• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Koncepcj...

Nawigacja

Koncepcja duszy u Platona i Arystotelesa



Koncepcja duszy u Platona i Arystotelesa




Podobnie jak w rozważaniach dotyczących metafizyki, czyli nauki o bycie, tak tez w antropologii, czyli nauce o człowieku, zakładał Platon dualizm. W przypadku był to dualizm rzeczy i idei, a w przypadku człowieka dualizm ciała i duszy.

O duszy (gr. psyche) mwili już filozofowie żyjący przed Platonem, ale Platon ją zmodyfikował i stworzył oryginalną syntezę – wyobrażali ją sobie najczęściej jako siłę wprawiającą w ruch i ożywiającą ciało, jako energię będącą w istocie też rodzajem materii. Platon podobnie jak poprzednicy pojmował duszę jako czynnik ruchu i życia, uważał jednak, że jest niematerialna, chociaż istniejąca materialnie. Za pitagorejczykami i orfikami przyjął pogląd o nieśmiertelności duszy, jej niezależności od ciała, przy czym dusz jest doskonalsza od śmiertelnego ciała. Opowiadał się za koncepcją duszy nieśmiertelnej. Kontynuując i rozwijając dalej naukę pitagorejczykw o nieśmiertelności duszy, Platon nauczał, że śmiertelne ciało człowieka jest więzieniem dla duszy. Przebywając w tym więzieniu, dusza ludzka może jednak wspominać ten okres, kiedy jeszcze przed zamieszkaniem w ciele przebywała w świecie idei i oglądała je. Z chwilą śmierci człowieka jego nieśmiertelna dusza uwalnia się ze swego miejsca zamknięcia w śmiertelnym ciele. Zatem dusza była pierwiastkiem nieśmiertelności u człowieka, a zarazem iskrą bożą, gdyż pochodziła ze sfery boskości, rozumności (gr. nous). Z przekonania o nieśmiertelności duszy wynikała teoria dotycząca jej preegzystencja (istnienie duszy ludzkiej przed zaistnieniem ciała) i protoegzystencji. Pierwotnie dusza istniała bez ciała, jednakże wskutek zmysłowych pożądań uległa skażeniu i została uwięziona w ciele. Poprzez poznanie prawdy, co w praktyce oznacza kierowanie się w życiu rozumem, może dusza uwolnić się od uciążliwego przywiązania do ciała i powrcić do stanu pierwotnego. Zanim to jednak nastąpi, człowiek musi przejść wiele takich cyklw wcieleń, czyli zakładał Platon także metapsychozę (inaczej reinkarnację), śmierć nie była więc złem, lecz powrotem do prawdziwego, w pełni świadomego życia. Celem duszy jest to, co idealne, a celem ciała – to, co zmysłowe. Dusza łączy się w człowieku na zasadzie koegzystencji (wspłistnienia), a nie jedności podmiotu. Jest ona rządcą i strażnikiem ciała, poddanego działaniu przemijającego świata zewnętrznego.

Platon dzielił duszę na trzy powiązane ze sobą części: pierwsza obejmowała to, co w człowieku boskie – dusz rozumna, mająca siedlisko w głowie, dwie pozostałe dotyczyły zmysłowego postrzegania świata – popędliwa znajdująca się w piersiach i pożądliwej przebywającej w brzuchu. Najważniejsza jest dusza rozumna, ktrej zadaniem jest panowanie nad duszą popędliwą i pożądliwą. Dusza rozumna, jako niematerialna, nie podlega zniszczeniu, ponieważ uczestniczy w niezniszczalnych ideach, natomiast pozostałe dusze giną wraz z ciałem. W swym istnieniu dusza rozumna, przez poznanie umysłowe, zbliża się do świata idei, z ktrego wyszła. Ilustrując wzajemne między nimi relacje, Platon uciekł się do obrazu zaprzęgu ciągnącego przez dwa konie. Powz rozum, czyli woźnica, koń posłuszny to popędliwość, a koń narowisty – pożądliwość. Platon twierdził iż dusza istniała pierwotnie bez ciała potem zaciążył na niej grzech, a dla odkupienia została złączona z ciałem. Gdy winę odkupi, znowu będzie wolna.

Arystoteles tak samo jak Platon, wyrżniał w człowieku ciało i duszę, a w przeciwieństwie do swego poprzednika dusza nie jest substancją oderwaną od ciała, ani nie jest ciałem jak chciał tego Demokryt. Dusza jest po prostu energią ciała organicznego i podobnie jak materia i forma, tak też ciało i dusza tworzą nierozerwalną całość – jedno nie może żyć bez drugiego: sama dusza nie może istnieć bez ciała zaś ciało spełniać swoich funkcji bez ożywiającej je duszy.

Dusza ludzka, jako substancjonalna forma ciała, zamyka w sobie hierarchicznie przyporządkowane trzy dusze w zależności od pełnionych przez nie funkcji: dusza roślinna – jest odpowiedzialna za proces rozwijania i wzrostu, ludzie potrafią myśleć, a ponad to posiadają zdolności wegetatywne, dusza zmysłowa albo zwierzęca – wiąże się z postrzeganiem, odbieraniem wrażeń, doznawaniem pożądań i dusza myśląca – to rozum odpowiedzialny za aktywność duchową uważał, że dusza ludzka nie będąc wieczną nie posiada wiedzy wiecznej. Funkcją i głwnym zadaniem duszy ludzkiej jest dwojakie, wspłprzyporządkowane poznanie zmysłowe i umysłowe. Poznanie zmysłowe dokonuje się za pośrednictwem pięciu zmysłw zewnętrznych i zmysłu wewnętrznego albo wsplnego, ktrego zadaniem jest jednoczenie danych zmysłw zewnętrznych. Poznanie to dostarcza przedmiotu – ktrym jest wrażenie, a nie sama rzecz – dla poznania umysłowego. Z wrażenia umysł dobywa istotę rzeczy i stwarza eidos, czyli ideę, obraz umysłowy rzeczy. Najważniejszy jest rozum, ktry filozof dodatkowo dzielił na rozum bierny (receptywny) odtwarzający rzeczywistość w sposb pozytywny, odbierający dane dostarczane przez zmysły i tworzący pojęcia oraz rozum czynny (twrczy) – przyczyna samorzutnej aktywności duszy. Jeśli celem myślenia jest tylko prawda, wtedy umysł ma charakter teoretyczny, jeśli natomiast celem jest dobro, wtedy powstaje wola jako umysł praktyczny.

Dusza jest elementem każdej istoty żyjącej (także roślin i zwierząt), bo jest koniecznym warunkiem inicjowania zmian w sobie samym i w innych rzeczach. Dusza ludzka pełni funkcje: wegetatywną, zmysłową i rozumną, przy czym dwm ostatnim - właściwym tylko człowiekowi - odpowiadają cnoty. Duszy zmysłowej, cnoty etyczne tj. zalety, ktrych celem jest działanie praktyczne, natomiast duszy rozumnej, cnoty dianoetyczne tj. zalety rozumu, ktrych celem jest poznanie.

Cnoty etyczne nabywane są na drodze wychowania przez przyzwyczajenie się do wybierania właściwych celw. Właściwy wybr polega na zachowaniu złotego środka pomiędzy skrajnościami będącymi przeciwieństwem cnoty. Należy jednak pamiętać, że sam umiar nie czyni każdego działania dobrym, ponieważ niektre działania są złe z samej istoty. Najważniejszą cnotą etyczną jest sprawiedliwość

Pośrd cnt dianoetycznych wyrżnia się rozsądek i mądrość. Rozsądek kieruje życiem praktycznym człowieka wskazując środki odpowiednie do osiągnięcia poprawnie wybranych celw. Mądrość pokrywa się z wiedzą teoretyczną, polegającą zarwno na intuicyjnym ujęciu zasad, jak i na poznaniu wnioskw.

Wychwalanie aktywności duszy w porwnaniu z ciałem wynika z bezpośrednich pobudek politycznych Arystotelesa. Mwił on otwarcie, że jeśli się będzie wyżej cenić duszę ludzką od ciała, to i w organizmie państwa duszę państwa będzie trzeba uznać za ważniejszy element niż ten, ktry ma za zadanie zaspakajanie koniecznych potrzeb. Za taką swoistą duszę państwa uważał on wojownikw, przedstawicieli sądzącej sprawiedliwości, a nadto członkw rady, ktrych działalność stanowi wyraz mądrości politycznej .

Dusza i ciało człowieka tworzą swoistą całość w filozofii Arystotelesa, a nie dwa oddzielne byty tak jak było u Platona.





BIBLIOGRAFIA:

Mity, mędrcy, polityka - A. Krawczuk

Arystoteles – K. Leśniak

Zarys historii filozofii – J. Legowicz






Przykadowe prace

Droga polski do niepodległości

Droga polski do niepodległości Początki nowej niewoli Polska po wojnie znalazła się w władzy komunistw. Rząd Związku Radzieckiego ekspansywnie narzucał krajom satelickim swoją władzę, system ustrojowy. Na mocy postanowień Jałcie i Poczdamie znaleźli&#...

Historia filozofii - od filozofii przyrody do Karola Wojtyły

Historia filozofii - od filozofii przyrody do Karola Wojtyły Filozofia przyrody z Demokrytem TALES z MILEU Tales pytał o to co pierwsze i dał sobie odpowiedz ze z WODY – rozumowanie wody bardzo szeroko (para wodna, ld) . do wody sprowadził rzeczywistość jeden czynnik czyli MO...

Jod jako jeden z mikroskładnikw

Jod jako jeden z mikroskładnikw JOD W odrżnieniu od większości mikroelementw jod nie jest metalem, a czarnoszarym połyskliwym kryształem. W przyrodzie spotkać go można wszędzie, aczkolwiek w minimalnych stężeniach. Nasz organizm zawiera ok. 0,025 g jodu w postaci soli ...

Historia administracji.

Historia administracji. Wykład 1 NAUKA- (Uwzględniając przedmiot, metody badań) dzielimy na : *nauki teoretyczne, nauki podstawowe, pojęcie abstrakcyjne, twierdzenia analityczne, * nauki stosowane, nauki praktyczne, problemy pragmatyczne, umiejętności, praktyczne działania,* Nau...

"Awarie i katastrofy w Polsce po 1980r."

"Awarie i katastrofy w Polsce po 1980r." 21 listopada 2006r w Polsce o godzinie 16.30 wydarzyła się największa katastrofa w grnictwie od 27 lat. Miła ona miejsce w Rudzie Śląskiej w kopalni Halemba. Wszyscy grnicy, ktrzy przebywali wwczas w kopalni zginęli. Śmierć poniosło 2...

Biografia - Marilyn Monroe

Biografia - Marilyn Monroe Marilyn Monroe przyszła na świat pierwszego czerwca 1926 roku, o godzinie 9:30 w miejskim szpitalu w Los Angeles. Właściwie Norma Jeane Mortenson (Mortenesen), w młodości znana także jako Norma Jean Baker, nieślubna zresztą crka Gladys Baker. Ojcem d...

Syzyfowe Prace Stefana Żeromskiego - streszczenie.

Syzyfowe Prace Stefana Żeromskiego - streszczenie. Jest mroźna zima. Niezamożni państwo Borowiczowie, rodzice małego Marcinka, postanawiają oddać swoją pociechę na stancję przygotowującą syna do pjścia do gimnazjum w mieście Klerykw. W nowym domu chło...

Joachim Peters - ofiarą systemu totalitarnego - charakterystyka z elementami rozprawki.

Joachim Peters - ofiarą systemu totalitarnego - charakterystyka z elementami rozprawki. Joachim Peters to przedstawiciel narodu niemieckiego. Był zbiegłym więźniem obozu koncentracyjnego, rannym, potrzebującym pomocy. Liczył około 50-60 lat. Należał do grupy zdolnych nauko...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry