• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Jak&#261...

Nawigacja

Jaką rolę odgrywa warstwa ozonowa w stratosferze i co jest przyczyną jej niszczenia?



Jaką rolę odgrywa warstwa ozonowa w stratosferze i co jest przyczyną jej niszczenia?




Ozon (O3) – alotropowa odmiana tlenu o cząsteczce trjatomowej, niebieskawy gaz o charakterystycznym zapachu; silny utleniacz; nietrwały; składnik ozonosfery; powstaje podczas wyładowań elektrycznych; w większych stężeniach w atmosferze szkodliwy dla zdrowia; stosowany jako środek utleniający i bakteriobjczy; odkryty w 1839 r. przez Ch. F. Schonbeina.

W obecnych czasach dużo się mwi na tematy dotyczące zagrożeń środowiska i sposobw zapobiegania klęskom ekologicznym. Przedmiotem wielu dyskusji jest tzw. dziura ozonowa. Wszyscy wiedzą, że zjawisko to jest niepokojące i przynosi niepożądane skutki. Niestety niewiele osb posiada wiedzę o istocie dziury ozonowej.

Cząsteczki ozonu zbudowane są z trzech atomw tlenu ( O3 ). Jego dobroczynne działanie polega, jak już wspomniałam, na ochronie przed promieniami UV. Słońce ze swego wnętrza wysyła promienie rentgenowskie. Nim dotrą one jednak do powierzchni gwiazdy, w skutek zderzeń z materią w postaci plazmy, tracą mnstwo energii i przestają być promieniami rentgenowskimi. Z powierzchni Słońca wędruje ku Ziemi promieniowanie widzialne i nadfioletowe. Pierwsze, po dotarciu do Ziemi, wykorzystywane jest przez człowieka i inne istoty żywe. Wysokoenergetyczna część promieniowania nadfioletowego pochłaniana jest w atmosferze przez azot i tlen. Niestety niżej energetyczna część owego promieniowania nie jest wychwytywana przez powyższe gazy. Promieniowanie to osłabiane jest przez warstwę ozonu. Generalnie, wszystkie promienie o wyższej energii niż światło widzialne mają negatywny wpływ na zdrowie. Dzięki obecności ozonu dawka promieniowania do nas docierająca nie jest już taka szkodliwa.

Ozon nie jest trwałą odmiana tlenu. Szybko następuje jego rozpad, w wyniku ktrego powstają cząsteczki tlenu (O2 ). Tlen rwnież ulega rozbiciu na bardzo reaktywne atomy, ktre przyłączają się do cząsteczek tlenu, tworząc na powrt ozon (O3 ). Wszystkie te procesy pochłaniają energię promieniowania UV i w ten sposb osłabiają je, czyli redukują szkodliwe działanie. W warunkach naturalnych zachodzi rwnowaga chemiczna i ilość ozonu utrzymuje się na stałym poziomie. Niestety pewne czynniki zaburzają ową rwnowagę i wtedy zaczynają się kłopoty.

Ozon ułożony jest luźno w ozonosferze. Jego koncentracje mierzy się w jednostkach zwanych dobsonami ( od nazwiska konstruktora przyrządw pomiarowych). Ozon nie jest rozłożony rwnomiernie nad całą powierzchnią Ziemi. Średni poziom wynosi 300 D, podczas gdy nad rwnikiem jest tylko ok. 250 D. Gdyby nie istniały wiatry stratosferyczne, najwięcej ozonu byłoby właśnie ok. 30 km nad rwnikiem. Wiatry spychają jednak wzbogacone ozonem powietrze ku biegunom. Opada ono bliżej powierzchni planety i największe stężenie ozonu występuje ok. 25 km nad nią. Płkula płnocna otrzymuje przy tym więcej ozonu niż południowa. Gdy na danej płkuli kończy się noc polarna, transport ozonu jest największy.

Problem dziury ozonowej zaczął istnieć około lat osiemdziesiątych naszego wieku. W roku 1982 w brytyjskiej stacji naukowej "Halley Bay' na Antarktydzie zespł dr. Joe Formana odkrył, że zanikła spora część pokrywy ozonowej nad biegunem. Rwnolegle prowadzono pomiary przez satelitarną stację meteorologiczną NASA, ktre to badania nie wykazały podobnego stanu ozonosfery. Pźniej okazało się, że komputery, ponieważ nie przewidziano podobnej sytuacji w oprogramowaniu, odrzuciły możliwość tak znacznego zaniku ozonu. W roku 1987 ilość ozony nad biegunem była o 50% mniejsza niż przed odkryciem dziury.

Podstawowe zagrożenie dla ozonosfery stanowią freony. Są to związki fluoru, chloru i węgla (związki CFC). Stosowano je od dłuższego czasu w urządzeniach chłodniczych. Używano je powszechnie podczas II Wojny Światowej do produkcji urządzeń rozpylających ( zwalczano w ten sposb komary - nosicieli malarii). Do niedawna były one powszechnie stosowane do wyrobu farb, kosmetykw, lakierw i innych produktw w rozpylaczach (aerozolach). Sprężonymi gazami, dzięki ktrym tworzyła się mgiełka toaletowa były właśnie freony. Używa się ich rwnież w instalacjach chłodniczych, m.in. w lodwkach i zamrażarkach, a także do wyrobu pianek poliuretanowych, np. styropianu. Freony są niepalne i w normalnych warunkach nieaktywne chemicznie. Znalazły rwnież zastosowanie w medycynie oraz jako środki czyszczące w przemyśle komputerowym. Od początku freony zdawały się być idealnymi związkami ze względu na swoją nieaktywność. Nie powodowały korozji, nie rozpuszczały się w wodzie ani nie podrażniały skry. Do tego wszystkiego, nie gromadziły się w dolnych partiach atmosfery, gdzie mogłyby ewentualnie zagrażać żywym organizmom. Okazało się jednak, że zarwno lekkość jak i nieaktywność chemiczna związkw CFC stały się prawdziwym utrapieniem. Przenikając do ozonosfery, mogą one pozostać w niej ponad sto lat.

Gazami szkodliwymi dla ozonu są rwnież węglowodory i tlenki azotu. Te ostatnie mogą przebywać w atmosferze nawet ponad sto pięćdziesiąt lat.

W 1971 roku prof. Sherwood Roland i dr Mario Molin, dwaj chemicy, wysunęli hipotezę o zgubnym dla warstwy ozonowej wpływie freonw. Związki CFC rozpadają się pod wpływem promieniowania UV na węgiel, fluor i chlor. Węgiel spala się. Fluor i chlor wchodzą w reakcje z ozonem, następuje szereg reakcji łańcuchowych, w wyniku czego powstają tlenki i tlen cząsteczkowy. W ten sposb zniszczeniu ulega ozon. Początkowo zaprzeczali tej hipotezie producenci aerozoli. Dalsze badania potwierdziły swymi jednak wynikami, że Rowland i Molin mieli rację. W 1976 roku hipoteza stała się teorią i freony znalazły się na liście związkw szkodliwych dla środowiska. Podczas międzynarodowej konferencji w Montrealu w 1987 roku postanowiono, że należy obniżyć produkcję freonw o 50% do 2000 roku. Wiele krajw, w tym USA, zakazało używania freonw w aerozolach. Polska podpisała Protokł Montrealski i jest także od 11 października 1990 r. członkiem Konwencji Wiedeńskiej w sprawie ochrony warstwy ozonowej.

Zniszczenie nawet jednego procenta ozonu w stratosferze może spowodować znaczny wzrost promieniowania UV i mieć tragiczne skutki dla całej Ziemi. Organizmu żywe chronią się przed nadmiernym promieniowaniem wytwarzając ochronne substancje. Ponad dwie trzecie przebadanych roślin jest wrażliwa na promieniowanie UV. Głwnie są to zboża i rośliny uprawne. Uszkodzenie roślin może spowodować zaburzenia naturalnego cyklu CO2,co byłoby katastrofalne dla życia na ziemi. Nie tylko organizmy na powierzchni lądu narażone są na zgubne skutki promieniowania. Przenika ono rwnież do wody i w niektrych przypadkach dochodzi nawet na głębokość większą niż 20 metrw. Bardzo wrażliwy na promienie nadfioletowe jest plankton. Zmniejszenie jego ilości ma wpływ na dalsze ogniwa łańcucha troficznego głwnie ryby, ktrych liczebność rwnież zaczyna spadać. Skutkiem tego są mniejsze połowy. Cierpią na tym także ptaki morskie. Promieniowanie UV może uszkodzić ikrę ryb oraz skorupiaki takie jak kraby czy krewetki.

Dla człowieka promieniowanie ultrafioletowe jest groźne rwnież bezpośrednio. Uszkadza system odpornościowy organizmu, przez co jesteśmy bardziej podatni na infekcje, choroby zakaźne lub pasożytnicze. Ułatwia to powstawanie rżnych nowotworw, z ktrych najczęstszym jest rak skry. Zgubny wpływ promieniowanie ma na oczy i jest jedną z przyczyn powstawania zaćmy. Przyspieszeniu ulega proces starzenia się skry. Występują mutacje genetyczne.

Jak widać dziura ozonowa jest bardzo poważnym problemem. Należy przedsięwziąć wszystkie możliwe kroki, aby zapobiec dalszemu tworzeniu się dziur ozonowych. Nie jest to takie proste, gdyż nawet gdyby zaprzestać całkowicie wykorzystywania freonw, jeszcze w następnym wieku będą one niszczyły ozonosferę. Poza tym w Polsce nadal używa się produktw zawierających freon, ktre wycofano już w innych krajach. Nasz kraj podpisał co prawda Protokł Montrealski, na mocy ktrego zobowiązani jesteśmy do zaprzestania importu i wykorzystywania produktw zawierających freony czy halony (rwnież szkodliwe).

Powrt do stanu ozonosfery obserwowanego np. w 1982 roku może potrwać ok. sto lat. Musimy, więc chronić się przed skutkami nadmiernego promieniowania UV. Należy zrezygnować z długich "kąpieli słonecznych" szczeglnie w godzinach południowych, kiedy działanie promieni jest najsilniejsze. Wskazane jest rwnież stosowanie kremw ochronnych ze specjalnym filtrem. Powinniśmy nosić okulary przeciwsłoneczne. Jest specjalny rodzaj szkieł, ktre zatrzymują promieniowanie UV. Zwykłe przyciemniane okulary mogą nam tylko zaszkodzić. Powodują one rozszerzenie się źrenic, a nie zatrzymują szkodliwych promieni. Oko jest wtedy bardziej narażone.

I tak, na pozr idealne związki stały się źrdłem wielu kłopotw. Znowu znalazło zastosowanie przysłowie: Nie wszystko złoto, co się świeci. Na przyszłość ludzie powinni być ostrożniejsi i nie dążyć za wszelką cenę do najprostszych, bezproblemowych rozwiązań (jakim początkowo zdawało się być stosowanie freonw), gdyż nie są one warte ceny jaką najczęściej trzeba pźniej zapłacić.





ŹRDŁA:

1. Ozon. Dziura ozonowa – czy istnieje?, Marcin Ryszkiewicz, Gazeta wyborcza – 11.12.2000 r.

2. Encyklopedia multimedialna PWN.

3. Strona internetowa: http://www.wuwuwu.com.pl/ekologia/ozon.htm

4. Strona internetowa: http://free.of.pl/a/alphabeta/dziura_ozonowa.htm






Przykadowe prace

Społeczeństwo polskie i jego problemy

Społeczeństwo polskie i jego problemy *Nasilenie zjawisk patologicznych związane z przemianami ustrojowymi *Wiecej mieszkańcw miast (2002 - 61,7%) niz wsi. *Na 100mężczyzn - 106 kobiet a w miastach 110, wśrd ludnosci powyzej 65r.z na 100m. - 164k., a w wieku 80lat i wiecej -241 kobiet ...

Podstawy zarządzania

Podstawy zarządzania Kierunki klasyczne w nauce o zarządzaniu(osiągnięcia Taylora i Fayola):Kierunek klasyczny w nauce o zarządzaniu , zawiera w sobie pewne zasady takie jak: jedność poleceń (polecenia od jednego zwierzchnika); zasady określające zasięg kontroli, tak a...

Adam i Ewa

Adam i Ewa Na początku stworzył Bg niebo i ziemię. A ziemia była pustkowiem i chaosem. Ale Bg nie chciał żeby wszystko było ciemnością i stworzył przepiękny świat pełen roślin i zwierząt. Zaś ostatniego dnia Bg stworzył człowiek...

Specyfika postaw rodzicielskich

Specyfika postaw rodzicielskich Wszelkie działania jednostki są nieodłącznie związane z jej funkcjonowaniem w określonym środowisku. Z. Skorny (1979) określa środowisko jako całokształt względnie stałych warunkw zewnętrznych oraz aktualnych sytuacji ...

Korperliche Liebe

Korperliche Liebe Liebe Marie, Lublin ,1.02.2004 vielen Dank fr deinen letzten Brief. Du hast geschrieben, da deine Tochter selbst mith ihrem Freund in die Ferien fahren mchte. Das ist wirklich eine schwere Entscheidung fr dich, ihr fahren lassen oder nicht? Meiner Meinung nach, sollst du ihr fahren lassen! Ich wei, da...

Dziecko a rozwd.

Dziecko a rozwd. Dziecko a rozwd. Życie człowieka to nie tylko wzloty, ale także upadki. Rzeczą idealną byłaby egzystencja, ktra obfitowałaby tylko i wyłącznie w wydarzenia szczęśliwe, a wszystkie nasze plany realizowalibyśmy bez stresu i zawsze z sukcesem. Nies...

Zasady urządzenia pomieszczeń i rządzeń higienicznych i sanitarnych.

Zasady urządzenia pomieszczeń i rządzeń higienicznych i sanitarnych. Pomieszczenia higieniczno sanitarne powinny znajdować się w budynku, w ktrym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, ktre w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszcze ...

Wolność jako wyzwanie.

Wolność jako wyzwanie. Wśrd istot zamieszkujących ziemię, człowiek stanowi najbardziej skomplikowany i najbardziej niezrozumiały przypadek. Dzieje się tak z tej to przyczyny, że człowiek jest istotą symboliczną i nie potrafi żyć, kiedy czuje, że ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry