• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Jan Matej...

Nawigacja

Jan Matejko (życie i twórczość).



Jan Matejko (życie i twórczość).




Jan Alojzy Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w domu przy ul. Floriańskiej 41 w Krakowie jako dziewiąte z jedenaściorga dzieci Franciszka Matejki i Joanny Karoliny, która pochodziła z ewangelickiej rodziny Rossbergów. Ojciec, czeski emigrant wyznania katolickiego, pracował jako nauczyciel i organista w pobliskim kościele św. Krzyża. Kiedy Jan miał siedem lat zmarła jego matka. Odtąd w wychowaniu dzieci pomagała ojcu jej siostra - Katarzyna z Rossbergów Zamoyska. Artystę, wyrosłego w tej katolicko-ewangelickiej rodzinie, cechowała głęboka religijność. Matejko uczył się w szkole św. Barbary, gimnazjum św. Anny, której nie ukończył. Mimo tego został przyjęty do klasy malarstwa w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (1852), gdzie uczył się pod kierunkiem Wojciecha Kornelego Stattlera oraz Władysława Łuszczkiewicza - malarza, historyka sztuki, pedagoga. Szybko dał się poznać jako jeden z najzdolniejszych uczniów. Po ukończeniu Szkoły Sztuk Pięknych, wyjechał na stypendium do Monachium (1857 - 1858), potem do Wiednia (1860). Z wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych wrócił po niecałych dwóch miesiącach z powodu nieporozumień z tamtejszą kadrą profesorską. (Na zalecenie, aby na obrazie "Jan Kazimierz na Bielanach" król klęczał, Matejko z dumą odparł, że "królowie polscy przed nikim nie klęczeli"). Matejkę zawsze cechował głęboki związek z ojczystą kulturą, tradycją i historią. Od najmłodszych lat, odznaczając się wielką wrażliwością i wyobraznią, rysował, malował zabytkowe przedmioty, z pasją kalkował wizerunki starych rycin, pieczęci. Zafascynowany był historią Polski, którą poznawał studiując książk i udostępniane mu przez brata Franciszka, historyka, doktora prawa, pracownika Biblioteki Jagiellońskiej. Był świadkiem wielu przełomowych wydarzeń historycznych - wcielenia do Austrii Rzeczypospolitej Krakowskiej w 1846 roku, Wiosny Ludów w 1848 roku, a potem Powstania Styczniowego w roku 1863. Upadek Powstania silnie wpłynął na jego twórczość. W obranym przez siebie programie artystycznym postanowił nie tylko zilustrować dzieje Ojczyzny, ale przede wszystkim, zanalizować przyczyny jej upadku, aby wyciągnięte wnioski posłużyły w terazniejszości i na przyszłość. Tak powstały najsłynniejsze kompozycje Matejki, a stworzona w nich sugestywna wizja historii Polski oddziałuje od ponad stu lat na świadomość Polaków: Stańczyk, Kazanie Skargi, Reytan - Upadek Polski, Unia Lubelska, Stefan Batory pod Pskowem, Kopernik, Dzwon Zygmunta, Bitwa pod Grunwaldem, Hołd Pruski, Sobieski pod Wiedniem, Wernyhora, Kościuszko pod Racławicami, Dzieje Cywilizacji w Polsce. Matejko, najbardziej znany i popularny polski malarz, jest autorem ponad 320 obrazów olejnych, głównie o tematyce historycznej, portretów oraz kilku tysięcy rysunków i akwarel. Opracował historię ubiorów w Polsce, zaprojektował polichromię kościoła Mariackiego wykonaną pod jego kierunkiem w latach 1889-1891; jest twórcą słynnego Pocztu królów i książąt polskich. Jego życie wypełniała nie tylko ogromna praca. Miał też rodzinę - w 1864 roku ożenił się z Teodorą z Giebułtowskich, z którą doczekał się pięciorga dzieci: Tadeusza, Heleny, Beaty, Jerzego i Reginy(zmarła po trzech tygodniach). Tylko dwoje z nich - Helena i Tadeusz - odziedziczyło po ojcu artystyczne zamiłowania. Dnia 1 listopada 1893 roku, w wieku 55 lat, zmarł Jan Matejko w swym domu przy ulicy Floriańskiej. 7 listopada odbył się uroczysty pogrzeb z udziałem mieszkańców miasta i licznych delegacji. Po nabożeństwie w kociele Mariackim, przy wtórze Dzwonu Zygmunta, kondukt żałobny podążył na miejsce wiecznego spoczynku Mistrza na Cmentarzu Rakowickim.



Kalendarzyk najwazniejszych dat z zycia i twórczosci Jana Matejki.



1838-24 czerwca w Krakowie urodził się J. Matejko. Wychowuje się w domu rodzinnym atmosferze patriotycznej, przechowującej postępowe tradycje mieszczaństwa. Dwaj bracia, Zygmunt i Edward, z przyczyn politycznych po 1848r. emigrują z kraju. Zygmunt ginie później w kampanii węgierskiej. Postacią, która wpływa na kształtowanie się atmosfery domowej, był brat Jana, Franciszek Matejko, historyk pracujący na Uniwersytecie Jagiellońskim



1852-1858 Studia w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem W. Łuszczkiewicza.



1858-Pierwsza przychylna ocena prasowa {pióra L. Siemieńskiego obrazu Gustaw Adolf i Ks. Sz. Starowolski na Wawelu. Otrzymanie stypendium na studia zagraniczne.



1859-1 lipca. Studia w Akademii monachijskiej pod kierunkiem prof. Anschutza. 2 września J. Matejko powraca do Krakowa.



1860-Krótko trwały pobyt w Wiedniu. Ukończenie albumu Ubiory w Polsce. Śmierć ojca. Po po powrocie do Krakowa obraca się wkręgu pstepowej inteligencji i mieszczaństwa. Bliskie stosunkiz Serafińskimi i Giebułtowskimi {rodziną jego przyszłej żony}. Poczatek zażyłości z wybitnym historykiem Juzefem Szujskim



1863-Aktywny stosunek do powstania(ofiara pienięzna i osobisty udział w dostarczaniu broni). Wystawienie Stańczyka. Pożar Wisnicza, ulubionego terenu studiów dawnej architektury. Drewnianej.



1864-Ukończenie Kazania Skargi. Małżeństwo z Teodorą Gibułtowską.



1865-Pobyt w Paryżu, gdzie za Kazanie Skargi otrzymuje złoty medal. Powrót do Krakowa 28 maja. Praca nad Rejtanem.



1866-Ukończenie i wystawienie w Krakowie obrazu Rejtan-upadek Polski. Ostre ataki przciwko Matejce ze strony konserwatywnych Kół dotkiętych treścią obrazu. Wyjazd na studia do Wiednia.



LATA SPĘDZONE W SZKOLE SZTUK PIĘKNYCH



Kolega ze Szkoły Sztuk Pięknych, I. Jabłoński Pawłowicz wspomina Matejkę:

" W 1852 r. przybył do szkoły na Wesołej Jan Matejko, wzrostu średniego, nie chudy, z uderzająco skrzywionym nosem, oczami bardzo ciemnymi, jak tarki, włosów równie ciemnych. Granatowy surducik wytarty, czapka nie lepsza (. . .) Trzymający się sztywno, pozornie wydający się obojętnym, a z boku zerkający oczyma ciekawie, małomówny, mrukliwy (. . .) powoli i ukradkiem obserwujący kolegów i studia. "

" Z powodu krótkiego wzroku przykładał do lewego oka szkiełko w czasie roboty, dla lepszego zrozumienia danego wzoru; od początku najpilniejszy, najspokojniejszy z uzdolnionych uczniów. "

POCZĄTKI PRACY NAD WIELKIMI DZEŁAMI



Niezależnie od nauki szkolnej, rozpoczął zbieranie swoistej "artystycznej dokumentacji" z dawnych sztychów i ilustracji drzeworytniczych, które znajdował w starodrukach, przerysowywał portrety sławnych osób, ubiory, szczegóły uzbrojenia. Bogaty zbiór, który nazywał "skarbczykiem"- kilka grubych woluminów z rysunkami, kopiami i przerysami, stanowiącymi świadectwo jego pracowitości i wnikliwości, pozwala zrozumieć genezę historycznego malarstwa Matejki w okresie dojrzalej twórczości. W latach szkolnych powstają- w szkicach, akwarelach, rysunkach- notatki i pomysły do kompozycji historycznych: "Hołd pruski", "Zjazd pod Wiedniem", "Sobieski", "Jagiełło przed bitwa pod Grunwaldem". Samodzielne poszukiwania kompozycyjne Matejki szły w tym kierunku, aby "mała liczba figur wyrazić pięknie i dużo powiedzieć obrazem widzowi"



STUDIA I PODRÓŻE

W grudniu 1858 r. wyjechał do Monachium, gdzie zapisał się na kurs przygotowawczy malarstwa i rysunku na Akademii Sztuk Pięknych, prowadzony przez prof. H. Anschutza. Podobnie jak w Krakowie podjął tam własną prace poza uczelnia, malując szkice z historii Polski. W Monachium miał możliwość studiowania dziel Durera, van Dycka, Rubensa.

W 1860 r. wyjeżdża do Wiednia, gdzie rozpoczyna prace nad kompozycja "Jan Kazimierz na Bielanach podczas pożaru Krakowa". W tym samym roku pracuje nad "Kazaniem Skargi"- obrazem tym wkracza w dojrzały okres działalności, w którym podejmuje wielkie zadania, nie tylko artystyczne. Swymi kompozycjami z dziejów kraju przypomina innym krajom nie tylko o świetnej przeszłości ojczyzny, ale o jej istnieniu, mimo wymazania z mapy Europy.

TWÓRCZOŚĆ

Temat historyczny jest pretekstem do przekazywania społeczeństwu myśli artysty, związanych z życiem Polski i Europy, przez co jego dzieła zatracały czasem kompozycyjna klarowność. Przełomem był "Stańczyk", wyznaczający początek nowego etapu twórczości- to nie ilustracje wydarzeń z dziejów Polski, ale próbą syntetycznego spojrzenia na historie ojczyzny. (opisy obrazów i ich geneza- w galerii obrazów:)



OSTATNIE LATA ŻYCIA MATEJKI

W 1889 r. zainicjował pokrycie malowidłami wnętrza kościoła Mariackiego w Krakowie. Rok przed śmiercią podjął inicjatywę dekoracji auli Politechniki we Lwowie- dal wyraz fascynacji zdobyczami cywilizacji, techniki i potęgi rozumu. W ostatnim roku życia, 1983, podjął dzieło malarstwa monumentalnego: naszkicował projekt witraża dla katedry obrządku łacińskiego we Lwowie.

Pomimo złego stanu zdrowia nie cofał się przed podejmowaniem nowych dla siebie zagadnień malarskich i kompozycyjnych, odczuwał potrzebę eksperymentowania. Pracował nieustannie i ponad siły- stad narastające nastroje pesymizmu, wyobcowania wobec niezrozumienia przez otoczenie.






Przykładowe prace

Prawo w turystyce

Prawo w turystyce Istota prawa espół norm wydanych lub usankcjonowanych przez państwo i zagwarantowanych przymusem państwowym. normy wydawane - organ ustanawiający prawo wydaje nową nieistniejącą normę prawną; normy sankcjonowane - organ ustanawiający prawo potwierdza pr...

Felieton o reklamie.

Felieton o reklamie. ZOSTAWCIE MNIE! Staje naprzeciw niego. Wyciąga ku niemu drżącą z emocji dłoń, która ściska rewolwer. Czy strzeli? Czy zniesie myśl o odciętej przez tego potwora głowie żony? A może zwycięży racjonalizm i zimna krew? REKLAMA Znowu t...

Średniowiecze – twórczość religijna

Średniowiecze – twórczość religijna Epoka średniowieczna trwała w Europie od IV/V w. do XV w. a więc ponad jedenaście stuleci, a w Polsce od X w. do XV w. tzn. ok. 500 lat. Tę ogromną epokę cechowała wielonurtowość, a także jedność wynikają...

Elektronika cyfrowa (BARDZO OBSZERNY MATERIAŁ)

Elektronika cyfrowa (BARDZO OBSZERNY MATERIAŁ) ELEKTRONIKA CYFROWA W załączniku znajduje się obszerny materiał dotyczączy elektroniki cyfrowej - poniżej spis treści. SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE 1.1. Systemy liczbowe 1.1.1. Dziesiętny system liczbo...

Dialekt mazowiecki

Dialekt mazowiecki Dialekt mazowiecki Dialekt – mowa ludności określonej dzielnicy kraju, różniąca się od języka ogólnopolskiego i innych dialektów określonymi cechami. Dialekt mazowiecki: obejmuje pn-wsch. i środkową część Polski jest poza kaszubskim ...

Przedstaw problem łamania praw człowieka na świecie

Przedstaw problem łamania praw człowieka na świecie 10 grudnia 1948 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło i proklamowało Powszechną Deklarację Praw Człowieka. W następstwie tego historycznego wydarzenia Zgromadzenie Ogólne wezwało Państwa C...

Karty z "Kartoteki"

Karty z "Kartoteki" Karta 1. Imię: nieznane Wiek: 40 / 7 Zawód: dyrektor operetki Osoba/y towarzysząca/e: Matka i Ojciec Zachowanie osób towarzyszących: Ojciec oskarża Bohatera o brzydkie bawienie się pod kołdrą , o wyjadanie cukru z cukiernicy Wspomnienie: Bohater przypomin...

Charakterystyka wybranej powieści tendencyjnej epoki pozytywizmu

Charakterystyka wybranej powieści tendencyjnej epoki pozytywizmu Charakterystyka wybranej powieści tendencyjnej epoki pozytywizmu. Powieść tendencyjna - głosi prymat celów dydaktycznych i utylitarnych. Służy realizacji haseł pozytywizmu np.: pracy u podstaw , pracy organicznej , równo...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry