• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Instytuc...

Nawigacja

Instytucje polityczne reneansowej hiszpanii



Instytucje polityczne reneansowej hiszpanii


Na wstępie mojego referatu chciałabym przybliżyć państwu pojęcie Instytucji politycznej.

Instytucja polityczna to wyodrębniony zespł osb dysponujący zasobami organizacyjnymi oraz materialnymi umożliwiającymi uczestnictwo w życiu politycznym. W najszerszym znaczeniu instytucja polityczna to każdy zorganizowany aktor polityczny taki jak państwo konkretny organ państwowy(np.parlament, rząd, ministerstwo, sąd itp.)partia lub ruch społeczno polityczny, formalna grupa nacisku(np. związek zawodowy lub konfederacja pracodawcw) czy wsplnota samorządowa. Instytucja polityczna to także zespł norm prawnych odnoszących się do określonego działania politycznego i regulujących jego zasady. W tym sensie mwimy np. o instytucji prawa wyborczego, referendum lub votum nieufności. Niekiedy pojecie to odnosi się rwnież do jednoosobowego organu państwa(np.instytucja prezydenta).Stosując je w tym znaczeniu podkreślamy fakt ,że nie chodzi o konkretną osobę pozostającą na danym stanowisku publicznym, lecz o stanowisko jako takie.

W tym momencie przyjrzyjmy się z bliska epoce Renesansu.

Wielu badaczy uważa Renesans czyli Odrodzenie za pierwszy okres w dziejach nowożytnych.

Pod wieloma względami Odrodzenie było kryzysem poprzedniej epoki.Do najbardziej charakterystycznych przejaww tego kryzysu zaliczyć należy podważenie dominacji średniowiecznej gospodarki naturalnej na rzecz produkcji towarowej oraz handlu; podważeniu sztywnych ram porządku społecznego wyznaczonego przez feudalną hierarchie społeczną na rzecz awansu nowych, przedsiębiorczych i energicznych grup społecznych; oddzieleniu władzy politycznej od religijnej, wreszcie dominacje indywidualizmu nad tendencjami uniwersalistycznymi.

Przejdźmy w tym momencie do charakterystyki oglnej monarchii renesansowej.

Długi i skomplikowany proces powstawania ustrojw absolutnych pozwala wyrżnić system przejściowy w ktrym wspłdziałają elementy władzy absolutnej i bardzo jeszcze silne instytucje państwa stanowego. Dla tej formy przejściowej zaproponowano nazwę monarchii renesansowej.

Przybliżmy sobie trochę rządy absolutne.

Absolutyzm nie był budowany przez chociażby i wielką postać taka jak Richelieu czy Ludwik XIV we Francji, Filip II czy hrabia Olivares w Hiszpanii. Przeobrażanie państwa stanowego w monarchie absolutną to długi proces z licznymi załamaniami.

Rządy absolutne wcale nie musiały likwidować instytucji stanowych. Zgromadzenia utrzymały się w wielu państwach niemieckich, w absolutnej monarchii hiszpańskiej zachowały się w Argonie i na Sycylii, straciły znaczenie w Kastylii zanikły w Neapolu. W krajach monarchii Habsburskiej zgromadzenia stanowe zanikły dopiero w czasie wojny trzydziestoletniej.

Hiszpanie pod rządami Filipa II wcale nie sądzili ze żyją pod władza absolutną.

Monarchia renesansowa mimo tendencji wzmacniania władzy monarszej postrzegana była raczej jako ustrj mieszany, łączący sferę praw stanowych ze sferą prerogatyw Korony.

W społeczeństwach renesansowych umocniła się świadomość wsplnoty losw :silny monarcha stawał się symbolem potęgii kraju i przedmiotem narodowej dumy.

Teoria monarchii renesansowej zakładała iż siła Korony polegać miała na swobodzie działania w jej własnej sferze nie na tym zaś, że krlowi wolno byłoby robić wszystko co zechce.

Trwało przeświadczenie ze fundamentem państwa winno być zaufanie pomiędzy krlem i jego poddanymi.

Po stronie poddanych wyrażało się to w idei umowy społecznej; wyobrażenie o umownym stosunku łączącym monarchę i poddanych jego rządom. Po stronie władcy nasilała się tendencja by oprzeć monarchie na zobiektywizowaniu jej instytucji, na stworzeniu struktur bezosobowych, niemal anonimowych tzn. tworzonych na twardych regułach, a nie na zmieniających się osobach.

Monarcha powinien radzić się stanw ,zwoływać zgromadzenia stanowe ,respektować prawo boże i fundamentalne prawa kościoła.

Dla ludzi tego okresu Hiszpania była po prostu największa potęgą świata .

Źrdłem tej potęgi była ogromna siła armii hiszpańskiej wspierająca się na :wyśmienitej piechocie, na flotach dwu największych potęg morskich tego okresu, na ogromnych bogactwach naturalnych jakie napływały z włości amerykańskich i na poczuciu misji narodowej, usprawiedliwionej błogosławieństwem boga.

W samej europie krl Hiszpanii był po roku 1580 zarazem krlem Portugalii, Neapolu i Sycylii, księciem Mediolanu i władcą Niderlandw. Poza Europą sprawował władzę nad terytorium rozciągającym się od Maroko do Limy.

W Hiszpanii mimo iż katolickiej zaznaczył się wpływ władzy świeckiej na kościoły krajowe. Owe kościoły krajowe przerażone faktem rosnącej potęgi protestantyzmu szukały wsparcia u władzy świeckiej, papiestwo nie protestowało. Papieskie ambicje uległy stonowaniu. Przez znaczną część XVI wieku poddawani politycznej kurateli krlw starali się wzmocnić swą władzę w państwie kościelnym i zreformować kościł: sobr trydencki (1545-1563) nie doprowadził wprawdzie do pojednania z protestantyzmem ale reformował stosunki kościelne .

Cecha charakterystyczną państwa renesansowego był dalszy wzrost liczby i znaczenia urzędnikw. Wynikało to z ekspansji państwa, ogarniania przez nie nowych dziedzin(propaganda państwowa, transport, przemysł, handel, techniki produkcyjne, kredyt, kwalifikacje zawodowe. Krlowie potrzebowali coraz więcej i coraz bardziej fachowych funkcjonariuszy.

Urzędnicy to nie tylko kanceliści i pisarczykowie ,termin ten obejmuje dostojnikw, ekspertw, fachowych administratorw, gestorw publicznego skrabu, a także sędziw(ponieważ nie ma przecież mowy o podziale władzy).

Niektrzy z ww byli powolywani dożywotnio, inni na określony czas, jeszcze inni urzędnicy aż do odwołania..

Wielkie także zrżnicowanie wiązało się ze sposobem powoływania urzędnikw od nominacji monarszej przez kupno lub wydzierżawienie urzędu po wybr.

Obok urzędnikw stałych ktrych kompetencje i zasady działania były określone i regulowane prawem pojawiali się funkcjonariusze nadzwyczajni, poza hierarchią, umocowani specjalnym poleceniem monarchy dla zalatwienia jakiś spraw doraźnych.

Pomwmy teraz o urzędniczej promocji mieszczan (co uwidaczniło się w krajach zachodnich min. w Hiszpanii ) a co się z tym wiązało wystawiania urzędw na sprzedaż. Władcy pozwalali np. nieraz wyższym urzędnikom swobodnie powoływać podwładnych i ci dygnitarze sprzedawali niższe urzędy. W związku z powyższym zaistniało tzw. resignatio in favorem: czyli urzędnik rezygnował ze swojego urzędu ( często za bardzo dużą opłatą swojego następcy) wskazując osobę ktra chciałby widzieć na swoim miejscu. Za kulisami takiej rezygnacji kryła się sprzedaż urzędu pod warunkiem ze krl zaaprobuje osobę nabywcy.

Pomwmy teraz o wojsku i zbrojeniach.

Na listach milicji było prawie pł miliona ludzi nadających się na wojsko ale ćwiczono i zbrojono zaledwie ok.60 tysięcy.

Ważnym instrumentem podczas wojen było wojsko najemne ktre w istocie było przedsiębiorstwem prywatnym ale często nie wywiązywało się z powierzonych mu rozkazw poprzez grabieże , gwałty i nie podporządkowanie się , poza tym utrzymanie tegoż wojska było bardzo kosztowne.

Stąd też powodzenie innego rozwiązania czyli zaciągi ochotnikw przeprowadzone przez oficerw krlewskich z mandatu władcy i za jego pieniądze. W taki to właśnie sposb powstało wojsko zaciężne.

Innym rozwiązaniem zajęła się właśnie hiszpania. Krlowie Hiszpanii narzucali miastom, prowincją,korporacją zawodowym obowiązek rekrutowania ludzi do armii krlewskiej i opłacania takie właśnie operacji..

Slawna takaż właśnie piechota hiszpańska tercios nie była lekceważona.

Hiszpania przodowała rwnież w tworzeniu sprawnej administracji wojskowej: kompetentni urzędnicy aby zapobiec malwersacją, ściśle kontrolowali stany osobowe oddziałw, ich wyposażenie i aprowizacje; głwna izba obrachunkowa sprawdzała dokładnie wydatki na wojsko. Inne urzędy poszły w podobnym kierunku; był to początek cywilnej kontroli nad wojskiem.

W sprawach finansw publicznych można powiedzieć tyle ze rosło znaczenie podatkw. Ale także wykształciła się nowa forma pomocy skarbcowi jaką były pożyczki. Od dygnitarzy chętnie brano właśnie takie przymusowe pożyczki. Zaufanie do monarchy było tak duże ze ludzie zamożni i drobni ciułacze nieśli do kas państwowych swe pieniądze w przekonaniu, że otrzymywać będą należne im się odsetki czyli renty. Nadużywanie tego procederu doprowadzało niekiedy rządy na krawędź bankructwa(przykladem może być właśnie Hiszpania).

Starano się wreszcie zracjonalizować administracje finansową. W jej skład wchodzili ludzie powiązani z wielkimi bankami i wielkim handlem, co pozwoliło usprawnić jej działania wedle wczesnokapitalistycznych reguł.

Przybliżmy sobie teraz trochę historie Hiszpanii i jej władcw.

W 1516 roku dziedzictwo hiszpańskie objął Karol wnuk Izabeli i Maksymiliana Habsburga.

Uznanie władzy krlewskiej Karola I przeciągnęło się do 1522 roku. Zostały zdławione powstania obrońcw lokalnych przywilejw – ruchy comuneros (1520-1521) i germanias (1521-1523).W Kastylii Karol utrzymał władze autorytarna zgodnie z tradycja Izabeli, w innych krlestwach musiał uznać i zaprzysiądz fueros (prawa, przywileje stanowe).Będąc cesarzem rozbudował dziedzictwo hiszpańskie jako imperium rządzone przez fachowa biurokracje. Dzięki wyjątkowej pozycji jaka Karol odziedziczył i obronił w Kastylii przekształcił jej Rade w rząd centralny. W latach 1523-1525 wyłoniły się z niej rady: państwa, wojny i finansw. Obok rad Aragonu i Kastylii powstały z czasem nowe, do spraw Indii (1524), Italii (1555),Portugalii (1582) i Flandrii (1588).Kastylia brała na siebie ciężar imperium i korzyści z tego płynące.

Warto dodać, że z hiszpańskiego pojmowania chrześcijaństwa wyrosła idea i reguła Towarzystwa Jezusowego, a także nurt mistyczny ( św.Jan od Krzyża. św. Teresa od Jezusa).

Przyjrzyjmy się teraz uważniej władcy Filipowi II.

Filip II powrciwszy do Hiszpanii w 1559 roku poświęcił całą uwagę organizacji państwa w ciągu trzydziestu lat zmieniając Hiszpanie w twierdze służącą zachowaniu czystości wiary przez jedynych prawdziwych chrześcijan.

Filip potrzebował czasu na podjecie decyzji ale jego skrupulatność okazywała się zazwyczaj uzasadniona. Ponieważ Filip był jedynym koordynatorem swej administracji sam wykonywam olbrzymia prace papierkowa kierując dosłownie swym imperium spoza biurka, decyzje administracyjne zapadały z ciągłym opźnieniem. Jakkolwiek był świetnym profesjonalistą, cechował go fatalny brak wyczucia nie pozwalający na odrżnienie spraw wielkiej polityki od spraw błahych.

Filip zarządzał sprawami swojego krlestwa rzadko opuszczając stolice i posługując się radami działającymi w stolicy i wicekrlami w pozakastylijskich częściach swego imperium.

W roku 1567 Filip wysłał do Niderlandw księcia Albę z rozkazem przywrcenia porządku i prawa.

Od czasu objęcia przez Habsburgw korony Hiszpanii, Niderlandy obłożone zostały wygrowaną stawka opodatkowania ponieważ były najbogatszymi prowincjami europejskimi w imperium hiszpańskim.

Alba wprowadził nowy podatek w roku 1572 podnisł nie tylko jego wysokość ale odmwił Stanom Generalnym prawa do podziału nowego obciążenia co pogwałcało przywileje wpływowych członkw tego ciała.

Przyjrzyjmy się następnie hiszpańskiej inkwizycji.

Jedna z najbardziej popularnych instytucji jakie zostały wprowadzone na teren Portugalii pod naciskiem jej potężnego sąsiada była niewątpliwie inkwizycja .

Została ona wprowadzona w Hiszpanii w czasie sprawowania władzy przez katolickich krlw. Na początku inkwizycja była wolna od kontroli papieskiej; przyznano jej nawet niezależne sądownictwo ponad biskupami. W czasach rządw Karola V inkwizycja stała się oddziałem rządu , rozwijającej się w czwartej i piątej dekadzie XVI wieku w ogromny ,represyjny organ kontroli myśli ktry stal się osławiony.

Barbarzyństwo tortur w czasie przesłuchań i egzekucji stosowane przez inkwizycje stały się zjawiskiem powszechnym w tym okresie ,szczeglne zastrzeżenia wobec inkwizycji budzi fakt, że zachęcała do publicznej sprzedajności i prywatnej zdrady. Skazany heretyk nie tylko tracił własne życie i honor ale także tracił swoje mienie.

Już w okresie rządw ojca Filipa ,Karola V represje przeciwko żydowskim conwersos były jeszcze bardziej surowe wobec wprowadzenia w życie ustawy Limpieza to jest wyłączenie z publicznych rządw wszystkich ktrzy nie potrafili wylegitymować się czystym starochrześcijańskim pochodzeniem: żaden kandydat nie mgł zostać dopuszczony do urzędy publicznego zanim nie wykazał czystości krwi i swej wiernośc

8b8b

i Kościołowi. W okresie władzy Filipa działalność inkwizycji objęła rwnież cenzurę, a w roku 1559 zakazala studentom wyjazdu za granice.

W kwestii buntu w krlestwie Aragonii można powiedzieć ze głwnym powodem niezadowolenia aragończykw były fueros czyli tradycyjne swobody ożywione przez arystokracje dla ochrony własnych ,archaicznych już przywilejw feudalnych łącznie ze sprawowaniem sądw nad chłopami. Inkwizycja była jedyną instytucją ktra przewyższała siłą fueros

Zajmijmy się teraz kwestia Republiki Niderlandw.

Wbrew powszechnej opinii,że silne może być jedynie państwo monarchiczne ustrj republikański nie odebrał Niderlandom ani siły ani znaczenia.

Zjednoczone Prowincje Niderlandw powstały na mocy unii w Utrechcie w 1579 roku po rewolucji przeciw panowaniu hiszpańskiemu.Niepodległe Niderlandy nie znalazły sobie monarchy ale jego namiastką dla Niderlandczykw stała się władza namiestnikw republiki-stathouderw-skupiona w rękach zasłużonego dla niepodległości kraju domu książąt Orańskich.

Niderlandzkie prowincje zachowały własne zgromadzenia stanowe, władze administracyjne, własne sądy, prawa i walutę.

Stany Generalne były to konferencje ambasadorw niezależnych państw.Każda prowincja miła jeden głos, ale też weto jednej prowincji mogło sparaliżować każdą uchwałę Stanw Generalnych.

Każda prowincja miała własnego szefa władzy wykonawczej i wojskowej z wyborw stanw prowincjonalnych.

W Niderlandach utrwalił się podział władzy pomiędzy parlamentem unii, Stanami Generalnymi i jej władzą wykonawczą i wojskową, stathouderem.Książe Orański miał w ręku administrację, wojsko, marynarkę wojenną- a Stany trzymały rękę na worku z pieniędzmi.

Tak wygląda krtka charakterystyka Republiki Niderlandw.

Na koniec chciałabym powiedzieć ze mądry monarcha Karol V w Hiszpanii, Elżbieta I w Anglii, Henryk Walezy i Henryk IV we Francji-sam dobierał grono swych najbliższych wspłpracownikw z rady ( rad) krlestwa i powierzał urzędy swoim protegowanym, a nie protegowanym magnackich koterii.



Bibliografia:

Baszkiewicz Jan Powszechna historia ustrojw państwowych wyd. Arche

Wyczański Andrzej Historia powszechna.Wiek XVI wyd. TRIO

Bazylow Ludwik Historia powszechna 1492-1648 wyd.Książka i Wiedza.

Wondrycz S.Piotr Cena wolności.Historia Europy Środkowej od Średniowiecza do Wspłczesności wyd.Znak













Przykadowe prace

Dlaczego nieszczęśliwa miłość kochankw z Werony wciąż inspiruje artystw rżnych dziedzin życia?

Dlaczego nieszczęśliwa miłość kochankw z Werony wciąż inspiruje artystw rżnych dziedzin życia? Romeo i Julia należy do najpiękniejszych tragedii miłosnych wszechczasw, ktra została napisana przez wybitnego dramaturga, buntownika przeciw klasycznym zasadom dram...

"Mała Apokalipsa" Tadeusza Konwickiego jako groteskowa powieść polityczna.

"Mała Apokalipsa" Tadeusza Konwickiego jako groteskowa powieść polityczna. Powieść traktuje o sytuacji Polski jako państwa i narodu w obliczu 35-tej rocznicy panowania ustroju komunistycznego. Wymiar polityczny jest widoczny od razu - mamy wizytę przedstawicieli "opozycji", ...

Dlaczego warto się uczyć

Dlaczego warto się uczyć Czy warto się uczyć? Niektrzy ludzie twierdzą że wiedza do niczego w życiu im się nie przyda. Ja wychodzę z tego założenia, że warto ją zdobywać. Pierwszym moim argumentem potwierdzającym tą tez&...

Rolnictwo i jego wpływ na ekosystemy

Rolnictwo i jego wpływ na ekosystemy Nieustający rozwj człowieka powoduje coraz większy jego wpływ na otoczenie, prowadzi to do zagospodarowywania coraz to nowych i większych terenw na naszej planecie. Powoduje to wymieranie słabszych gatunkw roślin i zwierząt, oraz wyniszczanie &#...

Freizeit - mj czas wolny

Freizeit - mj czas wolny Wahrend des Schuljahres habe ich nicht so viel Freizeit habe, weil ich viel lernen muss. Aber wenn ich schon Zeit habe, dann treibe ich gern Sport. Ich spiele Fussball, fahre Rad und an jedem Samstag gehe ins Schwimmbad. Am Freitag mache ich Einkaufe. Ich mag Bucher lesen. Darum lese ich gern di...

Ćwiczenia rozluźniające

Ćwiczenia rozluźniające Ćwiczenia rozluźniające powodują zmniejszenie napięcia mięśni na skutek odpowiedniego ułożenia ciała lub wykonywania określonych ruchw. Cel: możliwość świadomego i kontrolowanego zmniejszenia napięcia mi...

Mowa obronna adwokata Jrgena Stroopa.

Mowa obronna adwokata Jrgena Stroopa. Nie ma wątpliwości, że Jrgen Stroop jest przestępcą, zbrodniarzem wojennym. Nikt nie zaprzecza, iż jest winny śmierci ogromnej liczby osb nie tylko jako człowiek biorący udział w II wojnie światowej, ale także jako generał SS,...

Dzień Wagarowicza

Dzień Wagarowicza wechseln-zmienic reden uber-mowic o die Dummheiten-glupoty pauken-zakuwac passieren-wydarzyc sie,dziac sie sinnlos-bez sensu sinvoll-z sensem,sensownie zum Gluck-na szczescie bemerken-zauwazyc die Mannschaft-druzyna gewinnen-wygrac der Schwanzen-wagarowicz der Sculer-uc...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry