• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: "Lalka"k...

Nawigacja

"Lalka" - kreacja społeczeństwa.



"Lalka" - kreacja społeczeństwa.




Aleksander Głowacki, herbu Prus I, pźniej używający pseudonimu Bolesław Prus urodził się 20 VIII 1847 r. w Hrubieszowie nieopodal Lublina, zmarł zaś w 19 V 1912 r. w Warszawie ktrą uczynił bohaterem swoich licznych opowiadań, nowel, powieści, felietonw i artykułw.



“Lalka jest jedną z trzech, obok “Faraona i “Emancypantek, jego najważniejszych powieści. W nich najpełniej wyraził swoje pozytywistyczne poglądy, ktre sprowadzają się do stwierdzenia, iż pisarz poprzez dzieło powinien prezentować postawę obywatelską, a tym samym kreować bohaterw reprezentujących ludzi czynu i pożytecznej, przede wszystkim w kategoriach społecznych, pracy. Ukazywać człowieka sukcesu, bogacącego się, dostarczającego dbr materialnych społeczeństwu i narodowi, dbającego o innych, przede wszystkim o tych, ktrzy są od nich zależni.



Prus będąc zwolennikiem prozy realistycznej, stronił od literatury tendencyjnej, a wyrazem tego jest “Lalka.



Kompozycja powieści



Osią kompozycyjna jest miłość Wokulskiego do Izabelli. Wokł wątku miłosnego autor koncentrycznie rozbudował akcję utworu, konsekwentnie stosując “technikę nawarstwaiania motyww. Taka budowa fabuły dała Prusowi możność ukazania rżnorodnych środowisk, konfliktw, sytuacji i związanych z nimi osb.



Obok narracji odautorskiej, bezpośredniej, mamy do czynienia z narracją bezpośrednią (pamiętnik Rzeckiego).



“Lalka to powieść dwutomowa składająca się z 37 tytułowanych rozdziałw, z ktrych każdy stanowi zamknięta całość fabularną. Wśrd nich 9 rozdziałw to “Pamiętnik starego subiekta (t.I: rozdz.3, 10, 20, 21; t.II: rozdz.7, 8, 9, 14, 16)



Akcję powieści, czasowo i problemowo, otwiera rok 1878 a kończy 1879. Pamiętnik Rzeckiego opowiada przede wszystkim o przeszłości i sięga do lat trzydziestych (dzieciństwo subiekta), a poprzez wspomnienia ojca do okresu jeszcze wcześniejszego - “czasw napoleońskich.



Ignacy Rzecki - ostatni przedstawiciel postawy romantycznej



Ignacy Rzecki, człowiek sumienny i wymagający od innych systematycznej pracy, mieszka samotnie w skromnym pokoiku za sklepem. Jest to reprezentant poprzedniego romantycznego pokolenia, wierzy w gwiazdę Bonapartych, a swoje przemyślenia, wspomnienia oraz relacje z bieżących wydarzeń zapisuje w pamiętniku. Dzięki tym notatkom poznajemy dzieje autora pamiętnika.



Pochodzi z ubogiej rodziny, wychowywał go ojciec, woźny w Komisji Spraw Wewnętrznych i ciotka. To ojciec wpoił mu kult Napoleona I - cesarza rozdającego chłopom ziemię, obalającego trony i przynoszącego ludziom wolność. Od najmłodszych lat pracował w sklepie Jana Mincla, Niemca z pochodzenia, ktry prowadził swj interes na sposb patriarchalny. Wraz z przyjacielem, Augustem Katzem, prbował w czyn wprowadzić romantyczne hasła wolności, rwności i braterstwa i walczył w 1848 r. na Węgrzech. Po samobjczej śmierci Katza (patrioty, ktry nie mgł znieść myśli o klęsce powstania styczniowego) przez 2 lata tułał się po Europie, wreszcie schwytany podczas prby przekroczenia granicy Krlestwa rok spędził w więzieniu. Dzięki pomocy syna Mincla powrcił do Warszawy i sklepu. Do końca życia pozostał wierny swoim ideałom, naiwnie oczekując nowej koniunktury politycznej, w ktrej raz jeszcze będzie można podjąć walkę o wolność. Idealistyczny, nierealny stosunek do życia przenosi rwnież na sprawy prywatne. Uwielbiana przez starego subiekta pani Stawska wychodzi za mąż nie za Stacha, a za “lekkoducha Mraczewskiego. Podziwiany Wokulski, ktry mgłby być, w zamyśle Rzeckiego, przywdcą w wielkiej narodowej sprawie, ginie z miłości do niegodnej go kobiety. Sklep, ktremu oddał swe siły przeszedł w ręce Henryka Szlangbauma (Żyd, ktego ojciec lichwiarz z powodu odejścia syna od religii przodkw wydziedziczył). Cały świat, wyhodowany w wyobraźni starego subiekta, runął. Umiera w przekonaniu, iż “non omnis moriar (nie wszystek umrę).



Stanisław Wokulski - bohater łączący w sobie cechy romantyka i pozytywisty.



Głwny bohater “Lalki reprezentuje idealistw epoki pośredniej, z pogranicza romantyzmu i pozytywizmu. Od wczesnej młodości życie nie szczędziło mu cierpień, krzywd i poniżenia. Wybitnie zdolny został przez własnego ojca (szlachcica) zmuszony do upodlającej pracy w jadłodajni Hopfera. Tu jednak zetknął się ze studentami akademii medycznej, ktrzy zaszczepili mu romantyczny rewolucjonizm. To z kolei pchnęło go do powstania styczniowego. Otrzeźwiał na Syberii, zrozumiał, że idee romantyzmu przebrzmiały. Na wygnaniu zetknął się z wybitnymi uczonymi (Czerski, Czekanowski, Dybowski) i dzięki nauce poczuł się wreszcie człowiekiem wolnym. Szanowano go i podziwiano, a jego wynalazki znalazły uznanie w petersburskich towarzystwach naukowych. Pełen nowych sił i optymizmu powrcił do kraju, by mu służyć swą wiedzą. Tu jednak spotkało go rozczarowanie, nie zapomniano, że był subiektem. Z głodu i nędzy postanowił ożenić się z bogatą kupcową i u boku zazdrosnej i ograniczonej żony spędził 4 lata. Czterdziestopięcioletniego kupca z apatii wyrwała miłość, ktrą pojmował na sposb romantyczny. Obiektem uczuć była panna Izabella. Mając świadomość dzielącej go od ideału rżnicy społecznej, całą energię wykorzystywał, by zbliżyć się do ukochanej. Postanowił wzbogacić się (narażał życie, by zarobić 300 tysięcy rubli), przyjął sposb życia sfer arystokratycznych (kupno klaczy wyścigowej, pojedynek z Krzeszowskim, udział w rautach, konieczność eksponowania blichtru zamożności, nauka j. angielskiego). Jednak zaślepienie miłosne nie zabiło w nim człowieka myślącego, dlatego też miłości towarzyszy rozdarcie wewnętrzne. Bezustannie walczy w nim pozytywista z romantykiem, społecznik ze skrajnym indywidualistą, idealista z racjonalista. Potrafił krytycznie ocenić wartość klasy do ktrej popychało go uczucie. Jednak miłość spowodowała katastrofę. Kiedy zrezygnował z walki o uczucie panny Izabelli, zrezygnował też z egzystencji w społeczeństwie, ktre go nie rozumiało i odepchnęło. Stwarzając pozory samobjstwa (wysadzenie kamienia w ruinach zasławskiego zamku), testamentem pożegnał się z przyjaciłmi. Z wielu niedomwień można wnioskować, że wybrał pracownię Geista (uczonego dziwaka, ktry w Paryżu pracował nad wynalezieniem metalu lżejszego od powietrza) jako już jedyny życiowy cel.



Julian Ochocki - najmłodszy idalista



Tak jak dla Rzeckiego i Wokulskiego nie było miejsca w wczesnym społeczeństwie, tak i nie znalazło się ono dla najmłodszego reprezentanta niepoprawnych marzycieli, Juliana Ochockiego. Urodził się w rodzinie spkrewnionej z arystokratycznymi rodami, wprawdie zbiedniałej, ale utrzymujące przyzwoity poziom życia. W porę dostrzeżono jego zdolności i umożliwiono zdobycie dyplomu dwu wyższych uczelni (wydziału przyrodniczego na uniwersytecie i mechanicznego na politechnice). Wychowany w pozytywistyvznym kulcie nauki, Ochocki wierzy w nieograniczone możliwości ludzkiego rozumu. Wrażliwy, zdolny i wykształcony marzy o zbuodwaniu latającej machiny. Marzenie to nie było fantastyczną mżonką, ale niedorzecznością była wiara wynalazcy o nadzwyczajnych możliwościach techniki w sferze pzrekształceń ustrojowych - młody człowiek wierzy, że cudowne odkrycie uszczęśliwi ludzkość.



Obraz społeczeństwa polskiego



Na kartach powieści ukazani sa reprezentanci rżnych grup społecznych, środowisk i zawodw Warszawy lat siedemdziesiatych XIX w.



Mieszczaństwo:

stare pokolenie: Jan Mincel, spolszczony Niemiec, kupiec, ktry własną praca dorobił się sklepu w centrum Warszawy. Uczciwy i pracowity wzbogacił się, wychowując pokolenie rwnie jak on oszczędnych i zpobiegliwych handlowcw (syn Jan, Rzecki);

średnie pokolenie: Ignacy Rzecki, August Katz. Pracują, ale i walczą “za wolność naszą i waszą realizując swj romantyczny światopogląd;

nowe pokolenie: Stanisław Wokulski. Przedsiębiorczy i energiczny, robi błyskawiczna karierę, dziesięciokrotnie powiększając pozostawiony przez żonę majątek. Dorabia się na handlu, na dostawach międzynarodowych dzięki sytuacji jaka wytworzyła się na ziemiach polskich po powstaniu styczniowym.

Grupę te cechuje brak energii, bezruch, rezygnacja ze zdobywania majątku i pozycji społecznej. Każdy objaw większej przedsiębiorczości uważany jest w tym środowisku z czyn niepoczytalny. Nic więc dziwnego, że pozycję pierwszoplanową w życiu ekonomicznym kraju zdobywają Żydzi posiadający energię, pracowitość i cierpliwość w zdobywaniu zamierzonych celw i poczucie solidarności w grupie.

2 . Arystokracja: pani Wąsowska(piękna i nieco cyniczna wdowa) baronowstwo Krzeszowscy (skłcone małżeństwo, w ktrym baron roztrwonił majątek grając na wyścigach, a baronowa, po stracie jedynej crczki, popadła w histerię) prezesowa Zasławska (mądra staruszka, ktrą ze stryjem Wokulskiego łączyło wielkie uczucie. Jej wzorowo prowadzony majątek, z ochronkami dla chłopskich dzieci, dbałością o służbę i fornali to wyjątkowa szczęśliwa wysepka wśrd oglnego niedbalstwa), Tomasz Łęcki (bankrut, przekonany o swej wybitnej wartości i energii w rzeczywistości reprezentuje poziom umysłowy graniczący z tępotą. Zajmuje go jedynie salonowa etykieta) i jego crka Izbella (jej osobowość to klasyczny produkt salonw. Rozpieszczona egoistka nie potrafi z niczego sobie odmwić ani z niczego zrezygnować), Ochocki, Kazimierz Starski (amoralny i cyniczny), baron Dalski narzeczony wnuczki prezesowej, zaślepiony miłością, zdziecinniały i naiwny), książę (najbardziej wartościowa postać, popiera projekt założenia Spłki do handlu ze Wschodem, pragnie coś zrobić dla “nieszczęsnego kraju, ale brak mu energii i zdolności umysłowych)



3 . Tę grupę społeczną oskarża pisarz o doprowadzenie kraju do upadku, o zanidbanie interesw narodowych. Cechuje ją: — pasożytnictwo, — prżniactwo, — zbytkowy tryb zycia, gonitwa za rozrywkami, — brak patriotyzmu, — nieuzasadniona pycha z powodu swego arystokratycznego pochodzenia, pogarda dla ludzi pracy, — brak godności własnej (gonitwa za posagiem).



4 . Lud: Wysoccy, Węgiełek (kamieniarz, Magdalenka (młoda dzieczyna, prostytutka, ktrą zajał się Wokulski wpierw posyłając do zakonnic na naukę szycia, a następnie umieścił pod opieką rodziny furmana Wysockiego) - ukazany jest wyłącznie marginesowo. W czasie spaceru Wokulskiego po Powiślu.Ukazany jest jako warstwa ustawicznie krzywdzona, bez możliwości rozwojowych.



5 . Przedstawiciele innych środowisk: Żydzi (Henryk Szlangbaum, doktor Szuman, ktry na skutek młodzieńczej miłości zrezygnował z praktyki i zjął się badaniem ludzkich włosw), studenci (Patkiewicz i Maleski), subiekci (Mraczewski, Lisiecki, Zięba), socjaliści (mizerny Klejn) oraz nieliczni reprezentanci inteligencji miejskiej (sprytny adwokat prowadzący sprawy Wokulskiego, pani Misiewiczowa - matka Heleny Stawskiej zarabiającej na życie lekcjami muzyki, żyjąca z pośrednictwa eks-nauczycielka p. Meliton)








Przykadowe prace

Recenzja filmu "Tytus Andronikus- wdz rzymskich legionw".

Recenzja filmu "Tytus Andronikus- wdz rzymskich legionw". "Tytus Andronikus" na podstawie dramatu Szekspira w reżyserii Julie Taymor to film, w ktrym krew leje się strumieniami, a natłok brutalnych scen jest przytłaczający. Jednak reżyserce, mimo to, udało się stworzyć obra...

Streszczenie mitu o Syzyfie

Streszczenie mitu o Syzyfie STRESZCZENIE MITU O SYZYFIE Syzyf był krlem Koryntu. Często bywał na Olimpie na ucztach. Pewnego razu zdradził poufny sekret Zeusa, co rozgniewało bogw. Wysłali po niego bożka śmierci Tanatosa, jednak Syzyf uwięził go. Ludzie przestali umierać...

Moja szkoła

Moja szkoła Chodzę do Publicznego Gimnazjum nr.2 im. Janusza Korczaka w Chrzanowie. Właściwie to niewiele rżni moją szkołę od innych. Nie zachwyca wyglądem. Odrapana fasada budynku i stare okna powodują, że wcale nie chce mi się do niej wchodzić. Jeśli chodzi...

W jaki sposb zjawisko globalizacji wpływa na wspłczesne społeczeństwo i państwo polskie? Oceń skutki tego procesu dla naszego kraju, uwzględniając kwestie pol

W jaki sposb zjawisko globalizacji wpływa na wspłczesne społeczeństwo i państwo polskie? Oceń skutki tego procesu dla naszego kraju, uwzględniając kwestie polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturalne oraz przedstaw jego możliwe nastepstwa Obecnie jesteśmy świadkami...

Ekspansja Japonii na Dalekim Wschodzie

Ekspansja Japonii na Dalekim Wschodzie Proces modernizacji Japonii rozpoczął się w 1868r. – rewolucją Meiji (od imienia cesarza). Dotyczyła głwnie przemian politycznych, ktre z czasem przyniosły też zmiany na innych płaszczyznach. Zniesiono władzę szogunw, zlikwid...

Bohater romantyczny – zwycięzca czy moralny przegrany - rozważania w oparciu o bohaterw literackich.

Bohater romantyczny – zwycięzca czy moralny przegrany - rozważania w oparciu o bohaterw literackich. Bohater romantyczny – zwycięzca czy moralny przegrany? Swoje rozważania na ten temat postanowiłam oprzeć o charakterystyki postaci stworzonych przez dwch najwybitniejszych przedstawicie...

Notatki z wykładw WSSM S-ki

Notatki z wykładw WSSM S-ki Kodeks pracy to dział prawa, zbir przepisw, ktry reguluje stosunki pracy. Funkcja ochronna KP- przepisy prawa pracy regulują treść umw między pracownikiem a pracodawcą. Funkcja ochronna- prawo określa warunki umowy, to zapewnienie pewnego pozi...

Władza-ujęcie socjologiczne

Władza-ujęcie socjologiczne Władza, jedno z podstawowych pojęć socjologii i nauk politycznych definiowane najczęściej jako stosunek społeczny między dwiema jednostkami, między jednostką a grupą lub między dwiema grupami, polegający na tym, że jedn...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry