• bullet
  • Rejestracja
  • bullet
Artykuły: Literack...

Nawigacja

Literackie wizje i obrazy totalitaryzmw



Literackie wizje i obrazy totalitaryzmw




Człowiek szlachetny, ktry ma światem kierować, niczego z uporem trzymać się nie powinien, niczego z gry odrzucać, a zawsze stawać po stronie tego co prawe. (Konfucjusz)



Eugeniusz Iwanicki powiedział kiedyś, że sumieniem naszego świata jest literatura. Jej twrcy powinni być strażnikami tego sumienia. Jednym z ich zadań jest opisywanie otaczającego świata i wysnuwanie wizji dotyczących jego przyszłości. Jako obrońcy czystości i prawości świadomości światowej są zobowiązani do ostrzegania nas przed systemami totalitarnymi

System totalitarny polega na ingerencji państwa we wszystkie dziedziny życia i sprawowaniu nad nimi kontroli. Na czele takiego państwa stoi przeważnie dyktator: władca posiadający praktycznie nieograniczoną władzę wykonawczą, ustawodawcza i sądowniczą.



Panujący ten to pojawiający się w cytacie człowiek szlachetny. Stoi on zawsze po stroni tego co prawe i moralne. Niestety jego moralność rozmija się, też zawsze, z tą moralnością książkową, podręcznikową. Jego sumienie nie zgadza się z sumieniem światowym, ktrego normy tworzą literaci.

Szlachetny oligarcha rządzi i niczego z uporem się nie trzyma. Ta część cytatu jest w przeciwieństwie do poprzedniej bardzo trudna do poparcia albo odrzucenia. Niektre strategie polityczne wymagają bowiem nieugiętości i bezwzględności. Z drugiej strony natomiast, trzeba wziąć pod uwagę to, że władca rządzi sam. Jego zdecydowanie może tragicznie odbić się na sytuacji kraju nie wspominając już o losie obywateli skazanych na nieograniczoną wolność, niestety tylko w decyzjach możnowładcy.

... niczego z gry nie odrzucać... to kolejne przykazanie dla władającego. Właściwie jest ono w pewnym sensie dopełnieniem do poprzedzającej je części. Na szczęście tylko w pewnym sensie. Domaga się ono bowiem jeszcze od rządzącego otwartości na propozycje z wszystkich stron.



Osobą, a właściwie zwierzęciem panującym w Folwarku Zwierzęcym angielskiego pisarza i eseisty George’a Orwella jest (nomen – omen) Napoleon. Ambitna i bezwzględna świnia. Historia Napoleona i jego towarzyszy przedstawia się w następujący sposb: w gospodarstwie rolnym wybucha rewolta prowadzona przez dwie świnie: Napoleona i Snowballa. Przywdcy nakazują wygnanie ludzi, zmieniają nazwę gospodarstwa na Folwark Zwierzęcy, i ustanawiają siedem przykazań zakazujących zwierzętom upodabniania się do ludzi. Po pewnym czasie okazuje się, że Napoleon przy pomocy wyhodowanej przez siebie armii psw przeprowadza kolejną rewoltę. Tym razem ofiarą staje się Snowball. Zostaje on wypędzony i ogłoszony wrogiem. Napoleon za to przeprowadza reformy: zmienia hymn (teraz są nim pieśni chwalące władcę), siedem przykazań (np. z Zwierzęta są rwne na Zwierzęta są rwne i rwniejsze), wyposaża się w bat i chodzi na dwch nogach. Kolejna scena dzieje się w folwarku kilka lat pźniej. Okazuje się w niej, że w folwarku zaszło wiele kolejnych przemian: folwark zmienił nazwę na Folwark dworski, a podpisujące coraz to nowe układy z ludzkimi sąsiadami świnie, same się w ludzi zmieniają.

Orwell zawarł w swojej powieści ostrą krytykę na system Związku Sowieckiego (potem Związku Radzieckiego). Napisana w 1945 roku książka to dokładny obraz tego, co stało się po przewrocie rewolucji październikowej. W (niezbyt) ukrytym sensie opowieści zgadzają się wszystkie szczegły dotyczące Republiki Rad . Autor przeanalizował kolejne etapy rewolucji i pokazał prawdy dotyczące systemw totalitarnych. Eliminacja niepotrzebnych jednostek społecznych, manipulowanie ogłem za pomocą przemocy i propagandy to tylko niektre z nich. Trzeba jednak zwrcić tutaj uwagę na to, że Orwell nie neguje zasad animalizmu (czyt. komunizmu). Stary knur Major, a nawet w pewnym sensie Snowball są postaciami pozytywnymi. Odrzucane są tu jedynie postawy rządzących państwami totalitarnymi. Dlatego, moim zdaniem, można Folwark Zwierzęcy odnosić do wszystkich systemw.

Jeśli chodzi o cytat i jego odniesienie się do tekstu, to pojawia się problem zasygnalizowany już wcześniej. Napoleon wcale nie trzymał się (...) z uporem pierwotnych założeń animalizmu (a powinien! zdaje się mwić Orwell). Zmieniał wersje zwierzęcej konstytucji jak rękawiczki. Trwał za to wiernie w założeniach napoleonizmu polegającego na zyskaniu przez Napoleona jak największej władzy. Sytuacja wydaje się być matematycznie niejasna, ale (zawsze musi gdzieś pojawić się jakieś ale) kluczem do jej rozwiązania wydaje się być, wycięte w ostatnim przywołaniu cytatu, słowo niczego. Wskazuje ono na zakończenie każdej podjętej przez rządzącego inicjatywy. Kontynuując tok rozumowania Napoleon chcąc żyć w zgodzie z Konfucjuszem powinien zrezygnować z napoleonizmu, jak już zrezygnował z animalizmu (wierność animalizmowi jest nie do przyjęcia).

Odrzucanie z gry wszelkich propozycji jest u Napoleona – dyktatora naturalne (chociaż jeszcze podczas wspłrządzenia z Snowballlem skłonny był do dysput).

Także prawość i moralność Napoleona nie pozostawia wiele do dyskusji. Są one (jak właściwie wszystko) w pełni podporządkowane napoleonizmowi.



Podobna sytuacja pojawia się w dramacie Sławomira Mrożka pt. Tango. Motyw władzy rozpoczyna Artur. Chce on wpoić w pozbawiona zasad rodzinę dyscyplinę i porządek. Widząc całkowity brak zwierzchnictwa w rodzinie ustanawia siebie przywdcą. Władza porywa Artura i on pragnie jej dla samego jej posiadania. Niestety władza przerasta jego możliwości, a nikt nie traktuje go na serio...

Rządzić zaczyna Edek – cham i prostak. Posiada on jednak wiedze o manipulowaniu ludźmi, wie, że władzę zdobywa się przez danie ludziom granic wolności (...byle siedzieć cicho, nie podskakiwać (...), a będzie wam ze mną dobrze). Jego panowansubtest ieroelne, ale głębokie. Rodzina tak ceniąca sobie wolność, nawet tą absolutną, nie reaguje w żaden sposb. Artyści buntujący się przeciwko każdej wartości nic nie robią przeciwko całkowitemu zniewoleniu. Sceną kończącą dramat jest taniec Edka z wujkiem Eugeniuszem (tu objawia się szczyt lizusostwa wujka, ktry na propozycję tańca odpowiada A wie pan, że nawet zatańczę.).

Mrożek w swoim dramacie krytykuje system PRL-u. Pokazuje w krzywym zwierciadle podstawy władzy. Pojawiają się też rozważania na temat wolności.

System totalitarny wprowadzony przez Edka jest systemem ukrytym. Jest subtelny, ale sięga do głębi definicji totalitaryzmu. Edek w pełni kontroluje życie rodziny i ingeruje w nie. Jego totalizm daje wolność, ale w określonych granicach. Ten obraz bardzo pasuje do sytuacji politycznej wspłczesnej autorowi. Widać tu widoczną irytację służalczością artystw. Ci, ktrzy mieli niezależnie od układw ustanawiać kodeksy moralne, stali się służącymi systemu. Oliwy do ognia dolewa to, że tym systemem kierują osoby pokroju Edka. Władza brata się z twrcami, a oni tańczą (tu to słowo pasuje jak ulał) jak im zagrają. Tu kojarzy mi się rzecz pewnie niezbyt związana z tematem: teledysk młodzieżowego piosenkarza rockowego Kazika Staszewskiego. Tytuł piosenki to Wszyscy artyści. Refren dopowiada do tego ...to prostytutki. Wideoklip ten pokazuje polskich artystw lat 70-tych przechodzących w pochodzie przed lożą notabli partyjnych. Ten widok jest żałosny: elita artystyczna narodu płaszczy się przed towarzyszem Gierkiem machając do niego, przesyłając pocałunki i inne dowody uwielbienia. Oczywiście pytając się ich dzisiaj o sympatie polityczne zapewne usłyszymy odpowiedź zapewniającą o ich całkowitym antykomunizmie. Ale to wszystko tak na boku. Czas na odniesienie się do cytatu.

Po raz kolejny pytanie typu: Czy taki, a taki (tu Edek) jest osobą prawą, czy jest uparty i czy nie dopuszcza do siebie propozycji - czy rządzi sam(olubnie). Według mnie odpowiedzią na te pytania jest (w kolejności): tak, tak, tak (kolejne 3xTAK związane z PRL-em). Takim totalnym skwantowaniem informacji jednak niczego nie wskram, więc rozwijam odpowiedzi, niczym właściciel tureckiego sklepu z dywanami prezentując swoje towary.

Jest osobą prawą dlatego, że zastosował fortel umożliwiający mu po części przechytrzenie Konfucjusza. Zawładnął w pełni nad osobami ustalającymi kodeksy moralne. Nikt z rodziny nie mgł go skrytykować. Oczywiście w normach ustalonych dla cywilizacji europejskiej, osoba prawą nie jest (ale odpowiedź nie była zbyt oczywista).

Jest uparty dlatego, że z uporem trzyma się władzy totalitarnej. Nie ma ochoty z niej zrezygnować. Jego lenistwo i głupota sprawiają, że jest mu wszystko jedno – on chce mieć władzę. Środki nieważne, cele nieważne, władza ważna.

Wszystko odrzuca a gry dlatego, że on rządzi, a nie kto inny. Jego pycha ni dopuszcza do jego świadomości możliwości odstępowania komukolwiek choćby odrobiny władzy. Daje swoim podwładnym możliwość doradzania władcy, ale nigdy z rad nie korzysta. Taka opcja istnieje tylko dla utrzymania władzy.



Literackie obrazy i wizje totalitaryzmw. Obrazy, bo dotyczą systemw totalitarnych rzeczywiście istniejących, wizje, bo przedstawienie tych systemw jest w przytoczonych lekturach niebezpośrednie. Wnioski nasuwające mi się po napisaniu tej pracy są dość banalne: władza psuje rządzących, systemy totalitarne skłaniają ludzi do nienaturalnych zachowań, wszystkie systemy to jedno i to samo (czasem granice wolności są odleglejsze). Wypracowanie skończone, a tymczasem w Chinach albo Korei...








Przykadowe prace

Jednym z zagrożeń wiary są sekty. Czym są? Jakie są rodzaje? Jaki jest ich sposb werbowania?

Jednym z zagrożeń wiary są sekty. Czym są? Jakie są rodzaje? Jaki jest ich sposb werbowania? A Sekta, Sekta, Sekta... by zacząć opowiadać o sektach, musimy najpierw wiedzieć co to tak właściwie jest. Każdy z nas mniej więcej orientuje się i zna znaczen...

Postać, w ktrej postępowaniu znajduję odpowiedź na pytanie "Jak żyć?" Czyli charakterystyka Santiago z powieści "Alchemik"Paulo Coelho

Postać, w ktrej postępowaniu znajduję odpowiedź na pytanie "Jak żyć?" Czyli charakterystyka Santiago z powieści "Alchemik"Paulo Coelho Santiago jest głwnym bohaterem książki Alchemik, autorstwa Paulo Coelho. Przyszedł na świat w nieznanym bliżej mieśc...

Ultra i infra dzwieki

Ultra i infra dzwieki Periodyczne drgania cząsteczek materialnych otaczającego środowiska tworzą zespł zjawisk akustycznych. Fala akustyczna wiąże się z ruchem cząsteczek ośrodka. W określonej jednostce czasu dochodzić więc będzie do powtarzania tej samej fa...

Wpływ pola magnetycznego na organizmy żywe.

Wpływ pola magnetycznego na organizmy żywe. Magnetyzm ziemski, jedna z fizycznych właściwości Ziemi jako planety. W efekcie działania złożonego zespołu zjawisk fizycznych, wiążących się z ruchem obrotowym, Ziemia tworzy olbrzymi magnes z ośrodkiem w swoim j&#...

Wpływ rodzicw na motywację dzieci do nauki

Wpływ rodzicw na motywację dzieci do nauki OMWIENIE ZAGADNIENIA W OPARCIU O LITERATURĘ Nikt nie rodzi się prymusem. Umiejętności i postawy potrzebne do osiągania sukcesw w szkole dziecko opanowuje (lub ich nie opanowuje) już w pierwszych latach życia. Przygotowanie d...

Interpretacja wiersza Zbigniewa Herberta pt. "Apollo i Marsjasz''

Interpretacja wiersza Zbigniewa Herberta pt. "Apollo i Marsjasz'' Wiersz Zbigniewa Herberta pt. "Apollo i Marsjasz jest reinterpretacją, czyli oględnie mwiąc nowym sposobem rozumienia antycznego mitu. Przedstawiona w utworze scena ma miejsce po antycznym pojedynku satyra i boga ,,gdy jak wiemy sędz...

Pokaż rżnice w przedstawieniu społeczności chłopskiej w Chłopach St. Reymonta i w Weselu S. Wyspiańskiego.

Pokaż rżnice w przedstawieniu społeczności chłopskiej w Chłopach St. Reymonta i w Weselu S. Wyspiańskiego. Wesele Stanisława Wyspiańskiego i Chłopi Władysława Reymonta to dwie ikony polskiego modernizmu traktujące o życiu chłopskiej społecznośc...

Promieniowanie alfa beta gamma i jego wpływ na organizm człowieka

Promieniowanie alfa beta gamma i jego wpływ na organizm człowieka Badaniem skutkw promieniowania jonizującego zajmuje się nauka zwana radiologią. Działanie biologiczne promieniowania jonizującego następuje w wyniku przeniesienia energii promieniowania do poszczeglnych cząsteczek, z...

Zobacz wszystkie

Nawigacja

Tagi

studia szkoa streszczenie notatka ciga referat wypracowanie biografia opis praca dyplomowa opracowania test liceum matura ksika

Prawa

Do g?ry