• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Jacek Ma...

Nawigacja

Jacek Malczewski



Jacek Malczewski






Jacek Malczewski





Bywają malarze wybitni i zdolni – tacy, ktrych dzieła na zawsze wpisują się w ramy historii sztuki. Jednak często ich życiowy trud, to wszystko co zostawili po sobie wydaje się czymś jednoltym i mało oryginalnym. Przykładowo, największą inspiracją takich artystw jak Ślewiński, bracia Gierymscy, Gerson, czy Kotsis była natura. Ukazywano ją w realnych wymiarach, a jej zrżnicowanie uwarunkowane było psychiką twrcw i sposobem w jaki postrzegali oni rzeczywistość. Grottger przebywający w dalekich stolicach europejskich – Wiedniu, Londynie, Paryżu; stęskniony za ojczyzną malował sceny z powstania styczniowego. Były to sceny ktrych nigdy w rzeczywistości nie widział. Były to jednak obrazy rzeczywiste – takie, ktre wydarzyły lub mogły wydarzyć się naprawdę. Wielki malarz 19.w. Jan Matejko także ukazywał wydarzenia realne.

Artyści ci byli wyjątkowo zdolni i wybitni i z pewnością zasługują oni na uwagę i szacunek. Jednak w epoce tej już nadwątliły się trochę malarskie dogmaty. Sztuka czekała na jakiś przełom, na kogoś, kto ukaże świat w inny, zupełnie odmienny niż dotychczas sposb.

Urodzony w Radomiu w1854r wybitny malarz Jacek Malczewski był człowiekiem o niespotykanym talencie, ktry nie widział w realiźmie podstawowego celu swojego malarstwa. Studiowal najpierw w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, był jednym z najwybitniejszych uczniw Jana Matejki. Wielki mistrz chciał by Malczewski został jednym z kontynuatorw jego sztuki, jednak plany te nie doszły do skutku. Uczeń postanowił iść własną ścieżką, co było przyczyną sporw między dwoma artystami. To sprawilo, że Malczewski odciął się od powszechnie panującej tematyki obrazw. Mocno uwypuklił w swoich kompozycjach wątek fantazji, dając obrazy świata urojonego, poetyckiego, zaludnionego przez anioły i fauny.

Jednak Malczewski w początkowych latach swojej twrczości był wierny naukom swojego mistrza. Podejmuje tematykę narodową. Maluje epizody z życia zesłańcw politycznych, tragedię powstania styczniowego i czasw popowstaniowych.

Artysta przeżył jako 8-9letnie dziecko wydarzenia powstania styczniowego. Do tych zdarzeń odwoływać się już będzie przez cały okres twrczy. Zmieni się jedynie sposb ich malowania.

Obrazy początkowej fazy twrczości cechuje realizm i wierne odwzorowanie rzeczywistości. Maluje epizody popowstaniowej martyrologii polskiej-sceny z ciężkich robt w kopalniach Sybiru, pźniej przechodzi do malarstwa plenerowego. Obrazem najbardziej surowym z punktu widzenia malarskiego jest bez wątpienia Niedziela w kopalni.Obraz ten powstał w 1882r i jest on jeszcze bardzo konwencjonalny. Sporo w nim zapożyczeń od Grottgera i Matejki. Trudno obraz ten uznać za najwybitniejsze osiągnięcie artysty, a jednak praca ta jest bardzo zastanawiająca, dzięki wysiłkowi, ktry włożył w nią malarz, by osiągnąć silnie zrżnicowane napięcie ekspresji.

Obrazy artysty z tego okresu cechuje nie tylko realizm, ale także poetyckość i wzniosłość, ktre zbliżają autora do poetw romantycznych. Już w najmłodszych latach Malczewski miał styczność z twrczością wielkich romantykw, a zbliżył go do nich jego ojciec, człowiek wszechstronnie wykształcony, ktry aktywnie interesował się literaturą. Pokazał on synowi świat poezji romantycznej- Mickiewicza, a szczeglnie Słowackiego. Malczewski wykorzystał wątki z poezji Słowackiego w bardzo wyjątkowy sposb. Śmierć Ellenai (znamy trzy rżne wersje tego obrazu) przedstawia scenę śmierci z poematu Anhelli Słowackiego:



Nie śmiał więc Anhelli ruszyć ciała umarłej, ani złożyć rąk, ktre były wyciągnięte, lecz usiadłszy na końcu łoża płakał.



Pełna żałości scena rozgrywa się w nędznym wnętrzu malowanym ponurymi brązami. Widoczne są na niej dwie postacie: młody mężczyzna i leząca obok niego martwa dziewczyna. Tylko tytułowa bohaterka namalowana jest zlotymi odcieniai bieli. Ellenai-postać wyjątkowo piękna emanuje anielskim światłem i jest dominantą w obrazie. Środki, ktrych użył artysta do namalowania tej sceny sprawiają, że jest ona pełna dramatyzmu, napięcia, intymności i liryzmu. Dzieło to wzbudziło entuzjazm krytyki i to właśnie dzięki niemu Malczewski stał się uznanym artystą.

Jest to płtno, ktre otwiera tzw. cykl sybirski. Postać Ellenai czy Anhellego symbolizowały dla niego polskich wygnańcw bytujących w śniegu Syberii. Większość obrazw opartych tematycznie na wątkach poezji Słowackiego przynależy zarazem do kategorii historyczno-patriotycznych dzieł malarza.

Pod koniec lat 80. artysta wciąż czerpiąc z wyobraźni i poetyki romantycznej, wprowadził do swoich dzieł nowe motywy. Na jego płtnach pojawiają się dziwne stwory, cudowne postacie zaludniające ballady Słowackiego i Mickiewicza: rusalki, anioły, diabły i harpie. Pierwsze obrazy , na ktrych widoczne sa te motywy, to stworzony w latach 1887-1888 cykl Rusałki. W skład tego cyklu wchodziły obrazy: On i ona, Opętany, Dziwożony, Boginka w dziewannach i Załaskotany. Cały cykl Rusałki odwoływał się do historii o chłopcu, ktry jako dziecko spotkał cudną dziewczynę, tajemniczą rusałkę, w ktrej się zakochał i po latatach już jako mlodzieniec powrcił na wieś by ją odnaleźć. Boginka w dziewannach ukazuje grupę bosych, wiejskich dzieci, ktre swą demonicznością sprawiają wrażenie postaci nie z tego świata. Widać tu odwołanie do myśli romantycznej- dzieci to dusze poetyckie nie zepsute racjonalnym myśleniem. Na pierwszym planie widać boginkę otuloną rżową tkaniną, ktra nie odrżnia się od dzieci swoją niezwykłością. Drugi obraz z serii: Opętany ukazuje mlodego chłopca i dziewczynę stojących po kolana w wodzie. Dziewczyna to oczywiście rusałka, ktra prawdopodobnie jest tworem wyobraźni młodzieńca. W obrazie Załaskotanie widzimy chłopca zaczarowanego przez rusałki, ktry nie mgł oprzeć się ich wdziękom. W wyniku tego został przez nie załaskotany na śmierć. Cykl ten, pełen niezwykłości i magii zakończony został śmiercią głwnego bohatera. Cała ta historia pokazuje niezwykłą poetykę malarstwa Malczewskiego, ktry bardzo umiejętnie przelewał na papier wszystko to, co niezwykle i niematerialne. Potrafił przedstawiać całe opowieści, potrafił pokazać wszystko to, czego słowami opisać się nie da. To zupelnie odsunęło go od wcześniejszego konwencjonalizmu, od Matejki, Grottgera i innych artystw, ktrzy wcześniej stanowili dla niego pewną inspirację.

W 1886r w Paryżu Jean Moreas ogłosił manifest symboliczny. W Polsce początku lat 90. powstały trzy dzieła, uznane pźniej za rozpoczynające nową epokę w sztuce, ktre obwołano jaskłkami nowego prądu-symbolizmu. Malczewski swoją sztuką doskonale wpisuje się w nowy nurt. W jego malarstwie, raz delikatnym, a kiedy indziej pawiokoklorowym, wszystko kręci się wokł tajemnic bytu, śmierci, uciążliwej drogi człowieczej, ciągnącej się od kolebki do grobu. Chyba najbardziej przełomowym dziełem Malczewskiego była Melancholia. Obraz ten dedykowany jest przemijającej epoce pozytywizmu. To dramatyczna refleksją na temat stulecia niedoli, przegranych powstań, zesłań. Nazywano ją często Opętańczym tańcem życia narodowego. To pierwsze naprawdę symboliczne płtno Malczewskiego. Melancholię możemy interpretować na rżne sposoby. Poświęcony jest męczeństwie polskiego narodu, a także mwi o roli artysty, o tragiźmie i nadziei, jakie niesie jego los.

Poszczeglne osoby symbolizują trwająca przez kilka pokoleń walkę o niepodległość, będąc jednocześnie metaforą ludzkiego życia, od dzieciństwa do starości. Z płtna wybiegają dzieci w szkolnych mundurkach z kosami postawionymi na sztorc. Przemieniaja się w mężczyzn w sile wieku-powstańcw-potykają się i padają-z rąk leca im sztandary, niektrzy spętani są łańcuchami. Ci, ktrzy dobiegli do okna-zesłańcy, są już siwymi starcami. Reprezentują oni wspłczesność Malczewskiego:zleniwiałego ducha narodu. Za oknem rozpościera się świetlisty, zielony ogrd-upragniona wolność. Za oknem znajduje się jedynie czarna, tajemnicza postać, ktrą często interpretuje się jako Polonię, lub tytułową Melancholię. Może też symbolizować śmierć, ktra jest być może jedynym wyzwoleniem,nadchodzącymi po starości. Melancholia to rwnież ilustracja zmagania się artysty ze swoim powołaniem. Jest to temat dość częso poruszany przez Malczewskiego, chociażby w Natchnieniu malarzaczy w Błędnym kole. Artysta przedstawia w nich swoją sylwetkę. Oprcz autoportretw ukrytych, stworzył wyjątkowo dużo autoportretw, w ktrych był centralnym obiektem zainteresowania zmieszanym z rżnymi wątkami i znaczeniami. . W niewielkim stopniu wzbogacał swoją mimiką-raczej rżnicował nastrj obrazw. Malarz ukazuje się nam w swych autoportretach w tej samej roli-jako artysta przez wielkie A. Mwi nam o tym jego postawa-sztywna, wyniosła nieprzystępna. Żaden inny malarz, nie wyłączając Rembranta nie portretował tyle razy siebie co Malczewski. Pokazał siebie jako postać niezależną od opinii innych ludzi. Nie bał się pokazywać siebie na obrazach, nie bał się krytyki, nie przejął się tym, że uznano go za narcyza, artystę bezgranicznie zachwyconego własną osobą.

Jacek Malczewski przedstawił nam sztukę bardzo wyjątkową, pełna oryginalności i indywidualizmu. Był artystą bardzo płodnym, pozostał do końca wierny malarstwu symbolicznemu i neoromantycznemu, pełnemu fantastycznych stworzeń, mitw, baśniowych fantazji. Tworzył portrety, pejzaże, obrazy o treści religijnej i mitologicznej. Choć jego sztuka ewoluowala i odeszła od realizmu,artysta nigdy nie rozstal się z tematyką narodową-motyw patriotyzmu zawsze w jakiś sposb przewijał się w niej. Wierząc w moc sztuki, bez końca powtarzał swoim studentom:Malujcie tak, aby Polska zmartwychwstała. Wkońcu doczekał się spełnienia snu o wolnej Polsce, snu, ktry wiele razy pojawiał sę na jego obrazach.

Jego sztuka jest wyjątkowo oryginalna i jednocześnie w pełni wpisuje się w epokę Młodej Polski. Obrazy Malczewskiego były natchnieniem i wzorem dla artystw tamtych czasw.

Myślę, że dzieła malarza można kochać, można też je wyśmiewać, można ich nie rozumieć, ale nie można ich nie znać-stały się one częścią naszej zbiorowej pamięci. Nie da się przejść obok nich obojętnie.





Bibliografia:



Mieczysław Wallis Autoportrety artystw polskich, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1966r

Ignacy Witz Polscy malarze-polskie obrazyNasza Księgarnia 1970r

Andrzej Jakimowicz Jacek Malczewski i jego epoka PWN Warszawa 1970r.

Czasopismo KOLEKCJA SZTUKI POLSKIEJ. Arcydzieła kultury narodowej

Encyklopedia Multimedialna 2002r.






Przykadowe prace

Środki masowego przekazu w kontekście czwartej władzy

Środki masowego przekazu w kontekście czwartej władzy Pracę przygotowała Kamila F. Politologia UZ Angielscy parlamentarzyści nazywając dawniej "czwartą władzą" chcieli w ten sposb uzupełnić montes?kiuszwską trjcę (władza ustawodawcza, wła?dza wykonaw...

Platon

Platon Platon (ok. 429-347 p.n.e.), grecki filozof, na ktrego znaczny wpływ wywarł Sokrates. Po śmierci Sokratesa w 399 p.n.e. wiele podrżował. Po powrocie do Aten założył Akademię, w ktrej spędził ostatnie czterdzieści lat życia, oddając się nauczaniu...

Krew, grupy krwii

Krew, grupy krwii Krew ludzka dzieli się na cztery podstawowe grupy, a mianowicie: na grupę A, B, AB i O. Krew została podzielona na te grupy, ponieważ stwierdzono w krwinkach czerwonych obecność określonych ciał, ktre nazwano aglutynogenami, a prawidłowiej izoaglutynogenami. W zasad...

System prawa w Polsce. Omw na jakich zasadach oparta jest organizacja ekonomiczna w Polsce.

System prawa w Polsce. Omw na jakich zasadach oparta jest organizacja ekonomiczna w Polsce. Pierwsze zetknięcie z obowiązującym prawem, z olbrzymią liczbą aktw prawnych (ustaw, rozporządzeń) regulujących rżne dziedziny stosunkw społecznych, stwarza wrażenie przypadkowoś...

Opisz reprodukcję obrazu S. Botticellego "Narodziny Wenus".

Opisz reprodukcję obrazu S. Botticellego "Narodziny Wenus". Obraz Botticellego "Narodziny Wenus" przedstawia scenę z mitologii. Centralne miejsce obrazu zajmuje postać nagiej, długowłosej bogini, ktra stoi na ogromnej muszli. Dziewczyna w lewej ręce trzyma kawałek materia&#...

Charakterystyka Nel Rawlison

Charakterystyka Nel Rawlison Jednym z głwnych bohaterw książki pt. "W pustyni i w puszczy" jest Nelly Rawlison. Dziewczynka to ośmioletnia Angielka. Tak jak Staś była płsierotą. Jej matka zmarła na gruźlicę, gdy miała 3 lata. Ojciec, pan Rawlison sam...

Jaki ma wpływ na twoją wiarę takie dzieło jak Kod da Vinci ?

Jaki ma wpływ na twoją wiarę takie dzieło jak Kod da Vinci ? Jest to powieść Dana Browna ktra sprzedała się dotąd w około 8 milionach egzemplarzy. Przetłumaczono ją na ponad 40 językw, w tym na polski. Jej autor stawia pod znakiem zapytania niemal wszystko, ...

Ewolucja ustroju od monarchii patrymonialnej do monarchii stanowej

Ewolucja ustroju od monarchii patrymonialnej do monarchii stanowej Tematem pracy jest ewolucja ustroju od monarchii patrymonialnej do monarchii stanowej. Będzie ona obejmowała następujące zagadnienia: kształtowanie się państwa Merowingw, okres krlw gnuśnych oraz władzę dyn...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry