• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: kultura ...

Nawigacja

kultura średniowiecza



kultura średniowiecza




Kultura średniowiecza dzieli się na 2 okresy: romański i gotycki



Okres romański

W okresie tym zachodzą wielkie zmiany w kulturze i sztuce - chrześcijański Zachd powoli wychodził z okresu barbaryzacji spodowodowanej upadkiem Cesarstwa Rzymskiego i najazdami germańskimi. Pierwszym okresem ożywienia był tzw.

Renesans karoliński

Były to czasy ozywienia kulturalnego spowodowanego działaniami cesarza Karola Wielkiego. Zaczął on od reformy ( a raczej odbudow) szkolnictwa. Podejmując ją zwrcił się o pomoc do najbardziej oświeconych osrodkw wczesnej Europy łacińskiej: klasztorw Irlandii. W obrębie swego imperium Karol przeprowadził reformę nauczania w szkołach klasztornych, a następnie polecił biskupom organizować szkoły katedralne w stolicach diecezji. Do zreformowanych (wg programu tzw. 7 sztuk wyzwolonych - gramatyka, retoryka, dialektyka, arytmetyka, geometria, astronomia i muzyka) szkł mogli uczęszczać nie tylko kandydaci na duchownych ale i ludzie świeccy.

Za panowania Karola nastapił rozwj dziejopisarstwa - spisywano roczniki, a wybitny historyk Einhard napisał biografię cesarza, będąćą wzorem dla pźniejszych prac tego typu. Rwnolegle z odrodzeniem piśmiennictwa rozwijała się sztuka, ktra nawiązywała do tradycji antycznych, lecz jednocześnie dążyła do stworzenia swego włąsnego programu. Najważniejszą dziedziną sztuki była architektura sakralna i świecka, głwnym zabytkiem architektury karolińskiej (ktra nosiła już w sobie zarodki stylu romańskiego) jest kaplica pałacowa w Akwizgranie.



XI wiek

Po okresie zastoju kulturalnego po rozpadzie monarchii karolińskiej w 2 poł. IX wieku oraz X wieku, kolejnym okresem ozywienia był wiek XI. Wyraźne są zmiany światopoglądowe - dążność do wyzowlenia się wczesnych ludzi z panującego dotąd bezapelacyjnie partykularyzmu, ktra znalazła wyraz w pielgrzymkach religijnych oraz przedsięwzieciach militarnych (krucjaty).

Na przełomie XI i XII wieku nastąpił wielki rozwj szkolnictwa - powstały szkoły, ktre możemy nazwać "preuniwersyteckimi" (najsłynniejsze w Oksfordzie, Paryżu, Chartres, Bolonii), rozpoczął sie rozwj nauki prawa i filozofii. Wśrd filozofw tego okresu nalezy wyrżnić Abelarda (1079 - 1142) oraz Bernarda z Clairvaux (1091 - 1153).

Rozwijało się także piśmiennictwo - poezja religijna oraz eposy rycerskie (pierwszy z nich to słynna "Pieśń o Rolandzie").

Najważniejszą jednak dziedziną sztuki jednak nadal była architektura. Powiększenie potencjału gospodarczego krajw Europy Zachodniej odbiło się w sposb bezpośredni na ich budownictwie. Umożliwiło to podjęcie na przełomie X i XI wieku wielkich inwestycji budowlanych, ktrych śladem są przede wszystkim zachowane do dziś świątynie. W oparciu o tradycje rzymskie,a pod wpływem sztuki wschodniej (przenikającej z obszaru Hiszpanii) powstał wwczas w południowej Francji nowy styl, nazwany pźniej romańskim.

Budowle wzniesione w tym stylu cechują się: masywnymi sklepieniami kolebkowymi i krzyzowymi, grubymi murami, niewielkimi otworami okiennymi i drzwiowymi, mrocznymi wnętrzami. Jako elementy dekoracyjne stosowano rzeżby (jeszcze nieporadna), płaskorzeźby i malowidła ścienne oraz witraże.



Okres gotycki

XIII wiek

Ten wiek to kolejny okres burzliwego rozwoju kultury średniowiecznej. Powstały szkoły wyższe - uniwersytety: najstarsze uczelnie tego typu tworzyły się samorzutnie, w Paryżu ze specjalizacją w dziedzinie sztuk wyzwolonych i teologii, w Bolonii w zakresie prawa, w Salerno w zakresie medycyny. Wykładowcy i studenci tworzyli własną korporację (to właśnie stąd pochodzi nazwa uniwersytet - "universitas"). Uniwersytety otrzymywały przywileje papieskie i moarsze. Miały prawo wyboru swych wąłdz, włąsne sądownictwo, prawo nadawania stopni naukowych. Do najważniejszych uniwersytetw należały: Ca,bridge (1209), Oksford (1214), Padwa (1222) i paryska Sorbona (1253).

XIII wiek to okres największego rozkwitu średniowiecznej filzofii - scholastyki. Decydujące znaczenie miało zapoznanie się uczonych Europy łacińskiej z pismami Arystotelesa za pośrednictwem filzofw arabskich (Awicenna, Awerroes i inni). Wykształciły się kierunki i systemy filozoficzne - najbardziej tradycyjny nurt nawiązywał do koncepcji św. Augustyna (ten z kolei stworzył swj system w oparciu o filozofię platońską); inny wzorował się na arabskim Awerroesie (ten miał wiele wsplnego panteizmem i tradycją Plotyna); wreszcie najbardziej wpływowy stał się z czasem tomizm - kierunek stworzony przez dominikanw Alberta Wielkiego (zm. 1280) i Tomasza z Akwinu (1225 - 1274). Ten ostatni był chrześcijańską formą intepretacji dorobku arystotelizmu, wzbogaconego o liczne nowe elementy.

Niewątpliwy postep, ktry zaznaczył się w innych dziedzinach zycia nie ominął budownictwa. W końcu XII wieku zastoswano w nim pewene innowacje konstrukcyjne, ktre przed architektami otworzyły szerokie mozliwości twrcze, a uprawianej przez nich sztuce nadały cechy nowego stylu, nazwanego z czasem gotyckim.

Z innowacji tych wysuwają się na czoło dwie - pierwsza polegała na stworzeniu nowego, tzw. gotyckiego (żebrowego) sklepienia, druga - na zastosowaniu łuku ostrego (zastąpił on romański łuk o kształcie zblizonym do płokręgu). Zastosowanie obu wynalazkw pozwoliło architektom na znaczne podwyższenie budowli i częciowe zastąpienie ścian przez powiększone do wielkich rozmiarw okna. Nadawało to budowlom gotyckim wrażenie nie spotykanej dotąd lekkosci.

W sztukach plastycznych rwnież odnotowano postęp. Dotyczy to głwnie rzeżby, ktra z elementu czysto dekoracyjnego stała się samodzielnym dziełem sztuki. Przestała byc niedolnym kopiowaniem w kamieniu malarstwa i zaczęła w realistyczny sposb odtwarzać modele wzięte z życia. W malarstwie uderza coraz śmielsze operowanie żywymi barwami, lecz jeszcze większe wrażenie robią wspaniałe gotyckie witraże.

XIV wiek

W tym okresie pojawiają się już nowe elementy w kulturze średniowiecznej, elementy ktre zaczną dominowac w kulturze odrodzenia. I tak w filozofii typowo średniowieczna doktryna, jaką był tomizm została wyparta przez scholastyczny sceptycyzm, ktrego nawybitniejszym przedstawicielem był Wilhelm Ockham (zm. 1347). Doktryna ta swym kryrtycznym podejściem do rozumowego udowadniania prawd wiary ułatwi myślicielom renesansu zniszenie średniowiecznej scholastyki.

Renesansowe elementy można dostrzec także w literaturze - tworzyli tacy poeci jak Dante Alighieri (1265 - 1321), autor "Boskiej Komedii" czy Francesco Petrarca (1304 - 1374), autor typowo renesansowych już sonetw. Sekundował im już piszący po włosku Boccacio, autor "Dekamerona".

Rosło zainteresowanie sztuką i kulturą antyczną. Rozwj dotknął także sztuki plastyczne - w malarstwie zerwano z formalizmem oraz rutyną poprzednich stuleci i zblizył artystę do natury. Wielkim rzeźbiarzem i malarzem epoki był Giotto (1266 - 1334). W architekturze panujący dotąd styl gotycki zaczął ulegac wpływom antyku dopiero w ciągu XV w., otwierając drogę stylowi renesansowemu. Oprcz ośrodka włoskiego sztuka rozwijała się rwnież w regionie burgundzko - flamandzkim.






Przykadowe prace

Jesteś chora, opisujesz lekarzowi co ci dolega.

Jesteś chora, opisujesz lekarzowi co ci dolega. Bonjour docteur. Je ne vais pas bien, a moins gue je sius malade. DOCTEUR: Qu`est-ce qui vous fait mal? J`ai mal a la tete et un peu au ventre. Ce matin j`ai vomi. J`ai difficulte a dormir parce que j`ai de la fievre et la diarrhee. DOCTEUR: Deshabillez-vous! Respire...

Jan Kochanowski: fraszki, pieśni i treny - omwienie.

Jan Kochanowski: fraszki, pieśni i treny - omwienie. Fraszki We fraszce Do Mikołaja Firleja autor odpowiada na postawiony mu zarzut, iż pisze rzeczy ktrych by się przed panną czytać nie godziło. Buntuje się on przeciwko obyczajom panującym na dworach i popiera życie, w k...

Funkcje i formy handlu detalicznego

Funkcje i formy handlu detalicznego Handel detaliczny – to ostatnie ogniwo w kanale dystrybucji ktry łączy producenta i konsumenta. Handel detaliczny oferuje zrżnicowane towary, produkowane przez rżnych wytwrcw, w miejscach najbardziej dogodnych dla konsumentw. Funkcje: - zakup towarw – z...

Przygotowanie i negocjowanie preliminarza konferencji, spotkania, imprezy gastronomicznej.

Przygotowanie i negocjowanie preliminarza konferencji, spotkania, imprezy gastronomicznej. Na samym początku wyjaśnię słowo preliminarz: jest to planowe zestawienie dochodw lub wydatkw danej jednostki bądź projekt budżetowy. Gdy dochodzi do spotkania dyrektora z klientem, ktry ch...

Sprawozdanie ze spotkania św Piotra z Jezusem

Sprawozdanie ze spotkania św Piotra z Jezusem Sprawozdanie ze spotkania św. Piotra z Jezusem Nastawał świt. Święty Piotr wraz z Nazariuszem kierowali się ku rwninom Kampanii. Blask słońca wschodzącego zza Gr Albańskich oświetlił drzewa, wille i łuki wod...

Rodzaje umw o pracę

Rodzaje umw o pracę Zgodnie z nowym brzmieniem art. 22 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do osobistego wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania prac...

"Cierpienie i zło, ktre jednych odrzucało od Boga, innych przynaglało do wpadnięcia w jego ramiona" (ks. Jzef Sadzik)- ludzkie postawy wobec cierpienia.

"Cierpienie i zło, ktre jednych odrzucało od Boga, innych przynaglało do wpadnięcia w jego ramiona" (ks. Jzef Sadzik)- ludzkie postawy wobec cierpienia. Cierpienie jest obecne w życiu każdego człowieka. Towarzyszy nam od narodzin aż do śmierci, jest częścią istnienia....

Organizacja gminy we Włoszech - pozycja i zadania syndyka w władzy gminnej.

Organizacja gminy we Włoszech - pozycja i zadania syndyka w władzy gminnej. Marcin Blok Organizacja gminy we Włoszech - pozycja i zadania syndyka w władzy gminnej. Terytorium Włoch dzieli się, zgodnie z art.114 Konstytucji z 1948r., na regiony, prowincje i gminy. Podstawowe zna...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry