• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Jan Matej...

Nawigacja

Jan Matejko (życie i twórczość).



Jan Matejko (życie i twórczość).




Jan Alojzy Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w domu przy ul. Floriańskiej 41 w Krakowie jako dziewiąte z jedenaściorga dzieci Franciszka Matejki i Joanny Karoliny, która pochodziła z ewangelickiej rodziny Rossbergów. Ojciec, czeski emigrant wyznania katolickiego, pracował jako nauczyciel i organista w pobliskim kościele św. Krzyża. Kiedy Jan miał siedem lat zmarła jego matka. Odtąd w wychowaniu dzieci pomagała ojcu jej siostra - Katarzyna z Rossbergów Zamoyska. Artystę, wyrosłego w tej katolicko-ewangelickiej rodzinie, cechowała głęboka religijność. Matejko uczył się w szkole św. Barbary, gimnazjum św. Anny, której nie ukończył. Mimo tego został przyjęty do klasy malarstwa w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (1852), gdzie uczył się pod kierunkiem Wojciecha Kornelego Stattlera oraz Władysława Łuszczkiewicza - malarza, historyka sztuki, pedagoga. Szybko dał się poznać jako jeden z najzdolniejszych uczniów. Po ukończeniu Szkoły Sztuk Pięknych, wyjechał na stypendium do Monachium (1857 - 1858), potem do Wiednia (1860). Z wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych wrócił po niecałych dwóch miesiącach z powodu nieporozumień z tamtejszą kadrą profesorską. (Na zalecenie, aby na obrazie "Jan Kazimierz na Bielanach" król klęczał, Matejko z dumą odparł, że "królowie polscy przed nikim nie klęczeli"). Matejkę zawsze cechował głęboki związek z ojczystą kulturą, tradycją i historią. Od najmłodszych lat, odznaczając się wielką wrażliwością i wyobraznią, rysował, malował zabytkowe przedmioty, z pasją kalkował wizerunki starych rycin, pieczęci. Zafascynowany był historią Polski, którą poznawał studiując książk i udostępniane mu przez brata Franciszka, historyka, doktora prawa, pracownika Biblioteki Jagiellońskiej. Był świadkiem wielu przełomowych wydarzeń historycznych - wcielenia do Austrii Rzeczypospolitej Krakowskiej w 1846 roku, Wiosny Ludów w 1848 roku, a potem Powstania Styczniowego w roku 1863. Upadek Powstania silnie wpłynął na jego twórczość. W obranym przez siebie programie artystycznym postanowił nie tylko zilustrować dzieje Ojczyzny, ale przede wszystkim, zanalizować przyczyny jej upadku, aby wyciągnięte wnioski posłużyły w terazniejszości i na przyszłość. Tak powstały najsłynniejsze kompozycje Matejki, a stworzona w nich sugestywna wizja historii Polski oddziałuje od ponad stu lat na świadomość Polaków: Stańczyk, Kazanie Skargi, Reytan - Upadek Polski, Unia Lubelska, Stefan Batory pod Pskowem, Kopernik, Dzwon Zygmunta, Bitwa pod Grunwaldem, Hołd Pruski, Sobieski pod Wiedniem, Wernyhora, Kościuszko pod Racławicami, Dzieje Cywilizacji w Polsce. Matejko, najbardziej znany i popularny polski malarz, jest autorem ponad 320 obrazów olejnych, głównie o tematyce historycznej, portretów oraz kilku tysięcy rysunków i akwarel. Opracował historię ubiorów w Polsce, zaprojektował polichromię kościoła Mariackiego wykonaną pod jego kierunkiem w latach 1889-1891; jest twórcą słynnego Pocztu królów i książąt polskich. Jego życie wypełniała nie tylko ogromna praca. Miał też rodzinę - w 1864 roku ożenił się z Teodorą z Giebułtowskich, z którą doczekał się pięciorga dzieci: Tadeusza, Heleny, Beaty, Jerzego i Reginy(zmarła po trzech tygodniach). Tylko dwoje z nich - Helena i Tadeusz - odziedziczyło po ojcu artystyczne zamiłowania. Dnia 1 listopada 1893 roku, w wieku 55 lat, zmarł Jan Matejko w swym domu przy ulicy Floriańskiej. 7 listopada odbył się uroczysty pogrzeb z udziałem mieszkańców miasta i licznych delegacji. Po nabożeństwie w kociele Mariackim, przy wtórze Dzwonu Zygmunta, kondukt żałobny podążył na miejsce wiecznego spoczynku Mistrza na Cmentarzu Rakowickim.



Kalendarzyk najwazniejszych dat z zycia i twórczosci Jana Matejki.



1838-24 czerwca w Krakowie urodził się J. Matejko. Wychowuje się w domu rodzinnym atmosferze patriotycznej, przechowującej postępowe tradycje mieszczaństwa. Dwaj bracia, Zygmunt i Edward, z przyczyn politycznych po 1848r. emigrują z kraju. Zygmunt ginie później w kampanii węgierskiej. Postacią, która wpływa na kształtowanie się atmosfery domowej, był brat Jana, Franciszek Matejko, historyk pracujący na Uniwersytecie Jagiellońskim



1852-1858 Studia w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych pod kierunkiem W. Łuszczkiewicza.



1858-Pierwsza przychylna ocena prasowa {pióra L. Siemieńskiego obrazu Gustaw Adolf i Ks. Sz. Starowolski na Wawelu. Otrzymanie stypendium na studia zagraniczne.



1859-1 lipca. Studia w Akademii monachijskiej pod kierunkiem prof. Anschutza. 2 września J. Matejko powraca do Krakowa.



1860-Krótko trwały pobyt w Wiedniu. Ukończenie albumu Ubiory w Polsce. Śmierć ojca. Po po powrocie do Krakowa obraca się wkręgu pstepowej inteligencji i mieszczaństwa. Bliskie stosunkiz Serafińskimi i Giebułtowskimi {rodziną jego przyszłej żony}. Poczatek zażyłości z wybitnym historykiem Juzefem Szujskim



1863-Aktywny stosunek do powstania(ofiara pienięzna i osobisty udział w dostarczaniu broni). Wystawienie Stańczyka. Pożar Wisnicza, ulubionego terenu studiów dawnej architektury. Drewnianej.



1864-Ukończenie Kazania Skargi. Małżeństwo z Teodorą Gibułtowską.



1865-Pobyt w Paryżu, gdzie za Kazanie Skargi otrzymuje złoty medal. Powrót do Krakowa 28 maja. Praca nad Rejtanem.



1866-Ukończenie i wystawienie w Krakowie obrazu Rejtan-upadek Polski. Ostre ataki przciwko Matejce ze strony konserwatywnych Kół dotkiętych treścią obrazu. Wyjazd na studia do Wiednia.



LATA SPĘDZONE W SZKOLE SZTUK PIĘKNYCH



Kolega ze Szkoły Sztuk Pięknych, I. Jabłoński Pawłowicz wspomina Matejkę:

" W 1852 r. przybył do szkoły na Wesołej Jan Matejko, wzrostu średniego, nie chudy, z uderzająco skrzywionym nosem, oczami bardzo ciemnymi, jak tarki, włosów równie ciemnych. Granatowy surducik wytarty, czapka nie lepsza (. . .) Trzymający się sztywno, pozornie wydający się obojętnym, a z boku zerkający oczyma ciekawie, małomówny, mrukliwy (. . .) powoli i ukradkiem obserwujący kolegów i studia. "

" Z powodu krótkiego wzroku przykładał do lewego oka szkiełko w czasie roboty, dla lepszego zrozumienia danego wzoru; od początku najpilniejszy, najspokojniejszy z uzdolnionych uczniów. "

POCZĄTKI PRACY NAD WIELKIMI DZEŁAMI



Niezależnie od nauki szkolnej, rozpoczął zbieranie swoistej "artystycznej dokumentacji" z dawnych sztychów i ilustracji drzeworytniczych, które znajdował w starodrukach, przerysowywał portrety sławnych osób, ubiory, szczegóły uzbrojenia. Bogaty zbiór, który nazywał "skarbczykiem"- kilka grubych woluminów z rysunkami, kopiami i przerysami, stanowiącymi świadectwo jego pracowitości i wnikliwości, pozwala zrozumieć genezę historycznego malarstwa Matejki w okresie dojrzalej twórczości. W latach szkolnych powstają- w szkicach, akwarelach, rysunkach- notatki i pomysły do kompozycji historycznych: "Hołd pruski", "Zjazd pod Wiedniem", "Sobieski", "Jagiełło przed bitwa pod Grunwaldem". Samodzielne poszukiwania kompozycyjne Matejki szły w tym kierunku, aby "mała liczba figur wyrazić pięknie i dużo powiedzieć obrazem widzowi"



STUDIA I PODRÓŻE

W grudniu 1858 r. wyjechał do Monachium, gdzie zapisał się na kurs przygotowawczy malarstwa i rysunku na Akademii Sztuk Pięknych, prowadzony przez prof. H. Anschutza. Podobnie jak w Krakowie podjął tam własną prace poza uczelnia, malując szkice z historii Polski. W Monachium miał możliwość studiowania dziel Durera, van Dycka, Rubensa.

W 1860 r. wyjeżdża do Wiednia, gdzie rozpoczyna prace nad kompozycja "Jan Kazimierz na Bielanach podczas pożaru Krakowa". W tym samym roku pracuje nad "Kazaniem Skargi"- obrazem tym wkracza w dojrzały okres działalności, w którym podejmuje wielkie zadania, nie tylko artystyczne. Swymi kompozycjami z dziejów kraju przypomina innym krajom nie tylko o świetnej przeszłości ojczyzny, ale o jej istnieniu, mimo wymazania z mapy Europy.

TWÓRCZOŚĆ

Temat historyczny jest pretekstem do przekazywania społeczeństwu myśli artysty, związanych z życiem Polski i Europy, przez co jego dzieła zatracały czasem kompozycyjna klarowność. Przełomem był "Stańczyk", wyznaczający początek nowego etapu twórczości- to nie ilustracje wydarzeń z dziejów Polski, ale próbą syntetycznego spojrzenia na historie ojczyzny. (opisy obrazów i ich geneza- w galerii obrazów:)



OSTATNIE LATA ŻYCIA MATEJKI

W 1889 r. zainicjował pokrycie malowidłami wnętrza kościoła Mariackiego w Krakowie. Rok przed śmiercią podjął inicjatywę dekoracji auli Politechniki we Lwowie- dal wyraz fascynacji zdobyczami cywilizacji, techniki i potęgi rozumu. W ostatnim roku życia, 1983, podjął dzieło malarstwa monumentalnego: naszkicował projekt witraża dla katedry obrządku łacińskiego we Lwowie.

Pomimo złego stanu zdrowia nie cofał się przed podejmowaniem nowych dla siebie zagadnień malarskich i kompozycyjnych, odczuwał potrzebę eksperymentowania. Pracował nieustannie i ponad siły- stad narastające nastroje pesymizmu, wyobcowania wobec niezrozumienia przez otoczenie.






Przykładowe prace

Wizerunki maryjne w liryce średniowiecznej. Omów temat, dokonując analizy i interpretacji Bogurodzicy i Lamentu świętokrzyskiego

Wizerunki maryjne w liryce średniowiecznej. Omów temat, dokonując analizy i interpretacji Bogurodzicy i Lamentu świętokrzyskiego Bogurodzica i Lament świętokrzyski to dwa średniowieczne utwory należące do liryki maryjnej, ale inaczej przedstawiające Matkę Boską. Bogu...

Bunt i ofiara - przejaw szaleństwa czy wrażliwości? Twój sąd o Mickiewiczowskich bohaterach...

Bunt i ofiara - przejaw szaleństwa czy wrażliwości? Twój sąd o Mickiewiczowskich bohaterach... Adam Mickiewicz w swym dziele "Ballady i romanse" nakreślił główne nurty twórczości romantycznej. Pojawia się tu po raz pierwszy zarys bohatera romantycznego, analizującego i ...

Epoka baroku ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć intelektualnych

Epoka baroku ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć intelektualnych Barok (z por. barocco ? "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque ? "bogactwo ozdób") ? główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy: od ko...

Cisza w życiu chrześcijanina

Cisza w życiu chrześcijanina Kiedyś spytano pewnego mądrego rabina dlaczego Pan Bóg dał człowiekowi dwoje uszu a tylko jedne usta? Ten, bez namysłu odpowiedział: żeby dużo słyszał a mało mówił. Inne przysłowie żydowskie mówi, że istota ludzka ...

Ustosunkuj się do opinii Soplicowo to centrum polszczyzny, tam się człowiek napije, nadysze ojczyzny.

Ustosunkuj się do opinii Soplicowo to centrum polszczyzny, tam się człowiek napije, nadysze ojczyzny. Dzieło Adama Mickiewicza, jednego z najwybitniejszych poetów romantyzmu, Pan Tadeusz określane jest mianem epopei narodowej. Przedstawia więc dzieje zbiorowości w przełomowym dla niej mome...

ADWOKATURA I OBSŁUGA PRAWNA JEDNOSTEK GOSPODARCZYCH.

ADWOKATURA I OBSŁUGA PRAWNA JEDNOSTEK GOSPODARCZYCH. Adwokatura składa się z ogółu adwokatów i aplikantów adwokackich na terenie kraju. Jej zadaniem jest udzielanie pomocy prawnej nieograniczonemu kręgowi osób i organizacji - przede wszystkim jednak ludności. Z pomocy adwokatury mogą kor...

wiszące ogrody semiramidy

wiszące ogrody semiramidy W 1898 r. Niemiecki archeolog Koldewey zaczął szukać na terenie dzisiejszego Iraku pozostałości zaginionego miasta - Babilonu. Leżało ono około 90 km na południe od Bagdadu, nad brzegami Eufratu. Babilon - w Starym Testamencie Babel - był w swojej p...

Czy warto, by kodeks rycerski obowiązywał i dziś?

Czy warto, by kodeks rycerski obowiązywał i dziś? Wydaje mi sie, ze warto, ale nie wiem, czy znalazl by sie ktos, kto by tego kodeksu przestrzegal. Czemu? Aby odpowiedziec na to pytanie, nalezy najpierw zastanowic sie, czym jest ten kodeks. Na poczatku V wieku, gdzy ksztaltowac sie zaczela epoka zwana pozni...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoła streszczenie notatka ściąga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura książka

Prawa

Do g?ry