• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Krzy&#38...

Nawigacja

Krzyżacy (w wieku XIII - XV)



Krzyżacy (w wieku XIII - XV)




KRZYŻACY, właściwie Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, przyjęta w Polsce nazwa niemiecka zakonu rycerskiego, w Niemczech zwany Zakonem Niemieckim; zał. 1190 w Palestynie i przekształcony 1198 w zakon rycerski; głwnym jego zadaniem miała być opieka nad pielgrzymami i chorymi oraz walka z tzw. niewiernymi; na jego czele stał wielki mistrz i kapituła. Wobec naporu muzułmanw w Palestynie i w poszukiwaniu nowych terenw działania Wielki Mistrz rozpoczął starania o przeniesienie zakonu do Europy. Zakon ten był obok joannitw i templariuszy jednym z trzech największych zakonw rycerskich, ktre powstały na fali krucjaty w XII wieku.

W 1230 roku Krzyżacy rozpoczynają walkę zbrojną przeciw Prusom. W pierwszej fazie umacniają się na terenie ziemi chełmińskiej skąd atakują kraj Pomezanw. Podbj Pomezanii nastąpił w dużej mierze przy pomocy rycerstwa niemieckiego, ktre sprowadził na pomoc Zakonowi margrabia Miśni, Henryk Wspaniały. W ciągu 10 lat Krzyżacy opanowali Prusy Grne (do rzeki Pasłęki). Książę pomorski Świętopełk zrozumiał wwczas niebezpieczeństwo grożące ze strony Krzyżakw i poparł wybuch powstania pruskiego wypowiadając wojnę Zakonowi w 1242 r. System zamkw obronnych zbudowanych w tym czasie przez Krzyżakw i pomoc rycerstwa niemieckiego, spowodowały, że Świętopełk został zmuszony do podpisania w 1248 roku pokoju w Kowalowym Ostrowiu, co zdecydowało o klęsce pierwszego powstania pruskiego i o podpisaniu układu w Dzierzgoniu w 1249 roku. Na mocy układu w Dzierzgoniu Prusowie przenieśli się za Pasłękę, a świeżo zdobyte tereny zostały powoli skolonizowane przez chłopw sprowadzanych z Mazowsza, Czech i Niemiec. Drugi etap podboju Prusw zaczął się już jednak w rok po układzie w Dzierzgoniu. Po ugruntowaniu władzy na dotychczasowych terenach, Krzyżacy przystąpili do podboju Prus Dolnych i Sambii. Tym razem z pomocą pospieszył krl Czech Ottokar II. Na jego cześć nazwano nowo założone miasto nad Pregołą – Krlewiec.

W 1226 roku książę mazowiecki Konrad zaprosił za namową Jadwigi Śląskiej zakon na swoje ziemie przyznając im w dzierżawę ziemię chełmińską, z ktrej zakon miał dogodną bazę do rozpoczęcia walk z plemionami Prusw, ktre zagrażały płnocnym rubieżom Mazowsza. Cesarz Niemiecki Fryderyk II oraz papież Grzegorz IX zezwolili oficjalnie zakonowi na założenie na terenach odebranych Prusom swojego własnego księstwa, ktre formalnie miało stać się częścią Cesarstwa Niemiec i jednocześnie lennem książąt mazowieckich. W 1260 roku wybuchło powstanie Prusw pod wodzą Herkusa Monte, ktre zakończyło się niemal sukcesem, jednak ponowne, szybkie wsparcie Cesarza Niemiec dla zakonu oraz sprawdzona technika budowania twierdz i stosowanie terroru spowodowała, że w 1274 roku powstanie upadło. Przywdca został pojmany przez Krzyżakw i powieszony, a sami Prusowie praktycznie wycięci w pień lub zamienieni w niewolnikw. W trakcie tych wszystkich walk powstała na terenie Prus świetnie zorganizowana sieć zamkw i twierdz, wokł ktrych zaczęły powstawać rolniczo-leśne latyfundia bezpośrednio zarządzane przez rycerzy zakonnych. W Prusach powstało państwo krzyżackie, zorganizowane centralistycznie, w ktrym klasę rządzącą stanowili bracia rycerze pochodzenia niemieckiego, a poddanych, stopniowo germanizowani Prusowie oraz osadnicy pochodzenia niemieckiego, polskiego i litewskiego. Niebezpieczeństwo ze strony nowego tworu państwowego dostrzeżono dopiero po bezprawnym zagarnięciu przez Krzyżakw Pomorza Gdańskiego w latach 1308-1309. Początkowo prbowali oni uzyskać zgodę krla polskiego na włączenie Pomorza do swojego państwa. Gdy jednak okazało się, że Władysław Łokietek (ok. 1260-1333) nie ma zamiaru pjść w stosunku do nich na jakiekolwiek ustępstwa, sprzymierzyli się z Janem Luksemburskim i uderzyli w 1327 roku na Kujawy i Wielkopolskę. Wtedy stoczono nierozstrzygniętą w roku 1331, bitwę pod Płowcami, ktra pomimo że nie zmusiła zakonu do oddania Pomorza, obaliła mit, że Krzyżacy są niezwyciężeni. Zakon nadal prbował atakować Kujawy i Wielkopolskę metodą wojen podjazdowych, jednak cierpliwa obrona i działania dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego zmusiły wreszcie zakon do podpisania pokoju w Kaliszu w 1343 roku, w ktrym zakon zrezygnował z podboju Kujaw zaś przyszłość Pomorza i ziemi chełmińskiej miała być rozstrzygnięta przez sądy papieskie. Zakon jednak nie oddał nigdy dobrowolnie ani piędzi ziemi mimo trzech kolejnych wyrokw sądu papieskiego nakazujących zwrot Pomorza i innych wcześniej zagarniętych ziem polskich (w Inowrocławiu w 1321 roku i Warszawie w 1339 roku.)

Pokj w Kaliszu zmusił jednak zakon do zaprzestania atakw na Polskę. Zakon skierował swoje zbrojne ostrze przeciw Litwie, zajmując częściowo Żmudź. Zmusiło to księcia litewskiego Jagiełłę do przyjęcia chrztu, na ktrym dostał imię Władysław oraz ożenku z crką Ludwika Węgierskiego – Jadwigą zapoczątkowując Unię Polsko-Litewską. Jagiełło na skutek ciągłych walk podjazdowych na Kujawach i na Litwie prowadzonych przez zakon, zdecydował się ostatecznie na rozpoczęcie wielkiej wojny (1409-1411), ktrej kulminacyjnym momentem była bitwa pod Grunwaldem, a uwieńczeniem pokj w Toruniu (1411). Pokj ten został mimo zwycięskiej kampanii wojskowej wymuszony na Jagielle oglną sytuacją polityczną Polski, gdyż w obronie zakonu stanęła koalicja władcw z dynastii Luksemburskiej – Jana, ks. zgorzeleckiego, Wacława, krla Czech oraz krla Węgier Zygmunta. Pokj ten nie oddał ponownie Pomorza ani ziemi chełmińskiej, zmusił jednak zakon do zaprzestania atakw na Litwę i Polskę. Zakon zaczął od tego czasu tracić na sile, a jego sytuacja ekonomiczna pogorszyła się na skutek blokady wymiany handlowej prowadzonej przez Polskę i Litwę. 6 lutego 1454 roku wybuchło wewnątrz państwa zakonnego powstanie mieszczan, ktre wsparł krl Kazimierz Jagiellończyk (wojna trzynastoletnia), stosując przeciw zakonowi tę samą taktykę wojen podjazdowych, ktre prowadził niegdyś sam Zakon.. Klęska Zakonu w wojnie trzynastoletniej (w l. 1454-1466) spowodowała utratę samodzielności państwa krzyżackiego i znaczne okrojenie jego terytorium. Na mocy pokoju toruńskiego (1466) do Polski zostało przyłączone Pomorze Gdańskie z ziemią chełmińską oraz zachodnia część Prus - z Warmią, Malborkiem i Elblągiem. Pozostała część posiadłości krzyżackich ze stolicą w Krlewcu stała się lennem Polski. Wielki mistrz został wasalem krla polskiego, zobowiązał się też przyjmować do Zakonu Polakw. Oprcz tego Wielki Mistrz zgodził się być lennikiem krla Polski i przenisł swoją stolicę do Krlewca. Mimo to, zakon wciąż co jakiś czas organizował łupieżcze wypady na tereny Warmii i Mazur, jednak już bez większych rezultatw. Zmuszony przez koneksje rodzinne oraz dla zachowania pokoju wewnętrznego, ostatni Wielki Mistrz zakonu Albrecht Hohenzollern przeszedł na Luteranizm, co położyło kres istnieniu państwa zakonnego. Państwo zarządzane przez Albrechta, mimo że wciąż dość silne militarnie, znalazło się w prżni politycznej, co wykorzystał krl polski Zygmunt Stary i zmusił Albrechta do hołdu lennego w 1525 r.

Warunki pokoju toruńskiego, choć nie w pełni przez Krzyżakw dotrzymane, były całkowitą klęską polityczną Zakonu. Upadkowi państwa zakonnego nie potrafili zapobiec też dwaj ostatni wielcy mistrzowie wybrani na to stanowisko spoza członkw Zakonu.






Przykadowe prace

Neoklasyczna teoria cen: A. Marshall. Teoria rwnowagi rynku, teoria popytu.

Neoklasyczna teoria cen: A. Marshall. Teoria rwnowagi rynku, teoria popytu. Centralną część doktryny ekonomicznej Marshalla zajmuje jego teoria popytu, podaży i rwnowagi, będąca w znacznej mierze syntezą dorobku ekonomii klasycznej i koncepcji szkł kierunku marginalistycznego. Twrcy ...

Polityka regionalna i fundusze strukturalne UE

Polityka regionalna i fundusze strukturalne UE Polityka regionalna i fundusze strukturalne Unii Europejskiej Czy polityka regionalna jest konieczna? Unia Europejska jest jedną z najbogatszych stref gospodarczych świata, jednak wciąż jeszcze występują znaczne rżnice pomiędzy poszczeglny...

Ekonomika turystyki-wykłady AWF

Ekonomika turystyki-wykłady AWF Przesłanki rozwoju i upowszechniania się turystyki: *cywilizacja (ułatwienie,śr.masow prz, wykształcenie) *urbanizacja (rozwj miast) *mobilność (rozwj transportu) *czas wolny *siła nabywcza ludności (fundusz konsumpcji swobodnej) *środowisko...

Cywilizacja i kultura-historyczne powiązanie pojęć

Cywilizacja i kultura-historyczne powiązanie pojęć Kultura (z łaciny cultura – uprawa, kształcenie), całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości, a także ogł wartości, zasad i norm wspłżycia przyjętych przez dane zbiorowości; wszystko t...

Cele i rodzaje terapii zajęciowej

Cele i rodzaje terapii zajęciowej Wartość zajęcia i pracy jako środka leczniczego, znana już była dawno. Egipcjanie, na przykład, zalecali gry i pracę dla umysłowo chorych. Galen w swoich rozprawach pisał, że zajęcie jest najlepszym naturalnym lekarzem i podstaw...

Rola gminy w kształtowaniu się samorządności obywateli

Rola gminy w kształtowaniu się samorządności obywateli U podstaw samorządności leży uznanie podmiotowości obywateli, ich zdolności do podejmowania decyzji dotyczących życia społecznego, bycia odpowiedzialnym za siebie, własną rodzinę i społec...

Praca maturalna: Mowa zakochanych w epoce staropolskiej i dziś.

Praca maturalna: Mowa zakochanych w epoce staropolskiej i dziś. Tematem mojej prezentacji jest mowa zakochanych w epoce staropolskiej i dziś. Na początku należy rozważyć, czym jest język zakochanych . Można powiedzieć, że jest to swoisty kod służący porozu...

Tragizm Antygony

Tragizm Antygony Antygona to antyczny dramat, napisany przez Sofoklesa. Akcja dramatu oparta jest na fatum krążącym nad rodem Labdakidw. Tragedia rozpoczyna się w momencie, gdy władzę w Tebach obejmuje Kreon. Nowy krl wydaje zakaz pogrzebania zwłok Polinejklesa, uznając go za zdrajcę...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry