiera rządu i na jego wniosek ministrw.Podpisywał ustawy i zawierał umowy międzynarodowe,mniał prawo łaski i rozwiązywania sejmu.Odpowiadał przez Trybunałem Stanu.Władzą sądowniczą były sądy a sędziw mianował prezydent.

Konstytucja kwietniowa uchwalona 23 kwietnia 1935.Na czele państwa stał prezydent ktry skupiał jednolitę i niepodzielną władzę państwową.Był władzą nadrzędną wobec Sejmu,Senatu,rządu,sił zbrojnych,sądownictwa i administracji.Prezydent wybierany na 7 lat był odpowiedzialny przed Bogiem i historią.Prezydent mianował rząd zwoływał i rozwiązywał Sejm.Wszystkie jego ustawy wymagały podpisu.Był zwierzchnikiem sił zbrojnych i wodzem naczelnym na czas wojny.Rząd był jedynie odpowiedzialny przed Prezydentem.Sejm zachowywał formalnie swoje uprawienia ustawodawcze i nadal uchwalał budżet.Wybierany co 5 lat.



16.Polityka zagraniczna Jzefa Becka.Jzef Beck to członek tzw.rządu pułkownikw.Wybitny dyplomata.Jego polityka zagraniczna opierała się głwnie na poprawie stosunkw z Niemcami i ZSRR.Jego starania doprowadziły do podpisania paktu o nieagresji zarwno z Rosją Radziecką jak i Niemcami.On także wypowiedział traktat mniejszości narodowych.

ewolucja polityki zagranicznej II RP. Zaraz po wojnie polityka zagraniczna opierała się głwnie na walce o ziemie sporne: z Niemcami, Czechami, Rosją, Litwą. Pźniej Polacy zaczęli dążyć do załagodzenia i poprawy stosunkw międzynarodowych. Po wojnie celnej w 1920r z Niemcami doszło do podpisania paktu o nieagresji. Ten sam pakt podpisano z ZSRR. Co uznano za wielki sukces polityki dyplomacji. Po 1926r polityka zagraniczna uległa zmianie. Za postawę polityki bezpieczeństwa międzynarodowego uznano sojusz z Francją.

Mniejszości narodowe w IIRP-ich położenie prawne, poli. i gospodarcze.

W Polsce mieszkało 69% Polakw, ok.14% Ukraińcw i ok.8% żydw oraz Niemcy i Białorusini. Mniejszości narodowe posiadały swoich przedstawicieli w parlamencie. Najwięcej problemw stwarzała mniejszość niemiecka liczne konflikty z administracją polską oraz skargi słane do Genewy przez niemieckie organizacje mniejszościowe były szeroko omawiane przez nieżyczliwą Polsce prasę. Kształtowały one obraz Polski jako kraj skłaniający się do rasizmu i nietolerancji. Mniejszości narodowe miały swobodę językową, wyznaniową i instytucji.

Głwni politycy Polski międzywojennej i ich postawy polityczne.

W. Witos (1874 – 1945) działacz ludowy, przywdca PSL Piast . W IIRP premier w latach 20’, 23’, 26’. Więziony przez sanację. Honorowy prezes PSL po II wojnie światowej.

M. Rataj (1884 – 1940) działacz ruchu ludowego związany z PSL Piast . Marszałek sejmu w latach 22’-28’. Podczas okupacji więziony przez Niemcw.

J. Piłsudski (1867 – 1935) marszałek Polski, wspłzałożyciel PPS, POW. 1918 1922 naczelnik Państwa. Po zamachu majowym fanatyczny kierownik życia politycznego w państwie.

W. Sławek (1879 – 1939) pułkownik, bliski wspłpracownik Piłsudskiego. Wspłtwrca POW w II RP był premierem 30 – 31’ i 35’.marszałkiem sejmu 38’.

W. Korfanty (1873 – 1939) działacz polityczny ze śląska. Dyktator II powstania śląskiego, przeciwnik sanacji więziony w Brześciu. Wspłtwrca Frontu Marges.

Działalność gospodarcza E. Kwiatkowskiego, COP.

Kwiatkowski polityk i działacz gospodarczy związany z obozem sanacyjnym, minister i wicepremier w II RP, twrca koncepcji budowy portu w Gdyni i COP. Sukcesy polskiej gospodarki w okresie rządw sanacji wiążą się z jego działalnością. Rozbudował Zakład Mechaniczny Ursus , umożliwiło to produkcje autobusw, samochodw czy traktorw. Zaczęto produkcję licencyjnego Polskiego Fiata. Państwowa Fabryka Związkw Azotowych w Mościcach należała do najnowocześniejszych w Europie. Wielką wagę przywiązano do rozbudowy miast i portu w Gdyni. Utworzono przedsiębiorstwo państwowe Żegluga Polska , ktre wpłynęło na wzrost znaczenia polskiej floty handlowej. Koniunktura gospodarcza dotyczyła rwnież wsi, gdzie trwał proces parcelacji ziemi. Rynek polski został zasilony przez kapitał zagraniczny.

COP w 1937r. Podjęto decyzje w sprawie budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, w tzw. trjkącie bezpieczeństwa od Pilicy do Wieprza. W ramach COP-u wyodrębniono 3 rejony: A – surowcowy, obejmujący kieleckie; B – aprowizacyjny, lubelskie; C – bazę surowcową obejmujący sandomierskie. COP był największą obok Gdyni inwestycją II RP. Zbudowano hutę w Stalowej Woli połączenia z fabryką armat i silnikw w Mielcu i Rzeszowie, wybudowano zakłady lotnicze oraz inne zakłady. Zmodernizowano zakłady zbrojeniowe w Radomiu i Starachowicach.

Hitlerowski system okupacji.

Tereny zajęte przez Niemcy zostały podzielone na wcielone do Rzeszy i na Generalne Gubernatorstwo. Z terenw przyłączonych do Rzeszy utworzono dwa okręgi. Generalne Gubernatorstwo ze stolicą w Krakowie było podzielone na 4 dystrykty: krakowski, warszawski, radomski i lubelski. Zasadniczym celem polityki wobec Polakw było ich wyniszczenie. Na terenach właczony do Rzeszy prowadzono akcję germanizacji. Polacy ktrzy odmawiali podpisania tej listy byli wysiedlani do GG lub szykanowani przez władze niemieckie. Nard polski został pozbawiony całkowicie praw, a za najmniejsze przewinienie groziła kara śmierci. Organizowane masowe egzekucje na ulicach GG. Likwidacja szkł średnich i wyższych na terenie GG likwidowano ośrodki kultury ktre były zarezerwowane dla niemcw.

Położenie ludności polskiej pod okupacją sowiecką.

Ziemie polskie na wschd od linii Pisa – Narew – Bug – San zostały właczone do ZSRR. Utworzono z nich zach. Ukrainę i zach. Białoruś. Wybrane w pseudo wyborach Zgromadzenia Ludowe wystąpiły z wnioskiem o włączenie tych ziem do republiki socjalistycznej. Polacy mieszkający na tych terenach zmuszeni byli przyjąć radzieckie obywatelstwo. Nastąpiły zmiany ustrojowe, ktre miały w pełni upodobnic te tereny do ZSRR – upaństwowienie przemysłu i handlu oraz konkwiskata ziemi należacej do wielkich włascicieli a pźniej kolektywizacja rolnictwa. Metody te wspierane były działeniem NKWD, ktry godził w pierwszym rzędzie w polakw. Dokonywano masowych aresztowań polskich urzędnikw, nauczycieli, księży. W latach 1940 – 1941 zorganizowano 4 wielkie deportacje, ktre objęły prawie 1,2mln. osb. Wielu z nich znalazło się w cięzkich obozach pracy innych osiedlano na terenach Syberii, środkowego Uralu czy Srodkowej Azji. Panujący terror był wspierany indoktrynacją ideologiczną. Szczeglnie tragiczny los spotkał polskich oficerw internowanych w ZSRR, ktrych w większości pomordowano. Dopiero wybuch wojny niemiecko – radzieckiej położył kres tym represjom.

Sytuacja ludności żydowskiej w okupowanej Polsce – holocaust.

Ze szczeglnym okrucieństwem Niemcy traktowali Żydw, ktrzy w planach hitlerowskich mieli być fizycznie unicestwieni. W ciągu pierwszych lat okupacji zostali oni zmuszani do zamieszkania w wydzielonych dzielnicach miejskich i tzw. gettach i zobowiązani do noszenia specjalnych opasek z gwiazdą Dawida. Zostali też ograbieni z całego mienia. Żyli w strasznych warunkach i musieli wykonywać niewolniczą pracę. Nękani głodem i chorobami masowo wymierali. Pod karą śmierci nie wolno było Żydom opuszczać getta, a Polakom udzielać im jakiejkolwiek pomocy. Od 1941r. dla przyspieszenia zagłady przeprowadzono tzw. ostateczne rozwiązanie mordując Żydw w zbiorowych egzekucjach, a w rok pźniej zorganizowano obozy zagłady z komorami gazowymi m.in. w Treblince, Majdanku i Oświęcimiu. Zwożono do nich Żydw z całej Polski i innych krajw Europy. Dokładna liczba zamordowanych polskich Żydw nie jest dokładnie znana, szacuje się ją na ponad 3 mln. (najwięcej zginęło w Oświęcimiu). Masowa zagłada Żydw w czasie II wojny światowej nosi nazwę holokaustu.

Stosunki polsko – radzieckie w latach II wojny światowej.

Armia czerwona wkroczyła na teren RP 17.09.1939r. od tej chwili rozpoczął się okres okupacji Polski przez ZSRR. Stosunki polsko – radzieckie w I okresie II WŚ były złe. ZSRR był agresorem, ktry pod fałszywymi hasłami wkroczył na tereny wschodnie RP. Działalność NKWD, terror zsyłanie Polakw na Sybir, wpływało ujemnie na postawę społeczeństwa polskiego wobec ZSSR. Organizowano akcje sabotażowe przeciw komunistom. Ta sytuacja trwała do roku 1941 kiedy to wybuchła wojna niemiecko – rosyjska. Podpisany został wtedy układ Sikorski – Majski, o utworzeniu wojsk polskich na terenach ZSRR.

Delegatura rządu RP – organizacja, zadania, wpływy polityczne.

Było to konspiracyjne przedstawicielstwo rządu RP w kraju. Głwnym zadaniem była organizacja polityczna państwa podziemnego i przygotowanie administracji na okres okres po wyzwoleniu. W skład delegatury – odpowiedniki przedwojennych ministerstw – Kierownictwo Walki Cywilnej oraz Państwowy Korpus Bezpieczeństwa. Stopniowo powołano administracje terenową. Stworzono także tajne szkolnictwo wszystkich szczebli. Prowadzono rżne formy działalności kulturalnej. Rejestrowano straty i zbrodnie popełnione na narodzie Polskim. Opracowywano rwnież plany przyszłego zagospodarowania ziem zachodnich i płnocnych. W sierpniu 43’ w skład delegatury RP weszła Administracja Zmilitaryzowana. Organami pracy delegata były: biuro delegatury rządu (wykonawcza) oraz Rada jedności Narodowej, Polityczny Komitet Porozumiewawczy, Krajowa Reprezentacja Polityczna. Ujawniające się ogniwa Delegatury były aresztowane przez NKWD i więzione.

Polskie państwo podziemne.

Wkrtce po zakończeniu kampanii wrześniowej na obszarze całego kraju zaczęły spontanicznie powstawać tajne organizacje podziemne. Wywodziły się one ze struktur przedwojennych instytucji społecznych. W ciągu kilku miesięcy rozpoczęło działalność kilkaset tajnych organizacji cywilnych i zbrojnych. Jesienią 1939r. grupa wyższych oficerw Wojska Polskiego zawiązała tajną organizację wojskową: Służbę Zwycięstwu Polsce (SZP). Na jego czele stanął gen. Michał Tokarzewski – Karaszewicz. W grudniu 1939r. jej miejsce zajął Związek Walki Zbrojnej (ZWZ). Na jego czele stanął przebywający za granicą Kazimierz Sosnkowski, w kraju zaś płk Stefan Rowecki pseud. Grot. Na początku 1940r. doszło do spotkania przedstawicieli trzech głwnych partii politycznych PPS WRN (Wolność, Rwność, Niepodległość), Stronnictwo Narodowe i Stronnictwo Ludowe – w wyniku ktrego powstał podziemny parlament, w skład jego weszło pźniej Stronnictwo Pracy i kilka innych mniejszych organizacji politycznych. Pod koniec wojny parlament ten występował pod nazwą Rada Jedności Narodowej (RJN). W kraju powołano do życia delegaturę Rządu na Kraj, ktra była łącznikiem między rządem emigracyjnym a polskim państwem podziemnym. Wszystkie instytucje państwa podziemnego funkcjonowały na całym obszarze kraju. Głwnym celem ZWZ, a potem AK było przygotowanie powstania oglnonarodowego

Armia Krajowa – struktura i działność.

Zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej działająca pod okupacją niemiecką i radziecką na obszarze państwa polskiego w granicach sprzed 1.09.1939 roku oraz poza nimi. Głwnym jej zadaniem było prowadzenie oporu zbrojnego przeciwko okupantowi hitlerowskiemu i przygotowanie mającego wybuchnąć w sposobnej chwili oglnokrajowego powstania. Składała się z siedmiu oddziałw: Informacyjnego, Organizacyjno-Wywiadowczego, Szkoleniowego, Kwatermistrzostwa, Łączności, Informacji i Propagandy oraz Finansowego, miała też własnych duszpasterzy. Jako odrębną jednostkę utworzono w styczniu 1943 Kedyw przeprowadzający akcje dywersyjne i specjalne. W momencie maksymalnej zdolności bojowej (lato 1944) siły AK liczyły ok. 380 tys. osb, w tym 10 tys. oficerw. Kadrę oficerską sprzed wojny uzupełniano absolwentami tajnych kursw oraz przerzucanymi do kraju cichociemnymi. AK zaopatrywała się w sprzęt na drodze akcji bojowych (wyposażenie niemieckie) i własnej produkcji. Straty w walce: około 100 tys. poległych, 50 tys. wywiezionych do ZSRR i uwięzionych.

Eksploatacja gospodarcza ziem polskich 1939 – 1945.

W 1939 roku po ataku przeprowadzonym przez Niemcy i ZSRR, Polska traci ziemie zachodnie bogate w złoża i z rozwiniętym rolnictwem weszły w skład niemiec natomiast słabo rozwinięte ziemie wschodnie weszły w skład ZSRR. Od 1939 do 1945 z Polski wywożono węgiel kamienny, rudy metali oraz żywność. Wysokie podatki spowodowały zubożenie wsi. W wojnie oprcz przemysłu ciężkiego i rolnictwa ucierpiały także inne gałęzie gospodarki. W 44’ wycofujące się wojska niemieckie niszczyły i kradły polskie dzieła sztuki i niszczyła większość fabryk.



Konferencje w Teheranie, Jałcie i Poczdamie – ich decyzje w sprawie polskiej.

Wielka trjka (USA, Anglia, ZSRR) odbyła trzy konferencje; w Teheranie, Jałcie i Poczdamie. Na wszystkich omawiano m.in. sprawy polskie.

Na konferencji w Teheranie 28.11-12.1943r. wstępnie przyjęto przebieg wschodniej granicy Polski w oparciu o linię Curzona i zasadę rekompensaty terytorialnej na zachodzie kosztem Niemiec.

Konferencja w Jałcie 1-11. 02.1945r. przyjęła deklaracje w sprawie Polski. Miała być ona państwem silnym, niepodległym, demokratycznym. Utworzony miał być Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej złożony z politykw z kraju i zagranicy. Rząd ten został zobowiązany do przeprowadzenia wolnych i nieskrępowanych wyborw. Mocarstwa zobowiązały się do bezzwłocznego uznania Tymczasowego Rządu i nawiązaniu z nim stosunkw dyplomatycznych. W sprawie wschodniej granicy potwierdzono linię Curzona oraz przyrost terytorialny na zachodzie i płnocy.

Konferencja w Poczdamie 17.07-2.08.1945r. Mocarstwa zaakceptowały utworzenie TRJN, przyjęły zobowiązanie władz polskich do jak najszybszego przeprowadzenia wolnych, nieskrępowanych wyborw parlamentarnych i ustaliły ostateczny przebieg zachodniej granicy Polski po linii Odry, Nysy Łużyckiej oraz przesiedlenie Niemcw z terenw polskich.

TRJN i jego znaczenie polityczne.

Decyzje konferencji w Jałcie rozpoczęły grę o kształt przyszłego rządu Polski. Komisja trzech zaprosiła polskie reprezentujące rżne opcje polityczne na konsultacje w sprawie powołania nowego rządu. Przedstawiciele władz warszawskich, reprezentacja krajowa i emigracji mieli stworzyć rząd jedności, ktry zostałby uznany przez wszystkie mocarstwa koalicji. W napiętej atmosferze udało się ustalić warunki powołania rządu i 28 VI 1945r. Bierut jako przewodniczący KRN powołał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej w składzie: Osbka, Morawski, Gomułka i Mikołajczyk. Nowy rząd miał pozornie charakter koalicyjny, ponieważ kluczowe ministerstwa objęli komuniści i ich sojusznicy z koncesjonowanych stronnictw lubelskich a mniej eksponowane politycy związani z Mikołajczykiem. TRJN został 5 VII 1945r. Uznany przez mocarstwa zachodnie co było rwnoznaczne z cofnięciem Rządu RP na emigracji.

Działalność partii politycznych w okresie tzw. Polski lubelskiej

Większość społeczeństwa polskiego traktowała Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego jako władzę suwerenną narzucona przez Stalina. Za jedyny prawowity rząd, kontynuujący ciągłość niepodległej Polski, uważano rząd polski w Londynie i władzę polskiego państwa podziemnego, działające na podstawie Konstytucji kwietniowej z 1935 roku. PKWN i Krajowa Rada Narodowa do czasu uchwalenia nowej konstytucji będą opierać się na Konstytucji marcowej z 1921 roku.

Działacze PKWN, ktrzy 27 lipca 1944 roku przybyli z Moskwy do Lublina, zdawali sobie sprawę z braku szerszego poparcia społecznego dla nowej władzy. Tragedia Powstania Warszawskiego umocniła pozycję nowej władzy. Następstwem klęski powstania był spadek zaufania społecznego do polityki obozu londyńskiego i kierownictwa podziemia. Nastąpiła nieunikniona dezorganizacja władz wojskowych i cywilnych podziemia. Gen. Leopold Okulicki – pseudonim Niedźwiadek – mianowany Komendantem Głwnym Armii Krajowej z trudem odbudowywał zerwane powiązania konspiracyjne na terenach polskich okupowanych jeszcze przez Niemcw.

W październiku 1944r. na terenach tzw. Polski lubelskiej, gdzie władzę sprawował PKWN, władze zaczęły wzmagać represje wobec przeciwnikw politycznych. Działaniami tymi kierował resort bezpieczeństwa pod nadzorem radzieckich funkcjonariuszy NKWD, przy wsparciu ze strony Armii Czerwonej. Nasiliły się aresztowania członkw AK, zaostrzono przepisy prawa karnego. Dekret PKWN o ochronie państwa, wydany w końcu października 1944r., przewidywał kary więzienia lub karę śmierci za sprzeciwianie się reformie rolnej, posiadanie bez zezwolenia urządzenia radiowego (nadawczego lub odbiorczego), za przestępstwa popełnione słowem (:kto publicznie lży, znieważa lub wyszydza ustrj ). Surowe kary za zaniechanie doniesienia władzom o działalności antypaństwowej osobom, ktre wiedziały o przestępstwie lub usiłowaniu przestępstwa . Ten i inne dekrety nowej władzy dawały szerokie możliwości działania aparatowi bezpieczeństwa. Jednocześnie w propagandzie oczerniano i zohydzano działalność władz Polski Podziemnej i Armii Krajowej.

W końcu grudnia 1944r. Krajowa Rada Narodowa powołała w miejsce PKWN – Rząd Tymczasowy. Premierem rządu Tymczasowego został dotychczasowy przewodniczący PKWN – Edward Osbka – Morawski

Straty ekonomiczne i biologiczne społeczeństwa polskiego 1939 – 1945.

W toku działań wojennych zginęło 650 tys. ludzi, w egzekucjach i obozach śmierci 3,5mln. Na skutek innych walk zginęło ok.2mln. Polska poniosła największe straty biologiczne w stosunku do liczby ludności . niewymierne są straty materialne, szacuje się je na około 250mld. wczesnych dolarw. Wiele miast było niemal doszczętnie zniszczonych a wsie ograbione. W latach wojny połowa książek w polskich bibliotekach została zniszczona. W czasie okupacji Polska straciła wielu profesorw, uczonych i księży. Z Polski wywiezione wiele surowcw mineralnych.

PSL – model oporu

Polska Partia Robotnicza powstała w okresie okupacji jako partia polskiej skrajnej lewicy. Po zdobyciu władzy ta nieliczna dotąd partia szybko powiększała swoje szeregi. W centralnych władzach PPR ścierały się dwie tendencje: jedna z nich dążyła do budowania pomostw pomiędzy partią a narodem, druga – na obezwładnieniu społeczeństwa środkami represji. W PKWN miały też swoich przedstawicieli lewicowe odłamy socjalistw i ludowcw, używające tradycyjnych nazw – Polska Partia Socjalistyczna i Stronnictwo Ludowe.

Działające od września 1944r. Stronnictwo Demokratyczne przyjęło platformę polityczną PKWN. W latach 1945-1950 istniało rwnież Stronnictwo Pracy. Po jego rozwiązaniu w 1950r. znaczna część jego członkw wstąpiła do SD. Utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i powrt do kraju Mikołajczyka poważnie wpłynęło na rozwj sytuacji politycznej w Polsce. Na konferencji kierownictwa Stronnictwa Ludowego z okresu międzywojennego i z okresu okupacji utworzono w lipcu 1945r. Polskie Stronnictwo Ludowe. Prezesem PSL wybrano Witosa a po jego śmierci w listopadzie 1945r. na czele PSL stanął Mikołajczyk. PSL rozwijało się niezwykle szybko. W listopadzie 1945r. liczyło ok. 200tys. członkw, w styczniu 1946r. – 540tys., a w końcu maja 1946r. – 800tys. członkw. Pomimo przeciwdziałania PPR, PSL miało wpływy także w miastach. Dokumenty I Kongresu PSL, ktry odbył się w styczniu 1946r., precyzowały stanowisko PSL w najważniejszych sprawach Polski i jej miejsca w świecie. Stwierdzono w nich, że Polska powinna stać się państwem demokratycznym, o szerokich swobodach obywatelskich, z silnymi związkami zawodowymi i samorządem terytorialnym. W polityce zagranicznej miano dążyć do partnerskich stosunkw ze Związkiem Radzieckim przy zachowaniu ścisłych zawiązkw z demokratycznymi państwami Zachodu.

PSL stało się jedyną partią opozycyjną, działającą oficjalnie w Polsce. PPS pod przewodnictwem Osbki-Morawskiego ściśle wspłpracowało z PPR. Ceną sojuszu z komunistami miała okazać się samolikwidacja polskiego ruchu socjalistycznego.

Poznański czerwiec 1956

W wyniku niezadowolenia społeczeństwa z przeobrażeń zachodzących w Polsce, braku zmian w zarządzaniu gospodarką i w demokratyzacji życia publicznego oraz zbyt powolnej destalinizacji , 28 czerwca 1956r. robotnicy zakładw im. Cegielskiego (oficjalnie im. Jzefa Stalina) rozpoczęli strajk, do ktrego wkrtce przyłączyły się inne poznańskie zakłady. Domagano się wzrostu wynagrodzeń oraz większych swobd politycznych. Pokojowa początkowo demonstracja i wysuwane postulaty nie doczekały się odpowiedzi władz. Wzburzony tłum zaatakował gmach partii, siedzibę Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i więzienie, z kt
4ead

?ego uwolniono więźniw. Doszło do użycia broni palnej i walk ulicznych. Władze do walki z cywilną ludnością skierowały oddziały ZOMO oraz wojsko. Czołgi obsadziły wszystkie ważniejsze punkty miasta. Walki trwały do rana 30 czerwca. Według źrdeł oficjalnych zginęło 75 osb, a 575 odniosło rany. Zachodnie źrdła nieoficjalnie podają liczby 200 osb zabitych i 1000 rannych. Natychmiast po zdławieniu niepokojw władze przystąpiły do odwetu na mieszkańcach Poznania. Setki aresztowanych poddawano brutalnemu śledztwu, a prasa partyjna informując o wypadkach określała je jako prowokację imperialistycznych ośrodkw i reakcyjnego podziemia. Na partyjnych maswkach w zakładach pracy potępiano i domagano się ukarania przywdcw i organizatorw zajść. Niebawem jednak zaczęły się pojawiać głosy określające wystąpienie w Poznaniu jako słuszny protest przeciwko nadużyciom i błędom władzy.

Polski Październik 1956

Po XX zjeździe KPZR (luty 1956) w kierownictwie partyjnym wystąpiły poważne rozbieżności, co do dalszej taktyki politycznej. Grupa puławska (zwolennicy demokratyzacji systemu) i grupa natolińska (hamowali proces liberalizacji, a odpowiedzialność za nadużycia prbowali zrzucić na komunistw pochodzenia żydowskiego) potrzebowały do uzyskania przewagi i przeforsowania własnej koncepcji odpowiedniego przywdcy. Rolę taką, w aktualnej sytuacji politycznej spełnić mgł najlepiej Władysław Gomułka – uwolniony z więzienia i zrehabilitowany I sekretarz PPR. 18 października 1956 rozpoczęło się przełomowe VIII plenum KC PZPR. Społeczeństwo polskie przejawiło niespotykaną wcześniej polityczną aktywność. W całym kraju odbywały się spontaniczne wiece i zebrania, powstawały samorzutnie rady robotnicze, domagano się demokratyzacji i wolności słowa. Ta niebezpieczna atmosfera, zagrażająca interesom radzieckim w Polsce, skłoniła do niespodziewanego przybycia na obrady delegacji radzieckiej z Chruszczowem, Mołotowem i dowdcą wojsk Układu Warszawskiego na czele. Rwnocześnie stacjonujące w Polsce jednostki Armii Sowieckiej oraz Ludowe Wojska Polskie dostały rozkaz marszu na Warszawę. Załogi zakładw pracy rozpoczęły przygotowania obronne. Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz inne jednostki LWP zdecydowały się bronić Warszawy. Ferment ogarnął szeregi MO, a nawet UB. Władysław Gomułka i Edward Ochab stanowczo oświadczyli Chruszczowowi, że są w stanie opanować sytuację i nie dopuścić do zmian mogących godzić w istotę systemu. Uspokojony Chruszczow wrcił do Moskwy, wojska sowieckie wrciły do swoich baz, a pierwszym sekretarzem został wybrany Władysław Gomułka. Przyjęty program partii rozliczał się z epoką stalinowską, zapowiadał nowe metody zarządzania, rozwj rolnictwa indywidualnego i demokratyzację stosunkw społecznych, politycznych i gospodarczych. Plenum zakończyło się sukcesem Gomułki i zbliżeniem programu PZPR do oczekiwań społeczeństwa. 24 października na Placu Defilad w Warszawie odbył się wiec z udziałem pł miliona obywateli, owacyjnie witano Gomułkę i widziano w nim gwaranta wracającej do Polski demokracji. Kolejne posunięcia władz, jak wypuszczenie na wolność prymasa Wyszyńskiego oraz zwolnienie za stanowiska ministra obrony narodowej Konstantego Rokosowskiego, dawały nadzieję, że zmiany w Polsce podążają w pożądanym kierunku. Bezpośrednim skutkiem Października było rwnież uregulowanie szeregu kwestii w stosunkach polsko-sowieckich. Uregulowano status wojsk sowieckich w Polsce, anulowano zadłużenie Polski z tytułu kredytw zaciągniętych w ZSRR i umożliwiono repatriację z ZSRR do Polski 224 tys. osb. Przebudowano rwnież struktury ruchu młodzieżowego w Polsce oraz przywrcono niezależność ZHP. W przełomowy sposb przebudowano rwnież, jak na obz państw socjalistycznych, stosunki państwo – Kościł. Rehabilitowano rwnież osoby prześladowane w okresie stalinowskim.











Wybory do SU 1947.

We wrześniu 46’ KC PPR ustalił taktykę wyborczą i zaproponował innym stronnictwom stworzenie wsplnego bloku wyborczego. Ostatecznie Blok Stronnictw Demokratycznych stanowiły: PPR, PPS, SL i SP. Rada Narodowa zdeklarowała że nie przystąpi do bloku. Propaganda wyborcza przebiegała w napiętej atmosferze stworzonej przez PPR, ktra przedstawiła PSL jako awanturnikw. Nasilona cenzura uniemożliwiła kampanię ze strony PSL. Akcje propagandowe PPR zostały wzmocnione działaniami grup ochronno – propagandowych i terrorem służb bezpieczeństwa wobec PSL. Wybory do SU zostały przeprowadzone 19.01.1947r. Według oficjalnych danych uczestniczyło w nich 90% uprawnionych, ktrzy oddali 80% głosw na Blok Stronnictw Demokratycznych, 10% PSL i ok.8% na PSL Nowe Wyzwolenie . PSL złożyło protest twierdząc, że 69% uprawnionych poparło PSL a 22% komunistyczny blok wyborczy .

Stosunki państwo – Kościł po roku 1945

Stosunki między państwem a kościołem wyraźnie się pogorszyły po 1945r. Jednak do czasu przejęcia władzy przez komunistw Kościł nie był w sposb wyraźny represjonowany. Ten stan zmienił się wraz z dojściem do władzy przez PZPR, jedną z cech charakterystycznych dla okresu komunistycznego, była walka z religią, nazywana przez marksistowcw opium ludu . Kościł cieszył się w Polsce dużym autorytetem, a księża byli blisko związani z lokalną społecznością. Władza usilnie starała się o podporządkowanie Kościoła, przez rżnego rodzaju prowokacje i represje. Kampania antykościelna miała bardzo szeroki zasięg. W szkole zakazano katechezy.






Przykadowe prace

Żydzi w II Rzeczpospolitej

Żydzi w II Rzeczpospolitej W żadnym z państw europejskich nie mieszkała tak liczna społeczność żydowska jak w Polsce. Podobnie nigdzie nie stanowiła tak wysokiego procentu całej ludności w państwie. Według spisu ludności z 1921 roku na ziemiach polskich...

Uwaga jej pojęcie, rodzaje i cechy

Uwaga jej pojęcie, rodzaje i cechy Uwaga jest właściwością psychiczną, ktra odpowiada za kontrolę przebiegu pozostałych procesw i mogąca przyczynić się do polepszenia lub pogorszenia przebiegu pozostałych procesw poznawczych. Nie jest jednym określonym p...

Giaur i Konrad Wallenrod – nieszczęśliwi kochankowie.

Giaur i Konrad Wallenrod – nieszczęśliwi kochankowie. Romantyzm to epoka, w ktrej rolę głwną odgrywa miłość, zarwno do drugiej osoby jak i do ojczyzny. Niekiedy bohaterowie byli zmuszeni wybierać między miłością do drugiego człowieka jak i miło&#...

Scharakteryzuj przyczyny i skutki traktatu krakowskiego z 1525 r. dla Rzeczypospolitej w XVI-XVIII w.

Scharakteryzuj przyczyny i skutki traktatu krakowskiego z 1525 r. dla Rzeczypospolitej w XVI-XVIII w. Traktat krakowski, uważany przez historykw za nasze duże niepowodzenie, miał miejsce w 1525 r. Po ostatniej polsko-krzyżackiej wojnie krl polski Zygmunt Stary postanowił na mocy tego właśnie ...

Streszczenie - Oskar i Pani Rża

Streszczenie - Oskar i Pani Rża Oskar i Pani Rża Autor: Eric- Emmanuel Schmitt Wydawnictwo: ZNAK Rok i miejsce wydania: 2004 Krakw Śmiertelnie chory Oskar, za namową Cioci Rży (dla pozostałych pacjentw jest ona Panią Rżą), w ciągu swoich o...

Antenor, Helena, Aleksander, Priam – rżne postawy wobec konfliktu grecko – trojańskiego, prba oceny. Jaki jest charakter tego dramatu ?

Antenor, Helena, Aleksander, Priam – rżne postawy wobec konfliktu grecko – trojańskiego, prba oceny. Jaki jest charakter tego dramatu ? Odprawa posłw greckich jest tragedią racji politycznych, społecznych , moralnych, ktre decydują o losach ojczyzny. Racje te zostają w utworze j...

Charakterystyka bohaterw Balladyny

Charakterystyka bohaterw Balladyny Balladyna-Kurczowlosa o alabatrowej cerze dziewczyna.Zla corka i siostra,leniwa i lekkomyslna,gotowa na wszystko, by wyrwac sie z nedznej egzystencji-popelnia zbrodnie.Ma potem wyrzuty sumienia,ale brak jej checi pokuty,nie chce tez powrotu do wczesniejszego zycia (odmawia,gdy Pustelnik propon...

Chemioterapia

Chemioterapia Zasadniczą grupą lekw są obecnie środki lecznicze, zwalczające samą chorobę, likwidujące jej przyczynę. Przez wprowadzenie do organizmu pewnych mikroelementw, witamin i hormonw można usunąć przyczynę wielu schorzeń. Ale istnieje wielka grupa ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry