• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Jan Kocha...

Nawigacja

Jan Kochanowski - spór z filozofią stoicką.



Jan Kochanowski - spór z filozofią stoicką.




Jan Kochanowski zaliczany jest do grona najwybitniejszych poetów doby renesansu w Polsce. Jego twórczość skupia niemal wszystkie cechy epoki, a dodatkowo tworzy odrębną kategorię. Tematyka jest bardzo bogata, ukierunkowana na hasło humanistów: człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce. Utwory Kochanowskiego podejmują tematykę religijną, opisową, refleksyjną, filozoficzną, obyczajową, są bardzo wszechstronne. Poeta często nawiązuje do antyku. Zauważyć można naśladowanie wzorców z twórczości pisarzy starożytnych, szczególnie Horacego, liczne nawiązania do mitologii, czerpanie z filozofii antyku, w oparciu o którą budował własny światopogląd. Cała twórczość poety to poszukiwanie sposobu na życie godziwe. Postawę Kochanowskiego cechował optymistyczny stosunek do rzeczywistości określany mianem afirmacji życia. Nawiązanie do filozofii stoickiej jest szczególnie widoczne w pierwszym okresie twórczości poety kiedy głosił on w swoich utworach pochwałę życia. Fraszki: Na dom w Czarnolesie , Na lipę wskazują preferowany przez Kochanowskiego styl życia pełen stoickiego spokoju, harmonii z naturą, szczęścia. W życiu poety następuję jednak przełom. Tragiczna śmierć córki Urszulki całkowicie zmienia tematykę utworów poety. Miejsce radosnej twórczości zajmuje pełna pesymizmu treść trenów. Dramatycznie naruszona zostaje wizja świata widzianego oczyma Kochanowskiego. Poeta poddaje wątpliwości istotne składniki swego światopoglądu, mądrość życiową, wiarę w Boga.

To dramatyczne wydarzenie inicjuje w poecie bunt przeciwko filozofii stoickiej. Odpowiedzią poety na cała sytuację jest napisanie cyklu trenów. Dziewiętnaście krótkich utworów podzielić można na dwie grupy. Treny początkowe pełne są żalu, pesymizmu, zwątpienia. Poeta traci wiarę w Boga, aż w końcu obarcza Go całą winą za śmierć dziecka.



Tren IX przynosi załamanie się renesansowego poglądu poety na świat. Kochanowski zaczyna wątpić w wartości przekazywane przez stoików. Ten i kolejne treny nie zawierają wspomnień o córce. Wspomniany tren IX zaczyna się ironicznym zwrotem do mądrości z którą poeta prowadzi dyskusję. Wydaje mu się, że posiadł tą stoicką mądrość, że nie czuje bólu, rozpaczy, ani strachu. Jest przekonany, że owa stoicka mądrość pozostanie przy nim zarówno w chwilach powodzenia jak i klęski. Kochanowski już w pieśniach stwierdził, że człowiek powinien zarówno w szczęściu, jak i nieszczęściu zachować umiar. Umiar ten dotyczy korzystania z życia, dóbr doczesnych. Człowiek powinien też zachować pogodę ducha i niewzruszony spokój. Tragedia, która dotyka Kochanowskiego, powoduje, że odstępuje on od wartości w które dotychczas wierzył. Przeżywa głęboki kryzys światopoglądowy. Zawodzą go zasady, które były mottem jego życia. Poeta rozczarowuje się mądrością, której ufał. W jednej chwili Kochanowski z człowieka pełnego szczęścia, energii, optymizmu staje się człowiekiem rozżalonym, rozdartym wewnętrznie, zdradzonym przez poglądy w które wierzył. Pisze między innymi:



Terazem nagle ze stopniów ostatnich zrzucony

i między insze, jeden z wiela policzony

Kolejny tren opisuje poszukiwania córki przez poetę. Zaczyna się słowami:

Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?



Kochanowski szuka córki zarówno w świecie chrześcijańskim, wśród aniołów, jak również mitycznym. Dociekania poety kończą się bolesną prośbą, aby ukazało się ono ojcu na jawie lub we śnie.



Pociesz mię, jako możesz, a staw się przed mną

lubo snem, lubo cieniem, lubo marą nikczemną



Pytania stawiane przez poetę w początkowych trenach, po części znajdują odpowiedz w trenie XIX kończącym cykl. We śnie, Kochanowskiego nawiedza jego matka z Urszulką na rękach. Udziela ona, w obszernym monologu, odpowiedzi na najważniejsze pytanie trapiące poetę:



Gdzieśkolwiek jest jeśliś jest lituj mej żałości



Dziecko jest w niebie. Przechodząc do wiekuistego świata uniknęła życia pełnego trosk i trudów. Wizja, którą przeżywa poeta uspokaja go, pozwalana powrót do wiary w boska opatrzność. Wynikiem tego jest zgoda ze światem, życiem i Bogiem.



Podsumowując, zauważyć można, że cały cykl trenów układa się w chronologiczny układ. Po stracie ukochanej osoby następuje wzmożenie żalu, złości, bezradności poety. Czuje się on bezsilny wobec zaistniałej sytuacji. Wszelkie ideały w które wierzył, które wyznawał legną w gruzach. Zostaje oszukany. Szereg pytań bez odpowiedzi inicjuje spór z filozofią stoicką. Życie pełne słodyczy, sielanki w jednej chwili może stać się koszmarem. Kochanowski kończy cykl stwierdzeniem:



Ludzkie przygody, ludzkie noś

jeden jest pan smutku i nagrody.



Znaczy to, że człowiek zarówno może cieszyć się chwilami radości, jak i powinien znosić chwile smutku. To stwierdzenie nie przeciwstawia się filozofii stoickiej, ale rzuca na nią inne światło.






Przykładowe prace

Malarze Polscy - Władysław Podkowiński, Julian Fałat, Jacek Malczewski, Artur Grottger

Malarze Polscy - Władysław Podkowiński, Julian Fałat, Jacek Malczewski, Artur Grottger Władysław Podkowiński Władysław Podkowiński - (ur. 4 lutego 1866 w Warszawie, zm. 5 stycznia 1895 w Warszawie) – polski malarz i ilustrator. Studiował w warszawski...

Twórczość Adama Mickiewicza.

Twórczość Adama Mickiewicza. Twórczo?ć Adama Mickiewicza zarówno w?ród badaczy, jak i odbiorców jego dzieł budzi wiele emocji. Okres w twórczo?ci po roku 1830 jest nazywany "polistopadowym" - ze względów oczywistych. Godnym uwagi jest fakt, że po upadku powstania Mickiewicz zaczł pisać utw...

Część materiałów do sprawdzianu z religi

Część materiałów do sprawdzianu z religi Z jakich części składa się Msza Święta? Msza Święta składa się z: a) Liturgii Słowa, b) Liturgii Ofiary — przygotowanie darów ofiarnych, — dokonanie ofiary (przeistoczenie), — u...

Ajudah

Ajudah AJUDAH Ajudah- przylądek na południowym wybrzeżu Krymu. W języku tatarskim oznacza niedźwiedź ze względu na sylwetkę niedźwiedzia pochylonego ku morzu pijącego wodę. Sonet ten jest 18, ostatnim ze zbioru Sonetów krymskich . Jak każdy sonet...

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny ęEuropejski Fundusz Społeczny to najwcześniej utworzony fundusz strukturalny UE. Powstał na podstawie art. 123 Traktatu Rzymskiego w 1957 r. jako narzędzie realizacji wspólnotowej polityki społecznej. Finansuje on działania państw członkowskich w zakresi...

Pianista

Pianista ,,PIANISTA’’ Władysław Szpilman Szpilman Władysław, pseudonim All Legro (1911-2000), polski pianista i kompozytor. Jako kompozytor debiutował w początkach lat 30. Wkrótce zaczął tworzyć piosenki, a także muzykę filmową. Współpraco...

Interpretacja wiersza "Exegi monumentum" Horacego

Interpretacja wiersza "Exegi monumentum" Horacego W swoim utworze "Exegi monumentum" Horacy mówi o swojej nieśmiertelności i o tym, że postawił najtrwalszy pomnik - wiersze: "Wybudowałem pomnik trwalszu niż ze spiżu (...)". Autor stwierdza, że jego poezja jest wspaniała, a on sam jest...

Treny Kochanowskiego.

Treny Kochanowskiego. Treny to dosyć ważny gatunek liryczny. Są to utwory poetyckie, wywodzące się z poezji żałobnej antycznej Grecji. Pierwotnie były to pieśni obrzędowe, ale później stały się jednym z elementów greckiej tragedii. Wyrażały one żal z...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry