• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: kultura ...

Nawigacja

kultura średniowiecza



kultura średniowiecza




Kultura średniowiecza dzieli się na 2 okresy: romański i gotycki



Okres romański

W okresie tym zachodzą wielkie zmiany w kulturze i sztuce - chrześcijański Zachd powoli wychodził z okresu barbaryzacji spodowodowanej upadkiem Cesarstwa Rzymskiego i najazdami germańskimi. Pierwszym okresem ożywienia był tzw.

Renesans karoliński

Były to czasy ozywienia kulturalnego spowodowanego działaniami cesarza Karola Wielkiego. Zaczął on od reformy ( a raczej odbudow) szkolnictwa. Podejmując ją zwrcił się o pomoc do najbardziej oświeconych osrodkw wczesnej Europy łacińskiej: klasztorw Irlandii. W obrębie swego imperium Karol przeprowadził reformę nauczania w szkołach klasztornych, a następnie polecił biskupom organizować szkoły katedralne w stolicach diecezji. Do zreformowanych (wg programu tzw. 7 sztuk wyzwolonych - gramatyka, retoryka, dialektyka, arytmetyka, geometria, astronomia i muzyka) szkł mogli uczęszczać nie tylko kandydaci na duchownych ale i ludzie świeccy.

Za panowania Karola nastapił rozwj dziejopisarstwa - spisywano roczniki, a wybitny historyk Einhard napisał biografię cesarza, będąćą wzorem dla pźniejszych prac tego typu. Rwnolegle z odrodzeniem piśmiennictwa rozwijała się sztuka, ktra nawiązywała do tradycji antycznych, lecz jednocześnie dążyła do stworzenia swego włąsnego programu. Najważniejszą dziedziną sztuki była architektura sakralna i świecka, głwnym zabytkiem architektury karolińskiej (ktra nosiła już w sobie zarodki stylu romańskiego) jest kaplica pałacowa w Akwizgranie.



XI wiek

Po okresie zastoju kulturalnego po rozpadzie monarchii karolińskiej w 2 poł. IX wieku oraz X wieku, kolejnym okresem ozywienia był wiek XI. Wyraźne są zmiany światopoglądowe - dążność do wyzowlenia się wczesnych ludzi z panującego dotąd bezapelacyjnie partykularyzmu, ktra znalazła wyraz w pielgrzymkach religijnych oraz przedsięwzieciach militarnych (krucjaty).

Na przełomie XI i XII wieku nastąpił wielki rozwj szkolnictwa - powstały szkoły, ktre możemy nazwać "preuniwersyteckimi" (najsłynniejsze w Oksfordzie, Paryżu, Chartres, Bolonii), rozpoczął sie rozwj nauki prawa i filozofii. Wśrd filozofw tego okresu nalezy wyrżnić Abelarda (1079 - 1142) oraz Bernarda z Clairvaux (1091 - 1153).

Rozwijało się także piśmiennictwo - poezja religijna oraz eposy rycerskie (pierwszy z nich to słynna "Pieśń o Rolandzie").

Najważniejszą jednak dziedziną sztuki jednak nadal była architektura. Powiększenie potencjału gospodarczego krajw Europy Zachodniej odbiło się w sposb bezpośredni na ich budownictwie. Umożliwiło to podjęcie na przełomie X i XI wieku wielkich inwestycji budowlanych, ktrych śladem są przede wszystkim zachowane do dziś świątynie. W oparciu o tradycje rzymskie,a pod wpływem sztuki wschodniej (przenikającej z obszaru Hiszpanii) powstał wwczas w południowej Francji nowy styl, nazwany pźniej romańskim.

Budowle wzniesione w tym stylu cechują się: masywnymi sklepieniami kolebkowymi i krzyzowymi, grubymi murami, niewielkimi otworami okiennymi i drzwiowymi, mrocznymi wnętrzami. Jako elementy dekoracyjne stosowano rzeżby (jeszcze nieporadna), płaskorzeźby i malowidła ścienne oraz witraże.



Okres gotycki

XIII wiek

Ten wiek to kolejny okres burzliwego rozwoju kultury średniowiecznej. Powstały szkoły wyższe - uniwersytety: najstarsze uczelnie tego typu tworzyły się samorzutnie, w Paryżu ze specjalizacją w dziedzinie sztuk wyzwolonych i teologii, w Bolonii w zakresie prawa, w Salerno w zakresie medycyny. Wykładowcy i studenci tworzyli własną korporację (to właśnie stąd pochodzi nazwa uniwersytet - "universitas"). Uniwersytety otrzymywały przywileje papieskie i moarsze. Miały prawo wyboru swych wąłdz, włąsne sądownictwo, prawo nadawania stopni naukowych. Do najważniejszych uniwersytetw należały: Ca,bridge (1209), Oksford (1214), Padwa (1222) i paryska Sorbona (1253).

XIII wiek to okres największego rozkwitu średniowiecznej filzofii - scholastyki. Decydujące znaczenie miało zapoznanie się uczonych Europy łacińskiej z pismami Arystotelesa za pośrednictwem filzofw arabskich (Awicenna, Awerroes i inni). Wykształciły się kierunki i systemy filozoficzne - najbardziej tradycyjny nurt nawiązywał do koncepcji św. Augustyna (ten z kolei stworzył swj system w oparciu o filozofię platońską); inny wzorował się na arabskim Awerroesie (ten miał wiele wsplnego panteizmem i tradycją Plotyna); wreszcie najbardziej wpływowy stał się z czasem tomizm - kierunek stworzony przez dominikanw Alberta Wielkiego (zm. 1280) i Tomasza z Akwinu (1225 - 1274). Ten ostatni był chrześcijańską formą intepretacji dorobku arystotelizmu, wzbogaconego o liczne nowe elementy.

Niewątpliwy postep, ktry zaznaczył się w innych dziedzinach zycia nie ominął budownictwa. W końcu XII wieku zastoswano w nim pewene innowacje konstrukcyjne, ktre przed architektami otworzyły szerokie mozliwości twrcze, a uprawianej przez nich sztuce nadały cechy nowego stylu, nazwanego z czasem gotyckim.

Z innowacji tych wysuwają się na czoło dwie - pierwsza polegała na stworzeniu nowego, tzw. gotyckiego (żebrowego) sklepienia, druga - na zastosowaniu łuku ostrego (zastąpił on romański łuk o kształcie zblizonym do płokręgu). Zastosowanie obu wynalazkw pozwoliło architektom na znaczne podwyższenie budowli i częciowe zastąpienie ścian przez powiększone do wielkich rozmiarw okna. Nadawało to budowlom gotyckim wrażenie nie spotykanej dotąd lekkosci.

W sztukach plastycznych rwnież odnotowano postęp. Dotyczy to głwnie rzeżby, ktra z elementu czysto dekoracyjnego stała się samodzielnym dziełem sztuki. Przestała byc niedolnym kopiowaniem w kamieniu malarstwa i zaczęła w realistyczny sposb odtwarzać modele wzięte z życia. W malarstwie uderza coraz śmielsze operowanie żywymi barwami, lecz jeszcze większe wrażenie robią wspaniałe gotyckie witraże.

XIV wiek

W tym okresie pojawiają się już nowe elementy w kulturze średniowiecznej, elementy ktre zaczną dominowac w kulturze odrodzenia. I tak w filozofii typowo średniowieczna doktryna, jaką był tomizm została wyparta przez scholastyczny sceptycyzm, ktrego nawybitniejszym przedstawicielem był Wilhelm Ockham (zm. 1347). Doktryna ta swym kryrtycznym podejściem do rozumowego udowadniania prawd wiary ułatwi myślicielom renesansu zniszenie średniowiecznej scholastyki.

Renesansowe elementy można dostrzec także w literaturze - tworzyli tacy poeci jak Dante Alighieri (1265 - 1321), autor "Boskiej Komedii" czy Francesco Petrarca (1304 - 1374), autor typowo renesansowych już sonetw. Sekundował im już piszący po włosku Boccacio, autor "Dekamerona".

Rosło zainteresowanie sztuką i kulturą antyczną. Rozwj dotknął także sztuki plastyczne - w malarstwie zerwano z formalizmem oraz rutyną poprzednich stuleci i zblizył artystę do natury. Wielkim rzeźbiarzem i malarzem epoki był Giotto (1266 - 1334). W architekturze panujący dotąd styl gotycki zaczął ulegac wpływom antyku dopiero w ciągu XV w., otwierając drogę stylowi renesansowemu. Oprcz ośrodka włoskiego sztuka rozwijała się rwnież w regionie burgundzko - flamandzkim.






Przykadowe prace

Rynek pracy i jego elementy.

Rynek pracy i jego elementy. 1.POJĘCIE RYNKU. Rynek jest instytucją, ktra umożliwia zawarcie transakcji między sprzedającym a kupującym. Każdy rynek ma określoną strukturę. Strukturę tę tworzą kupujący i sprzedający, ktrzy mogą być partnerami r...

Etos rycerski wobec "etosu maski"

Etos rycerski wobec "etosu maski" Czym był etso rycerski tak naprawde ta Konrada Wallenroda? Co było powodem, że go złamał? Czy możemy powiedzieć, że "załozył maske" na swoje oblicze, zachowania? Uważam, że etos rycerski dla Konrada był jedna z niewielu rzeczy, kt...

Opracowane dzieła z XX lecia

Opracowane dzieła z XX lecia XX LECIE. 1) PROCES Franz Kafka. Boh Jzef K – każdy i nikt jednocześn. Pozbawiony indywidual, samotny, wyalien ze społecz. Nie miał rodziny, przjac. Nudne, monotonn pozbaw wartości życie, bez miłości, namiętnośc. Egzystuje. Wyeliminow &...

Sejm

Sejm Sejm jako organ ustawodawczy. Sejm jest jednym z dwch - obok Senatu - organw ustawodawczych. Jest organem przedstawicielskim, gdyż pochodzi z bezpośrednich wyborw. Reprezentuje - podobnie jak Prezydent i Senat - suwerenne prawa narodu, przekazane mu przez akt wyboru. Zakres kompetencji obu orga...

Rola państwa w gospodarce rynkowej

Rola państwa w gospodarce rynkowej SPIS TREŚCI Wstęp. I. Pojęcie państwa II. Tradycyjne ujęcia roli państwa w gospodarce ? dobro wsplne a dobra publiczne i metody ich produkcji ? państwo jako producent, a państwo jako gwarant dbr publicznych ? oddziaływanie przez...

Komisja Edukacji Narodowej, Herbart, Spencer, Dietl, Dewey, Kerschensteiner, Key.

Komisja Edukacji Narodowej, Herbart, Spencer, Dietl, Dewey, Kerschensteiner, Key. Na przełomie XVII i XVIIIw. nastąpił kryzys gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej, ponieważ wystąpiła gorsza koniunktura na zborze. Nieubłaganie magnateria przejmowała władze w kraju, a szla...

Porwnaj funkcjonowanie motywu szatana w wybranych utworach literackich rżnych epok.

Porwnaj funkcjonowanie motywu szatana w wybranych utworach literackich rżnych epok. ?(...) o wielkiej rzeczy traktować dzisiaj będziemy ? a może zresztą nie wielkiej wcale, co mwię, pewnie, że niewielkiej, małej, maleńkiej, najmniejszej na świecie, to jasne, bo jeś...

Mit Syzyfa a życie wspłczesne

Mit Syzyfa a życie wspłczesne Syzyf został surowo ukarany przez bogw – skazany na niekończące się wtaczanie pod grę kamienia, ktry i tak spadał, gdy bohater był już blisko szczytu. Gdy myślę o jego losach, zastanawia mnie, czy ten miał nadzieję, ...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry