• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Jan Matej...

Nawigacja

Jan Matejko (życie i twórczość).



Jan Matejko (życie i twórczość).




Jan Alojzy Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w domu przy ul. Floriańskiej 41 w Krakowie jako dziewiąte z jedenaściorga dzieci Franciszka Matejki i Joanny Karoliny, która pochodziła z ewangelickiej rodziny Rossbergów. Ojciec, czeski emigrant wyznania katolickiego, pracował jako nauczyciel i organista w pobliskim kościele św. Krzyża. Kiedy Jan miał siedem lat zmarła jego matka. Odtąd w wychowaniu dzieci pomagała ojcu jej siostra - Katarzyna z Rossbergów Zamoyska. Artystę, wyrosłego w tej katolicko-ewangelickiej rodzinie, cechowała głęboka religijność. Matejko uczył się w szkole św. Barbary, gimnazjum św. Anny, której nie ukończył. Mimo tego został przyjęty do klasy malarstwa w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (1852), gdzie uczył się pod kierunkiem Wojciecha Kornelego Stattlera oraz Władysława Łuszczkiewicza - malarza, historyka sztuki, pedagoga. Szybko dał się poznać jako jeden z najzdolniejszych uczniów. Po ukończeniu Szkoły Sztuk Pięknych, wyjechał na stypendium do Monachium (1857 - 1858), potem do Wiednia (1860). Z wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych wrócił po niecałych dwóch miesiącach z powodu nieporozumień z tamtejszą kadrą profesorską. (Na zalecenie, aby na obrazie "Jan Kazimierz na Bielanach" król klęczał, Matejko z dumą odparł, że "królowie polscy przed nikim nie klęczeli"). Matejkę zawsze cechował głęboki związek z ojczystą kulturą, tradycją i historią. Od najmłodszych lat, odznaczając się wielką wrażliwością i wyobraznią, rysował, malował zabytkowe przedmioty, z pasją kalkował wizerunki starych rycin, pieczęci. Zafascynowany był historią Polski, którą poznawał studiując książk i udostępniane mu przez brata Franciszka, historyka, doktora prawa, pracownika Biblioteki Jagiellońskiej. Był świadkiem wielu przełomowych wydarzeń historycznych - wcielenia do Austrii Rzeczypospolitej Krakowskiej w 1846 roku, Wiosny Ludów w 1848 roku, a potem Powstania Styczniowego w roku 1863. Upadek Powstania silnie wpłynął na jego twórczość. W obranym przez siebie programie artystycznym postanowił nie tylko zilustrować dzieje Ojczyzny, ale przede wszystkim, zanalizować przyczyny jej upadku, aby wyciągnięte wnioski posłużyły w terazniejszości i na przyszłość. Tak powstały najsłynniejsze kompozycje Matejki, a stworzona w nich sugestywna wizja historii Polski oddziałuje od ponad stu lat na świadomość Polaków: Stańczyk, Kazanie Skargi, Reytan - Upadek Polski, Unia Lubelska, Stefan Batory pod Pskowem, Kopernik, Dzwon Zygmunta, Bitwa pod Grunwaldem, Hołd Pruski, Sobieski pod Wiedniem, Wernyhora, Kościuszko pod Racławicami, Dzieje Cywilizacji w Polsce. Matejko, najbardziej znany i popularny polski malarz, jest autorem ponad 320 obrazów olejnych, głównie o tematyce historycznej, portretów oraz kilku tysięcy rysunków i akwarel. Opracował historię ubiorów w Polsce, zaprojektował polichromię kościoła Mariackiego wykonaną pod jego kierunkiem w latach 1889-1891; jest twórcą słynnego Pocztu królów i książąt polskich. Jego życie wypełniała nie tylko ogromna praca. Miał też rodzinę - w 1864 roku ożenił się z Teodorą z Giebułtowskich, z którą doczekał się pięciorga dzieci: Tadeusza, Heleny, Beaty, Jerzego i Reginy(zmarła po trzech tygodniach). Tylko dwoje z nich - Helena i Tadeusz - odziedziczyło po ojcu artystyczne zamiłowania. Dnia 1 listopada 1893 roku, w wieku 55 lat, zmarł Jan Matejko w swym domu przy ulicy Floriańskiej. 7 listopada odbył się uroczysty pogrzeb z udziałem mieszkańców miasta i licznych delegacji. Po nabożeństwie w kociele Mariackim, przy wtórze Dzwonu Zygmunta, kondukt żałobny podążył na miejsce wiecznego spoczynku Mistrza na Cmentarzu Rakowickim.



Kalendarzyk najwazniejszych dat z zycia i twórczosci Jana Matejki.



1838-24 czerwca w Krakowie urodził się J. Matejko. Wychowuje się w domu rodzinnym atmosferze patriotycznej, przechowującej postępowe tradycje mieszczaństwa. Dwaj bracia, Zygmunt i Edward, z przyczyn politycznych po 1848r. emigrują z kraju. Zygmunt ginie później w kampanii węgierskiej. Postacią, która wpływa na kształtowanie się atmosfery domowej, był brat Jana, Franciszek Matejko, historyk pracujący na Uniwersytecie Jagiellońskim



1852-1858 Studia w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem W. Łuszczkiewicza.



1858-Pierwsza przychylna ocena prasowa {pióra L. Siemieńskiego obrazu Gustaw Adolf i Ks. Sz. Starowolski na Wawelu. Otrzymanie stypendium na studia zagraniczne.



1859-1 lipca. Studia w Akademii monachijskiej pod kierunkiem prof. Anschutza. 2 września J. Matejko powraca do Krakowa.



1860-Krótko trwały pobyt w Wiedniu. Ukończenie albumu Ubiory w Polsce. Śmierć ojca. Po po powrocie do Krakowa obraca się wkręgu pstepowej inteligencji i mieszczaństwa. Bliskie stosunkiz Serafińskimi i Giebułtowskimi {rodziną jego przyszłej żony}. Poczatek zażyłości z wybitnym historykiem Juzefem Szujskim



1863-Aktywny stosunek do powstania(ofiara pienięzna i osobisty udział w dostarczaniu broni). Wystawienie Stańczyka. Pożar Wisnicza, ulubionego terenu studiów dawnej architektury. Drewnianej.



1864-Ukończenie Kazania Skargi. Małżeństwo z Teodorą Gibułtowską.



1865-Pobyt w Paryżu, gdzie za Kazanie Skargi otrzymuje złoty medal. Powrót do Krakowa 28 maja. Praca nad Rejtanem.



1866-Ukończenie i wystawienie w Krakowie obrazu Rejtan-upadek Polski. Ostre ataki przciwko Matejce ze strony konserwatywnych Kół dotkiętych treścią obrazu. Wyjazd na studia do Wiednia.



LATA SPĘDZONE W SZKOLE SZTUK PIĘKNYCH



Kolega ze Szkoły Sztuk Pięknych, I. Jabłoński Pawłowicz wspomina Matejkę:

" W 1852 r. przybył do szkoły na Wesołej Jan Matejko, wzrostu średniego, nie chudy, z uderzająco skrzywionym nosem, oczami bardzo ciemnymi, jak tarki, włosów równie ciemnych. Granatowy surducik wytarty, czapka nie lepsza (. . .) Trzymający się sztywno, pozornie wydający się obojętnym, a z boku zerkający oczyma ciekawie, małomówny, mrukliwy (. . .) powoli i ukradkiem obserwujący kolegów i studia. "

" Z powodu krótkiego wzroku przykładał do lewego oka szkiełko w czasie roboty, dla lepszego zrozumienia danego wzoru; od początku najpilniejszy, najspokojniejszy z uzdolnionych uczniów. "

POCZĄTKI PRACY NAD WIELKIMI DZEŁAMI



Niezależnie od nauki szkolnej, rozpoczął zbieranie swoistej "artystycznej dokumentacji" z dawnych sztychów i ilustracji drzeworytniczych, które znajdował w starodrukach, przerysowywał portrety sławnych osób, ubiory, szczegóły uzbrojenia. Bogaty zbiór, który nazywał "skarbczykiem"- kilka grubych woluminów z rysunkami, kopiami i przerysami, stanowiącymi świadectwo jego pracowitości i wnikliwości, pozwala zrozumieć genezę historycznego malarstwa Matejki w okresie dojrzalej twórczości. W latach szkolnych powstają- w szkicach, akwarelach, rysunkach- notatki i pomysły do kompozycji historycznych: "Hołd pruski", "Zjazd pod Wiedniem", "Sobieski", "Jagiełło przed bitwa pod Grunwaldem". Samodzielne poszukiwania kompozycyjne Matejki szły w tym kierunku, aby "mała liczba figur wyrazić pięknie i dużo powiedzieć obrazem widzowi"



STUDIA I PODRÓŻE

W grudniu 1858 r. wyjechał do Monachium, gdzie zapisał się na kurs przygotowawczy malarstwa i rysunku na Akademii Sztuk Pięknych, prowadzony przez prof. H. Anschutza. Podobnie jak w Krakowie podjął tam własną prace poza uczelnia, malując szkice z historii Polski. W Monachium miał możliwość studiowania dziel Durera, van Dycka, Rubensa.

W 1860 r. wyjeżdża do Wiednia, gdzie rozpoczyna prace nad kompozycja "Jan Kazimierz na Bielanach podczas pożaru Krakowa". W tym samym roku pracuje nad "Kazaniem Skargi"- obrazem tym wkracza w dojrzały okres działalności, w którym podejmuje wielkie zadania, nie tylko artystyczne. Swymi kompozycjami z dziejów kraju przypomina innym krajom nie tylko o świetnej przeszłości ojczyzny, ale o jej istnieniu, mimo wymazania z mapy Europy.

TWÓRCZOŚĆ

Temat historyczny jest pretekstem do przekazywania społeczeństwu myśli artysty, związanych z życiem Polski i Europy, przez co jego dzieła zatracały czasem kompozycyjna klarowność. Przełomem był "Stańczyk", wyznaczający początek nowego etapu twórczości- to nie ilustracje wydarzeń z dziejów Polski, ale próbą syntetycznego spojrzenia na historie ojczyzny. (opisy obrazów i ich geneza- w galerii obrazów:)



OSTATNIE LATA ŻYCIA MATEJKI

W 1889 r. zainicjował pokrycie malowidłami wnętrza kościoła Mariackiego w Krakowie. Rok przed śmiercią podjął inicjatywę dekoracji auli Politechniki we Lwowie- dal wyraz fascynacji zdobyczami cywilizacji, techniki i potęgi rozumu. W ostatnim roku życia, 1983, podjął dzieło malarstwa monumentalnego: naszkicował projekt witraża dla katedry obrządku łacińskiego we Lwowie.

Pomimo złego stanu zdrowia nie cofał się przed podejmowaniem nowych dla siebie zagadnień malarskich i kompozycyjnych, odczuwał potrzebę eksperymentowania. Pracował nieustannie i ponad siły- stad narastające nastroje pesymizmu, wyobcowania wobec niezrozumienia przez otoczenie.






Przykładowe prace

Sokrates jako ideał człowieka moralnie doskonałego

Sokrates jako ideał człowieka moralnie doskonałego Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie, Że ci z e z ł o t a s t a t u ę lud niesie, Otruwszy pierwej?... Coś ty Italii zrobił, Alighieri, Że ci d w a g r o b y stawi lud nieszczery, Wygnawszy pierwej?... ...

"Mit o Syzyfie" - opowiadanie odtwórcze.

"Mit o Syzyfie" - opowiadanie odtwórcze. Syzyf był królem Koryntu. Mieszkał on u szczytu góry zwanej Akrokoryntem, na której miał przepiękny pałac. Był on bardzo bogaty i otoczony kręgami starodrzewu. Z tarasu pałacowego rysował się widok na Korynt. Z jednej strony by&#...

Początki państwa polskiego

Początki państwa polskiego POCZĄTKI PAŃSTWA POLSKIEGO Pierwszy zapisek dotyczący ziem polskich pochodzi z połowy IX w. Jest to notatka francuskiego mnicha, zwanego Geografem bawarskim, który sporządził wykaz plemion słowiańskich osiadłych na północ od Dunaju. Wymieni...

Wpływ idei oświecenia na dzisiejsze

Wpływ idei oświecenia na dzisiejsze Uważam, iż w współczesnej kulturze jest wiele idei oświecenia. Sporo z nich ma w dzisiejszych czasach już nieco przekształcone przez czas odbicie, ale trwa w naszych umysłach, zachowaniach i poglądach nadal. Mam wrażenie, że dzisie...

Trzy Przywileje szlacheckie

Trzy Przywileje szlacheckie PRZYWILEJ KOSZYCKI - 1374 Nadany przez: Ludwika Węgierskiego Opis: Nadany szlachcie w celu zapewnienia tronu jednej ze swoich córek. Szlachta została zwolniona ze wszystkich podatków i danin oprócz podarku w wysokości 2 groszy z każdego łanu chłopskiego. Urzęd...

Analiza muzyki

Analiza muzyki Zadanie: napisz pracę stylistyczną, wktórej opiszesz ,co wyobrażasz sobie słuchając muzyki klasycznej. O Fortuna to dzieło skomponowane przez Carla Orffa do poematu ze zbioru Carmina Burana. Tekst pieśni mówi o wpływie ślepego losu na życie człowie...

Fernsehen - was denkst du darber?

Fernsehen - was denkst du darber? Das Fernsehen ist von der Welt nicht kaum wegzudenken. Alle Leute sehen fern. Kinder schauen Abendfabel an und Erwachsene gucken Abendnachrichten. Jedoch sind die Leute, die Fernsehen hassen und sagen, dass sie gefrßiger Zeitschlucker“ ist. Alle haben ein bißchen Recht. Fernsechen hat sow...

Robaoty przemysłowe. Dlaczego sa przydatne, czy warto w nie inwestowac?

Robaoty przemysłowe. Dlaczego sa przydatne, czy warto w nie inwestowac? Dla wielu osób pytanie to wcale nie jest bezzasadne. Postaram się przybliżyć zasadnicze kwestie, które odróżniają roboty od niezrobotyzowanych systemów automatyki, pokazać, jakie korzyści dzięki nim odnosimy, oraz...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry